Van de Oost naar de Republiek

Transcriptie

1 Van de Oost naar de Republiek De producten die in de Republiek worden aangeboden komen uit verschillende delen van het octrooigebied. Hoe zij uiteindelijk in de Republiek terechtkwamen wordt zichtbaar aan de hand van onderstaande documenten die allemaal iets te maken hebben met het vervoer en de verkoop van producten uit de Oost. Eis van retouren inv. nr. 7015

2 inv. nr Bron Ieder jaar stelden de Heren XVII een eis van retouren, een soort verlanglijst, op. Daarin schreven zij welke producten dat jaar naar de Republiek gebracht moesten worden. Dit zijn de wensen van de Heren XVII uit 1700 voor producten, voornamelijk stoffen, afkomstig uit de Bengalen.

3 Eis van retouren China Bron Dit is de eis van retouren uit China van De Heren XVII heeft specifieke wensen welke koffiekannen zij uit China willen hebben. Voor de duidelijkheid maken zij er een tekening bij. Onderzoek met deze bron Wat was gewild in de Republiek, wat was er voor de Heren XVII belangrijk om naar de Republiek te brengen? Dat wordt duidelijk bij het lezen van de eis der retouren. Sommige zaken lijken zo belangrijk om goed uitgevoerd te krijgen dat er een afbeelding van gemaakt moet worden. Door eisen van retouren uit verschillende periodes met elkaar te vergelijken kan de ontwikkeling van het leven in de Republiek zichtbaar worden gemaakt. De opkomst van het gebruik van koffie kan bijvoorbeeld worden getraceerd door te kijken wanneer de import van koffiebonen en bijbehorend servies stijgt. Ook kan de herkomst van producten met deze lijsten worden onderzocht.

4 Cargalijsten inv. nr Bron Cargalijst van Batavia naar de Republiek in De lijst producten werd door vijftien schepen naar de Republiek vervoerd. De schepen vertrokken op 16 en 17 december vanuit Batavia, en kwamen op 20 juni 1970 aan.

5

6 inv. nr Bron Cargalijst van schepen die in 1754 naar de Republiek vertrokken vanuit Batavia en de Bengalen. De goederen waren bestemd voor de kamers Delft, Hoorn, Amsterdam en Middelburg. Zij kwamen op 14 mei 1754 aan.

7

8 inv. nr Tekst Cargalijst van twee retourschepen uit Batavia naar de kamers Amsterdam en Enkhuizen in 1778.

9 inv. nr Tekst Cargalijst van het retourschip Hogersmilde dat op 25 augustus 1739 vertrokken is vanuit Canton naar Texel (aanlegplaats voor schepen naar Amsterdam, Hoorn en Enkhuizen).

10 Onderzoek met deze bron Op cargalijsten staan de producten genoteerd die aan boord van een schip werden vervoerd. Ze geven een beeld van de herkomst van producten, het verschepen naar de Republiek en de organisatie van de VOC. Bovenin staat kort vermeld welke schepen de producten vervoerden, voor welke kamer zij dit deden en hoe lang zij over de reis hebben gedaan. De lijsten zijn door de grote hoeveelheid informatie die zij geven geschikt bronmateriaal voor uiteenlopende onderzoeken. Zo kan de organisatie van de VOC zowel in Indië als in de Republiek worden onderzocht door te kijken naar de routes die de schepen voor de kamers aflegden. Maar ook het handelsnetwerk van de VOC en de functie van verschillende handelsposten worden geschetst; plekken vanwaar de schepen vertrokken en de (namen van) producten geven een beeld van hun herkomst. Hulpmiddelen - De f leest als een s, voorbeeld: ftilftand = stilstand in modern Nederlands. De hoofdletter S en de s aan het einde van een woord heeft wel het moderne teken. - Onbekende woorden zijn op te zoeken in het VOC-glossarium en in het woordenboek van het Instituut voor de Nederlandse Taal. - Om een beeld te krijgen van de uitgestrektheid van het gebied is een kaart van het octrooigebied toegevoegd. Die kan gebruikt worden om de herkomst van de producten op aan te geven en het handelsnetwerk te verbeelden. - Schependatabase kan de reis van de genoemde schepen worden teruggezocht; daar is ook meer informatie over het schip en de reis te vinden. Veilinglijsten

11 invt.nr. 175 folio Bron Dit is de voor- en achterkant van een veilinglijst. Op de veilinglijst staan producten die in november en december 1760 in de verschillende kamersteden geveild werden. Op de lijst kan je lezen welke goederen en hoeveel daarvan werden verkocht. Maar je kan meer te weten komen aan de hand van deze lijst. Onderzoek met deze bron De veilinglijst geeft een beeld van de wens van de Republiek; de producten die mee terug werden genomen en het aantal was van te voren door de Heren XVII in een eis der retouren opgesteld. Daarnaast staat bij veel producten de herkomst erbij geschreven. Zo wordt duidelijk hoe omvangrijk het gebied was waar de VOC haar producten vandaan haalde, en geeft de lijst een eerste inzicht in de complexiteit van de handel. Door het vergelijken van veilinglijsten uit verschillende periodes is het mogelijk om de expansie van de VOC en de wensen van de Heren XVII in kaart te brengen. Hulpmiddelen De f leest als een s. Aan het einde van een woord wordt de s wel normaal geschreven. Voorbeeld: ftilftand = stilstand. Sommige namen en woorden gebruiken wij nu niet meer, de betekenis kan je vinden in het VOCglossarium ( link invoegen). Kaart octrooigebied

12 4.VEL inv. nr. 312