Uitkomsten zorgverlenersvragenlijst 2015

Transcriptie

1 Uitkomsten zorgverlenersvragenlijst 2015 Geboortezorg Consortium Midden-Nederland Auteur: Lianne Zondag, MSc Datum:

2 Samenvatting Achtergrond Een van de doelstellingen van het GCMN is om de samenwerking tussen de zorgprofessionals te bevorderen. Om deze samenwerking meetbaar te maken is er een vragenlijst onder de leden van het GCMN verspreid om de tevredenheid over de samenwerking binnen disciplines, tussen disciplines, binnen en buiten het VSV te evalueren. Het doel is om dit jaarlijks te doen en op deze manier veranderingen te meten. Methode De vragenlijst is opgesteld door het Regionaal Consortium Verloskunde Brabant en is uitgezet in najaar 2015 middels een online vragenlijst. Resultaten Bij alle verschillende beroepsgroepen wordt de bejegening door zorgverleners uit de andere lijn als positief ervaren. Daarnaast voelen ze zich gewaardeerd, gerespecteerd en zelfverzekerd in de samenwerking met zorgverleners uit andere lijnen. Alle disciplines staan zeer open voor feedback van zorgverleners van buiten de beroepsgroep. Men ervaart dat er goede tot zeer goede afspraken zijn voor verwijzing tijdens zwangerschap en tijdens de baring. Daarnaast wordt de samenwerking in niet-acute zorg en acute zorg hoog beoordeeld. De meerderheid van alle disciplines geeft aan dat de overdracht naar de jeugdgezondheidszorg niet goed verloopt. Een ander aandachtspunt is een goede overdracht bij terugverwijzing vanuit de tweede lijn naar de eerste lijn te zijn. Daarnaast lijken kinderartsen/neonatologen weinig zicht te hebben op organisatie van kraamzorg en JGZ-overdracht. De meeste zorgverleners geven aan dat er de afgelopen 2 jaar een verbetering in samenwerking is ontstaan. Veel genoemde oorzaken hiervoor zijn hervorming naar andere organisatiestructuren, al dan niet als voorbereiding op integrale zorg, multidisciplinaire scholingen, methodisch intercollegiaal overleg (MIO) en protocolisering. Het GCMN is nu drie jaar werkzaam, maar is nog geen algemeen begrip in de regio aangezien 61.3% van de deelnemers het GCMN kent. Ondanks kritische opmerkingen over de wenselijkheid van een regionaal orgaan naast de landelijke organen en de VSV s wordt het GCMN gezien als kennisplatform waarbij thema s als integrale zorg, cliëntenparticipatie en regionale protocollen ondergebracht kunnen worden. Conclusie Samenvattend wordt de samenwerking binnen en buiten de beroepsgroep in verschillende zorgsituaties als positief ervaren. Verbeterpunten zijn een goede JGZ-overdracht, overdracht van tweede naar eerste lijn en kennis binnen de keten kinderarts-kraamzorg-jgz. Het GCMN is nog geen algemeen begrip en wordt vooral als kennisplatform gezien. 2

3 Inleiding Het Geboortezorg Consortium Midden Nederland (GCMN) is opgericht in januari 2013 met een subsidie uit het ZonMW-programma Zwangerschap en Geboorte. Het GCMN is een samenwerkingsverband in de regio Midden-Nederland, waarin alle zorgverleners, die met geboortezorg te maken hebben, vertegenwoordigd zijn. Het bestaat uit 10 verloskundige samenwerkingsverbanden (hierin zijn alle eerste lijns verloskundige praktijken, 10 ziekenhuizen met gynaecologen, klinisch verloskundigen en kinderartsen en de kraamzorginstanties vertegenwoordigd), huisartsen en GGD-en in de regio. De missie van het GCMN is om de best mogelijke perinatale en maternale uitkomst rondom zwangerschap, geboorte, kraamperiode en het jonge ouderschap na te streven door optimale multidisciplinaire en lijnoverstijgende samenwerking tussen de betrokken beroepsgroepen, zorginstellingen en maatschappelijke organisaties. De hoogste kwaliteit van zorg voor, tijdens en na de bevalling kan alleen geboden worden door goede samenwerking dwars door de schotten heen en in samenspraak met de aanstaande ouders. Methode De zorgverlenersvragenlijst is uitgezet als onderdeel van de evaluatie van het Geboortezorg Consortium Midden-Nederland (GCMN). Het doel van dit deelonderzoek is om de samenwerking tussen zorgverleners in de geboortezorg te evalueren. De vragenlijst is afkomstig van het Regionaal Consortium Verloskunde Brabant en bestaat uit twee onderdelen. 1. De samenwerking met collega s uit dezelfde beroepsgroep; 2. De samenwerking met collega s buiten de eigen beroepsgroep. Aanvullend zijn een aantal vragen over het GCMN opgenomen in de vragenlijst. De vragenlijst is verspreid onder verschillende beroepsgroepen binnen de geboortezorg; eerste lijns verloskundigen, kraamverzorgenden, tweede lijns verloskundigen, artsassistenten, physician assistants, gynaecologen, verpleegkundigen, kinderartsen/neonatologen, JGZ-artsen, JGZ-verpleegkundigen en huisartsen (wel en niet verloskundig actief). De vragenlijst is vanaf medio september tot medio december 2015 open gesteld via een online enquête tool (Survey-monkey ). Zorgverleners behorende bij het GCMN zijn via , website en de nieuwsbrief benaderd om de vragenlijst via de link in te vullen. Er is eenmaal een herinnering gestuurd en bepaalde beroepsgroepen hebben individueel zorgverleners benaderd. De vragenlijst is beheerd en geëvalueerd door één van de bestuursleden van het GCMN, waarna de uitkomsten zijn besproken binnen het bestuur en gepresenteerd op een themabijeenkomst. Uitgeschreven resultaten zijn beschikbaar via het bestuur. De vragenlijst zal in dezelfde periode van 2016 nogmaals uitgezet worden, om te evalueren of de samenwerking is verbeterd. Resultaten Respondenten In totaal is de zorgverlenersvragenlijst 382 keer ingevuld, daarvan hebben 3 personen de vragenlijst voor 2 verschillende VSV s ingevuld (grafiek 1). Bij het analyseren was niet geheel duidelijk of het aantal reacties in verhouding staat tot de grote van het VSV. VSV Amersfoort en VSV Rivierenland lijken een groter aandeel te hebben geleverd dan verwacht en VSV 3

4 Utrecht Zuid e.o. en VSV Tilburg een kleiner aandeel. Mogelijk is er daarnaast ook nog enige overlap in antwoorden doordat bijvoorbeeld eerste lijns verloskundigen maar 1 lijst hebben ingevuld terwijl ze samenwerken met 2 VSV s. Grafiek 1. Respondenten verdeeld per VSV. Percentage van totaal aantal respondenten. Van de respondenten is 34.8% werkzaam als eerstelijns verloskundige (n=133), daarna is de groep kraamverzorgenden het grootst (n=66, 17.3%). Zowel 30 (7.9%) klinisch verloskundigen als 30 gynaecologen hebben de vragenlijst ingevuld (grafiek 2). Helaas hebben maar 3 arts-assistenten Gynaecologie-Obstetrie gereageerd. 15 kinderartsen (3.9%), 4 physician assistants (1.1%) en 16 verpleegkundigen van de kinderafdeling/neonatologie (4.2%) hebben de lijst ingevuld. In totaal 35 huisartsen (9.2%) hebben gereageerd, waarvan 4 verloskundig actief. 11 JGZ-artsen hebben gereageerd (2.9%) en 30 JGZverpleegkundigen (7.85%). Samenwerking binnen de beroepsgroep - Deze conclusies hebben geen betrekking op de huisartsen en JGZ. Deze beroepsgroepen hebben een gespecificeerde vragenlijst ingevuld en worden later beschreven. Gebaseerd op 226 compleet ingevulde vragenlijsten kan worden geconcludeerd dat de samenwerking met collega s uit dezelfde beroepsgroep goed ervaren wordt. Op de onderdelen werd door de meerderheid van de respondenten (67.4% tot 81.0 %) positief gescoord. Er is hierbij gevraagd naar ervaringen op het gebied van communicatie, samenwerking, collegialiteit en het nakomen van afspraken. 4

5 Grafiek 2. Respondenten verdeeld per functie. Percentage van totaal aantal respondenten. Samenwerking buiten de beroepsgroep - Deze conclusies hebben geen betrekking op de huisartsen en JGZ. Deze beroepsgroepen hebben een gespecificeerde vragenlijst ingevuld en worden later beschreven. Bij samenwerking tussen verschillende eerste lijns beroepsgroepen (bijv. eerste lijns verloskundigen, kraamverzorgenden, JGZ) verloopt de communicatie en omgang goed, wat ook blijkt uit hoge percentages bij gerespecteerd voelen (79.5%), positieve bejegening (77.2%), zelfverzekerd in samenwerking (77.0%) en gewaardeerd in samenwerking (69.5%). Verbetering is te behalen bij een goede overdracht naar JGZ (48.75%) en aansluiten van eerste en tweede lijns zorg (57.6%) In samenwerking met tweede lijns beroepsgroepen wordt met name de eigen samenwerking met zorgverleners uit de andere lijn (70.7%) en de kwaliteit van de inbreng van de zorgverleners uit de andere lijn bij telefonisch overleg (73.2%) positief ervaren. Ook bij de 5

6 samenwerking met de tweede lijn wordt feedback krijgen van een andere zorgverleners hooggewaardeerd en wordt er op positieve gevoelens in communicatie en omgang hoog gescoord (bejegening: 75.5%; zelfverzekerdheid: 74.7%; gewaardeerd voelen: 68.2%; respect: 72.2%). Een minderheid vindt dat de tweede lijn de kraamzorg voor de cliënten goed heeft afgestemd en dat de JGZ-overdracht goed verloopt. De algemene samenwerking binnen het VSV krijgt gemiddeld een 7.3 (range 2-9). GCMN Gebaseerd op 231 complete reacties is 61.3% bekend met het GCMN, 40.8% leest de nieuwsbrieven en kent 50.4% de website. 43.6% geeft aan dat onderwerpen van het GCMN terugkomen tijdens VSV-vergaderingen. Een groter deel van de respondenten heeft meer behoefte aan themabijeenkomsten op regionaal niveau (65.2%) dan aan workshops op regionaal niveau (53.4%). Bijna de helft (48.4%) geeft aan op de hoogte zijn van lopend onderzoek en precies 50% staat positief tegenover de RESPECT-studie. Er werden echter ook hoge percentage neutraal gezien, waardoor er geen conclusies zijn te trekken op bepaalde subvragen. Onderwerpen die hoog scoren om opgepakt te worden door het GCMN zijn Integrale zorg (50%), protocollen (49.1%) en POP-poli/kwetsbare zwangeren (47.2%). Andere onderwerpen die regelmatig genoemd werden zijn afstemming (m.n. overdrachtsmomenten) om patiëntenzorg te optimaliseren, EPD en kwaliteit van zorg. Huisartsen Op de vragenlijst hebben 30 niet-verloskundig actieve huisartsen gereageerd en 4 verloskundig-actieve huisartsen. Bij beide groepen werd zeer verdeeld gereageerd op de verschillende vragen, hierdoor zijn geen eenduidige conclusies te trekken. Drie hoofdpunten kwamen naar voren t.a.v. verbetering van de samenwerking met andere zorgverleners in de afgelopen twee jaar: - Netwerk heeft elkaar beter leren kennen, kortere lijnen tussen hulpverleners - Rapportages zijn verbeterd; snellere terugkoppeling door digitalisering (edifact) met name bij vaststellen zwangerschap en partusverslag - Awareness voor noodzaak samenwerking en goede overdracht JGZ In totaal hebben 26 JGZ-verpleegkundigen en JGZ-artsen de vragenlijst ingevuld, hierbij werd de samenwerking binnen de beroepsgroep positief tot zeer positief beoordeeld. In samenwerking met eerste lijns collega s wordt de bejegening goed ervaren (83.3%), maar de percentages t.a.v. zelfverzekerdheid, gewaardeerdheid en respect zijn lager (58.3% tot 70.8%). Overdracht door de eerste lijn wordt door de meerderheid als goed ervaren (61.5%). Er blijkt minder ervaring met samenwerking met tweede lijns collega s door hoge percentages geen mening. De overdracht wordt maar door 26.9% goed ervaren. Uit de opmerkingen bleek ook dat JGZ-verpleegkundigen en JGZ-artsen geen zicht hebben op afspraken tussen eerste en tweede lijn t.a.v. overdrachtsmomenten tijdens zwangerschap en baring, afstemming kraamzorg voor cliënten. Daardoor is het voor JGZ minder duidelijk wie de eindverantwoordelijke is. 6

7 Discussie De analyse en interpretatie van de uitkomsten werd bemoeilijkt door hoge percentages neutraal beantwoorde stellingen. Niet duidelijk is of respondenten neutraal invulden door onvoldoende kennis of dat personen geen mening hadden over deze stellingen. Doordat er geen totaaloverzicht is van alle zorgverleners werkzaam in de GCMN-regio, was het niet mogelijk een goede steekproef te trekken. Hierdoor en het risico dat alleen personen met affiniteit met het GCMN de vragenlijst hebben ingevuld kan invloed hebben op de representativiteit van de uitkomsten van de vragenlijst. De samenwerking binnen en buiten de beroepsgroep wordt over het algemeen zeer positief ervaren. Punten die hoog worden gewaardeerd zijn onder andere samenwerking in acute situaties, feedback van andere zorgverleners, goede bejegening, gewaardeerd en respect. Deze punten verdienen dan ook aandacht om behouden te blijven. Een belangrijk aandachtspunt blijkt een goede overdracht te zijn naar de JGZ, zowel in de eerste lijn maar nog meer in de tweede lijn. Kinderartsen lijken weinig zicht hebben over hoe de overdracht naar de kraamzorg en JGZ verloopt, dit is opmerkelijk aangezien dit wel zorgpartners in dezelfde keten zijn. Overdrachtsmomenten van tweede naar eerste lijn kunnen ook verbeterd worden. Met het oog op de integrale zorg zou gezegd kunnen worden dat in de toekomst gewerkt moet worden aan goed lopende (digitale) communicatie tussen de verschillende zorgverleners. Uit de losse reacties blijkt dat zorgverleners het lastig vinden een goede plek te vinden voor het GCMN tussen het VSV en de landelijke organisaties. Er wordt benoemd dat het lastig is om tijd te vinden en mensen te enthousiasmeren, zodat initiatieven niet blijven liggen bij contactpersonen. Het GCMN wordt wel gezien als kennisplatform waarbij thema s als het elektronisch patiëntendossier, integrale zorg, regionale protocollen, cliëntenparticipatie en goede samenwerking tussen regionale partners ondergebracht kan worden. Er wordt benoemd dat meer concrete resultaten mogelijk voor meer draagkracht zorgt en partijen meer kan binden. Aanbevelingen - De samenwerking is de afgelopen twee jaar verbeterd. Tijd en energie zal nodig zijn om deze ontwikkeling door te zetten. - Er dient te worden gezocht naar een eenduidige, tijdige overdracht naar de JGZ, zowel vanuit de eerste als tweede lijn. - Continuïteit in de keten van kinderarts/neonatoloog verpleegkundige kinderafdeling/neonatologie kraamzorg JGZ vraagt aandacht, zodat elke zorgverlener op de hoogte is van de werkzaamheden en overdracht naar andere zorgverleners. - Binnen de tweede lijn kan er winst behaald worden om de kraamzorg beter af te stemmen. 7

8 - Aandacht voor overdrachtsmomenten van tweede lijns naar eerste lijns zorg. Bij invoering van de integrale zorg dienen er duidelijke afspraken te worden gemaakt over (digitale) communicatie als een andere zorgverlener dan de casemanager de zwangere heeft gezien. - Regionale afspraken van huisartsen over de momenten waarop terugkoppeling en overleg gewenst is, kunnen voor de verloskundig zorgverleners veel duidelijkheid geven en de samenwerking verbeteren. - Bij herhaling van de vragenlijst in 2016 dient er aandacht te zijn voor een goede steekproef grootte per beroepsgroep, zodat de representativiteit van de vragenlijst beter wordt. - Bij herhaling van de vragenlijst in 2016 dient er te worden gedacht over hoe hoge percentages neutrale antwoorden kunnen worden opgevangen om meer informatie uit de vragenlijst te kunnen halen. 8