van journaal naar grootboek

Transcriptie

1 van journaal naar grootboek openingsbalans de start van de boekhouding Het startpunt van een boekhouding van elke onderneming is een inventarislijst. Dit is een lijst waarop alle bezittingen en schulden van de onderneming staan. Met behulp van de inventarislijst kan een openingsbalans worden samengesteld, waarop gelijksoortige bezittingen en gelijksoortige schulden worden samengevoegd. voorbeeld Op de (zéér eenvoudige) inventarislijst van een detailhandelsonderneming staan de volgende zaken: computer 1.000,- bestelauto 9.000,- toonbank 1.500,- printer 350,- winkelstellingen 2.250,- afrekenapparatuur 2.000,- artikelen in voorraad ,- tegoed bij de Rabobank 8.000,- contant geld in de kassalade 2.500,- lening van ouders ,- geleend bij ING-bank ,- nog te betalen aan leveranciers ,- Met behulp van deze eenvoudige inventarislijst kan de openingsbalans gemaakt worden. Openingsbalans per.. Inventaris 8.100,- Eigen vermogen ,- Auto 9.000,- Familielening ,- Voorraad ,- Banklening ,- Bank 8.000,- Crediteuren ,- Kas 2.500, , ,- toelichting Het bedrag bij de inventaris, is de optelsom van de waarden van de toonbank, de winkelstellingen, de afrekenapparatuur, de computer en de printer. Het tegoed bij de Rabobank is kortweg weergegeven achter Bank. De lening van de ouders wordt meestal Familielening genoemd. Leveranciers die niet contant betaald worden, worden Crediteuren genoemd. Het eigen vermogen moet ,- geweest zijn. Immers, er zijn voor ,- bezittingen gekocht ( aanwezig ) en er is in totaal een schuld werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 4

2 van ,-. Dus moet de ondernemer het restant aan eigen vermogen hebben ingebracht. Vandaar dat er wel wordt gezegd dat het eigen vermogen een sluitpost van de balans is. Overigens: als er goederen op rekening verkocht worden en de ondernemer daardoor nog geld van de klanten tegoed heeft, noemt men dat Debiteuren. Een balans ziet er meestal als volgt uit: balans debet credit Bezittingen Eigen vermogen Schulden werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 5

3 opgaven 1. Gegeven de onderstaande inventarislijst per 1 januari van een modezaak: pashokjes 2.000,- kledingrekken 8.000,- toonbank 2.500,- winkelpand ,- winkelstellingen 3.000,- afrekenapparatuur 4.000,- voorraad damesmode 5.000,- voorraad herenmode ,- voorraad accessoires 8.000,- tegoed van een vaste klant 1.100,- kasgeld 1.500,- lening van ouders ,- geleend bij ING-bank ,- nog te betalen aan leveranciers ,- hypothecaire lening ,- Stel de openingsbalans van deze modezaak samen. Openingsbalans modezaak per 1 januari Winkelpand ,- Eigen vermogen 3.100,- Inventaris ,- Familielening ,- Voorraad ,- Banklening ,- Debiteuren 1.100,- Hypothecaire lening ,- Kas 1.500,- Crediteuren , , ,- werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 6

4 2. Gegeven de onderstaande inventarislijst per 1 februari van een doe-het-zelfzaak: bestelbus ,- bestelbus ,- kassa s ,- winkelpand ,- winkelstellingen ,- kasgeld 3.000,- voorraad verf ,- voorraad apparaten ,- voorraad gereedschappen ,- tegoed van het ROC Ter AA 4.200,- computers 8.150,- lening van familie ,- tegoed van aannemer Piets 5.125,- verschuldigd aan Black & Decker ,- geleend bij Rabobank ,- nog te betalen aan groothandel JJ ,- hypothecaire lening ,- voorraad overige artikelen ,- verschuldigd aan overige leveranciers ,- Stel de openingsbalans van deze doe-het-zelfzaak samen. Openingsbalans doe-het-zelfzaak per 1 februari Winkelpand ,- Eigen vermogen ,- Transportmiddelen ,- Hypothecaire lening ,- Inventaris ,- Familielening ,- Voorraad ,- Banklening ,- Debiteuren 9.325,- Crediteuren ,- Kas 3.000, , ,- werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 7

5 3. Gegeven de onderstaande inventarislijst per 15 maart van een supermarkt: bestelauto ,- magazijnstellingen ,- afrekenapparatuur ,- voorraad AGF ,- winkelstellingen ,- wisselgeld 9.000,- voorraad houdbaar ,- overige winkelinventaris ,- overige voorraad ,- tegoed van mevr. Pieters 475,- computerapparatuur 2.600,- lening bij ABN-AMRO ,- tegoed van BS Het Spant 125,- verschuldigd aan leveranciers ,- geleend bij Rabobank ,- nog te betalen aan groothandel ,- krediet in rekening-courant ,- voorraad overige artikelen ,- verschuldigd aan Belastingdienst 2.000,- Stel de openingsbalans van deze supermarkt samen. Openingsbalans supermarkt per 15 maart Transportmiddelen ,- Eigen Vermogen ,- Inventaris ,- Lening ABN-AMRO ,- Voorraad ,- Lening RABO ,- Debiteuren 600,- Crediteuren ,- Kas 9.000,- Krediet in rek-courant ,- Kortlopende schulden 2.000, , ,- werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 8

6 4. Gegeven de onderstaande inventarisatie van een winkel op 1 januari: nog te ontvangen van: Mevrouw Buskemakers 540,-, Voetbalclub Celios 650,-, Mevrouw Halle 115,-, Café Het Dorstig Hert 841,-, de auto van de zaak heeft een waarde van 5.000,-, verschuldigd aan: Leverancier Arsalan ,-, BV De Vlugge ,-, Groothandel Cruts ,-, in kas ligt 998,- het tegoed bij de SNS-bank bedraagt volgens het bankafschrift 6.600,-, de aanwezige winkelinventaris wordt getaxeerd op 8.950,-, de voorraad artikelen heeft na inventarisatie een totale waarde van ,-, op het winkelpand, dat een waarde heeft van ,- rust een hypothecaire lening van ,-, bij familie staat er een schuld open van ,-, het eigen vermogen bedraagt ,-. Stel de balans van deze winkel per 1 januari samen. Openingsbalans winkel per 1 januari Winkelpand ,- Eigen vermogen ,- Transportmiddelen 5.000,- Hypothecaire lening ,- Inventaris 8.950,- Familielening ,- Voorraad ,- Crediteuren ,- Debiteuren 2.146,- Bank 6.600,- Kas 998, , ,- werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 9

7 mutaties in de balans de balans blijft in evenwicht Dennis Markus start per 1 januari een speciaalzaak voor dames- en herenmode onder de naam M&W Wear. De (aangepaste) openingsbalans van deze detailhandelsonderneming ziet er als volgt uit: Balans M&W Wear per 1 januari Verbouwing Eigen vermogen ,- winkelpand ,- Familielening ,- Inventaris ,- Borgstellingskrediet ,- Auto ,- Banklening ,- Voorraad ,- Crediteuren Bank ,- Kas 1.000, , ,- Uit de balans van M&W Wear blijkt dat Dennis bij de start van zijn winkel de ,- geïnvesteerd heeft in bezittingen en dat die bezittingen voor ,- gefinancierd zijn met vreemd vermogen. De sluitpost van de balans is het eigen vermogen. Het moet jou duidelijk zijn dat er voortdurend (!) veranderingen (of met een moeilijk woord: mutaties) optreden in al die bezittingen en schulden en in het eigen vermogen. Zo zal Dennis Markus: op de verbouwing, inventaris en auto afschrijven, de voorraden verkopen en vervolgens weer aanvullen, geld ontvangen en uitgeven per kas, waardoor de hoeveelheid kasgeld respectievelijk toeneemt of afneemt, resultaat boeken waardoor het eigen vermogen verandert, op rekening inkopen, waardoor de schuld aan crediteuren groter wordt, een gedeelte van de familielening aflossen, waardoor deze kleiner wordt, enzovoort. Welke gevolgen deze veranderingen hebben voor de balans, wordt met behulp van de onderstaande voorbeelden duidelijk gemaakt. De btw wordt in deze voorbeelden buiten beschouwing gelaten. In de voorbeelden 1 tot en met 4, op de volgende bladzijden, is elk financieel feit aanleiding om de balans te veranderen. Het zal duidelijk worden, dat niet elk financieel feit kan leiden tot het samenstellen van een nieuwe balans. Dit zou in de praktijk een onwerkbare situatie betekenen en een flinke stapel papier opleveren. Het verwerken van financiële feiten in de boekhouding behoort tot de eerste stap in het boekhoudkundig model. werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 10

8 voorbeeld 1 Dennis koopt op 5 januari een partij T-shirts van het merk Marsitta in, die hij per bank betaalt, voor 2.500,-. De balans ziet er, na deze (financiële) gebeurtenis (of: dit financiële feit), als volgt uit: Balans M&W Wear per 5 januari Verbouwing Eigen vermogen ,- winkelpand ,- Familielening ,- Inventaris ,- Borgstellingskrediet ,- Auto ,- Banklening ,- Voorraad ,- Crediteuren Bank ,- Kas 1.000, , ,- Uit de gewijzigde balans kun je aflezen, dat door deze inkoop de voorraad toegenomen is en dat het banktegoed minder geworden is. voorbeeld 2 Op 11 januari betaalt Dennis per bank de factuur van crediteur Van Bommels ad 7.000,-. De balans per 11 januari ziet er na deze mutaties als volgt uit: Balans M&W Wear per 11 januari Verbouwing Eigen vermogen ,- winkelpand ,- Familielening ,- Inventaris ,- Borgstellingskrediet ,- Auto ,- Banklening ,- Voorraad ,- Crediteuren Bank ,- Kas 1.000, , ,- Uit de gewijzigde balans kun je aflezen dat door deze betaling de schuld aan crediteuren is afgenomen en dat het banktegoed minder geworden is. Er is nu een verandering in de samenstelling van het vermogen zichtbaar geworden. De totaaltellingen van de balans waren ,- en zijn na verwerking van de mutaties ,- geworden. voorbeeld 3 Op 15 januari maakt Dennis de kassa op. Het blijkt dat hij voor 3.500,- verkocht heeft. In dat bedrag zit 1.000,- winst. (Voor de eenvoud wordt er geen onderscheid gemaakt tussen brutowinst en nettowinst). Als deze mutatie in de voorraad, de kas en het eigen vermogen verwerkt is, ziet de balans er als volgt uit: werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 11

9 Balans M&W Wear per 15 januari Verbouwing Eigen vermogen ,- winkelpand ,- Familielening ,- Inventaris ,- Borgstellingskrediet ,- Auto ,- Banklening ,- Voorraad ,- Crediteuren Bank ,- Kas 4.500, , ,- EIW BV De voorraad wordt door de gerealiseerde kassaomzet lager en wel voor het inkoopbedrag; het bedrag aan contanten neemt toe voor de opbrengst; de winst wordt opgeteld bij het Eigen vermogen, dat immers toeneemt door winst. Er is nu sprake van een verandering in de samenstelling en in de grootte van het vermogen. voorbeeld 4 Op 20 januari verkoopt Dennis voor 1.200,- op rekening aan een plaatselijk ROC (Unit Handel). De inkoopwaarde van de omzet bedraagt 850,-. Om een goed overzicht van bezittingen, schulden en eigen vermogen te krijgen, moet er weer een nieuwe balans gemaakt worden. Deze ziet er als volgt uit: Balans M&W Wear per 20 januari Verbouwing Eigen vermogen ,- winkelpand ,- Familielening ,- Inventaris ,- Borgstellingskrediet ,- Auto ,- Banklening ,- Voorraad ,- Crediteuren Debiteuren 1.200,- Bank ,- Kas 4.500, , ,- De voorraad wordt door deze verkoop lager; er ontstaat de bezitting debiteuren; de winst wordt weer opgeteld bij het eigen vermogen. werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 12

10 opgaven 5. Gegeven de beginbalans van Boetiek Horbach per 1 januari. Balans Boetiek Horbach per 1 januari Winkelpand ,- Eigen vermogen ,- Inventaris ,- Familielening ,- Voorraad ,- Hypothecaire lening ,- Debiteuren 5.400,- Krediet in Kas ,- rekening-courant ,- Crediteuren , , ,- De financiële feiten van januari zijn: januari 5 Verkocht per kas goederen voor 6.200,-; de inkoopwaarde bedraagt 4.000,-. januari 7 Betaald per kas aan crediteur Hendriks 3.000,-. Afgelost per kas op de familielening 5.000,-. januari 20 Verkocht op rekening goederen voor 9.000,-; de brutowinst bedraagt 30%. januari 27 Betaald per kas aan drukkerij Keulers voor reclamedrukwerk 1.000,-. januari 30 Afschrijving op het winkelpand 1.500,-. De btw wordt in deze opgave buiten beschouwing gelaten. a. Stel de balans van deze boetiek per 5 januari samen. b. Stel de balans van deze boetiek per 7 januari samen. c. Stel de balans van deze boetiek per 20 januari samen. d. Stel de balans van deze boetiek per 27 januari samen. e. Stel de balans van deze boetiek per 30 januari samen. a. Balans Boetiek Horbach per 5 januari Winkelpand ,- Eigen vermogen ,- Inventaris ,- Familielening ,- Voorraad ,- Hypothecaire lening ,- Debiteuren 5.400,- Krediet in Kas ,- rekening-courant ,- Crediteuren , , ,- werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 13

11 b. Balans Boetiek Horbach per 7 januari Winkelpand ,- Eigen vermogen ,- Inventaris ,- Familielening ,- Voorraad ,- Hypothecaire lening ,- Debiteuren 5.400,- Krediet in Kas 9.200,- rekening-courant ,- Crediteuren , , ,- c. Balans Boetiek Horbach per 20 januari Winkelpand ,- Eigen vermogen ,- Inventaris ,- Familielening ,- Voorraad ,- Hypothecaire lening ,- Debiteuren ,- Krediet in Kas 9.200,- Rekening-courant ,- Crediteuren , , ,- d. Balans Boetiek Horbach per 27 januari Winkelpand ,- Eigen vermogen ,- Inventaris ,- Familielening ,- Voorraad ,- Hypothecaire lening ,- Debiteuren ,- Krediet in Kas 8.200,- Rekening-courant ,- Crediteuren , , ,- e. Balans Boetiek Horbach per 30 januari Winkelpand ,- Eigen vermogen ,- Inventaris ,- Familielening ,- Voorraad ,- Hypothecaire lening ,- Debiteuren ,- Krediet in Kas 8.200,- Rekening-courant ,- Crediteuren , , ,- 6. Gegeven de balans van verlichtingswinkel de Lamp per 1 maart. Balans de Lamp per 1 maart Winkelpand ,- Eigen vermogen ,- Inventaris 6.540,- Lening ABN ,- Voorraad ,- Krediet in Vorderingen 8.920,- rekening-courant ,- Kas ,- Crediteuren , , ,- werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 14

12 De financiële feiten van maart zijn: maart 3 Verkocht per kas goederen voor ,-; de inkoopwaarde bedraagt 6.000,-. maart 8 Betaald per kas aan een leverancier 2.000,-; de goederen waren de vorige maand al geleverd. maart 16 Uit de kas gestort op de rekening krediet in rekening-courant 8.000,-. maart 24 Betaald per kas aan reclamebureau Adma voor het plaatsen van diverse advertenties 1.750,-. maart 28 Verkocht op rekening lampen aan een scholengemeenschap voor 5.600,-; de brutowinst bedraagt 25%. maart 31 Afschrijving op de winkelinventaris 240,-. De btw wordt in deze opgave buiten beschouwing gelaten. a. Stel de balans van deze verlichtingswinkel per 3 maart samen. b. Stel de balans van deze verlichtingswinkel per 8 maart samen. c. Stel de balans van deze verlichtingswinkel per 16 maart samen. d. Stel de balans van deze verlichtingswinkel per 24 maart samen. e. Stel de balans van deze verlichtingswinkel per 28 maart samen. f. Stel de balans van deze verlichtingswinkel per 31 maart samen. EIW BV a. Balans de Lamp per 3 maart Winkelpand ,- Eigen vermogen ,- Inventaris 6.540,- Lening ABN ,- Voorraad ,- Krediet in Vorderingen 8.920,- rekening-courant ,- Kas ,- Crediteuren , , ,- b. Balans de Lamp per 8 maart Winkelpand ,- Eigen vermogen ,- Inventaris 6.540,- Lening ABN ,- Voorraad ,- Krediet in Vorderingen 8.920,- rekening-courant ,- Kas ,- Crediteuren , , ,- werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 15

13 c. Balans de Lamp per 16 maart Winkelpand ,- Eigen vermogen ,- Inventaris 6.540,- Lening ABN ,- Voorraad ,- Krediet in Vorderingen 8.920,- rekening-courant ,- Kas ,- Crediteuren , , ,- d. Balans de Lamp per 28 maart Winkelpand ,- Eigen vermogen ,- Inventaris 6.540,- Lening ABN ,- Voorraad ,- Krediet in Vorderingen ,- rekening-courant ,- Kas ,- Crediteuren , , ,- e. Balans de Lamp per 31 maart Winkelpand ,- Eigen vermogen ,- Inventaris 6.300,- Lening ABN ,- Voorraad ,- Krediet in Vorderingen ,- rekening-courant ,- Kas ,- Crediteuren , , ,- 7. Gegeven de openingsbalans van DHZ Beusmans per 1 mei. Balans DHZ Beusmans per 1 mei Inventaris ,- Eigen vermogen ,- Vrachtauto ,- Familielening ,- Voorraad ,- Banklening ,- Debiteuren ,- Krediet in Kas ,- rekening-courant ,- Crediteuren , , ,- De financiële feiten van de maand mei zijn: mei 3 Ontvangen per kas van debiteur De Vries 6.125,-. mei 4 Per kas gestort op het krediet in rekening-courant 3.000,-. mei 18 Contante verkopen ,-; de brutowinst bedraagt in totaal 3.250,-. mei 26 werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 16

14 Betaald per kas de rentekosten op de banklening (let op!) ad 1.800,-. mei 31 Enkele nieuwe winkelstellingen gekocht en contant betaald ad 5.600,-. De btw wordt in deze opgave buiten beschouwing gelaten. a. Stel de balans van deze doe-het-zelfzaak per 3 mei samen. b. Stel de balans van deze doe-het-zelfzaak per 4 mei samen. c. Stel de balans van deze doe-het-zelfzaak per 18 mei samen. d. Stel de balans van deze doe-het-zelfzaak per 26 mei samen. e. Stel de balans van deze doe-het-zelfzaak per 31 mei samen. a. Balans DHZ Beusmans per 3 mei Inventaris ,- Eigen vermogen ,- Vrachtauto ,- Familielening ,- Voorraad ,- Banklening ,- Debiteuren 9.275,- Krediet in Kas ,- rekening-courant ,- Crediteuren , , ,- b. Balans DHZ Beusmans per 4 mei Inventaris ,- Eigen vermogen ,- Vrachtauto ,- Familielening ,- Voorraad ,- Banklening ,- Debiteuren 9.275,- Krediet in Kas ,- rekening-courant ,- Crediteuren , , ,- c. Balans DHZ Beusmans per 18 mei Inventaris ,- Eigen vermogen ,- Vrachtauto ,- Familielening ,- Voorraad ,- Banklening ,- Debiteuren 9.275,- Krediet in Kas ,- rekening-courant ,- Crediteuren , , ,- d. Balans DHZ Beusmans per 26 mei Inventaris ,- Eigen vermogen ,- Vrachtauto ,- Familielening ,- Voorraad ,- Banklening ,- Debiteuren 9.275,- Krediet in Kas ,- rekening-courant ,- Crediteuren , , ,- werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 17

15 e. Balans DHZ Beusmans per 31 mei Inventaris ,- Eigen vermogen ,- Vrachtauto ,- Familielening ,- Voorraad ,- Banklening ,- Debiteuren 9.275,- Krediet in Kas ,- rekening-courant ,- Crediteuren , , ,- 8. Gegeven de onderstaande financiële feiten: april 1 125,- van debiteur Kleinsma bijgeschreven op de bankrekening. april 5 Verkocht per kas goederen voor ,-; de inkoopwaarde bedraagt 9.000,-. april 8 Betaald per kas aan een leverancier 4.000,-; de goederen waren de vorige maand al geleverd. april 22 Uit de kas gestort op de rekening krediet in rekening-courant 5.000,-. april 24 Betaald per kas aan poetsbedrijf Joustra voor het onderhoud van de winkel 750,-. april 26 Bankafschrift ontvangen waarop de betaling ad 2.000,- van een klant bijgeschreven is. april 28 Verkocht op rekening goederen voor 3.600,-; de brutowinst bedraagt 20%. april 29 Afschrijving op de bestelauto 1000,-. De btw wordt in deze opgave buiten beschouwing gelaten. Noteer welke veranderingen er, als gevolg van de bovenstaande financiële feiten, optreden in de bezittingen en/of het eigen vermogen en/of de schulden van deze ondernemer. Het eerste financiële feit is als voorbeeld uitgewerkt. rekening van: bezit schuld eigen vermogen datum veranderingen 1 april Krediet in rek.crt 125 Debiteuren april Kas Voorraad Eigen Vermogen april Crediteuren Kas april Krediet in rek.crt Kas april Eigen Vermogen 750 Kas 750 werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 18

16 26 april Krediet in rek.crt Debiteuren april Debiteuren Voorraad Eigen Vermogen april Bestelauto Eigen Vermogen Opmerking: Wijs eventueel- uw deelnemers erop dat de rekening Krediet in rekening-courant ook beschouwd kan worden c.q. kan veranderen in een rekening van bezit, als de ondernemer niet rood staat. 9. Gegeven de onderstaande financiële feiten: november 2 Verkocht per kas goederen voor 4.200,-. de inkoopwaarde bedraagt 3.750,-. november 5 Betaald per kas aan crediteur Hendriks 5.000,-. november 11 Afgelost per kas op de familielening 3.000,-. Tevens is er 750,- rente betaald. november 20 Verkocht op rekening goederen voor 6.000,-; de brutowinst bedraagt 11%. november 27 Betaald per kas aan reclamebureau voor het ontwerpen van een advertentie 1.250,-. november 28 Per kas 250,- loon uitbetaald aan een oproepkracht. november 29 Betaald per Postbank de huur ad 1.500,- van december van het winkelpand. november 30 Afschrijving op het winkelpand 1.000,-. De btw wordt in deze opgave buiten beschouwing gelaten. Noteer welke veranderingen er, als gevolg van de bovenstaande financiële feiten, optreden in de bezittingen en/of het eigen vermogen en/of de schulden van deze ondernemer. rekening van: bezit schuld eigen vermogen datum veranderingen 2 nov. Kas Voorraad Eigen Vermogen nov. Crediteuren Kas nov. Familielening Eigen Vermogen 750 Kas nov. Debiteuren Eigen Vermogen 660 Voorraad werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 19

17 rekening van: bezit schuld eigen vermogen datum veranderingen nov. Kas Eigen Vermogen nov. Kas 250 Eigen Vermogen nov. Postbank Eigen Vermogen nov. Winkelpand Eigen Vermogen Gegeven de financiële feiten van kaasspecialist Theunissen van de maand augustus. 6 augustus Op rekening ingekocht artikelen voor 2.400,-. 10 augustus Verkocht op rekening en geleverd aan een vaste klant voor 750 aan goederen; hierin zit 150,- winst. 12 augustus Betaald per kas 900,- voor verpakkingsmateriaal. 16 augustus De heer Theunissen koopt enige nieuwe schappen in, voor een bedrag van 7.100,-; bij levering worden deze schappen contant betaald. 22 augustus De heer Theunissen betaalt per bank een openstaande schuld aan een leverancier van 6.110,-. 23 augustus Er wordt een openstaande vordering van een klant, groot 2.550,-, per bank ontvangen. 25 augustus De heer Theunissen retourneert een partij bedorven Camembert aan de leverancier; hiervoor ontvangt hij een creditnota voor een bedrag van 558,-. 27 augustus De contante omzet van deze detailhandelsonderneming bedraagt ,-; hierin zit 3.600,- winst. 29 augustus Door deze detailhandelsonderneming wordt op de inventaris 4.500,- afgeschreven. De btw wordt in deze opgave buiten beschouwing gelaten. Noteer welke veranderingen er, als gevolg van de bovenstaande financiële feiten, optreden in de bezittingen en/of het eigen vermogen en/of de schulden van deze ondernemer. rekening van: bezit schuld eigen vermogen datum veranderingen 6 aug. Voorraad Crediteuren aug. Eigen Vermogen 150 Voorraad 600 Debiteuren 750 werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 20

18 rekening van: bezit schuld eigen vermogen datum veranderingen aug. Eigen Vermogen 900 Kas aug. Kas Inventaris aug. Crediteuren Krediet rek.crt aug. Krediet rek.crt Debiteuren aug. Voorraad 558 Crediteuren aug. Eigen Vermogen Voorraad Kas aug. Inventaris Eigen Vermogen Gegeven de onderstaande financiële feiten van modedetaillist Solberg van de maand juni: juni 4 Gekocht op rekening: 30 Lee pantalons 675,- 20 Levi s jeans 525,- 50 T-shirts 250,- Totaal factuurbedrag 1.450,- juni 6 Contante verkopen weken 21 en 22: verkoopwaarde x 1,- inkoopwaarde x 1,- Lee pantalons Levi s jeans T-shirts Totaal juni 10 Ontvangen per bank van een debiteur 1.160,-. juni 12 Ontvangen afschrift Postbank van de elektronische betaling van de energienota ad 860,-. juni 15 Betaald per kas aan leverancier Lee 2.200,-. juni 18 Betaald per kas aan verkoopkosten 375,-. juni 22 Retour gezonden aan de leverancier 3 T-shirts; hiervoor is creditnota CI117 ontvangen voor een bedrag van 15,-. juni 27 Per bank betaald de huur van de winkel over juli 950,-. juni 30 werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 21

19 Afschrijven op de inventaris 800,-. De btw wordt in deze opgave buiten beschouwing gelaten. Noteer welke veranderingen er, als gevolg van de bovenstaande financiële feiten, optreden in de bezittingen en/of het eigen vermogen en/of de schulden van deze ondernemer. rekening van: bezit schuld eigen vermogen datum veranderingen 4 juni Voorraad Crediteuren juni Kas Voorraad Eigen Vermogen juni Krediet rek-crt Debiteuren juni Postbank 860 Eigen vermogen juni Crediteuren Kas juni Eigen Vermogen 375 Kas juni Crediteuren 15 Voorraad juni Eigen Vermogen 950 Kas juni Inventaris 800 Eigen Vermogen 800 werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 22

20 g rootboek openen ik open het grote boek Een grootboekrekening is een overzicht van een balanspost waarin alle mutaties bijgehouden worden die gedurende een periode (meestal een jaar) in die balanspost plaatsvinden. De standaardopstelling van een grootboekrekening ziet er als volgt uit: debet rekening.. credit datum omschrijving bedrag datum omschrijving bedrag Je kunt ook voor een opstelling kiezen, waarbij voor iedere grootboekrekening een kaart gehanteerd wordt. De grootboekkaarten kunnen dezelfde indeling (in vaktermen: liniatuur) hebben als de rekeningen in het boek/schrift, maar er wordt ook vaak gekozen voor de onderstaande liniatuur: naam rekening.. datum nr. boekingsdocument omschrijving debet x 1,- credit x 1,- De bovenstaande indeling van de grootboekrekening, wordt ook in de meeste geautomatiseerde boekhoudpakketten gebruikt. Om die reden hanteren we in dit werkschrift ook deze indeling. In het grootboek moet voor elke bezitting, voor elke schuld en voor het eigen vermogen aan het begin van de boekingsperiode een grootboekrekening geopend worden. Het totaal van deze grootboekrekeningen moet het bedrag van de aanwezige bezittingen, de schulden en het eigen vermogen aangeven. Het grootboek openen, gaat als volgt: op iedere rekening van bezit moet het beginbedrag (dat debet op de balans staat) aan de debetzijde opgeschreven worden met als omschrijving van balans, op iedere rekening van schuld moet het beginbedrag (dat credit op de balans staat) aan de creditzijde opgeschreven worden met als omschrijving van balans, het bedrag van het eigen vermogen (dat credit op de balans staat) wordt credit op de rekening eigen vermogen geschreven met als omschrijving van balans. werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 23

21 voorbeeld Een gedeelte van het grootboek van M&W. Verbouwing winkelpand 1 jan Van balans Voorraad 1 jan Van balans Eigen vermogen 1 jan Van balans Crediteuren 1 jan Van balans opgaven 12. Op een balans staan per 1 mei onder andere de volgende posten en bedragen: eigen vermogen ,- Postbank (tegoed) 5.125,- crediteuren ,- inventaris ,- voorraad ,- Open met behulp van deze balansbedragen de grootboekrekeningen per 1 mei. Eigen Vermogen 1 mei Van balans Postbank 1 mei Van balans Crediteuren 1 mei Van balans Inventaris 1 mei Van balans Voorraad 1 mei Van balans werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 24

22 13. Gegeven de balans van Super 2000 per 1 juli. Balans Super 2000 per 1 juli Winkelpand ,- Eigen vermogen ,- Inventaris ,- Familielening ,- Voorraad ,- Hypothecaire lening ,- Debiteuren 1.400,- Krediet in Kas ,- rekening-courant ,- Crediteuren , , ,- Open voor deze supermarkt de volgende grootboekrekeningen: winkelpand, kas, eigen vermogen, crediteuren. Winkelpand 1 juli Van balans Kas 1 juli Van balans Eigen Vermogen 1 juli Van balans Crediteuren 1 juli Van balans werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 25

23 14. Gegeven de balans van Speelgoed Hanssen per 1 juli. Balans Speelgoed Hanssen per 1 juli. Inventaris ,- Eigen vermogen ,- Vervoermiddelen ,- Familielening ,- Voorraad ,- Banklening ,- Debiteuren 5.450,- Krediet in Kas 1.550,- rekening-courant ,- Crediteuren , , ,- Open voor deze speelgoedzaak de volgende grootboekrekeningen: inventaris, krediet in rekening-courant, eigen vermogen, crediteuren. Inventaris 1 juli Van balans Krediet in rekening-courant 1 juli Van balans Eigen vermogen Datum nr. doc. omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 1 juli Van balans Crediteuren 1 juli Van balans Gegeven de balans van Van der Laar DHZ per 1 september. Balans van Van der Laar DHZ per 1 september Verbouwing winkelpand ,- Eigen vermogen ,- Inventaris ,- Voorziening ,- Deelneming Lening SNS ,- inkoopcombinatie ,- Crediteuren ,- Voorraad ,- Overige kortlopende Vooruitbetaalde kosten 4.750,- schulden 4.440,- Te vorderen btw 1.500,- Postbank ,- Kas 2.335, , ,- werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 26

24 Open voor deze doe-het-zelfzaak de volgende grootboekrekeningen: verbouwing winkelpand, deelneming inkoopcombinatie, voorziening, overige kortlopende schulden. Verbouwing winkelpand 1 sept. Van balans Deelneming inkoopcombinatie 1 sept. Van balans Voorziening Datum nr. doc. omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 1 sept. Van balans Overige kortlopende schulden 1 sept. Van balans In de boekhouding van een detailhandelsonderneming komen onder andere de volgende grootboekrekeningen voor: inventaris kas krediet in rekening-courant Postbank debiteuren crediteuren voorraad eigen vermogen Van deze detailhandelsonderneming zijn de financiële feiten bekend: Ontvangen per kas van debiteur Hansma 500,-. Per bank betaald de huur over februari 2.100,-. Factuur verzonden aan J. Heemskerk voor geleverde goederen 3.000,-; de inkoopwaarde van de omzet bedraagt 1.800,-. Betaald per Postbank aan leverancier Piets 3.254,-. Ontvangen per kas van J. Heemskerk 3.000,-. Op rekening gekocht bij de leverancier Piets goederen voor 9.877,-. Betaald per bank de loonkosten (loonheffing en nettoloon) over de maand februari 5.650,-. Contante omzet: ,-; de inkoopwaarde van de omzet is ,-. Nieuw afrekensysteem voor ,- gekocht, geleverd en betaald per Postbank. werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 27

25 De btw wordt in deze opgave buiten beschouwing gelaten. Noteer welke rekeningen van bezit en/of rekeningen van schuld en/of de rekening van het eigen vermogen veranderen op basis van de bovenstaande financiële feiten. Het eerste financieel feit is als voorbeeld uitgewerkt. rekening van: bezit schuld eigen vermogen grootboekfinancieel feit rekening Kasontvangst Kas 500 Debiteuren 500 Huurbetaling Krediet rek-crt Eigen vermogen Fact.verzending Debiteuren Voorraad 1800 Eigen vermogen Betaling lev. Postbank Crediteuren Ontv Heemskerk Kas Debiteuren Ink. op rekening Voorraad Crediteuren Bet. loonkosten Krediet rek.crt Eigen vermogen Contante omzet Kas Voorraad Eigen vermogen Investering Inventaris Postbank In de boekhouding van een detailhandelsonderneming komen onder andere de volgende grootboekrekeningen voor: kas krediet in rekening-courant debiteuren banklening crediteuren voorraad eigen vermogen Van deze detailhandelsonderneming zijn de volgende financiële feiten bekend: Betaald per bank de loonkosten (loonheffing en nettoloon) over de afgelopen maand ,-. Factuur verzonden aan B. Daemen voor geleverde goederen 7.500,-; de inkoopwaarde van de omzet bedraagt 4.500,-. Betaald per bank aan leveranciers ,-. Per bank betaald de energienota van de afgelopen maand 950,-. Aanbetaling per kas ontvangen van B. Daemen 3.750,-. Op rekening gekocht bij de leverancier Mosa voor ,-. Aflossing banklening, betaald per bank, ad ,-. Contante omzet: ,-; de inkoopwaarde van de omzet is ,-. Per bank betaald de nota schoonmaakbedrijf van de afgelopen maand 875,-. werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 28

26 De btw wordt in deze opgave buiten beschouwing gelaten. Noteer welke rekeningen van bezit en/of rekeningen van schuld en/of de rekening van het eigen vermogen veranderen op basis van de bovenstaande financiële feiten. rekening van: financieel grootboek- bezit schuld eigen vermogen feit rekening Lonen betaald Eig. vermogen Krediet rek.crt Fact. verzonden Debiteuren Voorraad Eig. vermogen Bet.leverancier Kred. rek.crt Crediteuren Bet. energ.nota Kas 950 Eig. vermogen 950 Ontv Daemen Kas Debiteuren Ink. op rek. Voorraad Crediteuren Afl. banklening Banklening Kred.rek.crt Contante omzet Kas Voorraad Eig. vermogen Bet. Schoonm.b Kred.rek.crt. 950 Eig. vermogen Gegeven de openingsbalans van DHZ Tarraf per 1 september. Balans DHZ Tarraf per 1 september. Inventaris ,- Eigen vermogen ,- Vervoermiddelen ,- Familielening ,- Voorraad ,- Banklening ,- Debiteuren ,- Krediet in Kas ,- rekening-courant ,- Crediteuren , , ,- De financiële feiten van de maand september zijn: september 3 Ontvangen per kas van debiteur De Vries 6.125,-. september 4 Per kas gestort op het krediet in rekening-courant 3.000,-. september 18 Contante verkopen ,-; de brutowinst bedraagt in totaal 3.250,-. september 26 Betaald per kas de rentekosten op de banklening (let op!) ad 1.800,-. september 30 Enkele nieuwe winkelstellingen gekocht en contant betaald ad 5.600,-. De btw wordt in deze opgave buiten beschouwing gelaten. a. Open het grootboek van deze DHZ-zaak. werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 29

27 b. Verwerk de gegeven financiële feiten in het grootboek van deze DHZ-zaak. INVENTARIS datum nr. doc. Omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 1 sep. Van balans sep. Winkelstellingen VERVOERMIDDELEN datum nr. doc. Omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 1 sep. Van balans VOORRAAD datum nr. doc. Omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 1 sep. Van balans sep. Contante omzet DEBITEUREN datum nr. doc. Omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 1 sep. Van balans sep. Per kas KAS 1 sep. Van balans sep. De Vries sep. Storting rek.crt sep. Contante omzet sep. Rente banklening sep. Winkelstellingen EIGEN VERMOGEN 1 sep. Van balans sep. Contante omzet sep. Rente banklening FAMILIELENING datum nr. doc. Omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 1 sep. Van balans BANKLENING datum nr. doc. Omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 1 sep. Van balans werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 30

28 KREDIET IN REKENING-COURANT 1 sep. Van balans sep. Kasstorting CREDITEUREN datum nr. doc. Omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 1 sep. Van balans werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 31

29 hulprekeningen van het eigen vermogen opgaven ik help het eigen vermogen Als alle opbrengsten en kosten verzameld worden op de rekening eigen vermogen, dan wordt deze erg onoverzichtelijk. Er is geen overzicht c.q. inzicht in de hoogte van de afzonderlijke kostenposten c.q. winstbedragen. De oplossing van dit probleem is: het gebruikmaken van hulprekeningen van het eigen vermogen! Dit betekent dat voor de verschillende exploitatiekosten (die je belangrijk genoeg vindt) een aparte grootboekrekening gemaakt wordt. Dit gebeurt ook voor de verschillende (bruto)winstposten (indien je dit noodzakelijk acht). Voor deze hulprekeningen van het eigen vermogen geldt (uiteraard) dezelfde boekingsregel als voor het eigen vermogen: exploitatiekosten laten het eigen vermogen afnemen: dus debiteren, opbrengsten laten het eigen vermogen toenemen: dus crediteren. Hulprekeningen van het eigen vermogen worden ook wel resultatenrekeningen of verlies- en winstrekeningen genoemd. voorbeeld betaalde loonkosten, afschrijvingskosten, inkoopwaarde omzet, rentekosten vreemd vermogen, contante omzet, omzet op rekening. 19. Gegeven de openingsbalans van Specialiteiten Bart Meijs per 1 juli. Balans Specialiteiten Bart Meijs per 1 juli Winkelpand ,- Eigen vermogen ,- Inventaris ,- Hypothecaire lening ,- Auto 5.300,- Krediet in Voorraad ,- rekening-courant ,- Debiteuren 2.000,- Crediteuren 7.000,- Kas 3.200, , ,- De financiële feiten van de maand juli zijn: juli 6 Ontvangen per kas van debiteur Jongsma 1.250,-. juli 7 Per kas gestort op het krediet in rekening-courant 2.000,-. juli 18 Contante omzet ,-; de brutowinst bedraagt in totaal 6.000,-. Goederen geleverd gekregen, met daarbij de inkoopfactuur voor een bedrag van werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 32

30 15.000,-. juli 26 Via bankoverschrijving de rentekosten van de hypothecaire geldlening 1.500,- betaald. juli 27 Enkele nieuwe winkelstellingen, conform de offerte van de interieurbouwer, gekocht en contant betaald, zijnde 4.000,-. juli 31 Afschrijving inventaris 2.000,-. De btw wordt in deze opgave buiten beschouwing gelaten. EIW BV In de boekhouding van deze specialiteitenwinkel zijn de volgende hulprekeningen van het eigen vermogen in gebruik: brutowinst op goederen, rentekosten vreemd vermogen, afschrijvingskosten. a. Open het grootboek van deze specialiteitenzaak. b. Verwerk de gegeven financiële feiten van juli in het grootboek van deze specialiteitenzaak. WINKELPAND Datum nr. doc. Omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 1 juli Van balans INVENTARIS datum nr. doc. Omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 1 juli Van balans juli Winkelstellingen juli Afschrijving AUTO Datum nr. doc. Omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 1 juli Van balans VOORRAAD datum nr. doc. Omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 1 juli Van balans juli Per kas juli Inkoop op rekening KAS Datum nr. doc. omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 1 juli Van balans juli Jongsma juli Storting rekening-courant juli Contante omzet juli Winkelstellingen werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 33

31 DEBITEUREN Datum nr. doc. Omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 1 juli Van balans juli Jongsma EIGEN VERMOGEN datum nr. doc. Omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 1 juli Van balans HYPOTHECAIRE LENING datum nr. doc. Omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 1 juli Van balans KREDIET IN REKENING-COURANT 1 juli Van balans juli Kasstorting juli Rente hypothecaire lening CREDITEUREN datum nr. doc. Omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 1 juli Van balans juli Inkoop op rekening BRUTOWINST OP GOEDEREN datum nr. doc. Omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 18 juli Contante omzet RENTEKOSTEN VREEMD VERMOGEN 26 juli Per bank AFSCHRIJVINGSKOSTEN datum nr. doc. Omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 31 juli Inventaris werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 34

32 20. Kaasspecialist Theunissen heeft de volgende hulprekeningen van het eigen vermogen in gebruik: Verkoopkosten 12 aug. Verpakkingsmateriaal 900 Afschrijvingskosten 29 aug. Inventaris Brutowinst op goederen 10 aug. Verkopen op rekening aug. Contante omzet Verwerk de financiële feiten van de grootboekrekening eigen vermogen van kaasspecialist Theunissen van de maand augustus (zie opgave 10) op de gegeven hulprekeningen van het eigen vermogen. 21. Een detailhandelsonderneming heeft de volgende hulprekeningen van het eigen vermogen in gebruik: Brutoloon Februari Huur onroerend goed Huur februari, per bank Brutowinst op goederen J.Heemskerk Contante omzet Verwerk de financiële feiten van de grootboekrekening eigen vermogen van deze detailhandelsonderneming (zie opgave 16) op de gegeven hulprekeningen van het eigen vermogen. werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 35

33 22. Een detailhandelsonderneming heeft de volgende hulprekeningen van het eigen vermogen in gebruik: Brutoloon EIW BV Per bank Huisvestingskosten Energienota 950 Schoonmaakbedrijf 875 Brutowinst op goederen B.Daemen Contante omzet Verwerk de financiële feiten van de grootboekrekening eigen vermogen van deze detailhandelsonderneming (zie opgave 17) op de gegeven hulprekeningen van het eigen vermogen. 23. In de boekhouding van DHZ-Tarraf zijn de volgende hulprekeningen van het eigen vermogen in gebruik: Rentekosten 26 sep. Per kas Inkoopwaarde van de omzet 18 sep. Contante verkopen Omzet 18 sep. Contante verkopen Verwerk de financiële feiten van de grootboekrekening eigen vermogen van DHZ Tarraf van de maand september (zie opgave 18) op de gegeven hulprekeningen van het eigen vermogen. werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 36

34 24. Modedetaillist Solberg heeft de volgende hulprekeningen van het eigen vermogen in gebruik: Verkoopkosten 18 juni Per kas 375 Huur onroerend goed 27 juni Per bank, juli 950 Huisvestingskosten 12 juni Per Postbank, energie 860 Afschrijvingskosten 30 juni Inventaris 800 Brutowinst op goederen 6 juni Contante verkopen 903 Verwerk de financiële feiten van de grootboekrekening eigen vermogen van Modedetaillist Solberg van de maand juni (zie opgave 11) op de gegeven hulprekeningen van het eigen vermogen. werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 37

35 journaal het journaal is toch het nieuws Een journaal is in feite een geschreven grootboek. Het maken van een journaal, ofwel het noteren van journaalposten gaat als volgt: het journaal wordt geopend met de totaaltellingen van de beginbalans, vervolgens wordt er begonnen met het vermelden van de namen van de grootboekrekeningen die gedebiteerd moeten worden; de te debiteren bedragen worden in de linkerkolom genoteerd, vervolgens worden de namen van de grootboekrekeningen die gecrediteerd moeten worden, voorafgegaan door het woordje aan opgeschreven; de te crediteren bedragen worden in de rechterkolom genoteerd. Het journaal wordt afgesloten met totaaltellingen. Deze dienen ter controle. Evenals het grootboek en de balans dient het journaal in evenwicht te zijn. Verder is het gebruikelijk de afzonderlijke journaalposten van elkaar te scheiden door een horizontale streep. voorbeeld In het onderstaande journaal is een aantal financiële feiten verwerkt van M&W Wear, winkel van Dennis Markus. M&W Wear 1 jan Van balans jan Voorraad Aan Bank jan Crediteuren Aan Bank jan Kas Aan Voorraad Aan Eigen vermogen jan Debiteuren Aan Voorraad 850 Aan Eigen vermogen jan Totaal werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 38

36 opgaven 25. In de boekhouding van een detailhandelsonderneming worden onder andere de volgende grootboekrekeningen gebruikt: eigen vermogen debiteuren crediteuren voorraad kas krediet in rekening-courant Postbank brutolonen huisvestingskosten brutowinst op goederen Van deze detailhandelsonderneming zijn de volgende financiële feiten bekend: Per bank betaald de energienota over juni 750,-. Factuur verzonden aan Hotel Alberts voor geleverde goederen ad 1.275,-; de inkoopwaarde van de omzet bedraagt 900,-. Betaald per Postbank aan de groothandel Exotica 1.750,-. Ontvangen per kas van J. Alberts de eigenaar van Hotel Alberts 575,-. Goederen op rekening gekocht bij de groothandel Exotica voor Betaald per bank de loonkosten (loonheffing en nettoloon) over de maand juli 3.650,-. Contante omzet ,-; de inkoopwaarde van de omzet is ,-. De btw wordt buiten beschouwing gelaten. Maak voor deze detailhandelsonderneming naar aanleiding van de bovenstaande financiele feiten de journaalposten. Huisvestingskosten 750 Aan Krediet in rekening-courant 750 Debiteuren Aan Voorraad 900 Aan Brutowinst op goederen 375 Crediteuren Aan Postbank Kas 575 Aan Debiteuren 575 Voorraad Aan Crediteuren Brutolonen Aan Krediet in rekening-courant Kas Aan Voorraad Aan Brutowinst op goederen werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 39

37 26. In de boekhouding van een detailhandelsonderneming worden onder andere de volgende grootboekrekeningen gebruikt: eigen vermogen debiteuren crediteuren voorraad kas krediet in rekening-courant afschrijvingskosten brutowinst op goederen Van deze detailhandelsonderneming zijn de volgende financiële feiten bekend: april 5 Verkocht per kas goederen voor ,-; de inkoopwaarde bedraagt 9.000,-. april 8 Betaald per bank aan een leverancier 4.000,-; de goederen waren de vorige maand al geleverd. april 22 Uit de kas gestort op de rekening Krediet in rekening-courant 5.000,-. april 24 Betaald per kas aan schoonmaakbedrijf Joustra voor het onderhoud van de winkel 750,-. april 28 Verkocht op rekening goederen voor 3.600,-; de brutowinst bedraagt 20%. april 29 Afschrijving op de bestelauto 1000,-. De btw wordt buiten beschouwing gelaten. Maak voor deze detailhandelsonderneming naar aanleiding van de bovenstaande financiele feiten de journaalposten van april. 5 april Kas Aan Voorraad Aan Brutowinst op goederen april Crediteuren Aan Krediet in rekening-courant april Krediet in rekening-courant Aan Kas april Eigen verm.(huisvestingskosten) 750 Aan Kas april Debiteuren Aan Voorraad Aan Brutowinst op goederen april Afschrijvingskosten Aan Bestelauto werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 40

38 27. In de boekhouding van een detailhandelsonderneming worden onder andere de volgende grootboekrekeningen gebruikt: eigen vermogen familielening crediteuren debiteuren voorraad kas krediet in rekening-courant afschrijvingskosten verkoopkosten rentekosten vreemd vermogen brutowinst op goederen Van deze detailhandelsonderneming zijn de volgende financiële feiten bekend: november 2 Verkocht per kas goederen voor 4.200,-; de inkoopwaarde bedraagt 3.750,-. november 5 Betaald per bank aan crediteur Hendriks 5.000,-. november 11 Afgelost per bank op de familielening 3.000,-. Tevens 750,- rente betaald. november 20 Verkocht op rekening goederen voor 6.000,-; de brutowinst bedraagt 11%. november 27 Betaald per kas aan reclamebureau voor het ontwerpen van een advertentie 1.250,-. november 30 Afschrijving op het winkelpand 1.000,-. De btw wordt buiten beschouwing gelaten. Maak voor deze detailhandelsonderneming naar aanleiding van de bovenstaande financiele feiten de journaalposten van november. 2 nov. Kas Aan Voorraad Aan Brutowinst op goederen nov. Crediteuren Aan Krediet in rekening-courant nov. Familielening Rentekosten vreemd vermogen 750 Aan Krediet in rekening-courant nov. Debiteuren Aan Voorraad Aan Brutowinst op goederen nov. Verkoopkosten Aan Kas nov. Afschrijvingskosten Aan Winkelpand werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 41

39 28. In de boekhouding van een detailhandelsonderneming worden onder andere de volgende grootboekrekeningen gebruikt: eigen vermogen banklening crediteuren voorraad kas krediet in rekening-courant verkoopkosten rentekosten vreemd vermogen inkoopwaarde omzet omzet Van deze detailhandelsonderneming zijn de volgende financiële feiten bekend: oktober 2 Betaald per bank aan crediteur Fokkema ,-. oktober 5 Betaald per kas 250,- aan de leverancier van verpakkingsmateriaal. oktober 10 Afgelost per bank op de banklening 5.000,-; op hetzelfde bankafschrift is 500,- afgeschreven voor de rente van de banklening. oktober 12 Ingekocht op rekening goederen voor ,-. oktober 19 Factuur ontvangen van een reclamebureau voor het ontwerpen en het plaatsen van een advertentie 3.250,-. oktober 31 Contante omzet van de maand oktober ad ,-; de gemiddelde brutowinst is 35%. De btw wordt buiten beschouwing gelaten. Maak voor deze detailhandelsonderneming naar aanleiding van de bovenstaande financiele feiten de journaalposten van oktober. 2 okt. Crediteuren Aan Krediet in rekening-courant okt. Verkoopkosten 250 Aan Kas okt. Banklening Rentekosten vreemd vermogen 500 Aan Krediet in rekening-courant okt. Voorraad Aan Crediteuren okt. Verkoopkosten Aan Crediteuren(Nog te bet.kosten) okt. Kas Inkoopwaarde omzet Aan Omzet Aan Voorraad werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 42

40 grootboekrekening sluiten op slot die rekening Bij het afsluiten van het grootboek geldt dat: rekeningen van bezit meestal een debetsaldo vertonen en vanuit het grootboek direct naar de debetzijde van de balans gaan, rekeningen van schuld meestal een creditsaldo vertonen en vanuit het grootboek direct naar de creditzijde van de balans gaan, de hulprekeningen van het eigen vermogen voor wat betreft: de kosten meestal een debetsaldo vertonen en vanuit het grootboek naar de verlieszijde (debet) van de resultatenrekening gaan, de opbrengsten meestal een creditsaldo vertonen en vanuit het grootboek naar de winstzijde (credit) van de resultatenrekening gaan. Bij het afsluiten van een grootboekrekening: tel je de debetkolom en de creditkolom op, reken je het verschil tussen beide zijden uit, noteer je dit verschil (dat officieel saldo heet) in de kleinste kolom, schrijf je vóór het saldo naar Balans als het gaat om een rekening van bezit of schuld, schrijf je naar Resultatenrekening of naar Verlies en Winst als het gaat om een hulprekening van het eigen vermogen. voorbeeld 1 Voorraad 1 jan Van balans jan Inkopen jan Retouren jan Inkoopwaarde omzet januari Het totaal van de debetkolom is ,-. Het totaal van de creditkolom is ,-. De creditkolom is de kleinste ; het verschil is ,-. Dit bedrag noteer je nu in de creditkolom van de grootboekrekening, met de omschrijving naar Balans. Tenslotte worden de debet- en creditkolom opgeteld; de rekening is in evenwicht. Voorraad 1 jan Van balans jan Inkopen jan Retouren jan Inkoopwaarde omzet januari jan Naar Balans werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 43

41 voorbeeld 2 Crediteuren 1 jan Van balans jan Inkopen jan Retouren jan Betaling per bank Het totaal van de debetkolom is ,-. Het totaal van de creditkolom is ,-. De debetkolom is de kleinste ; het verschil is ,-. Dit bedrag noteer je nu in de debetkolom van de grootboekrekening, met de omschrijving naar Balans. Tenslotte worden de debet- en creditkolom opgeteld; de rekening is in evenwicht. Crediteuren 1 jan Van balans jan Inkopen jan Retouren jan Betaling per bank jan Naar Balans voorbeeld 3 Afschrijvingskosten 30 jan Afschrijving pand jan Afschrijving inventaris jan Naar Verlies en Winst kruisregel Als een grootboekrekening debet afgesloten wordt (het saldo aan de debetzijde genoteerd wordt), dan komt het bedrag aan de tegenovergestelde kant van de eindbalans of de verlies- en winstrekening weer terug. Ook geldt dat wanneer een grootboekrekening aan de creditkant afgesloten wordt, het saldo ergens anders aan de debetzijde wordt genoteerd. Kortom: debet afsluiten = credit openen, credit afsluiten = debet openen. Beginnende boekhouders spreken in dit verband van de kruisregel. werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 44

42 opgaven 29. Sluit de volgende grootboekrekeningen af. Winkelpand jan 1 Van Balans jan 30 Afschrijving 500 jan 31 Naar Balans Voorraad jan 1 Van Balans jan 18 Geleverde goederen jan 22 Retour gezonden goederen jan 30 Inkoopwaarde omzet januari jan 31 Naar Balans Loonkosten jan 5 Verjaardagsuitkering 50 jan 25 Brutoloon jan 20 Werkgeversaandeel SWV jan 31 Naar Verlies en Winst Krediet in rekening-courant jan 1 Van Balans jan 18 Betaling crediteuren jan 19 Storting kasgeld jan 30 Bankkosten 45 jan 31 Naar Balans werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 45

43 Verkoopkosten jan 5 Reclamecampagne januari jan 25 Verpakkingsmateriaal jan 31 Naar Verlies en Winst Crediteuren jan 1 Van Balans jan 18 Ontvangen goederen jan 18 Betaling per bank jan 30 Ontvangen creditnota jan 31 Naar Balans Kas jan 1 Van Balans jan 18 Kleine kasuitgaven 75 jan 19 Storting bank jan 30 Omzet januari jan 31 Naar Balans werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 46

44 b tw in de boekhouding daar is hij weer: de btw Tot nu toe is in de uitleg nog geen of weinig rekening gehouden met de omzetbelasting, in het spraakgebruik de btw. In de praktijk kan dat natuurlijk niet. Vandaar dat vanaf nu overal waar dat van toepassing is, de btw in de boekhouding verwerkt moet worden. Boekhoudkundig is van het btw-systeem vooral belangrijk dat: de voorbelaste btw (de btw die betaald is aan leveranciers en betaald is over de kosten) bij de Belastingdienst teruggevorderd kan worden, Dit is dus voor de ondernemer een kortlopende vordering. Vandaar dat de te vorderen btw in rubriek 1 is ingedeeld (grootboekrekening 151, zie grootboekrekeningschema). de btw die van klanten is ontvangen aan de Belastingdienst afgedragen moet worden. Dit is dan voor de ondernemer een kortlopende schuld. Vandaar dat de te betalen btw in rubriek 1 is ingedeeld (grootboekrekening 150, zie grootboekrekeningschema). Als een ondernemer op de inkopen of de exploitatiekosten btw betaalt, ontstaat er een vordering op de Belastingdienst. Deze vordering moet gedebiteerd worden op de grootboekrekening 151 Te vorderen btw. Daartegenover zal de door de ondernemer ontvangen btw over de omzet als schuld geboekt moeten worden: credit op de grootboekrekening 150 Te betalen btw. Na een bepaalde periode (bijvoorbeeld: een maand of een kwartaal) worden deze twee grootboekrekeningen opgeteld of beter: gesaldeerd en wordt het saldo overgeboekt naar de grootboekrekening 152 Te verrekenen btw. Als deze grootboekrekening door deze actie een creditsaldo heeft, dan moet dit saldo uiteindelijk afgedragen worden aan de Belastingeenheid. Is het resultaat een debetsaldo, dan krijgt de ondernemer het bedrag van de Belastingdienst terug. Het salderen van de grootboekrekeningen 150 en 151 en het overboeken van het saldo naar grootboekrekening 152 gebeurt in de praktijk altijd bij de aangifte omzetbelasting. De grootboekrekening 152 loopt weer glad als de betaling of terugbetaling daadwerkelijk plaatsgevonden heeft. voorbeeld Gegeven de grootboekrekeningen 150, 151 en 152 van speelgoedzaak De Tol. 150 Te betalen btw Tellingen Te vorderen btw Tellingen Verklaring bedragen op deze twee grootboekrekeningen: 150 Te betalen btw de creditering betreft de ontvangen btw in de omzet, de debitering kan bijvoorbeeld ontstaan zijn door verzonden creditnota s. werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 47

45 151 Te vorderen btw de debitering betreft de totaal betaalde btw aan leveranciers, de creditering ontstaat in de meeste gevallen door ontvangen creditnota s. Aan het einde van de maand worden de twee grootboekrekeningen in evenwicht gebracht en het saldo wordt overgeboekt naar de grootboekrekening 152 Te verrekenen btw. De journaalpost van deze overboeking is: Speelgoedzaak De Tol datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 150 Te betalen btw Aan Te vorderen btw Aan Te verrekenen btw Op de grootboekrekening 152 Te verrekenen btw staat nu een creditsaldo van ,-. Dit bedrag moet de eigenaar van deze speelgoedzaak aan de Belastingdienst betalen. Dit doet hij naar aanleiding van de elektronische aangifte. Uiteindelijk ontvangt de eigenaar van deze speelgoedzaak een bankafschrift waarop het betaalde bedrag vermeld staat. Van dit bankafschrift wordt de volgende journaalpost gemaakt: Speelgoedzaak De Tol datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 5 jan 152 Te verrekenen btw Aan Bank Door het verwerken van deze journaalpost staat de eigenaar van deze speelgoedzaak weer quitte met de Belastingdienst. Dat kun je ook zien aan het saldo van de grootboekrekening 152. De drie grootboekrekeningen zien er na deze boekingen als volgt uit: 150 Te betalen btw Tellingen Maandoverboeking Te vorderen btw Tellingen Maandoverboeking Te verrekenen btw Maandoverboeking Betaald per bank werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 48

46 opgaven 30. Per 30 juni zijn de volgende grootboekrekeningen met hun saldi gegeven: 150 Te betalen btw credit , Te vorderen btw debet , Te verrekenen btw credit ,50 Het bedrag op grootboekrekening 152 is een gevolg van de maandelijkse overboekingen van de maanden april en mei. a. Welke journaalpost moet gemaakt worden van de kwartaaloverboeking per 30 juni? b. Welke journaalpost wordt op 17 juli gemaakt van de betaling van de btw per Postbank? datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 30 juni 150 Te betalen btw , Aan Te vorderen btw , Aan Te verrekenen btw 7.875,00 17 juli 152 Te verrekenen btw , Aan Postbank , Per 31 september zijn de volgende grootboekrekeningen met hun saldi gegeven: 150 Te betalen btw credit , Te vorderen btw debet , Te verrekenen btw credit ,00 Het bedrag op grootboekrekening 152 is een gevolg van de maandelijkse overboekingen van maanden juli en augustus. a. Welke journaalpost moet gemaakt worden van de kwartaaloverboeking per 30 september? b. Welke journaalpost wordt op 28 oktober gemaakt van de betaling van de btw per bank? datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 30 sept. 150 Te betalen btw , Te verrekenen btw 6.149, Aan Te vorderen btw ,25 28 okt. 152 Te verrekenen btw 6.415, Aan Bank 6.415,25 werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 49

47 32. Gegeven de onderstaande vier grootboekrekeningen: 150 Te betalen btw EIW BV 30 sep Tellingen okt Overboeking Te vorderen btw 30 sep Tellingen okt Overboeking Te verrekenen btw 4 okt Overboeking okt Per bank Bank 6 okt Te verrekenen btw Per 30 september staat op de grootboekrekening: 150 een debettelling van 1.500,- en een credittelling van ,-, 151 een debettelling van 8.100,- en een credittelling van 960,-. De ondernemer verstuurt op 4 oktober de elektronische aangifte omzetbelasting en verstuurt de betaling. Op 6 oktober maakt hij een print van het bankafschrift waarop de door hem betaalde btw afgeschreven is. a. Werk de betreffende grootboekrekeningen bij per 30 september. b. Welke journaalpost maakt deze ondernemer op 4 oktober? c. Werk de betreffende grootboekrekeningen bij naar aanleiding van het financiële feit van 4 oktober. d. Welke journaalpost maakt deze ondernemer op 6 oktober? e. Werk de grootboekrekeningen van deze ondernemer bij naar aanleiding van het financiële feit van 6 oktober. datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 4 okt 150 Te betalen btw Aan Te vorderen btw Aan Te verrekenen btw okt 152 Te verrekenen btw Aan Bank werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 50

48 33. Uit de boekhouding van een supermarkt komen over de maand september de volgende tellingen: btw in consumentenomzet ,25 btw over de inkopen ,- btw in de exploitatiekosten 2.156,- Verder is nog gegeven dat: de ondernemer op 15 oktober zijn btw-aangifte elektronisch indient, de ondernemer op 22 oktober het bankafschrift met betrekking tot de btwafdracht ontvangt. In de supermarkt zijn onder andere de onderstaande vier grootboekrekeningen in gebruik. 150 Te betalen btw 30 sep Tellingen ,25 15 okt Overboeking , Te vorderen btw 30 sep Inkopen sep Exploitatiekosten okt Overboeking Te verrekenen btw 15 okt Overboeking 3.276,25 22 okt Per bank 3.276, Bank 22 okt Te verrekenen btw 3.276,25 a. Werk de betreffende grootboekrekeningen bij per 30 september. b. Welke journaalpost maakt deze ondernemer op 15 oktober? c. Werk de betreffende grootboekrekeningen bij naar aanleiding van de kwartaaloverboeking van 15 oktober. d. Welke journaalpost maakt deze ondernemer op 22 oktober? e. Werk de grootboekrekeningen van deze ondernemer bij naar aanleiding van het financiële feit van 22 oktober. datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 15 okt 150 Te betalen btw , Aan Te vorderen btw , Aan Te verrekenen btw 3.276,25 22 okt 152 Te verrekenen btw 3.276, Aan Bank 3.276,25 werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 51

49 34. Gegeven de onderstaande vier grootboekrekeningen: 150 Te betalen btw EIW BV 30 juni Verkopen juni Retouren juni Privégebruik juni Overboeking Te vorderen btw 30 juni Inkopen juni Exploitatiekosten juni Retouren juni Overboeking Te verrekenen btw 30 juni Overboeking juli Per bank Bank 26 juli Te verrekenen btw Verdere gegevens uit de boekhouding van het tweede kwartaal : totaal betaalde btw op de inkopen ,- totaal ontvangen btw op de verkopen ,- totale btw op door ons retour gezonden goederen 1.600,- totale btw op door ons retour ontvangen goederen 2.050,- betaalde btw over de exploitatiekosten 3.650,- btw over privégebruik van goederen 115,- De verrekening van de btw geschiedt per bank volgens bankafschrift 36 van 26 juli. a. Werk de betreffende grootboekrekeningen bij per 30 juni. b. Welke journaalpost maakt deze ondernemer op 30 juni? c. Werk de betreffende grootboekrekeningen bij naar aanleiding van de kwartaaloverboeking. d. Welke journaalpost maakt deze ondernemer op 26 juli? e. Werk de grootboekrekeningen van deze ondernemer bij naar aanleiding van het financiële feit van 26 juli. datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 30 juni 150 Te betalen btw Aan Te vorderen btw Aan Te verrekenen btw juli 152 Te verrekenen btw Aan Bank werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 52

50 35. Gegeven de onderstaande vier grootboekrekeningen van een supermarkt: 150 Te betalen btw 31 mrt Omzet mrt Retouren mrt Privéverbruik mrt Overboeking Te vorderen btw 31 mrt Inkopen mrt Exploitatiekosten mrt Overboeking Te verrekenen btw 31 mrt Overboeking april Per bank Bank 15 april Te verrekenen btw Verdere gegevens uit de boekhouding van deze supermarkt van het eerste kwartaal : consumentenomzet ,- totale inkoopfactuurwaarde ,- door de supermarkt retour gezonden (inclusief btw) ,- voorbelaste btw op exploitatiekosten 6.810,- btw in privéverbruik goederen 840,- Voor de btw geldt een gemiddeld tarief van 8%. a. Werk de gegeven btw-grootboekrekeningen bij op basis van de gegevens van het eerste kwartaal. b. Welke journaalpost maakt de supermarktondernemer van de kwartaaloverboeking? c. Werk de betreffende grootboekrekeningen bij naar aanleiding van de kwartaaloverboeking. d. Welke journaalpost maakt de supermarktondernemer van de betaling van de btw per bank (datum bankafschrift: 15 april)? e. Werk de grootboekrekeningen van deze ondernemer bij naar aanleiding van de afdracht van de btw aan de Belastingdienst. datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 31 mrt 150 Te betalen btw Aan Te vorderen btw Aan Te verrekenen btw april 152 Te verrekenen btw Aan Bank werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 53

51 36. Gegeven de onderstaande vier grootboekrekeningen van een detailhandelsonderneming: 150 Te betalen btw 31 mrt Omzet april Overboeking Te vorderen btw 31 mrt Inkopen mrt Exploitatiekosten april Overboeking Te verrekenen btw 12 april Overboeking april Per bank Bank 20 april Te verrekenen btw Verdere gegevens uit de boekhouding van deze supermarkt van het eerste kwartaal : de btw in de totale consumentenomzet van het afgelopen kwartaal is ,-, in de totale inkoopfactuurwaarde van dit eerste kwartaal zit ,- btw; er hebben in dit kwartaal geen retourzendingen plaatsgevonden, de in totaal betaalde btw over de exploitatiekosten is 6.230,-. Op 12 april vult de ondernemer de elektronische aangifte omzetbelasting in en maakt via telebankieren het bedrag over naar de Belastingdienst. Op 20 april ontvangt hij een bankafschrift waarop de betaling aan de Belastingdienst vermeld staat. a. Werk de gegeven btw-grootboekrekeningen bij op basis van de gegevens van het eerste kwartaal. b. Welke journaalpost moet gemaakt worden van de kwartaaloverboeking op 12 april? c. Werk de betreffende grootboekrekeningen bij naar aanleiding van de kwartaaloverboeking. d. Welke journaalpost wordt op 20 april gemaakt van de betaling van de btw per bank? e. Werk de grootboekrekeningen van deze ondernemer bij naar aanleiding van de afdracht van de btw aan de Belastingdienst. datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 12 april 150 Te betalen btw Aan Te vorderen btw Aan Te verrekenen btw april 152 Te verrekenen btw Aan Bank werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 54

52 omzet in de boekhouding nu wordt het opletten In een detailhandelsonderneming kun je op twee manieren omzet realiseren; namelijk door: artikelen contant te verkopen, artikelen te verkopen op rekening. voorbeeld Van een gerealiseerde contante consumentenomzet staat de volgende journaalpost in het journaal. datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 100 Kas Aan Te betalen btw Aan Voorraad goederen Aan Brutowinst op goederen Het nadeel van deze manier van boeken is, dat de ondernemer via de boekhouding niet over informatie met betrekking tot de omzet en de inkoopwaarde van de omzet beschikt. Deze bedragen kan hij wél berekenen, maar niet in één oogopslag op de betreffende grootboekrekeningen zien. Dit probleem kan opgelost worden door in plaats van de grootboekrekening 900 de grootboekrekeningen van rubriek 7 en 8 te gaan gebruiken. In dat geval zal de journaalpost van het voorbeeld uiteenvallen in de onderstaande twee journaalposten: datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 100 Kas Aan Te betalen btw Aan Omzet Inkoopwaarde omzet Aan Voorraad goederen In plaats van vier grootboekrekeningen te gebruiken (100 Kas, 300 Voorraad goederen, 900 Brutowinst op goederen en 150 Te betalen btw) worden bij deze oplossing vijf grootboekrekeningen gebruikt: 100 Kas 150 Te betalen btw 800 Omzet 300 Voorraad goederen 700 Inkoopwaarde omzet De grootboekrekening 900 Brutowinst op goederen is verdwenen en daarvoor zijn de grootboekrekeningen 700 Inkoopwaarde omzet en 800 Omzet in de plaats gekomen. De brutowinst kan berekend worden door het verschil te nemen tussen de debitering op grootboekrekening 700 en de creditering op grootboekrekening 800. Daarbij komt het grote voordeel, dat in deze oplossing de inkoopwaarde van werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 55

53 de omzet en de omzet zelf wél af te lezen zijn. Het zal duidelijk zijn dat bij een verkoop op rekening de grootboekrekening 120 Debiteuren gebruikt wordt, in plaats van de grootboekrekening 100 Kas. Bij een retourverkoop worden de beide journaalposten omgedraaid. opgaven Indien bij de opgaven geen grootboekrekeningnummers gegeven worden, dan gelden de nummers van het rekeningschema dat als losse bijlage bij dit werkschrift geleverd is. 37. Gegevens van een aantal financiële feiten van een detailhandelsonderneming van de maand juli: 6 juli Contante inkopen 600,- 600,- Btw 126, ,- 9 juli Creditnota ontvangen wegens retourzending van een aantal beschadigde goederen ter waarde van 249,90 (inclusief btw h-tarief). 10 juli Contante consumentenomzet 1016,40 Btw 176,40 - Omzet 840,- (de inkoopwaarde van deze omzet bedraagt 535,-) 14 juli Retour ontvangen goederen voor 238,- (inclusief 41,31 btw). De creditnota is vandaag verzonden. De inkoopwaarde van deze goederen is 145,-. Verwerk de financiële feiten van deze detailhandelsonderneming in het journaal. datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 6 juli 300 Voorraad goederen Te vorderen btw Aan Crediteuren juli 130 Crediteuren 249, Aan Voorraad goederen 206, Aan Te vorderen btw 43,37 10 juli 100 Kas 1016, Aan Te betalen btw 176, Aan Omzet 840,00 10 juli 700 Inkoopwaarde omzet Aan Voorraad goederen juli 300 Voorraad goederen Aan Inkoopwaarde omzet juli 800 Omzet 196, Te betalen btw 41, Aan Debiteuren 238 werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 56

54 38. Gegevens van een aantal financiële feiten van de maand januari van de kindermodezaak van Joyce Bons: januari 4 Op rekening gekocht 40 babypakjes voor 650,- Btw 136, ,50 januari 7 Gekocht en contant betaald twee computerkassa s voor 8.520,- inclusief btw h- tarief. januari ,- per bank afgelost op de familielening. januari 15 Creditnota ontvangen voor retour gezonden kleding voor een bedrag van 240,- (exclusief 50,40 btw). januari 20 Contante consumentenomzet week 1 en 2: ,-; voor de btw geldt het h- tarief. De inkoopwaarde van deze omzet bedraagt 7.150,-. januari 31 Afschrijving inventaris bedraagt voor deze maand 750,-. Verwerk de financiële feiten van deze kindermodezaak in het journaal. datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 4 jan 300 Voorraad goederen 650, Te vorderen btw 136, Aan Crediteuren 786,50 7 jan 003 Inventaris 7.041, Te vorderen btw 1.478, Aan Kas 8.520,00 10 jan 071 Familielening 2.000, Aan Bank 2.000,00 15 jan 130 Crediteuren 290, Aan Te vorderen btw 50, Aan Voorraad goederen 240,00 20 jan 100 Kas , Aan te betalen btw 2.197, Aan Omzet ,81 20 jan 700 Inkoopwaarde omzet 7.150, Aan Voorraad goederen 7.150,00 31 jan 420 Afschrijvingskosten 750, Aan Inventaris 750,00 werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 57

55 39. Gegevens van een aantal financiële feiten van de maand april van VT-mode Brugmans : 4 april Contante consumentenomzet, inclusief btw h-tarief, 9.780,-, De brutowinst op de omzet bedraagt 30%. 10 april Verkocht op rekening voor 2.000,- exclusief btw h-tarief. De inkoopwaarde van deze partij is 1.168,-. 14 april Per kas is op de familielening 3.000,- afgelost. 16 april Ontvangen per Postbank van een debiteur 858,-. 20 april De afschrijvingskosten op de transportmiddelen bedragen 750,-. 22 april Per kas betaald de rentekosten van de familielening, groot 455,-. 24 april Per kas betaald voor reparatie van de paskamers 888,- (inclusief btw h-tarief). 26 april Contante consumentenomzet ,-; de inkoopwaarde van deze omzet bedraagt 7.600,-; voor de btw geldt het h-tarief. Verwerk de financiële feiten van de VT-mode Brugmans in het journaal. datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 4 april 100 Kas 9.780, Aan Te betalen btw 1.697, Aan Omzet 8.082,64 4 april 700 Inkoopwaarde omzet 5.705, Aan Voorraad goederen 5.705,00 10 april 120 Debiteuren 2.420, Aan Te betalen btw 420, Aan Omzet 2.000,00 10 april 700 Inkoopwaarde omzet 1.168, Aan Voorraad goederen 1.168,00 14 april 071 Familielening 3.000, Aan Kas 3.000,00 16 april 111 Postbank 858, Aan Debiteuren 858,00 20 april 420 Afschrijvingskosten 750, Aan Vervoermiddelen 750,00 22 april 430 Rentekosten vreemd vermogen 455, Aan Kas 455,00 24 april 419 Onderhoudskosten 733,88 *) 151 Te vorderen btw 154, Aan Kas 888,00 26 april 100 Kas , Aan Te betalen btw 1.957, Aan Omzet 9.322,31 26 april 700 Inkoopwaarde omzet 7.600, Aan Voorraad goederen 7.600,00 *) O.i. is de grootboekrekening 003 Inventaris ook goed te rekenen. werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 58

56 40. Gegevens van een aantal financiële feiten van een kantoorboekhandel. Op 13 juli worden aan een verzekeringskantoor met pakbon VP voor ,- kantoormeubels geleverd. Op deze meubels zit een brutowinst van 40%. Op 15 juli de verkoopfactuur VF gestuurd, conform het geleverde via pakbon VP Voor de btw geldt het h-tarief. Op 8 augustus retour ontvangen een bureaustoel. Deze bureaustoel is indertijd verkocht voor 998,- inclusief btw h-tarief. Deze stoel heeft een inkoopprijs van 525,-. Op 12 augustus creditnota CVF115 verzonden voor de op 8 augustus retour ontvangen bureaustoel. EIW BV Verwerk de financiële feiten van deze kantoorboekhandel in het journaal. datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 13 juli 700 Inkoopwaarde omzet , Aan Voorraad goederen ,00 15 juli 120 Debiteuren , Aan Te betalen btw 5.880, Aan Omzet ,00 8 aug 300 Voorraad goederen 525, Aan Inkoopwaarde omzet 525,00 12 aug 800 Omzet 824, Te betalen btw 173, Aan Debiteuren 998, Gegevens van een aantal financiële feiten van een groentespeciaalzaak. Op 12 juli wordt aan restaurant La Place met pakbon STVP voor 1.750,- groente en fruit geleverd. Op deze artikelen zit een brutowinst van gemiddeld 30%. Op 14 juli de verkoopfactuur STVF gestuurd, conform het geleverde via pakbon STVP Voor de btw geldt het l-tarief. Op 18 juli telefonisch een klacht, betreffende de slechte kwaliteit van aardbeien, ontvangen. Deze aardbeien zijn geleverd voor 198,- inclusief btw l-tarief. Deze aardbeien hebben een inkoopprijs van 125,-. Afgesproken wordt dat de aardbeien vernietigd kunnen worden. Op 20 juli creditnota STCVF verzonden voor de op 18 augustus ontvangen klacht. Verwerk de financiële feiten van deze groentespeciaalzaak in het journaal. datum rekening Omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 12 juli 700 Inkoopwaarde omzet Aan Voorraad goederen juli 120 Debiteuren Aan Te betalen btw Aan Omzet juli 940 Bijzondere lasten Aan Inkoopwaarde omzet juli 800 Omzet 186, Te betalen btw 11, Aan Debiteuren 198,00 werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 59

57 privé in de boekhouding ik pak artikelen uit mijn winkel De (hulp)rekening van het eigen vermogen Privé is een bijzondere grootboekrekening. Iedere ondernemer neemt wel eens (of voor de ondernemer in de foodsector: regelmatig) artikelen mee voor privéverbruik. Hierdoor neemt het eigen vermogen van de onderneming af. Daarnaast komt het voor, dat een ondernemer privégoederen in de onderneming inbrengt. Voor het verwerken van privéopnamen en privéstortingen is in het rekeningstelsel in rubriek 0 een aparte grootboekrekening 055 Privé beschikbaar. Het bijzondere van deze rekening is, dat hij op het einde van de boekingsperiode niet zoals andere grootboekrekeningen wordt afgesloten. Het afsluiten van deze rekening geschiedt door een overboeking naar het eigen vermogen. Dit betekent dat het saldo van deze rekening, als zodanig, niet voorkomt op de verlies- en winstrekening (resultatenrekening) en ook niet op de balans. Op de grootboekrekening 055 Privé worden: privéopnamen debet geboekt (eigen vermogen wordt kleiner), privéstortingen credit geboekt (eigen vermogen wordt groter). voorbeeld 1 De heer A. Putman, eigenaar van een supermarkt, neemt op 5 juni voor thuis de wekelijkse boodschappen mee. De inkoopwaarde hiervan bedraagt 155,-. De btw is 11,60. De btw vormt in deze een apart probleem(pje). Toen de heer A. Putman de goederen ingekocht heeft, is de btw, als vordering, op rekening 151 Te vorderen btw geboekt. Hij mag dus deze btw terugvorderen. Nu verkoopt hij deze artikelen als het ware aan zichzelf, dus zal de btw als schuld aan de belasting geboekt moeten worden. Door dit financiële feit veranderen de rekeningen: 055 Privé Het eigen vermogen wordt kleiner en moet dus gedebiteerd worden (regel van eigen vermogen). 150 Te betalen btw Deze rekening van schuld moet gecrediteerd worden (regel van schuld). 300 Voorraad goederen De bezitting voorraad goederen neemt af en moet dus gecrediteerd worden (regel van bezit). Het financiële feit van 5 juni wordt op de volgende manier in het journaal verwerkt: datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1,- juni Privé 166,60 juni Aan Te betalen btw 11,60 juni Aan Voorraad goederen 155,00 voorbeeld 2 De heer A. Putman neemt op 14 juli 150,- uit de kassalade. Dit geld heeft hij nodig om de rekening van de schoolboeken van zijn dochter Britt te betalen. werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 60

58 Dit financieel feit wordt op de volgende manier in het journaal verwerkt: datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1,- juli Privé 150 juli Aan Kas 150 EIW BV voorbeeld 3 De heer A. Putman brengt op 1 augustus zijn privéauto in de onderneming in. Hij verkoopt dus zijn auto aan de onderneming. De waarde van de auto wordt getaxeerd op 5.500,-. Dit financieel feit wordt op de volgende manier in het journaal verwerkt: datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1,- aug Vervoermiddelen aug Aan Privé opgaven 42. Van een winkel in Turkse specialiteiten, waarvan mevrouw G. Yolcu de eigenaresse is, zijn van mei de volgende financiële feiten bekend: 11 mei Volgens bankafschrift 17 is van een persoonlijk spaarboekje van mevrouw G. Yolcu 5.000,- in de kas van de zaak gestort. 17 mei Door de eigenaar van de zaak, mevrouw G. Yolcu, is de betaling door een debiteur van 250,- aan haar privémiddelen toegevoegd (let op!!). 20 mei 850,- uit de kassalade genomen voor de eigen huishouding. 25 mei Voor eigen gebruik goederen uit de zaak genomen met een inkoopwaarde van 110,- (exclusief btw l-tarief). 31 mei Mevrouw G. Yolcu brengt haar privécomputer, inclusief printer en scanner in de onderneming ten behoeve van het afrekensysteem in. De waarde van deze apparatuur wordt geschat op 700,-. Verwerk de financiële feiten van deze winkel in Turkse specialiteiten van mei in het journaal. datum rekening Omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 11 mei 100 Kas Aan Privé mei 055 Privé Aan Debiteuren mei 055 Privé Aan Kas mei 055 Privé 116, Aan Te betalen btw 6, Aan Voorraad goederen 110,00 31 mei 003 Inventaris Aan Privé 700 werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 61

59 43. Van een kindermodewinkel, waarvan mevrouw M. Storcken de eigenaresse is, zijn van juli de volgende financiële feiten bekend: 12 juli Volgens bankafschrift 18 is van de zakelijke bankrekening 2.000,- op de persoonlijke bankrekening van mevrouw M. Storcken overgemaakt. 14 juli Door de eigenaar van de zaak, mevrouw M. Storcken, is de betaling door een debiteur van 150,- aan haar privémiddelen toegevoegd. 18 juli 150,- uit de kassalade genomen voor het doen van boodschappen voor de eigen huishouding. 22 juli Voor een kraamvisite een cadeau uit de winkel genomen met een inkoopwaarde van 75,- (exclusief btw h-tarief). 31 juli Mevrouw M. Storcken brengt haar auto in de onderneming in. De waarde van de auto wordt getaxeerd op ,-. Verwerk de financiële feiten van deze kindermodewinkel van juli in het journaal. datum rekening Omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 12 juli 055 Privé 2.000, Aan Bank 2.000,00 14 juli 055 Privé 150, Aan Debiteuren 150,00 18 juli 055 Privé 150, Aan Kas 150,00 22 juli 055 Privé 90, Aan Te betalen btw 15, Aan Voorraad goederen 75,00 31 juli 005 Vervoermiddelen , Aan Privé , Gegeven de grootboekrekeningen 050 Eigen vermogen en 055 Privé van zuivelspecialist J. Albertos. 050 Eigen vermogen 0101 Van Balans Van Privé Naar Balans Privé 0301 Goederen Telefoonrekening Kasopname Auto ingebracht Naar bank overgemaakt Naar Eigen Vermogen werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 62

60 Verder is een aantal financiële feiten van januari gegeven: 3 januari Voor privédoeleinden is voor 225,- (inclusief 14,50 btw) goederen uit de winkel meegenomen. 10 januari Per kas werd de telefoonrekening betaald voor een bedrag van 120,- (inclusief btw h-tarief). Een derde deel hiervan wordt als privé beschouwd. 16 januari Voor eigen gebruik uit de kas van de zaak genomen 500,-. 30 januari De eigen auto van de heer J. Albertos wordt in de zaak in gebracht als bestelauto. De waarde van deze auto wordt getaxeerd op 4.500,-. 31 januari Uit de kas van de zaak werd op de privébankrekening van de heer J. Albertos 6.000,- gestort. a. Verwerk de financiële feiten van deze zuivelspecialist van juli in het journaal. b. Werk de grootboekrekeningen 050 Eigen vermogen en 055 Privé van zuivelspecialist J. Albertos bij. c. Sluit de grootboekrekeningen 050 Eigen vermogen en 055 Privé van zuivelspecialist J. Albertos per 31 januari af. 3 jan 055 Privé 225, Aan Te betalen btw 14, Aan Voorraad goederen 210,50 10 jan 471 Telefoonkosten 66, Privé 40, Te vorderen btw 13, Aan Kas 120,00 16 jan 055 Privé 500, Aan Kas 500,00 30 jan 005 Vervoermiddelen 4.500, Aan Privé 4.500,00 31 jan 055 Privé 6.000, Aan Kas 6.000,00 werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 63

61 45. In de maand december vinden bij de delicatessenwinkel, waarvan de heer K. Nollé de eigenaar is, onder andere de onderstaande financiële feiten plaats: 5 december Volgens bankafschrift 57 is op een persoonlijk spaarboekje van de heer K. Nollé 3.000,- uit de kas van de zaak gestort. 7 december Door de eigenaar van de zaak, de heer K. Nollé, is de betaling aan een crediteur van 1.250,- uit zijn privémiddelen gedaan (let op!!). 8 december 25,- uit de kassalade genomen voor het schoolreisje van zoontje Sander. 19 december Voor eigen gebruik artikelen uit de zaak genomen ter waarde van 85,- (exclusief btw l-tarief). 27 december De heer K. Nollé brengt zijn privéauto in de zaak in als bestelauto. De waarde van deze auto wordt geschat op ,-. Verwerk de financiële feiten van december in het journaal. datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 5 dec. 055 Privé Aan Kas dec. 130 Crediteuren Aan Privé dec. 055 Privé Aan Kas dec. 055 Privé 90, Aan Te betalen btw 5, Aan Voorraad goederen 85,00 27 dec. 005 Vervoermiddelen Aan Privé werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 64

62 exploitatiekosten in de boekhouding hoe krijg ik de kosten op de juiste plek Als er exploitatiekosten betaald worden, moet een kostenrekening in rubriek 4 gedebiteerd worden; kosten worden immers beschouwd als verliezen (ze maken het eigen vermogen kleiner; ze moeten worden afgetrokken van de brutowinst om de nettowinst te kunnen bepalen). Aan de hand van een aantal voorbeelden wordt duidelijk hoe de exploitatiekosten via het journaal in het grootboek verwerkt kunnen worden. Opgemerkt moet hierbij worden, dat het de boekhouder vrij staat om bepaalde kosten onder te brengen waar hij dat het meest juist acht en dat het hem eveneens toegestaan is om kostenrekeningen erbij te maken. voorbeeld 1 Winkelier G. Meurders te Dordrecht betaalt per kas op 16 juni voor reclamefolders 780,- (inclusief 120,- btw). Door dit financiële feit veranderen de rekeningen: 100 Kas Het kasgeld wordt minder, waarvoor de grootboekrekening kas gecrediteerd moet worden (regel van bezit). 151 Te vorderen btw Deze rekening van bezit moet gedebiteerd worden, omdat de vordering op de Belastingdienst toeneemt (regel van bezit). 450 Verkoopkosten Deze kostenpost moet gedebiteerd worden (regel van eigen vermogen). Dit financieel feit wordt op de volgende manier in het journaal verwerkt: datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 16 juni 450 Verkoopkosten 660,00 16 juni 151 Te vorderen btw 120,00 16 juni 100 Aan Kas 780,00 Deze journaalpost wordt in het grootboek overgenomen; als omschrijving kan dan reclamefolder gebruikt worden. voorbeeld 2 Op 4 juli betaalt een ondernemer per Rabobank 476,- voor een reparatie aan een koelcel. Dit bedrag was inclusief btw h-tarief. Dit financieel feit wordt op de volgende manier in het journaal verwerkt: datum rekening Omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 4 juli 419 Onderhoudskosten juli 151 Te vorderen btw 76 4 juli 110 Aan Bank 476 Als voor dit financiële feit een rekening 4.. Reparatiekosten ingevoerd wordt, is dat zonder meer toegestaan. Ook zou je in een eerder stadium de technische servicedienst als crediteur in de boekhouding kunnen opnemen. Deze journaalpost wordt in het grootboek overgenomen; als omschrijving kan dan onderhoud koelcel gebruikt worden. werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 65

63 voorbeeld 3 De eigenaar van een speelgoedwinkel ontvangt op 4 maart een nota van een supermarkt voor geleverde koffie, thee, enzovoort voor zijn kantine. Het bedrag is 112,50 (exclusief btw l-tarief). Op 18 maart ontvangt hij van de Postbank een afschrift, waarop de betaling van deze nota vermeld is. De eigenaar van deze winkel kan twee dingen doen: Hij kan met de boeking van deze kostenpost wachten totdat het afschrift van de Postbank ontvangen is (met als nadeel dat hij de nota ergens moet opbergen waar hij hem snel weer terug kan vinden). Hij kan de ontvangst van de nota direct in het journaal verwerken; de betaling verwerkt hij dan bij de ontvangst van het afschrift. In dat laatste geval ziet het journaal er als volgt uit: datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1, Kantinekosten 112, Te vorderen btw 6, Aan Nog te betalen bedragen 119, Nog te betalen bedragen 119, Aan Postbank 119,25 Uiteraard kun je er ook voor kiezen om de rekening 130 Crediteuren te gebruiken. voorbeeld 4 Mevrouw C. Rousch, eigenaresse van een grotere winkel in dames- en herenmode, heeft een aantal personeelsleden in dienst. Aan het einde van de maand juli betaalt zij aan dit personeel de lonen, volgens onderstaande specificatie: Brutolonen 8.250,- Inhouding loonheffing 2.090,- Te betalen nettoloon 6.160,- De zakenvrouw in dit voorbeeld zal uiteraard op de betaaldatum de nettolonen overmaken aan haar personeel. Daarnaast houdt zij loonheffing in. Deze moet ze afdragen aan de Belastingdienst. De afdracht van de ingehouden loonheffing geschiedt achteraf per maand. Gelijktijdig met het betalen van de ingehouden loonheffing, moet mevrouw C. Rousch ook nog het werkgeversaandeel in de premie van de sociale verzekeringswetten afdragen. De betaling van de loonheffing valt dus samen met het betalen van de nettolonen. De betaling van het nettoloon wordt op de volgende manier in het journaal verwerkt: datum rekening Omschrijving debet x 1,- credit x 1, Brutoloonkosten Aan Af te dragen loonheffing Aan Bank De afdracht van de loonheffing wordt op de volgende manier in het journaal verwerkt: datum rekening Omschrijving debet x 1,- credit x 1, Af te dragen loonheffing Aan Bank werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 66

64 opgaven 46. Gegevens van een aantal financiële feiten van een detailhandelsonderneming van de maand mei: 16 mei Per bank betaald voor een reclamespot op een lokale tv-zender 3.052,80 (inclusief btw h-tarief). 22 mei Contant afgerekend met een onderhoudsmonteur voor onderhoudswerkzaamheden aan de toonbank 175,68 (inclusief btw h-tarief). 25 mei Per kas betaald de maandrekening van de supermarkt Hansma voor diverse materialen ten behoeve van de bedrijfskantine 240,- (exclusief btw l-tarief). 30 mei Per Postbank betaald: Brutoloon 7.200,- Loonheffing 2.760,- Nettoloon 4.440,- Verwerk de financiële feiten van mei in het journaal. datum rekening Omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 16 mei 450 Verkoopkosten 2.522, Te vorderen btw 529, Aan Bank 3.052,80 22 mei 419 Onderhoudskosten 145, Te vorderen btw 30, Aan Kas 175,68 25 mei 415 Kantinekosten 240, Te vorderen btw 14, Aan Kas 254,40 30 mei 400 Brutoloonkosten 7.200, Aan Af te dragen loonheffing 2.760, Aan Postbank 4.440, Gegevens van een aantal financiële feiten van een detailhandelsonderneming van de maand juni: 6 juni Per bank betaald afdracht loonheffing van de maand mei 2.160,-. 8 juni Voorschotnota ontvangen van het energiebedrijf 375,00 (exclusief btw h- tarief). 25 juni Per kas betaald de benzinerekening van de bedrijfsauto 100,- (inclusief btw h- tarief). 30 juni Per Postbank betaald: Brutoloon 6.700,- Loonheffing 2.160,- Nettoloon 4.540,- werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 67

65 Verwerk de financiële feiten van juni in het journaal. datum rekening Omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 6 juni 160 Af te dragen loonheffing 2.160, Aan Bank 2.160,00 8 juni 410 Huisvestingskosten 375, Te vorderen btw 78, Aan Nog te betalen bedragen 453,75 25 juni 445 Autokosten 82, Te vorderen btw 17, Aan Kas 100,00 30 juni 400 Brutoloonkosten 6.700, Aan Af te dragen loonheffing 2.160, Aan Postbank 4.540,00 werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 68

66 investeringen in de boekhouding weer veel geld uitgeven Bezittingen op de balans van een onderneming hebben bijna altijd betrekking op het kopen van duurzame bedrijfsmiddelen en het kopen van voorraad. Een algemeen aanvaarde regel is dat je pas van een investering spreekt als de aankoop van het bedrijfsmiddel duurder is dan 500,-. Beneden dit bedrag mag je deze aankoop in één keer als exploitatiekosten boeken. Investeringen doen bezittingen toenemen, waardoor de betreffende grootboekrekeningen gedebiteerd zullen moeten worden. Ook ontstaat er bij investeringen een vordering op de Belastingdienst als gevolg van de voorbelaste btw (wat eveneens gedebiteerd wordt). Tenslotte moet de investering betaald worden, waardoor (in het algemeen) het banksaldo kleiner wordt (= credit). Aan de hand van een aantal voorbeelden wordt het één en ander verduidelijkt. voorbeeld 1 Winkelier Petri investeert voor zijn sportzaak in een nieuw afrekensysteem, waarvoor hij de onderstaande nota ontvangt: NCR kassasysteem Loyal Dolfin 2.200,- Btw 462,- + Te betalen 2.662,- Dit bedrag wordt volgens bankafschrift op 16 oktober afgeschreven. Dit financieel feit wordt op de volgende manier in het journaal verwerkt: datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1, Inventaris Te vorderen btw Aan Bank voorbeeld 2 De heer Gelissen, eigenaar van een speelgoedzaak, laat zijn winkel ingrijpend verbouwen. Aan de aannemer maakt hij op 22 juli een bedrag van ,- (inclusief btw h-tarief) over. Dit financieel feit wordt op de volgende manier in het journaal verwerkt: datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1, Verbouwing , Te vorderen btw 9.913, Aan Bank voorbeeld 3 Ondernemer Vanhingel exploiteert een tankstation met foodstore te Veldwezelt. Voor de aankoop van twee koelvitrines ontvangt hij op 16 juni een factuur van 8.500,- (exclusief 1.615,- btw), die hij op 2 juli per bank betaalt. werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 69

67 Deze financiële feiten worden op de volgende manier in het journaal verwerkt: datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1, Inventaris Te vorderen btw Aan Nog te betalen bedragen EIW BV Nog te betalen bedragen Aan Bank Het is ook mogelijk om in plaats van de hier gebruikte grootboekrekening 185 Nog te betalen bedragen de grootboekrekening 130 Crediteuren te gebruiken. voorbeeld 4 Mevrouw P. Collin ruilt op 8 augustus haar oude bestelauto in voor een nieuwe. De inruilwaarde van haar oude auto is 2.500,-. Deze oude auto stond ook voor 2.500,- in de boeken. Zij ontvangt van haar garage de volgende afrekening, die zij elektronisch betaalt: Aanschaf bestelwagen ,- Inruil eigen auto 2.500,- - Resterend ,- Btw 950, ,- Dit financieel feit wordt op de volgende manier in het journaal verwerkt: datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1, Vervoermiddelen Te vorderen btw Aan Postbank Op de grootboekrekening 005 Vervoermiddelen zal een bedrag van ,- moeten komen te staan, dit is immers de waarde van de nieuwe bestelauto. Er stond nog 2.500,- van de oude auto, dus wordt er ,- bijgeboekt. Als de boekwaarde van de oude auto 2.000,- was geweest, dan zou Mevrouw P. Collin een boekwinst hebben gemaakt van 500,-; immers de boekhoudkundige waarde bedraagt 2.000,- terwijl ze er 2.500,- voor terugkrijgt. Het journaal had er dan als volgt uitgezien: datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1, Vervoermiddelen Te vorderen btw Aan Postbank Aan bijzondere baten 500 Op de grootboekrekening 005 Vervoermiddelen zal een bedrag van ,- moeten staan, dit is immers de waarde van de nieuwe bestelauto. Er stond nog 2.000,- van de oude auto, dus wordt er ,- bijgeboekt. De winst van 500,- wordt geboekt op de grootboekrekening 950 Bijzondere baten. Op deze grootboekrekening worden alle opbrengsten (baten) geboekt, die niets met de normale bedrijfsuitoefening te maken hebben. werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 70

68 opgaven 48. Gegevens van een aantal financiële feiten van een detailhandelsonderneming: 4 februari Op rekening gekocht een nieuwe computerconfiguratie, inclusief de benodigde software voor 8.200,- exclusief btw h-tarief. 18 februari Betaald per Rabobank de eerste termijn van de verbouwing ,- (inclusief btw h-tarief). 1 maart Per Postbank de rekening van de nieuwe computer (zie 4 februari) voldaan. 16 april Aan garage Ildiz ,- betaald per bank, volgens onderstaande specificatie: Citroen C5-tourer ,- Inruil C5-5deurs , ,- Btw 2.500, ,- N.B.: de boekwaarde van de C5-5deurs is op dat moment ,-. 2 mei Contant betaald voor een kleine printer 595,- (inclusief btw h-tarief). Verwerk de financiële feiten van deze detailhandelsonderneming in het journaal. datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 4 feb. 003 Inventaris 8.200, Te vorderen btw 1.722, Aan Crediteuren 9.922,00 18 feb. 002 Verbouwing , Te vorderen btw 2.603, Aan Bank ,00 1 mrt. 130 Crediteuren 9.840, Aan Postbank 9.840,00 16 apr. 005 Vervoermiddelen , Te vorderen btw 2.500, Bijzondere lasten 3.000, Aan Bank ,00 2 mei 473 Kantoorbenodigdheden 491, Te vorderen btw 103, Aan Kas 595, Gegevens van een aantal financiële feiten van een detailhandelsonderneming: 15 september Factuur ontvangen van de aankoop van een nieuwe wandvitrine, die inmiddels geplaatst is, voor ,- exclusief btw h-tarief. 21 september Betaald per Postbank de factuur van de aankoop van de nieuwe wandvitrine (zie 15 september). 22 september Nieuwe afrekenapparatuur gekocht en geleverd voor 6.000,- exclusief btw h- werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 71

69 tarief. De betaling zal per bankoverschrijving gebeuren. 25 september Aan garage Nizet 7.560,- betaald per bank, volgens onderstaande specificatie: Citroen Berlingo ,- Inruil Peugeot 5.000, ,- Btw 560, ,- N.B.: de boekwaarde van de Peugeot is op dat moment 4.000,-. 30 september Bankafschrift ontvangen van betaling afrekenapparatuur (zie 22 september). Verwerk de financiële feiten van september in het journaal. EIW BV datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 15 sep 003 Inventaris Te vorderen btw Aan Crediteuren sep 130 Crediteuren Aan Postbank sep 003 Inventaris Te vorderen btw Aan Nog te betalen bedragen *) sep 005 Vervoermiddelen Te vorderen btw Aan Bijzondere baten Aan Bank sep 185 Nog te betalen bedragen *) Aan Bank *) kan ook 130 Crediteuren zijn werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 72

70 nog wat oefenen m et het journaal 50. Gegevens van een aantal financiële feiten van een detailhandelsonderneming van de maand augustus: 2 augustus Volgens factuur 24 is er voor ,- aan goederen ingekocht en in het magazijn opgeslagen. Dit bedrag is exclusief btw h-tarief. 4 augustus Per kas betaald voor schoonmaakkosten 600,- (inclusief btw h-tarief). 11 augustus Per Postbank is op een banklening 2.000,- afgelost. Tevens is de halfjaarlijkse rente ad 1.250,- op deze lening betaald. 13 augustus Een vaste afnemer betaalt per bank zijn openstaande schuld ad 3.200,-. 15 augustus ,40 consumentenomzet per kas ontvangen; voor de btw geldt het h- tarief. De inkoopwaarde van deze omzet is 6.890,-. 23 augustus 672,- per kas betaald voor verpakkingsmateriaal (inclusief btw h-tarief). 31 augustus Op het winkelpand moet deze maand 800,- worden afgeschreven. Verwerk de financiële feiten van deze detailhandelsonderneming in het journaal. datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1, Voorraad goederen , Te vorderen btw 2.520, Aan Crediteuren , Huisvestingskosten 495, Te vorderen btw 104, Aan Kas 600, Banklening 2.000, Rentekosten vreemd vermogen 1.250, Aan Postbank 3.250, Bank 3.200, Aan Debiteuren 3.200, Kas , Aan Te betalen btw 2.062, Aan Omzet 9.651, Inkoopwaarde omzet 6.890, Aan Voorraad goederen 6.890, Afschrijvingskosten 800, Aan Winkelpand 800,00 werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 73

71 51. Gegevens van een aantal financiële feiten van een detailhandelsonderneming van de maand september: 3 september Gekocht op rekening, goederen voor 6.500,- Btw 1.365,- + Inkoopfactuurbedrag 7.865,- 7 september Ontvangen per kas van een klant 5.000,-. 10 september Betaald per Postbank aan een leverancier 3.250,-. 15 september Vooruitbetaald per bank de huur van de winkel 3.000,-. 20 september Contante consumentenomzet 3.927,- Btw 681,55 - Omzet 3.245,45 De brutowinst is 25%. 28 september Betaald per Postbank voor administratiekosten 390,- (inclusief btw h-tarief). 30 september De afschrijvingskosten op de inventaris zijn 500,-. Verwerk de financiële feiten van september in het journaal. EIW BV datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1, Voorraad goederen 6.500, Te vorderen btw 1.365, Aan Crediteuren 7.865, Kas 5.000, Aan Debiteuren 5.000, Crediteuren 3.250, Aan Postbank 3.250, Huisvestingskosten 3.000, Aan Bank 3.000, Kas 3.927, Aan Te betalen btw 681, Aan Omzet 3.245, Inkoopwaarde omzet 2.434, Aan Voorraad goederen 2.434, Administratiekosten 322, Te vorderen btw 67, Aan Postbank 390, Afschrijvingskosten 500, Aan Inventaris 500,00 werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 74

72 52. Gegevens van een aantal financiële feiten van een detailhandelsonderneming van de maand januari: 4 januari Factuur I-634 ontvangen wegens geleverde goederen 2.300,- Btw 483, ,- 6 januari Per kas betaald diverse inkoopkosten 515,- Btw 108,15 + (kasstuk K007) 623,15 10 januari Ontvangen van een debiteur per bank, volgens bankafschrift 4, een bedrag van 2.200,- 12 januari Creditnota CV-016 verzonden aan een klant voor door hem geretourneerde goederen: Verkoopwaarde exclusief btw 115,- Btw 24, ,15 (De inkoopprijs is 60,-.) 15 januari Per kas verkocht enkele oude winkelrekken voor 1.500,-. De boekwaarde van deze rekken is 1.200,- (K008). 20 januari Volgens bankafschrift 5 betaald de aflossing van de banklening ( 1.000,-). Tevens is de rente van deze lening ad 850,- afgeschreven. 24 januari Factuur V015 verzonden aan de heer Peters voor geleverde goederen. De consumentenprijs is 1.742,40. Voor de btw geldt het h-tarief. De brutowinst is 28%. Verwerk de financiële feiten van januari in het journaal. datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1, Voorraad goederen Te vorderen btw Aan Crediteuren Overige kosten 515, Te vorderen btw 108, Aan Kas 623, Bank Aan Debiteuren Omzet 115, Te betalen btw 24, Aan Debiteuren 129, Voorraad goederen Aan Inkoopwaarde omzet 60*) Kas Aan Inventaris Aan Bijzondere baten Banklening werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 75

73 430 Rentekosten vreemd vermogen Aan Bank Debiteuren 1.742, Aan Te betalen btw 302, Aan Omzet 1.440, Inkoopwaarde omzet 1.036, Aan Voorraad goederen 1.036,80*) *) Bij beide journaalposten is ervan uitgegaan dat de goederen op dezelfde datum geretourneerd c.q. geleverd zijn. Mocht dat niet zo zijn, dan vervallen uiteraard de tweede journaalposten. 53. Gegevens van een aantal financiële feiten van een detailhandelsonderneming van de maand juni: 1 juni Inkopen op rekening voor 2.000,-; voor de btw geldt het h-tarief. 2 juni Consumentenomzet op rekening 8.640,-; voor de btw geldt het h-tarief. De inkoopwaarde van de omzet is 6.100,-. 3 juni Voor een bureau en een bureaustoel voor het kantoor is er contant betaald 1.890,- (inclusief btw h-tarief). 4 juni Betaald aan loonheffing per Postbank 3.500,-. 7 juni Afgeschreven op het winkelpand 1.000,-. 10 juni Voor 810,- exclusief btw goederen retour gezonden naar de leverancier; de creditnota is ontvangen; voor de btw geldt het h-tarief. Verwerk de financiële feiten van juni in het journaal. datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1, Voorraad goederen 2.000, Te vorderen btw 420, Aan Crediteuren 2.420, Debiteuren 8.640, Aan Te betalen btw 1.499, Aan Omzet 7.140, Inkoopwaarde omzet 6.100, Aan Voorraad 6.100, Inventaris 1.561, Te vorderen btw 328, Aan Kas 1.890, Af te dragen loonheffing 3.500, Aan Postbank 3.500, Afschrijvingskosten 1.000, Aan Winkelpand 1.000, Crediteuren 980, Aan Te vorderen btw 170, Aan Voorraad goederen 810,00 werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 76

74 54. Gegeven de onderstaande financiële feiten van een detailhandelsonderneming. 6 mei Volgens factuur 31 is er voor 6.895,- aan goederen ingekocht en in het magazijn opgeslagen. Dit bedrag is exclusief btw l-tarief. 8 mei Per kas betaald voor reclamekosten 1.620,- (inclusief btw h-tarief). 10 mei Per bank is op een familielening 4.000,- afgelost. Tevens is er 950,- rente op deze lening betaald. 15 mei Een vaste klant betaalt per kas zijn openstaande schuld ad 4.100,-. 16 mei ,- consumentenomzet per kas ontvangen; voor de btw geldt het l-tarief. De inkoopwaarde van deze omzet is ,-. 20 mei Per kas 142,50 betaald voor kantoorbenodigdheden (inclusief btw h-tarief). 31 mei Op de inventaris moet deze maand 1.600,- worden afgeschreven. Verwerk de financiële feiten van mei in het journaal. datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1, Voorraad goederen 6.895, Te vorderen btw 413, Aan Crediteuren 7.308, Verkoopkosten 1.338, Te vorderen btw 281, Aan Kas 1.620, Familielening 4.000, Rentekosten vreemd vermogen 950, Aan Bank 4.950, Kas 4.100, Aan Debiteuren 4.100, Kas , Aan Te betalen btw 9.072, Aan Omzet , Inkoopwaarde omzet , Aan Voorraad goederen , Kantoorbenodigdheden 119, Te vorderen btw 24, Aan Kas 117, Afschrijvingskosten 1.600, Aan Inventaris 1.600,00 werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 77

75 55. Gegevens over een aantal financiële feiten van maart: 5 maart Inkopen op rekening voor 8.214,-; voor de btw geldt het h-tarief. 8 maart Consumentenomzet op rekening 1.395,-; voor de btw geldt het h-tarief. De inkoopwaarde van de omzet is 700,-. 9 maart Voor de aanschaf van nieuwe paskamers en een vitrinekast is er contant betaald 1.495,- (inclusief btw h-tarief). 12 maart Betaald aan loonheffing per bank 3.148,-. Betaald aan nettolonen per bank 6.508,- (let op!). 20 maart Afgeschreven op de inventaris 750,-. 22 maart Voor 260,- exclusief btw goederen retour gezonden aan de leverancier; de creditnota is ontvangen; voor de btw geldt het h-tarief. 30 maart Contante consumentenomzet 9.650,- (inclusief btw h-tarief). Het brutowinstpercentage bedraagt 31%. Verwerk de financiële feiten van maart in het journaal. EIW BV datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1, Voorraad goederen 8.214, Te vorderen btw 1.724, Aan Crediteuren 9.938, Debiteuren 1.395, Aan Te betalen btw 242, Aan Omzet 1.152, Inkoopwaarde omzet 700, Aan Voorraad goederen 700, Inventaris 1.235, Te vorderen btw 259, Aan Kas 1.495, Af te dragen loonheffing 3.148, Tussenrekening lonen 6.508, Aan Bank 9.656, Afschrijvingskosten 750, Aan Inventaris 750, Crediteuren 314, Aan Te vorderen btw 54, Aan Voorraad goederen 260, Kas 9.650, Aan te betalen btw 1.674, Aan Omzet 7.975, Inkoopwaarde omzet 5.502, Aan Voorraad goederen 5.502,90 werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 78

76 56. Gegeven de onderstaande financiële feiten van winkelier Kaufmann, die een grote kledingzaak in een middelgrote provinciestad bezit. Alle bedragen zijn exclusief btw h-tarief! EIW BV 3 januari Contant ingekocht een partij T-shirts voor 550,-. 4 januari Per bank betaald de huur van het winkelpand voor het eerste kwartaal ,-. 8 januari Contante omzet ,-. Brutowinst bedraagt 40%. 9 januari Per Postbank betaald aan Timmerbedrijf Wortel 2.000,- voor het vernieuwen van een aantal paskamers en de toonbank. 14 januari Dochter Lydia neemt voor eigen gebruik enige kleding uit de zaak voor een inkoopwaarde van 240,-. 18 januari Ontvangen van klant C. van Gennip het bedrag van zijn openstaande factuur 1.000,-. 22 januari Omzet op rekening 2.200,-. De inkoopwaarde is 1.340,-. 23 januari Per kas betaald het bezorgen van een partij reclamefolders 300,- (geen btw). 23 januari Betaald per Postbank de openstaande factuur van leverancier Stapin 3.000,-. 24 januari Contant betaald de aanschaf van een nieuw displaymeubel 710,-. 26 januari Op rekening ingekocht pantalons voor 2.200,-. 31 januari Afschrijven op de winkelinventaris 2.100,-. Verwerk de financiële feiten van januari in het journaal. datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1, Voorraad goederen 550, Te vorderen btw 115, Aan Kas 665, Huisvestingskosten , Aan Bank , Kas , Aan Te betalen btw 3.864, Aan Omzet , Inkoopwaarde omzet , Aan Voorraad goederen , Inventaris 2.000, Te vorderen btw 420, Aan Postbank 2.420, Privé 290, Aan Te betalen btw 50,40 werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 79

77 EIW BV datum rekening omschrijving debet x 1,- credit x 1,- 300 Aan Voorraad goederen 240, Kas 1.000, Aan Debiteuren 1.000, Debiteuren 2.642, Aan Te betalen btw 462, Aan Omzet 2.200, Inkoopwaarde omzet 1.340, Aan Voorraad goederen 1.340, Crediteuren 3.000, Aan Postbank 3.000, Inventaris 710, Te vorderen btw 149, Aan Kas 859, Voorraad goederen 2.200, Te vorderen btw 462, Aan Crediteuren 2.662, Afschrijvingskosten 2.100, Aan Inventaris 2.100,00 werkschrift bedrijfsadministratie Pagina 80