Preface by Mara Behlau, PhD 11

Transcriptie

1 Inhoud 5 Inhoud Preface by Mara Behlau, PhD 11 Situering 13 Louis Heylen, Hoofdstuk 1: Wat weten we over de stem? 15 Deel 1: Aspecten van de stem 15 Louis Heylen 1. De stem: geluid en spiegel Zoveel mensen zoveel stemmen Groepen stemgebruikers Een normale stem Spreekstem en zangstem Stemclassificatie en registers Stematleten Stembelasting Verschillen in stembelasting Fono- of stemtrauma Hoe ontstaat een stemstoornis? Kenmerken en symptomen van stemproblemen Gevolgen van stemproblemen voor de stemgeving Stemproblemen bij beroepssprekers Gevolgen van stemproblemen voor de beroepsspreker 35 Referenties 36 Deel 2: Wat heeft de professionele stemgebruiker nodig? Een goed stemorgaan Kennis van de stem Opleiding, training en therapie Stemhygiëne Realiteitszin in verband met het eigen kunnen 42 Referenties 42

2 6 De stemgids Hoofdstuk 2: De Beroepsstem 45 Deel 1: Stem en beroep 45 Felix I.C.R.S. de Jong 1. Inleiding Draagkracht en draaglast Lichamelijke factoren Psychologische factoren Omgevingsfactoren De beroepsstem als complex mechanisme De beroepsstem: aangepaste stem Stemergonomie Veiligheid en gezondheid in het beroep (Occupational Safety and Health, OSH) Samenvatting 53 Referenties 53 Deel 2: Bouw en werking van het stemorgaan Bouw van het stemorgaan Werking van het stemorgaan Regeling van de toonhoogte van de stem De regeling van de luidheid van de stem De interactie van de toonhoogte en de luidheid Het stemtimbre Conclusies 61 Referentie 62 Deel 3: Risico s en problemen Inleiding Hoe risico s vermijden? Hoe risicio s inschatten? De actuele laryngale conditie Een stembelastingstest Hoe het risico beperken? 67 Referenties 68

3 Inhoud 7 Hoofdstuk 3: Zorg voor uw (de) stem 69 Deel 1: Preventie en stemhygiëne: Stem in topconditie 69 Gwen Van Nuffelen 1. Extra aandacht besteden aan stem, is dat nodig? Breng en houd uw stem in topconditie De stem correct gebruiken Kuchen/schrapen Fluisteren Gillen, schreeuwen en veel (luid) praten Imiteren van stemmen en geluiden Kreunen tijdens een inspanning Stem produceren met verhoogde spanning Stemrust Leefgewoonten die uw stem ten goede komen Effect van voeding, cafeïne en alcohol Rol van hydratatie Effecten van actief en passief roken Omgaan met reflux Invloed van slaap Invloed van medicatie Voordelen van een microfoon Eigenschappen van de leefomgeving die uw stem ten goede komen Akoestiek en achtergrondlawaai Luchtvochtigheid Pollutie Airconditioning Overschouwing 82 Referenties 83 Deel 2: Opwarmingsoefeningen voor de stem 84 Kristiane Van Lierde 1. Inleiding Het stemopwarmingsprogramma Stretchoefeningen De eigenlijke stemoefeningen Effectiviteit van dit stemopwarmingsprogramma Conclusie 90 Referenties 91

4 8 De stemgids Deel 3: Management van de stem bij leerkrachten 92 Piet Ceuppens 1. Feiten Voorkomen is beter dan genezen Effecten van indirecte stemtraining Effecten van directe stemtraining Effecten van gecombineerde indirecte en directe stemtraining Inhoud van indirecte stemtraining Goed stemgebruik voor leerkrachten Stemhygiëne specifiek voor leerkrachten Oorzaken van stemproblemen bij leerkrachten Alarmsignalen voor een mogelijke stemstoornis Inhoud van directe stemtraining Een goede houding als basis voor de stem Adem als drijvende kracht voor de stem Resonans als versterking en kleuring van de stem De stemplaatsing in het faciale masker Een onafhankelijk sturen van luidheid en toonhoogte Een pittige voorarticulatie werkt stemsparend Werk aan de winkel 111 Referenties 112 Deel 4: Management van de stem bij zangers 114 Luc Lemmens 1. Hoe natuurlijker, hoe beter Spreken en zingen De goede voorwaarden scheppen Weg die druk! Oh, die adem! Emoties Zingen om te genieten! Praktisch gedeelte Het lichaam rekken, strekken en losmaken; belang van een goede conditie Opbouw van een correcte houding Aardingsoefening van Osho (2002) Werkwijze om in je kracht te gaan staan (sjamanistische oefening, bron onbekend) De oefening van de heiligbeenneus (naar Middendorf) 122

5 Inhoud Ademoefening in functie van adembeheersing De vingers uit elkaar Relaxatieoefening voor het strottenhoofd Reeks van stemoefeningen Tot slot 131 Referenties 131 Deel 5: Management van de stem bij acteurs, radio- en televisiepresentatoren 132 Bernadette Timmermans 1. Bijzondere beroepsgroep in bijzondere omstandigheden Technische parameters Vaardigheidsparameters Bijzondere beroepsgerelateerde parameters Voorkomen van problemen Stemhygiëne 136 Deel 6: Presentatietechnieken voor professionele stemgebruikers 141 Bernadette Timmermans 1. Voordrachten geven, spreken voor een groot publiek, lesgeven: OVUR Radio en televisie: PREPT Neem deze vragenlijst door voor je gaat presenteren De selectie van de persoon of het personage waarmee je spreekt Zoek naar de emotie die bij je presentatiewerk past Ga na in welke omstandigheden je een livesituatie becommentarieert Zoek naar de juiste formulering Enkele nuttige tips voor een goede presentatie 150 Hoofdstuk 4: Stemproblemen aanpakken 153 Hoofdstuk 5: Feiten en fabels 161

6 10 De stemgids Bijlagen 165 Glossarium 179 Personalia 189