Alternatieven voor openbare verlichting

Transcriptie

1 Duurzame Verlichtingstafel Alternatieven voor openbare verlichting 13 september 2013

2 Programma 13:45 Opening, Martijn Vroom (wethouder Noordwijk, voorzitter Duurzame Verlichtingstafels) 13:50 (Actieve) markering, Paul Rutte (provincie Noord-Holland) 14:15 Wegdekreflectie in binnenstedelijk gebied en onderzoek naar reflectie en monitoring, Piet Zijlstra (Kijlstra bestrating) 14:30 Ervaringen met reflecterende RWS-banden in relatie tot openbare verlichting, Jos Langkamp (provincie Groningen) Pauze 15:15 Duurzame trottoirband met ledverlichting, Maurits Jongebreur (Lightchallenge) 15:25 Alternatieven voor conventioneel verlichten, Age Hartsuiker (wethouder Heerenveen) uur: Discussie uur: Afsluiting en borrel Duurzame Verlichtingstafel 13 september 2013

3 Programma 13:45 Opening, Martijn Vroom (wethouder Noordwijk, voorzitter Duurzame Verlichtingstafels) 13:50 (Actieve) markering, Paul Rutte (provincie Noord- Holland) 14:15 Wegdekreflectie in binnenstedelijk gebied en onderzoek naar reflectie en monitoring, Piet Zijlstra (Kijlstra bestrating) 14:30 Ervaringen met reflecterende RWS-banden in relatie tot openbare verlichting, Jos Langkamp (provincie Groningen) Pauze 15:15 Duurzame trottoirband met ledverlichting, Maurits Jongebreur (Lightchallenge) 15:25 Alternatieven voor conventioneel verlichten, Age Hartsuiker (wethouder Heerenveen) uur: Discussie uur: Afsluiting en borrel Duurzame Verlichtingstafel 13 september 2013

4 In opdracht van Heerenveen, 13 september 2013 Paul Rutte

5 Midden in de nacht zat de gloeiworm te gloeien onder de knotwilg. Het was overal stil en donker. Alleen hier en daar klonk een zacht gesnurk, of droomde iemand dat hij moest kwaken of juichen. Niemand was wakker. Voor wie gloei ik eigenlijk dacht de gloeiworm? Uit: Toon Tellegen, Midden in de nacht

6 Verlichten Licht is als is veel drinkwater. meer dan Het verdient lampjes het, laten ombranden. met respect Verlichten gebruikt is het brengen te worden. van de juiste hoeveelheid informatie Respect op de voor juiste licht plaats is onlosmakelijk en op het verbonden juistemet moment. respect voor duister!

7 Totaal Nederlandse energieverbruik door verlichting 110Pjoule/jaar ,5 electriciteitscentrale 6,3 Mton CO2 10% = OV

8 Openbare Verlichting in Nederland Beheerders Perc. MWh / MWh/jaar totaal Aantal beheerder RWS ,6% Provincies ,4% Gemeenten ,1% Waterschappen ,9% Rail ,9% Totaal

9

10

11 Rijk Provincies Gemeentes Waterschappen 4,6 Nederlander / lichtpunt = ±49 Kwh / inwoner km weg in NL : totaal lichtmasten = elke 38,6 mtr één lichtmast

12 Reizen ± 8% Reizen ± 15% Bron: tijdbesteding.nl

13 Bron: tijdbesteding.nl Reizen ± 2,5% Reizen ± 0,4%

14 SWOV (stichting wetenschappelijk onderzoek verkeersveiligheid) Het verlichten van voorheen onverlichte wegen leidt in het algemeen tot minder én minder ernstige ongevallen. Dit effect lijkt groter op wegen in landelijk gebied dan in stedelijk gebied. Op kruispunten lijkt het effect van OV juist groter te zijn in stedelijk gebied. Voor de zichtbaarheid is met name de hoeveelheid licht die op het wegdek weerkaatst van belang. Op ongevallen met fatale afloop is het effect van openbare verlichting groter in landelijke dan in stedelijke gebieden. Onderzoek op ongevallenniveau wees uit dat een halvering van het verlichtingsniveau leidde tot een toename van het aantal ongevallen.

15 Doel: Herziening van de aanbeveling onder de aandacht brengen om de toepassing te vergroten, Voor wie: wegbeheerders, leveranciers, adv. bureau s, aannemers Boodschap: In de aanbeveling zijn ervaringen van afgelopen jaren verwerkt; De toepassing van de aanbeveling benadrukt eenduidig gebruik in het wegbeeld; De aanbeveling biedt praktische handvatten voor wie AM wil toepassen

16 Op veilige wijze geleiden van het verkeer bij duister, door met lichtelementen de weggebruiker zicht te geven op het verloop van de weg.

17 1998 Provinciale bestuurders vinden op een wegencongres in Canada het eerste product op het gebied van Actieve Markering (led-line) 1999 Gelderland bouwt eerste AM-installatie met Led-line (N348 nabij Brummen) 1999 Noord-Holland bouwt met medewerking van de industrie 8 verschillende installaties en publiceert het onderzoeksrapport: n Nieuwe richting voor wegverlichting

18 Installatie van verscheidene A.M. in N-H en. een AM-installatie wint de Nationale prijs voor energiebesparing in de grond, weg en waterbouw +publieksprijs Om de kennis en ervaring over Actieve Markering zoveel mogelijk met collega s te delen stelt prov. N-H een technische richtlijn (aanbev.) op voor het installeren van A.M. en geeft die uit via de NSVV.

19 (7 km) AM via Mei 2005: Realisatie grootste A.M.-installatie tot dan toe N200: Overveen Bloemendaal aan Zee Mei 2005: Presentatie kennis en ervaring over op Internationaal CIE-congres in León (Spanje). Tevens uitgave Engelstalige richtlijn op Internet November 2005: Actieve Markering op N200 wint NSVV Licht Award + Publieksprijs Febr 2008: Presentatie Actieve Markering Int. lichtcongres te New Delhi, India. Eind 2013: Verwachte uitgave nieuwe aanbeveling Actieve Markering

20 De huidige aanbeveling leidt aan de normale pionier syndroom. Techniek is sterk ontwikkeld sinds 1998, wat ook de levensvatbaarheid van AM bewijst AM wordt steeds meer toegepast, daardoor is veel nieuwe ervaring opgedaan door div. wegbeheerders Inmiddels wordt AM ook toegepast op plaatsen waar vorige aanbeveling niet in voorziet. De kans op wildgroei neemt hierdoor toe. Daarom: Nieuwe aanbeveling die past bij huidige stand van de techniek Deze geeft handvatten voor een eenduidige toepassing

21 1. Voor het maken van een beargumenteerde afweging voor AM

22 1. Is verlichting gewenst? Ja 2. Is de weg al verlicht? Nee Ja Nee 8. Licht uit bij gunstige verkeers- en weersomstandigheden? 3. Aanpassen wegontwerp? Nee 4. Actieve Markering? Ja Ja 9. Geen verlichting (onder gunstige omstandigheden) Nee 5. (dimbare) Openb.Verl.? Nee Ja 6. Verlichtingshinder 7. Afweging kosten/baten

23 1. Voor het maken van een beargumenteerde afweging voor AM 2. Voor het verkrijgen van: Achtergrondinformatie, Functionele eisen, Het uitschrijven van een opdracht (ook tbv integrale contracten) 3. Het verkrijgen van richtwaarden per toepassingsgebied, als handvat voor het eigen ontwerp Positie van de units Lichtopbrengst Tussenafstanden Enz.

24 Aanverwante systemen: Dynamische Rijstrook Markering, attentieverlichting, Bermleds / Road-Leds, Technische specificaties Er is nog steeds ontwikkeling De contractvormen zijn steeds meer functioneel

25 in rechtstanden; in bochten; bij middengeleiders; op rotondes; bij kleine verstoringen in het wegprofiel; bij hoogteverschillen; op snelwegen; in tunnels; op fietspaden als overgang tussen verlichte en onverlichte wegvakken. in tijdelijke situaties (in de kleur van de tijdelijke markering)

26 Eis: Verloop van de weg en de functie van de AM moet in één oogopslag duidelijk zijn Door: Onderlinge afstand van de units Aantal units/m Inleidende markering Eisen aan monitoring / schouwen / bewaken

27 Doel: Voldoende tijd voor de weggebruiker om handelingen in te zetten Door: Lichtsterkte te hanteren die units op grote afstand zichtbaar maakt Positie te kiezen waarbij geen afdekking plaatsvindt Eisen te stellen aan onderhoud en levensduur

28

29 Doel: Vergemakkelijken van de rijtaak Absoluut geen afleiding Door: Géén knipperende systemen Kleur van de AM altijd aan laten sluiten op de passieve markering (directe herkenbaarheid) Nationale eenduidigheid bij toepassing

30 Opdracht: Vakberaad Bouw van het Inter Provinciaal Overleg Financiering: Provincies 90% - Rijkswaterstaat 10% De nieuwe aanbeveling is nu in de afrondende fase Werkgroep: waarin Gemeentes, Provincies, RWS, Ing. Bureaus, Installateurs, TNO, Branche Organisatie. Tweede schil: Belangen Verenigingen, Kennisinstituut, Wegbeheerders Wanneer is de nieuwe publicatie te verwachten: Inhoudelijke afronding door werkgroep okt / nov 2012 Overdracht aan NSVV dec 2012 Publicatie door NSVV najaar 2013

31

32 Vragen? Duurzame Verlichtingstafel 13 september 2013

34 Prezi Duurzame Verlichtingstafel 13 september 2013

36 Ervaringen met reflecterende RWSbanden in relatie tot openbare verlichting Door: Jos Langkamp Beleidsmedewerker, provincie Groningen

37 Provinciale ambitie openbare verlichting Verlichting minimaliseren Geen verlichting, tenzij Koesteren van duisternis Besparen op energie Beperken CO 2 uitstoot

38 Wij doen dit door: Saneren van openbare verlichting Toepassen van LED s Dimmen Oriëntatie verlichting op fietspaden Actieve markering Toepassen van reflecterende materialen

39 Betonfietspad N355 (OVL alleen op kruisingen) Slijtlaag van luxovit op fietspaden N361

40 Reconstructie kruising N355 Verkeersgeleiders uitgevoerd in reflecterende RWS-banden (reflexstone) N355 = gebiedsontsluiter Verkeersintensiteit mv/etmaal Kleigebied (bietencampagne) Minimale verlichting kruising

41 Reflecterende RWS-band RWS-band met toplaag van Luxovit Luxovit = witte steenslag met hoge reflectie Is veiliger (contrast) Besparen op OVL (30%) Beperken energieverbruik en CO 2 -uitstoot

42 N355/Pieterzijlsterweg (2009)

45 Onze ervaring: Geen meldingen over verkeersonveiligheid Geen aanrijschades Zelfreinigend vermogen Reflectie is niet afgenomen Geen verlichting bijgeplaatst Duurzame en veilige oplossing

46 Rotonde N991 (Delfzijl)

47

48 Bedankt voor uw aandacht!

52 Prezi Duurzame Verlichtingstafel 13 september 2013

54 Heerenveen anders belicht Alternatieven voor conventioneel verlichten Duurzame Verlichtingstafel

55 Beleidskader sinds Uit waar kan -Aan waar moet -Sociale veiligheid -Verkeersveiligheid - Aandacht voor lichtvervuiling -Waarde van duisternis

56 Aanleiding voor anders verlichten Klachten over licht - te veel licht - licht op verkeerde plekken - verblindende verlichting - metingen geven geen oplossing - resultaat: nog steeds klachten Anders denken over licht: Ontwerpen: - vanuit ander perspectief - vanuit de gebruiker - met de gebruiker - in ander economisch klimaat

57 Tendens en signalen - Verouderde en kapotte verlichting - Overmatig licht - Reclame verlichting - Onnodig licht - Verspilling - Verblinding - Besparingspotentieel - Bewuster leven - Aandacht voor natuurwaarde

58 Andere kijk op verlichting - functiegerichter - gebiedsgerichter - innovatiever en slimmer - Besparingspotentieel - Bewuster leven - Aandacht voor natuurwaarde

59 Meer zicht met minder licht - uitschakelen - dimmen - reflectie - anders inrichten - ruimte voor innovatie - verantwoordelijkheid daarin nemen als overheid - concreet maken door slim samenwerken