Arbeidsongevallen uitzendkrachten Hoofdstuk 2

Transcriptie

1 Arbeidsongevallen uitzendkrachten 21 Hoofdstuk 2

2 2.1 Nationale cijfers 21 De gegevens werden verzameld via de rapporten van de verschillende uitzendbureaus en verwerkt door Preventie en Interim (PI) Tewerkstelling 21 16,8 miljoen uren werden gepresteerd door uitzendkrachten (jobstudenten inbegrepen) waarvan 61,3% door arbeiders en 38,7% door bedienden. In 21 kende de sector van de uitzendarbeid een heropleving na een slecht jaar 29. De tewerkstelling steeg met 14% maar dit betekent nog geen volledig herstel t.o.v. 28. De stijging bij de arbeiders was sterker (+2,3%) dan bij de bedienden (+6,1%). Gemiddeld waren elke dag uitzendkrachten aan het werk. Uit de cijfers van Federgon blijkt dat in 21 in totaal uitzendkrachten minstens één opdracht heeft volbracht (waaronder student-werknemers) Arbeidsongevallen arbeidsongevallen (op de werkplaats) met minimum één dag arbeidsongeschiktheid (de dag van het ongeval niet meegerekend) waarvan: 4 dodelijke; 75 met blijvende arbeidsongeschiktheid In totaal waren al deze ongevallen goed voor dagen arbeidsongeschiktheid. In 21 waren 17 uitzendkrachten op 1 slachtoffer van een arbeidsongeval met minimum één dag arbeidsongeschiktheid en 1,5 uitzendkracht op 1 had een blijvende arbeidsongeschiktheid tengevolge van een ongeval op de werkplaats. Daar uitzendkrachten meestal geen volledig jaar tewerkgesteld worden als uitzendkracht (dit kan variëren van één dag tot een volledig jaar), ligt deze verhouding natuurlijk lager dan het gemiddelde van de werkende bevolking waar 33 werknemers op 1 elk jaar één ongeval heeft met minstens één dag arbeidsongeschiktheid. Om deze reden worden ongevallencijfers omgerekend tot coëfficiënten die rekening houden met het aantal uren gepresteerd door de betrokken werknemers per jaar: de frequentie- en de ernstgraad. Frequentiegraad: 53,38 Werkelijke ernstgraad: 1,4 Globale ernstgraad: 3,11 Frequentiegraad: Fg De frequentiegraad is een maat voor het aantal ongevallen en wordt berekend door het aantal arbeidsongevallen (met minimum 1 dag arbeidsongeschiktheid) te vermenigvuldigen met 1.. en te delen door het totaal aantal uren dat door alle uitzendkrachten gewerkt werd in het betreffende kalenderjaar. 12 activiteitenverslag 21

3 Fg = arbeidsongevallen x 1.. aantal gepresteerde uren Een frequentiefraad van 1 komt overeen met: ofwel: één op 6 fulltime tewerkgestelde werknemers heeft elk jaar een arbeidsongeval ofwel: een werknemer heeft 7 arbeidsongevallen tijdens een volledige beroepsloopbaan van 4 jaar Werkelijke ernstgraad: Weg De werkelijke ernstgraad is een maat voor de menselijke schade ten gevolge van alle ongevallen en wordt berekend door het totaal aantal dagen arbeidsongeschiktheid (van alle uitzendkrachten samen) te vermenigvuldigen met 1 en te delen door het totaal aantal uren dat door alle uitzendkrachten gewerkt werd in het betreffende kalenderjaar. Weg = dagen arbeidsongeschiktheid x 1. aantal gepresteerde uren Een werkelijk ernstgraad van 1 komt overeen met 1,5 dag arbeidsongeschiktheid tijdens één jaar voor elke fulltime tewerkgestelde werknemer. Globale ernstgraad: Geg De globale ernstgraad is een maat voor de totale menselijke schade tengevolge van alle arbeidsongevallen en wordt berekend door het totaal aantal kalenderdagen arbeidsongeschiktheid te vermeerderen met een aantal forfaitaire dagen (dat rekening houdt met de blijvende arbeidsongeschiktheid en de dodelijke arbeidsongevallen), te vermenigvuldigen met 1 en te delen door het aantal uren dat door alle uitzendkrachten gewerkt werd in het betreffende kalenderjaar. Geg = ( dagen arbeidsongeschiktheid + forfaitaire dagen) x 1. aantal gepresteerde uren Geg houdt dus rekening met dodelijke arbeidsongevallen en arbeidsongevallen met een blijvende arbeidsongeschiktheid of invaliditeit. Dit wordt voor elk arbeidsongeval afzonderlijk vastgelegd. Voor dodelijke en ongevallen met invaliditeit worden bijgevold een aantal dagen forfaitair bijgeteld om hiermee rekening te houden bij de ernst. Formeel geeft een dodelijk arbeidsongeval geen aanleiding tot verloren dagen. Voorbeelden: 75 forfaitaire dagen voor een dodelijk arbeidsongeval 445 forfaitaire dagen voor het verlies van een hand 28 forfaitaire dagen voor het verlies van een oog 825 forfaitaire dagen voor het verlies van een vinger Opmerking: Bij blijvende ongeschiktheid gaat het om de prognose van de verzekeraar aan het eind van het jaar (vooral belangrijk voor niet-zichtbare invaliditeit) en niet om een definitief erkende blijvende arbeidsongeschiktheid. Elke werkgever is verplicht deze coëfficiënten te berekenen voor de ongevallen binnen zijn bedrijf. Het Fonds voor Arbeidsongevallen berekent op zijn beurt deze cijfers voor de verschillende activiteitssectoren. Dit geeft een idee van de ongevallenrisico s binnen een bepaalde sector (chemie, bouw, transport ). Deze cijfers zijn terug te vinden via de website van het FAO etudes/taux_frequence_gravite/taux_frequence_gravite.html. Hoofdstuk 2 Arbeidsongevallen uitzendkrachten 21 13

4 2.1.3 Evolutie Tabel: Evolutie van het aantal door uitzendkrachten gepresteerde uren Uren (miljoen) ,5 13,6 129,14 128,93 146, ,88 186,93 18,91 141,3 16, activiteitenverslag 21

5 Frequentiegraad (Fg) Evolutie Fg: arbeiders , 134, ,6 11,3 Fg 1 99,9 91,9 95,4 95,4 89,1 8 76,5 76,2 6 4 Evolutie Fg: bedienden 25 Fg ,8 13,5 15, 16,7 13,8 15,4 16,3 17,4 17,5 17,3 17, ,6 94,3 Evolutie Fg: arbeiders + bedienden 9 87,8 8 79,6 Fg ,4 65,9 68,5 67,8 61,8 51,9 53,4 4 Hoofdstuk 2 Arbeidsongevallen uitzendkrachten 21 15

6 Werkelijke ernstgraad (Weg) 3 2,5 2,49 2,67 2,41 Evolutie Weg: arbeiders 2 2,15 1,94 1,77 1,77 1,8 1,74 Weg 1,5 1,5 1,49 1,5,6 Evolutie Weg: bedienden Weg,4,2,25,22,25,27,2,25,26,28,3,34,32 Evolutie weg : arbeiders + bedienden Weg 2 1,5 1 1,81 1,85 1,68 1,54 1,38 1,25 1,26 1,26 1,19 1,2 1,4,5 16 activiteitenverslag 21

7 Globale ernstgraad (Geg) Evolutie Geg: arbeiders 8 7 6,78 6, ,57 5,45 4,94 5,25 5,12 4,72 4,75 4,54 4,53 Geg Evolutie Geg: bedienden,83,86,75,5,57,55,67,61,66,69,61,64,74 Geg,25 Evolutie Geg: arbeiders + bedienden Geg ,19 4,7 4,53 3,86 3,56 3,7 3,59 3,27 3,25 3,11 2,96 1 Hoofdstuk 2 Arbeidsongevallen uitzendkrachten 21 17

8 Samenvatting uitzendkrachten /21 2/21 Alle Fg 99,6 79,58 71,4 65,96 68,42 67,85 61,78 51,86 53,38 +2,9% -46% Weg 1,81 1,54 1,38 1,25 1,26 1,26 1,19 1,2 1,4 +2,% -43% Geg 4,19 3,86 3,56 3,74 3,61 3,27 3,25 2,96 3,11 +5,1% -26% arbeiders Fg 135,79 11,26 99,85 91,92 95,47 95,48 89,12 76,54 76,2 -,4% -44% Weg 2,49 2,15 1,94 1,77 1,77 1,8 1,74 1,5 1,49 -,7% -4% Geg 5,77 5,45 4,94 5,31 5,16 4,72 4,75 4,54 4,53 -,2% -22% bedienden Fg 15,77 16,73 13,77 15,39 16,29 17,44 17,48 17,32 17,17 -,9% +9% Weg,25,27,2,25,26,28,3,34,32-5,9% +28% Geg,57,61,66,69,62,64,83,74,86 +16,2% +51% Vaststellingen In vergelijking met 29 is het aantal gepresteerde uren (blootstellingsuren) bij de arbeiders met 2,3% gestegen en bij de bedienden met 6,1%. Voor de frequentiegraad (Fg) stellen we zowel bij de arbeiders (-,4%) als bij de bedienden (-,9%) een lichte daling vast. Voor de gehele uitzendsector (arbeiders en bedienden samen) tekenen we een lichte stijging op met 2,9% (opmerking: deze stijging voor het geheel en toch een daling in de componenten is te verklaren door een verschuiving in de verhouding arbeiders/bedienden). Voor de werkelijke ernstgraad (Weg) is er bij de arbeiders een kleine daling met,7% en bij de bedienden een grotere daling van 5,9%. Ondanks beide dalingen, stijgt deze parameter voor alle uitzendkrachten samen met 2,% (hier dezelfde opmerking als bij de frequentiegraad). De globale ernstgraad (Geg) is bij de arbeiders quasi status-quo gebleven (-,2%) maar bij de bedienden stellen we een flinke stijging vast (+16,2%). Dit resulteert voor alle uitzendkrachten samen in een stijging met 5,1%. In 21 waren er 4 dodelijke arbeidsongevallen, evenveel als in 29. De tewerkstelling van de bedienden steeg minder dan deze van de arbeiders. Arbeiders zijn 5 x meer het slachtoffer van een arbeidsongeval dan bedienden en deze ongevallen zijn 6 x ernstiger! De toename van de globale ernst bij de bedienden wordt mede verklaard door de algemene tendens dat bepaalde functies van arbeiders- naar bediendestatuut overstappen en deze functies toch een hoger risico op ongevallen inhouden dan de klassieke administratieve bediendefuncties. Dit fenomeen zet zich de laatste jaren door (zie volgende tabel). In 2 waren 7% van de uitzendkrachten arbeiders, in 21 is dit nog 61,3%. Deze tendens is identiek aan de evolutie in de totale werknemerspopulatie. 18 activiteitenverslag 21

9 2.1.4 Overzicht van de gegevens over arbeidsongevallen bij uitzendkrachten Arbeiders + bedienden aantal uren blootstelling aantal ongevallen aantal ongevallen met tijdelijke ongeschiktheid aantal ongevallen met blijvende ongeschiktheid aantal dodelijke arbeidsongevallen aantal dagen arbeidsongeschiktheid aantal forfaitaire dagen frequentiegraad 99,6 51,86 53,38 werkelijke ernstgraad 1,81 1,2 1,4 globale ernstgraad 4,19 2,96 3,11 Arbeiders procentueel aandeel blootstelling 7 58,3 61,4 aantal uren blootstelling aantal ongevallen aantal ongevallen met tijdelijke ongeschiktheid aantal ongevallen met blijvende ongeschiktheid aantal dodelijke arbeidsongevallen aantal dagen arbeidsongeschiktheid aantal forfaitaire dagen frequentiegraad 135,97 76,54 76,2 werkelijke ernstgraad 2,49 1,5,32 globale ernstgraad 5,77 4,54,86 Bedienden procentueel aandeel blootstelling 3 41,7 38,6 aantal uren blootstelling aantal ongevallen aantal ongevallen met tijdelijke ongeschiktheid aantal ongevallen met blijvende ongeschiktheid aantal dodelijke arbeidsongevallen aantal dagen arbeidsongeschiktheid aantal forfaitaire dagen frequentiegraad 15,77 17,37 17,17 werkelijke ernstgraad,25,34,32 globale ernstgraad,57,74,86 Hoofdstuk 2 Arbeidsongevallen uitzendkrachten 21 19

10 2.2 De ongevallencijfers van de verschillende uitzendbureaus Voor elk uitzendbureau werd, afzonderlijk voor de arbeiders en de bedienden, de ernst- en de frequentiegraad berekend. Naar gelang de onderneming, situeert de frequentiegraad van de arbeiders zich tussen 25 en 17, de werkelijke ernstgraad tussen,6 en 3,8 en de globale ernstgraad tussen,9 en 18. De ongevallencijfers (Fg, Weg en Geg) van de bedienden wijken veel minder af van het gemiddelde van de sector. 2.3 Arbeidsongevallen van de uitzendkrachten verdeeld volgens gewest Bron: de gegevens verzameld door PI via de rapporten van de verschillende uitzendbureaus. Tewerkstelling 21 ARBEIDERS Vlaanderen Wallonië Brussel Nationaal 67,51% 23,62% 8,88% 1% Fg 67,35 72,55 88,5 85,4 58,77 81,8 76,54 76,2 Weg 1,3 1,32 1,72 1,88 1,26 1,82 1,5 1,49 Geg 4,18 3,93 4,72 5,91 4,75 6,2 4,54 4,53 bedienden Fg 17,75 15,9 21,42 25,6 9,41 9,45 17,32 17,17 Tg,29,27,43,54,2,19,34,32 Geg,63,73 1,4 1,36,58,52,74,86 Alle Fg 48,5 52,27 62,43 64,78 23,99 29,82 51,86 53,38 Tg,92,95 1,22 1,42,51,66 1,2 1,4 Geg 2,84 2,78 3,28 4,34 1,81 2,14 2,96 3,11 Er is een opvallend verschil tussen de ongevallencijfers in de drie gewesten. Dit onderling verschil daalt sinds een aantal jaar, de getallen groeien daarom naar mekaar toe richting nationaal gemiddelde. Niet alleen op nationaal gebied valt een stabilisatie vast te stellen. Ook de drie gewesten kennen geen algemene daling meer bij de frequentie- en ernstgraad zoals de afgelopen jaren. Sommige cijfers stijgen zelfs licht. De verhouding Vlaams Gewest Waals Gewest is nog steeds gunstiger voor het Vlaams Gewest met relevant lagere algemene cijfers dan in het Waals Gewest Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest wordt echter wel gekenmerkt door een veel sterkere vertegenwoordiging van de bedienden (7%) in de totale populatie. Vandaar de nog steeds gunstigere cijfers voor Brussel. 2 activiteitenverslag 21

11 2.4 Dodelijke arbeidsongevallen In 21 waren 4 uitzendkrachten het slachtoffer van een dodelijk arbeidsongeval op de werkplaats: Op een werf werd een uitzendkracht door een achteruitrijdende vrachtwagen gegrepen. De man was met zijn rug naar het voertuig gekeerd en wandelde ervan weg. Op de parking werd de uitzendkracht teruggevonden onder zijn gekantelde heftruck met de vorken omhoog. Een natte ondergrond wegens regen heeft het ongeluk ongetwijfeld negatief beïnvloed. De uitzendkracht werd levenloos teruggevonden, geklemd tussen laadbak en wielen van een bobcat. Bij een diepvriesgroentenbedrijf kwam een uitzendzendkracht terecht in een tunnelkoker onder een transportwagon dat gebruikt wordt voor intern vervoer van palletten. 2.5 Besluit Na een jarenlange daling van zowel frequentie- als ernstgraad, treedt er dit keer een stabilisatie op. Zo is de frequentiegraad zowel bij de arbeiders als bij de bedienden wel gedaald maar het verschil met 29 is verwaarloosbaar klein. De ernstgraad kent een gelijkaardige evolutie wat betreft de werkelijke ernstgraad. De globale ernstgraad bij de bedienden stijgt daarentegen wel maar dit fenomeen is bij deze groep reeds een paar jaar bekend. De stijging van de cijfers bij de bedienden is te verklaren door indeling van de ongevallen van de uitzendkrachten volgens het statuut van de uitzendkracht en niet volgens de taakinhoud. Rekening houdend met het bereikte resultaat van de voorbije 1 jaren en de bestendiging van de cijfers in 21 kan men stellen dat de behaalde cijfers m.b.t. de arbeidsingevallen bemoedigend zijn. De campagne 211 zal de aandacht trekken op de gevolgen van de verdere heropleving van de tewerkstelling. Nieuwe arbeidskrachten zonder ervaring zullen opnieuw aangetrokken worden. Een verhoogde aandacht voor selectie, informatie, onthaal en vorming van uitzendkrachten bij inleners wordt het speerpunt voor nieuwe acties. Samenwerking met overheid, onderwijs en diverse preventie-instellingen hebben ook tastbare resultaten opgeleverd, vooral bij de jobstudenten. Zij zullen even intensief worden verder gezet. Op de valreep van 21 verscheen eindelijk het langverwachte KB betreffende het welzijn op het werk van uitzendkrachten. De wetgeving voorzag een belangrijke aanpassing van de werkpostfiche en de organisatie van het medisch onderzoek waaronder de opstart van een centrale gegevensbank van uitzendkrachten. Dit wordt het vertrekpunt voor een beter gebruik van de werkpostfiche, als basis van de selectie en, belangrijker nog het onthaal van de uitzendkracht bij de gebruiker. PI ontwierp een gebruiksvriendelijk model om dit doel te bereiken. Ondanks de niet aflatende inspanningen van PI en de hele uitzendsector, moet men aanvaarden dat een continue daling van de ongevallencijfers zoals in het afgelopen decennium niet vanzelfsprekend zal kunnen verwezenlijkt worden. Een bestendiging van deze reeds behaalde cijfers staat voorop, een verdere verbetering vormt de uitdaging. Hoofdstuk 2 Arbeidsongevallen uitzendkrachten 21 21