EVALUATIE BOMENBELEIDSPLAN

Transcriptie

1 gemeente Hardinxveld-Giessendam EVALUATIE BOMENBELEIDSPLAN Aan Van Kenmerk : Zaak : : B&W en de gemeenteraad van Hardinxveld-Giessendam : Groenbeheerder, M. van den Bos Datum : 31 oktober 2016 Betreft : evaluatie bomenbeleidsplan

2 Op 21 juni 2012 is het bomenbeleidsplan vastgesteld. Bij de vaststelling is afgesproken dat het bomenbeleid 2 jaar na invoering van de gewijzigde verordening zou worden geëvalueerd. De verordening is op 1 januari 2013 in werking getreden. De evaluatie heeft betrekking op de jaren 2013, 2014 en Centrale vragen bij de evaluatie: 1. Wat zijn de doelstellingen van het bomenbeleidsplan? 2. Hoe heeft het bomenbeleidsplan in de periode 2013 t/m 2015 gefunctioneerd? 3. Wat meldt het collegeprogramma over het bomenbeleid? 4. Wat zijn de conclusies van het uitgevoerde beleid? Is het nodig om het bomenbeleidsplan aan te passen en zo ja, welke voorstellen kunnen worden gedaan? Wanneer worden voorstellen uitgevoerd? 1. Doelstellingen bomenbeleidsplan In het bomenbeleidsplan staan de volgende onderstaande doelstellingen genoemd: - Beschermen van houtopstanden die waardevol zijn en vrij laten waar het vrijgelaten kan worden; - Waardevolle houtopstanden strenger en beter beschermen; - Beschermen van bomen die qua ouderdom, vorm, soort of andere kenmerken de moeite zijn om te beschermen; - Vereenvoudigen van de verordening waardoor de regeldruk wordt verminderd; - Werken aan een gezond bomen bestand; - Duidelijke regels over het duurzaam en veilig toepassen van bomen. Om te bepalen wat waardevol is zijn er structuren / zones vastgesteld waarin het zinvol wordt geacht om binnen deze zones met hoge uitzondering te kappen. Veelal liggen deze zones op gemeentelijke percelen zoals parken, begraafplaatsen, natuurgebieden, langs doorgaande wegen e.d.. Soms liggen deze zones ook op particulier terrein zoals doorgaande linten langs dijken of centrumgebieden. Na de vaststelling van het bomenbeleidsplan is door het college overeenkomstig het beleid een Groene Kaart opgesteld en een register met waardevolle & monumentale bomen. De kaart en het register zijn samen met de bomenverordening op 1 jan ingesteld. 2. Terugblik op periode Er is teruggekeken op de afgelopen drie jaren naar de aanvragers van een omgevingsvergunning voor het onderdeel kappen, het aantal aanvragen en het aantal verleende vergunningen met de eventuele herplantplicht. De aanvragers Gemiddeld (afgerond) Aanvraag gemeente Aanvraag andere overheid en instanties Aanvraag bedrijf Aanvraag particulier Totaal Toelichting: In het algemeen kan worden gesteld dat de meeste aanvragen door gemeente en particulieren worden ingediend. Andere overheden en instanties zoals Omnivera, Staatsbosbeheer, - 2 -

3 Waterschap Rivierenland en scholen dienen minder aanvragen in. Aanvragen van particulieren betreffen vaak slechts enkele bomen. Aantal aanvragen Gemiddeld (afgerond) Aantal aanvragen Aantal verleende aanvragen Aantal afgewezen / ingetrokken aanvragen Aantal buiten behandeling gestelde aanvragen Toelichting: Het aantal aanvragen is flink gereduceerd tot gemiddeld 15 stuks per jaar. Voor de invoering van het nieuwe bomenbeleid waren dit gemiddeld 30 aanvragen per jaar, een reductie van ongeveer 50%. Het behandelen van de aanvragen vraagt echter dezelfde tijdsbesteding. Er is tijd benodigd om incomplete aanvragen aan te vullen en een goede afweging te maken tussen de verschillende belangen. Het aantal afgewezen of ingetrokken aanvragen is door het opvragen van de gestelde gegevens of nadere onderbouwing van 2013 tot 2015 gereduceerd tot 0. Het aantal buiten behandeling gestelde aanvragen betreft veelal aanvragen die worden ingediend waarbij bomen in de vrije zone blijken te zitten Aantal afgewezen aanvragen Aantal ingetrokken aanvragen Waarvan particulier 2 1 Waarvan instantie Waarvan gemeente 1 Voor bezwaarschriftencommissie Uitspraak conform ontheffing 2 1 Uitspraak contra ontheffing Voor rechtbank Uitspraak conform ontheffing Uitspraak contra ontheffing 1 Aantal buiten behandeling gestelde aanvragen Door ontbrekende gegevens 1 Is ontheffingsvrij 2 2 Door beslissing tot een aanpassing van de aanvraag Van de verleende aanvragen is in de periode 2012 t/m 2015 slechts 2 keer een bezwaar ingediend tegen een verleende kapvergunning. Deze verleende vergunningen zijn bomen die op gemeentelijk terrein stonden. Omwonenden hadden bezwaren tegen het verwijderen van deze bomen. Bij de bezwaarschriftencommissie bleef de ontheffing in beide gevallen overeind. Een bewoner heeft bij de rechtbank beroep aanhangig gemaakt. Rechtbank oordeelde dat er een procedurele fout is gemaakt waarna de verleende ontheffing door de gemeente is ingetrokken

4 Slechts in 1 geval is er in de periode 2012 t/m 2015 een bezwaar ingediend tegen een geweigerde aanvraag. Dit betrof een weigering tot kap van een boom op particulier terrein. Bezwaarschriftencommissie oordeelde conform de ontheffing. Niet altijd leidt een afgewezen aanvraag tot een bezwaarschrift. Door een goed gemotiveerde weigering kan ook begrip ontstaan bij de aanvrager en verdere procedure wordt voorkomen. Aantal verleende vergunningen Gemiddeld (afgerond) Aantal aangevraagde bomen Aantal verleende bomen Aantal herplante bomen volgens herplantplicht Aantal bomen herplant via herplantfonds Toelichting: Veelal wordt bij de verleende aanvragen een herplantplicht opgelegd. Bij particulieren wordt vanwege ruimtegebrek op eigen erf niet altijd een herplantplicht opgelegd. Veelal zit bij de aanvraag een voorstel van de aanvrager om de gekapte bomen te compenseren. Wanneer er wel een herplantplicht wordt opgelegd maar er geen ruimte is om te herplanten dan wordt gebruik gemaakt van de mogelijkheid om een geldbedrag voor de herplant van de bomen te storten in het gemeentelijk herplantfonds. In 2014 is dit 3 maal toegepast voor 17 bomen met een bedrag van Het betrof 1 particulier met twee bomen en twee bedrijven met 15 bomen. Er is nog geen gebruik gemaakt van het fonds om te bomen te herplanten. Wanneer een plan beschikbaar komt waarin bomen aanvullend op een eventuele compensatie worden geplant wordt gebruik gemaakt van deze mogelijkheid. In 2014 is een groot verschil te zien tussen de aangevraagde en vergunde bomen. Dit verschil wordt veroorzaakt door een aanvraag van een ontwikkelaar voor ongeveer de kap van 70 bomen. De kap van de bomen is geweigerd vanwege een ontbrekend bouwplan. Overige opmerkingen: Aanvragen voor kappen van bomen betreft zowel de bomen in de zones als uit het register van waardevolle en monumentale bomen. Zo zijn uit het register van 78 stuks bomen een aantal bomen gekapt, in totaal 2 stuks op particulier terrein en is er voor 1 boom een vergunning verleend maar nog niet gekapt. In de loop van het jaar hebben op verschillende plekken in de openbare ruimte veranderingen plaatsgevonden. De Groene Kaart moet op deze veranderingen worden aangepast. Ook is er aanleiding om het register van waardevolle & monumentale bomen aan te vullen en te wijzigen. Na vaststelling van het register in jan zijn naderhand enkele waardevolle & monumentale bomen naar voren gekomen die een plek verdienen in het register. Van de subsidie voor onderhoud en advies voor onderhoud van waardevolle & monumentale bomen op particulier terrein is enkele malen is gebruik gemaakt. Eens in de vierjaar is het mogelijk om met een max. van 100 per boom maatregelen aan deze waardevolle en monumentale bomen uit te voeren. In 2013 hebben 5 eigenaren (van de 28 eigenaren) gebruik gemaakt van deze mogelijkheid. In 2017 en 2021 is er voor de eigenaren weer een nieuwe mogelijkheid om subsidie aan te vragen. De betrokkenen zullen hierover worden geïnformeerd

5 Vanaf 2013 wordt om de drie jaar een boomveiligheidscontrole uitgevoerd. Attentiebomen worden 1 maal per jaar gecontroleerd. Waar nodig wordt op basis van de boomveiligheidscontrole een nader onderzoek uitgevoerd. Door het uitvoeren van de boomveiligheidsinspectie wordt het onderhoud en de veiligheid van bomen op een hoger niveau uitgevoerd waardoor een gezonder en veiliger bomen bestand is ontstaan. In de afgelopen jaren is er geen noemenswaardige stormschade opgetreden. 3. Collegeprogramma Direct na de invoering van de nieuwe bomenverordening (januari 2013) speelde een zaak met een boom aan de Rivierdijk. Een bewoner had om de verkoop van de woning te bevorderen een omgevingsvergunning voor het kappen van een eik ingediend. De boom stond aan de voorzijde van de woning halverwege de dijk. De aanvraag was ingediend zonder steekhoudende argumenten om de boom te kappen. Deze aanvraag is na behandeling in het college afgewezen en naderhand zijn in het presidium vragen gesteld over het weigeren van de aanvraag. Met name de vraag wat exact zwaarwegend maatschappelijk belang is en de vraag om een hardheidsclausule om in schrijnende gevallen af te wijken van het beleid. Destijds is aan het presidium geantwoord dat een criterium van een zwaarwegend algemeen belang voldoende houvast biedt om in schrijnende gevallen een uitzondering te maken. Deze zaak heeft het huidige college gemotiveerd om in het collegeprogramma een voorstel op het gebied van het bomenbeleid op te nemen. Het collegeprogramma geeft het volgende aan: Wat willen we bereiken? We gaan zorgvuldig om met bomen in de openbare ruimte. Voor het beheren en in stand houden van bomen is een bomenbeleidsplan vastgesteld. Dit schept het kader voor het omgaan met de bomen in de gemeente. Alleen wanneer dat strikt noodzakelijk is, voeren we een bomenkeuring uit. Het aantal bomen waar een kapvergunningsverplichting voor geldt, willen we terugdringen. Met het programmapunt is voornamelijk de groenstructuur die zich op particulier terrein bevindt bedoeld. Wat gaan we ervoor doen? Evaluatie van het bomenbeleidsplan en daarbij bezien hoe het aantal kapvergunningsplichtige bomen op particuliere gronden kan worden teruggedrongen Groenzones op particulier terrein zijn op een viertal zones benoemd namelijk; 1. het Bebouwingslint en Centrum (cultuurhistorische waarde); 2. het Boerderijlint (cultuurhistorische waarde); 3. de Landschappelijke beplanting (architectonische en ruimtelijk waardevolle structuur) en 4. de Natuurgebieden (Waardevol voor natuur en milieu)

6 Ad 1 en 2, zones met cultuurhistorische waarde Op de onderstaande kaart uit het bomenbeleidsplan zijn de cultuurhistorische waarden weergegeven. Afbeelding 3.1 Zones met cultuurhistorische waarde Deze zones zijn in het bomenbeleidsplan vastgesteld met redenen aangewezen. Langs de Giessen ligt een lintbebouwing met een hoge cultuurhistorische waarde (Binnendams, Buitendams, Kerkweg, Damstraat). Op veel locaties is een hoge dichtheid van de bebouwing en staat de aanwezigheid van de bomen onder druk. Deze bomen staan veelal tussen woningen en op open plekken in het lint vaak op particuliere grond. Deze bomen zijn van belang voor het karakter van het lint. Ook de straten in het centrum (Peulenstraat en Peulenstraat Zuid) en langs de Merwede (Rivierdijk) hebben een bebouwingslint. Bomen bevinden zich vooral in de voortuinen, tussen de bebouwing en direct achter de woningen). Deze bomen zijn van belang voor het karakter van het lint. In het centrum staat de aanwezigheid bomen onder druk door de hoge bebouwingsdichtheid. Bomen in deze zone zijn van belang voor het karakter van het centrum. Het boerderijlint langs de Broekseweg is karakteristiek en bestaat uit weg- en erfbeplanting. Erfbeplanting is aanwezig op particulier terrein en is schermt de boerderij/woning visueel af van de omgeving in het openlandschap. Weghalen en niet vervangen van deze bomen zorgt voor een verarming van zowel het dijk- als het boerderijlint. Door het beschermen van de bomen in deze zones blijven deze gebieden groen door de aanwezigheid van bomen

7 Ad 3, zones met architectonische en ruimtelijk waardevolle structuur. Op de onderstaande kaart uit het bomenbeleidsplan zijn de architectonische en ruimtelijk waardevolle structuren weergegeven. Afbeelding 3.8 Architectonische en ruimtelijke waardevolle structuren Bestaande houtwallen en rijen knotwilgen in Het Oog, ten oosten van wijk Over t Spoor en ten zuiden van de Broekseweg is aangewezen in het bomenbeleidsplan als te beschermen. Bij de vertaling naar de Groene Kaart zijn hier de eendenkooien aan toegevoegd. Deze zones liggen op particulier terrein veelal in eigendom van boeren. Weghalen en niet vervangen van deze bomen zorgt voor een verarming van de landschappelijke beleving. Ad 4, zones waardevol voor natuur en milieu Op de onderstaande kaart uit het bomenbeleidsplan zijn de architectonische en ruimtelijk waardevolle structuren weergegeven. Afbeelding 3.5 Zones waardevol voor natuur en milieu - 7 -

8 In het bomenbeleidsplan zijn ook op particuliere terreinen zones aangewezen die in aanmerking komen om bomen in natuurgebieden te beschermen. Deze gebieden zijn enkele kleinere griend- en loofhoutbosjes met betekenis voor de flora en fauna en van natuurwetenschappelijk belang: Aan weerszijden van de Molentocht (zie afbeelding 3.6). Tussen het Kanaal van Steenenhoek en Boven-Hardinxveld. Tussen de A15 en het Kanaal van Steenenhoek. Koloniebroeders begraafplaats Weghalen en niet vervangen van deze bomen zorgt voor een verarming van de natuur en het milieu. Met het vaststellen van het bomenbeleidsplan zijn de kapvergunningsplichtige bomen op particuliere gronden al flink teruggebracht. Gegevens laten zien dat er een reductie van 50% heeft plaatsgevonden in de particuliere aanvragen. Verdere aanpassingen op het gebied van het vrijstellen van alle bomen op particulier terrein wordt gezien de bovenstaande argumentatie niet geadviseerd. 4. Evaluatie en voorstellen De doelstellingen van het bomenbeleidsplan worden puntsgewijs geëvalueerd en waar nodig aangevuld met een opmerking of een voorstel om het bomenbeleid aan te passen of te verduidelijken. - Beschermen van houtopstanden die waardevol zijn en vrij laten waar het vrijgelaten kan worden; Met het opstellen van het bomenbeleidsplan zijn keuzen gemaakt waarbij er gefundeerd onderscheid is gemaakt tussen het vrij laten en het beschermen. Veelal liggen de houtopstanden die beschermd worden op gemeentelijke percelen. Bij enkele zones zoals het centrum en de bebouwingslinten ligt dit ook op terrein van particulieren. Aanvragen die door gemeente worden ingediend zijn in de periode ongeveer op het zelfde aantal gebleven. Juist het aantal aanvragen door particulieren gedaan is sterk afgenomen en beperkt zich alleen tot de gebieden waar een aanvraag voor moet worden ingediend. Op basis van het bovengenoemde bij punt 3 is het opheffen van zones op particulier terrein niet aanbevolen. Het karakter van bijvoorbeeld het centrum en de lintbebouwing zal hierdoor veranderen en verarmen. Voorstel: geen verdere aanpassen doorvoeren in het bomenbeleid - Waardevolle houtopstanden strenger en beter beschermen; Door de nieuwe verordening worden bomen ook strenger en beter beschermd. Onder artikel 4.11B Criteria lid 2 van de APV staat: 1. Het bevoegd gezag kan de ontheffing om te vellen weigeren dan wel onder voorschriften verlenen. 2. Een ontheffing voor het vellen van een beschermde houtopstand kan, mits alternatieven voor behoud uitputtend zijn onderzocht, slechts bij uitzondering worden verleend indien: a. een zwaarwegend algemeen maatschappelijk belang opweegt tegen duurzaam behoud van de beschermde houtopstand of; b. naar boomdeskundige maatstaven instandhouding niet langer verantwoord is ter voorkoming van letsel of schade. Bij een aanvraag wordt naast een opgave van redenen een nadere onderbouwing gevraagd waarbij wordt aangetoond dat een ontheffing voor het vellen van de boom nodig is

9 Door het opstellen van het bomenbeleid is duidelijkheid ontstaan bij gemeente, ontwikkelaars, particulieren e.d. waar bomen beschermd worden en waar de kap van bomen zonder ontheffing kan. Kappen van bomen is ook mogelijk binnen de vastgestelde zones mits het voldoende onderbouwd en onderzocht is. Het aantal aanvragen van particulieren is flink afgenomen. Voorstel: actualiseren Groene Kaart en register met waardevolle & monumentale bomen op veranderingen die in de openbare ruimte hebben plaatsgevonden. Aangepaste kaart en register worden aan college ter vaststelling aangeboden. - Beschermen van bomen die qua ouderdom, vorm, soort of andere kenmerken de moeite zijn om te beschermen; Via een monumentale bomenlijst waarop bijzondere bomen staan door soort, omvang, locatie, gedenkboom e.d. is de instandhouding van deze bomen gewaarborgd. Het aantal aanvragen voor onderhoud en instandhouding van waardevolle & monumentale bomen is in 2013 grotendeels ongebruikt gebleven waardoor er slechts 500 van de is besteed. Verhoging van het budget kan eigenaren van bomen aanzetten om onderhoud aan de boom te laten uitvoeren. Voorstel: Verhoging van het budget van 100 naar 250 per boom voor onderhouden van waardevolle & monumentale bomen waarbij het maximum van gehandhaafd blijft. - Vereenvoudigen van de verordening waardoor de regeldruk wordt verminderd; Door vrijstelling van bepaalde gebieden in de gemeente is de regeldruk voor met name de inwoners verminderd. Gebieden waar bomen beschermd worden door de Groene Kaart of door de monumentale & waardevolle bomenlijst vergt het meer inspanning om een ontheffing te krijgen. Voor het bomenbeleidsplan in 2012 is vastgesteld moest voor elke kapaanvraag worden vastgesteld wat de waarde van de te kappen bomen was. Het bepalen van de waarde vergde tijd. De waarde van de boom diende gewogen te worden tegen het belang van de aanvrager. Door de vaststelling van het bomenbeleidsplan is van te voren bepaald wat de waarde is van de boom en is de reden duidelijk waarom deze beschermd wordt. Toetsing van de aanvraag is hierdoor relatief eenvoudiger geworden omdat de waarde van de boom bekend is. Op de website van de gemeente staat de Groene Kaart. Toch weten burgers deze niet altijd te vinden zodat er regelmatig vragen bij het callcenter worden gesteld of er aanvragen worden ingediend die zonder ontheffing kunnen worden gekapt. Voorstel: op de gemeentepagina van het Kompas regelmatig de werkwijze en informatie herhalen die van toepassing is op het kappen van bomen. - Werken aan een gezond bomen bestand; Via wettelijk verplichte boomveiligheidsinspecties worden de bomen gecontroleerd op veiligheid. Uit deze veiligheidsrondes komen aandachtpunten en aanbevelingen die worden uitgevoerd door nadere controles of snoeimaatregelen te doen. Voorstel: geen

10 - Duidelijke regels over het duurzaam en veilig toepassen van bomen. In het bomenbeleidsplan worden regels gesteld aan het planten van bomen of het uitvoeren van werkzaamheden rondom bomen. Door deze regels zijn de minimale eisen bij aanplant duidelijk en ontstaan er degelijke plantplaatsen en worden bomen aangeplant die duurzaam zijn en passen bij de locatie. Regels voor het toepassen van bomen zijn duidelijker geworden. Het Norminstituut Bomen heeft in 2014 een handboek opgesteld en na het toetreden tot de Drechtsteden zijn is de gemeente lid geworden van dit instituut. Het Norminstituut Bomen volgt de recentste ontwikkelingen op het gebied van bomen en werkt zo nodig het handboek bij. Het handboek biedt tevens bij projectontwikkeling een goede basis om bij aanleg en werken rondom bomen kwaliteit te garanderen. Voorstel: het Handboek Bomen gebruiken als naslagwerk voor aanleg, beheer en instandhouding van bomen. Uitgangspunt zijn de regels zoals deze zijn verwoord in het bomenbeleidsplan. Waar het Handboek Bomen en het bomenbeleidsplan strijdig zijn is het bomenbeleidsplan leidend. Overallconclusie: Door het invoeren van het bomenbeleid is de regeldruk verminderd voor burgers omdat vooral veel bomen op particuliere gronden vrijgesteld zijn van een ontheffing bij het kappen van bomen. Door het benoemen van zones waarin het behoud van de bomen voorop staat worden bomen beter beschermd en vindt er verbetering van het bomenbestand plaats. De beleidsuitgangspunten zoals verwoord in het bomenbeleidsplan voldoen en hoeven niet gewijzigd hoeven te worden. Op enkele onderdelen worden voorstellen gedaan om het beleidsplan herzien. 5. Acties en planning. De evaluatie zal na het vaststellen door het college worden toegezonden aan de raad. De evaluatie zal worden ingebracht voor het Debat en Besluit. Na besluit van de raad zal de Groene Kaart en het bijbehorende register met monumentale & waardevolle bomen worden aangepast en deze tezamen met de bijdrageregeling aan het college worden aangeboden. Actie Kosten Gepland op a. Aanpassen Groene Kaart door actualiseren Interne kosten 1 ste kwartaal 2017 van zones en register. b. Aanpassen Bijdrageregeling beschermde houtopstand Interne kosten 1 ste kwartaal 2017 c. Communicatie naar inwoners over gewijzigd bomenbeleid en aangepaste Groene Kaart Voor publicaties zoals advertentie en documentatie 2.500,-- Na actie a en b, 2 de kwartaal

11 - 11 -