PENDEL REGIO NOORD-VELUWE 2010

Transcriptie

1 PENDEL REGIO NOORD-VELUWE 2010 De pendel van, naar en binnen regio Noord-Veluwe; bewerking van de gegevens uit het pendelonderzoek PWE Uitgevoerd in opdracht van Regio Noord-Veluwe en SEO/POA Noord-Veluwe Door: Jan Rozenberg Maart 2012 Inlichtingen bij: Wim Krooshof, secretaris SEO Gerrit Marskamp, coördinator POA/Domeinmanager T: Website

2 2

3 Inhoudsopgave Bladzijde 1. Samenvatting 4 2. Het pendelonderzoek PWE Leeswijzer 7 4. Regio Noord-Veluwe 9 5. Elburg Ermelo Harderwijk Hattem Heerde Oldebroek Nunspeet Putten 33 3

4 1. Samenvatting Regio Noord-Veluwe is het toneel van omvangrijke pendelstromen: de is personen, de is personen. Dat betekent een pendelsaldo van personen. Anders gezegd, er gaan (dagelijks) zo n inwoners van de regio Noord- Veluwe meer naar buiten de regio om te werken dan andersom. De regio Noord-Veluwe heeft sterke pendelrelaties met de aangrenzende provincies Overijssel (Zwolle), Flevoland en Utrecht (Amersfoort en de stad Utrecht). En aan de zuid-oostkant met de Gelderse regio s Stedendriehoek (Apeldoorn) en Food Valley (Nijkerk, Barneveld). De pendelstromen van en naar de regio zijn groter dan die binnen de regio. Het totaal aan pendelbewegingen tussen de regiogemeenten komt neer op personen. Daarbij zijn de pendelstromen van en naar Harderwijk en Ermelo het grootst. Daarna volgen Nunspeet en Elburg. Elburg heeft een van personen en een van personen. Dat betekent een pendelsaldo van personen. De pendelrelaties met de regiogemeenten zijn omvangrijker dan die met herkomst- en bestemmingsgebieden buiten de regio. Elburg heeft een sterke pendelrelatie met Overijssel (Zwolle). Verder zijn de pendelstromen naar en van Flevoland aanzienlijk. Binnen de regio is er vooral interactie met de buurgemeenten Nunspeet en Oldebroek. De in Ermelo komt uit op personen, de is personen. Dat betekent een pendelsaldo van personen. Ermelo heeft voor wat betreft de pendel evenveel interactie binnen als buiten de regio Noord-Veluwe. Buiten de regio heeft Ermelo belangrijke pendelrelaties met Flevoland, Food Valley (Nijkerk en Barneveld), Stedendriehoek (Apeldoorn) en Utrecht (Amersfoort en stad Utrecht). Binnen de regio bekeken zien we dat Ermelo een bijzonder sterke pendelrelatie met Harderwijk heeft. Harderwijk laat een van personen zien en een van Dat betekent een pendelsaldo van personen. De pendelstromen van en naar buiten de regio zijn groter dan de binnenregionale. Buiten de regio Noord-Veluwe heeft Harderwijk een heel sterke pendelrelatie met Flevoland. Daarnaast met Utrecht (Amersfoort en stad Utrecht) en Food Valley (Barneveld en Nijkerk). Binnen de regio springt vooral de pendelrelatie met Ermelo er uit. De in Hattem is personen en de is personen. Dat betekent een pendelsaldo van personen. Hattem heeft qua pendel weinig interactie met de regio Noord-Veluwe: de pendelrelaties buiten de regio zijn veel omvangrijker. En daarbij gaat het dan in feite alleen om Overijssel en nog specifieker- alleen om Zwolle. Binnen de regio is er de meeste interactie met Heerde en Oldebroek De in Heerde komt uit op personen en de is personen. Dat betekent een pendelsaldo van personen. Heerde heeft weinig interactie met de regio Noord-Veluwe: voor Heerde geldt in nog sterkere mate dan Hattem dat de pendelrelaties buiten de regio die binnen de regio (ver) overtreffen. Buiten de regio heeft Heerde vooral een pendelrelatie met Overijssel (Zwolle) en Stedendriehoek (Apeldoorn). Binnen de regio is er met de buurgemeenten Hattem en Oldebroek nog wel enige interactie. Nunspeet laat een zien van personen zien en een van personen. Dat betekent een pendelsaldo van -250 personen. De binnenregionale pendelstromen zijn groter dan de buitenregionale. Nunspeet heeft dus een wat sterkere pendelrelatie met de gemeenten binnen de regio Noord-Veluwe dan met de gebieden en gemeenten daarbuiten. Buiten de regio zijn er duidelijke pendelrelaties met Overijssel (Zwolle), Stedendriehoek (Apeldoorn), Food Valley (Barneveld) en Utrecht (Amersfoort en stad Utrecht). Binnen de regio is er vooral interactie met de buurgemeenten Harderwijk en Elburg. 4

5 De in Oldebroek komt uit op personen en de is personen. Dat betekent een pendelsaldo van personen. De buitenregionale pendelstromen zijn wat omvangrijker dan die van en naar de gemeente binnen de regio Noord-Veluwe. Buitenregionaal bekeken heeft Oldebroek bijna uitsluitend interactie met Overijssel (Zwolle). Binnen de regio is de pendelrelatie met Elburg duidelijk overheersend. Verder is er nog enige interactie met Harderwijk, Hattem, Heerde en Nunspeet. Putten laat een zien van personen en de is Dat betekent een pendelsaldo van personen. Putten heeft duidelijk meer interactie met gebieden en gemeenten buiten de regio dan binnen de regio Noord-Veluwe. Bij de buitenregionale pendel is er sprake van een sterke relatie met Food Valley (Barneveld en Nijkerk). Daarnaast is de pendel van en naar Utrecht van betekenis. Binnen-regionaal bekeken is vooral interactie met Ermelo en Harderwijk. 5

6 2. Het pendelonderzoek PWE 2010 Aan de provinciale werkgelegenheidenquête (PWE) wordt één keer in de vier jaar een vraag toegevoegd over de herkomst van de medewerkers bij het bedrijf. Dit om meer inzicht te kunnen krijgen in de inkomende en naar, van en binnen Gelderland. Het laatste pendelonderzoek dateert van De uitkomsten van dit onderzoek zijn in september 2011 beschikbaar gekomen. Eerdere onderzoeken vonden plaats in 2006, 2002, 1998, 1994, 1990 en Het pendelonderzoek betreft een simpele vraag naar de herkomst (de woonplaats) van alle medewerkers op het bedrijf (lees: de vestiging). Bedrijven worden gevraagd de woonplaats op te geven. Hierdoor ontstaat per bedrijf een tabel met woonplaatsen, waarbij er steeds gecontroleerd is of het totaal aantal pendelaars gelijk is aan het aantal mensen dat werkt bij het bedrijf. Helaas vullen niet alle bedrijven de pendelenquête in, er is sprake van een zekere non-respons. Met name de kleinere bedrijven zijn bij de respons ondervertegenwoordigd. Deze non-respons is op statistisch verantwoorde wijze bij geschat op bedrijfsniveau waardoor ieder Gelders bedrijf een pendeloverzicht heeft. Dat maakt het mogelijk om voor elk werkgebied (wijk, buurt, bedrijventerrein, postcode, plaats, gemeente, regio) inzichtelijk te maken waar de mensen die daar werken vandaan komen. Bij het gebruik van de gegevens uit het pendelonderzoek en de interpretatie ervan is het goed om in gedachten te houden dat het gaat om enquêtegegevens en niet om ( keiharde ) gegevens uit een registratie. Het pendelonderzoek van de PWE beperkt zich tot Gelderse bedrijven. Er kan alleen inzicht gegeven worden waar de mensen vandaan komen die in Gelderland werken. In de provincies Overijssel, Utrecht, Flevoland, Zuid Holland en Limburg zijn in 2009/2010 vergelijkbare pendelonderzoeken gehouden. De informatie van deze onderzoeken is op gemeenteniveau gekoppeld aan die van de PWE. Hierdoor is het mogelijk geworden een groot deel van de in beeld te brengen. De beschikbare informatie uit de PWE 2010 betekent dat er een compleet beeld is van de van alle Gelderse gemeenten. Voor wat betreft de geldt dat ook voor de pendelstromen richting Overijssel, Flevoland, Gelderland, Utrecht en Zuid Holland en Limburg. Er zijn dus geen gegevens over de richting Groningen, Friesland, Drenthe, Noord-Holland, Noord Brabant en Zeeland. Dit neemt niet weg dat er nog nooit zo n compleet beeld is geweest van de pendel van en naar de provincie Gelderland (en daarmee ook van en naar de Noord-Veluwe). 6

7 3. Leeswijzer Begripsomschrijving In deze rapportage onderscheiden we: - : alle personen die in een bepaald gebied (gemeente, regio, provincie, landsdeel) woonachtig zijn maar elders werken - : alle personen die in een bepaald gebied werken maar elders woonachtig zijn - pendelsaldo of pendelbalans: het saldo van inkomende en. Rapportage in de vorm van factsheets Voor de regio Noord-Veluwe en voor elke afzonderlijke gemeente binnen de regio is een factsheet pendel 2010 opgesteld. De opbouw ervan is als volgt. 1. Een samenvattend overzicht van de totale inkomende en, met daarbij een onderscheid in de pendelrelaties buiten de regio Noord-Veluwe (buitenregionaal) en die binnen de regio (binnenregionaal). 2. Een opsplitsing van de buitenregionale pendel naar de volgende herkomst- en bestemmingsgebieden: Noord Nederland, Overijssel, Flevoland, Food Valley, Stedendriehoek, overig Gelderland, Utrecht, West Nederland en Zuid Nederland. Er is dus voor wat betreft de gebiedsindeling aansluiting gezocht bij andere regionale verbanden, zoals Food Valley en Stedendriehoek. In het onderstaande schema is die gebiedsindeling verder uitgewerkt. Gebiedsnaam Noord Nederland Overijssel Flevoland Food Valley Stedendriehoek Overig Gelderland Utrecht West-Nederland Zuid-Nederland Onbekend/buitenland Gemeenten Alle gemeenten in Groningen, Friesland en Drenthe Alle gemeenten, uitgezonderd Deventer Alle gemeenten Nijkerk, Barneveld, Scherpenzeel, Ede, Wageningen, Renswoude, Veenendaal, Rhenen Epe, Apeldoorn, Voorst, Brummen, Zutphen, Lochem, Deventer Alle gemeenten, uitgezonderd die tot de regio s Noord- Veluwe, Food Valley en Stedendriehoek behoren. Alle gemeenten, uitgezonderd Renswoude, Veenendaal en Rhenen Alle gemeenten in Noord-Holland en Zuid Holland Alle gemeenten in Noord-Brabant, Zeeland en Limburg Niet van toepassing 3. Het specifiek in beeld brengen van de pendelrelaties met de gemeenten die direct grenzen direct aan de regio Noord-Veluwe. Dat zijn de gemeenten Apeldoorn, Barneveld, Dronten, Epe, Kampen Nijkerk, Olst-Wijhe, Zeewolde en Zwolle. 4. Het verkennen van de pendelrelaties binnen de regio Noord-Veluwe. Daar komen de onderlinge pendelrelaties tussen de regiogemeenten Elburg, Ermelo, Harderwijk, Hattem, Heerde, Nunspeet, Oldebroek en Putten aan de orde. 5. Het opstellen van een top tien met gemeenten waarmee het hoogste positieve pendelsaldo (top tien plus) wordt bereikt en een top tien met het hoogste negatieve saldo (top tien min). Dit om te kijken of er verder nog verassende elementen zitten in de pendel, die misschien door de gekozen gebiedsindeling over het hoofd worden gezien. 7

8 Bij elk van deze items zijn de gegevens uit het pendelonderzoek gepresenteerd in de vorm van een diagram met een korte toelichting. In de diagrammen is geprobeerd zowel de omvang van de pendelstromen als de saldi ervan inzichtelijk in beeld te brengen. Daarbij kan nog worden opgemerkt dat een negatief pendelsaldo niet als een negatieve kwalificatie moet worden beschouwd. Het is niet meer en niet minder dan het verschil tussen inkomende en uitgaande pendel. 6. Elke factsheet bevat nog een tabel met aanvullende arbeidsmarktinformatie. Dit betreft het aantal inwoners van de specifieke gemeente en de omvang van de beroepsbevolking en de werkgelegenheid (bron: statistisch zakboek provincie Gelderland). In het tweede deel van de tabel worden dan enkele gegevens uit het pendelonderzoek gepresenteerd:, en het aantal inwoners dat in de eigen gemeente werkzaam is. Verder is -eveneens op basis van de pendelgegevens- de werkgelegenheid en de beroepsbevolking berekend 1 en is berekend welk deel van de beroepsbevolking in de eigen gemeente werkt en welk deel van de werkgelegenheid wordt ingenomen door de eigen inwoners. 1 De berekende aantallen komen niet altijd overeen met die uit het statistisch zakboek. Daaraan liggen onder andere definitieverschillen en verschillen in dataverzameling ten grondslag. Verder moet men niet vergeten dat pendel vaak voortkomt uit een mismatch bijvoorbeeld naar opleidingsniveau- tussen de beroepsbevolking en de lokale werkgelegenheid. Ook al is de werkgelegenheid in een gemeente getalsmatig voldoende ten opzichte van de beroepsbevolking, dan toch kan er sprake zijn van (soms behoorlijk grote) pendelstromen. Daarnaast spelen natuurlijk woonvoorkeuren een belangrijke rol. 8

9 4. De regio Noord-Veluwe Voor de regio Noord-Veluwe zien we dat dagelijks zo n inwoners de regio verlaten om buiten de regio te gaan werken en dat er zo n personen naar deze regio komen om daar te gaan werken. Dat betekent een negatief pendelsaldo van ruim personen. De buitenregionale pendelstromen zijn groter in omvang dan de binnenregionale. Maar binnenregionaal zijn er altijd nog bijna pendelbewegingen. Het binnenregionale pendelsaldo is (per definitie) nul. Figuur 4-1: samenvattend overzicht pendel totaal buiten regio binnen regio Overijssel neemt de meest prominente plaats in bij de pendelrelaties van de Noord-Veluwe. Daarna de Stedendriehoek, met vlak daarachter Flevoland, Food Valley en Utrecht. De pendelrelaties met overig Gelder-land zijn heel beperkt. De Noord-Veluwe heeft met al de genoemde gebieden een negatief pendelsaldo: er gaan meer inwoners van de regio naar die gebieden toe om te werken dan andersom. Het meest fors is het negatieve saldo met Utrecht; de is drie keer zo groot als de binnenkomende pendel. Met Flevoland is de inkomende en in evenwicht. Noord-Nederland, West- en Zuid-Nederland lijken een positief pendelsaldo op te leveren, maar de is niet volledig in beeld. Figuur 4-2: buitenregionale pendel Noord Nederland Overijssel Flevoland Food Valley Stedendriehoek overig Gelderland Utrecht West Nederland Zuid Nederland onbekend/buitenland

10 Als we kijken naar de pendelrelaties met de gemeenten die de regio Noord-Veluwe direct omringen, dan springt de pendelrelatie met Zwolle er uit. De naar Zwolle is ruim twee keer zo groot als de vanuit dat gebied. De Noord-Veluwe heeft daardoor een fors negatieve pendelbalans met Zwolle. Daarmee is in feite al een belangrijk van het totale saldo met Overijssel verklaard. Maar ook voor Apeldoorn, Barneveld en Nijkerk geldt dat er meer pendelaars vanuit de regio naar toe gaan dan er binnen komen. Alleen met Kampen, Dronten en Zeewolde wordt een bescheiden plus geboekt. Figuur 4-3: de pendelrelaties met de Noord-Veluwe omringende gemeenten Apeldoorn Barneveld Dronten Epe Kampen Nijkerk Olst-Wijhe Zeewolde Zwolle Als we ons beperken tot Regio Noord-Veluwe zelf zien we dat Harderwijk en Ermelo de grootste pendel-stromen kennen, daarna volgen Nunspeet en Elburg. Voor Ermelo, Harderwijk en Nunspeet geldt dat er meer mensen vanuit de omliggende gemeenten binnenkomen om te werken dan er vanuit die gemeenten de regio intrekken. De contramal is dan natuurlijk de andere gemeenten: Elburg, Oldebroek en Putten. De relatief kleine gemeenten Hattem en Heerde vertonen qua pendel weinig interactie met de regio Noord-Veluwe. Figuur 4-4: binnenregionale pendel Elburg Ermelo Harderwijk Hattem Heerde Nunspeet Oldebroek Putten

11 De top tien van gemeenten met het hoogste positieve pendelsaldo (top tien plus) en een top tien met het hoogste negatieve saldo (top tien min) laat het volgende beeld zien. Met name vanuit de gemeenten Dronten, Kampen en Zeewolde komen er meer mensen werken in de regio dan andersom. Verder zien we vooral dat veel meer inwoners van de regio naar Zwolle gaan om te werken dan andersom. Aan de zuidkant van de regio is er sprake van een per saldo uitstroom richting Amersfoort, Nijkerk, Utrecht, Barneveld en Zeist. Aan de oostkant van de regio geldt dat voor Apeldoorn. Voor wat betreft Flevoland zien we (anders dan bij Dronten en Zeewolde en Urk) dat in Lelystad en Almere meer inwoners van de regio Noord-Veluwe een baan hebben dan andersom. Figuur 5: de pendelrelaties met top tien qua saldo. Dronten Kampen Zeewolde Dalfsen Meppel Urk Hardenberg Deventer Noordoostpolder Utrechtse Arnhem Zeist Lelystad Almere Barneveld Utrecht Apeldoorn Nijkerk Amersfoort Zwolle aanvullende arbeidsmarktinformatie Noord-Veluwe statistisch zakboek provincie Gelderland aantal inwoners beroepsbevolking * Werkgelegenheid verschil tussen werkgelegenheid en beroepsbevolking uitkomsten pendelonderzoek inwoners die in de regio werken (a) (b) (c) pendelsaldo beroepsbevolking (a+ c) % beroepsbevolking dat in de eigen regio werkt 69 % Werkgelegenheid (a + b) % van de werkgelegenheid bezet door eigen inwoners 76 % 11

12 5. Elburg Bij de gemeente Elburg zien we dat dagelijks zo n inwoners de gemeente verlaten om elders te gaan werken en dat er ongeveer personen naar de gemeente Elburg komen om daar te gaan werken. Dat betekent een negatief pendelsaldo van rond de personen. De binnenregionale pendelstromen zijn groter in omvang dan de buitenregionale pendelstromen. Elburg heeft dus voor wat betreft de pendel meer interactie binnen de regio Noord-Veluwe dan buiten de regio. Daarbij is het verschil tussen inkomende en binnen de regio kleiner dan buiten de regio, bijna -900 personen respectievelijk bijna personen. Figuur 5-1: samenvattend overzicht pendel totaal buiten regio binnen regio Als het gaat om de buitenregionale pendel heeft Elburg een sterke relatie met Overijssel. Verder is er nog sprake van pendelstromen in enige omvang van en naar Flevoland. Voor alle van de hier onderscheiden gebieden buiten de regio Noord-Veluwe geldt dat er vanuit Elburg meer mensen naar die gebieden toe gaan om te werken dan andersom. Opvallend is de stroom naar de relatief ver weg gelegen provincie Utrecht. Figuur 5-2: buitenregionale pendel Noord Nederland Overijssel Flevoland Food Valley Stedendriehoek overig Gelderland Utrecht West Nederland Zuid Nederland onbekend/buitenland

13 Als we kijken naar de pendelrelaties met de gemeenten die de regio Noord-Veluwe direct omringen, dan valt in de eerste plaats de zeer sterke relatie met Zwolle op. Verder is er een relatie met Kampen, Dronten en Apeldoorn. Het aantal mensen dat vanuit Elburg naar Zwolle gaat om te werken is drie keer zo groot als andersom. Hiermee is negatieve pendelbalans met Overijssel al geheel verklaard. Met uitzondering van Kampen zien we dat er vanuit Elburg meer pendelaars naar de regio omringende gemeenten toe gaan om te werken dan dat er inwoners vanuit die gemeenten naar Elburg toe komen. Figuur 5-3: pendel met de Noord-Veluwe omringende gemeenten Apeldoorn Barneveld Dronten Epe Kampen Nijkerk Olst-Wijhe Zeewolde Zwolle Als we ons beperken tot regio Noord-Veluwe valt meteen de sterke pendelrelatie met de beide buurgemeenten Oldebroek en Nunspeet op. Verder heeft Elburg nog enige interactie met Harderwijk en Ermelo. De pendel van en naar de toch relatief dichtbij gelegen gemeenten Hattem en Heerde is heel beperkt. Vanuit Elburg gaan er meer mensen werken in één van de regiogemeenten dan andersom. Met uitzondering dan van Oldebroek; met die gemeente heeft Elburg juist een forse positieve pendelbalans. De pendel van en naar Nunspeet is het spiegelbeeld van die van en naar Oldebroek; Elburg boekt met Nunspeet een fors negatief pendelsaldo. Figuur 5-4: binnenregionale pendel Elburg Ermelo Harderw ijk Hattem Heerde Nunspeet Oldebroek Putten

14 De top tien van gemeenten met het hoogste positieve pendelsaldo (top tien plus) en een top tien met het hoogste negatieve saldo (top tien min) laat het volgende beeld zien. In de top tien plus zit één regiogemeente, namelijk Oldebroek. In de toptien min zitten de regiogemeenten Nunspeet, Harderwijk en Ermelo. Bij figuur 5-3 zagen we dat Elburg een negatieve pendelbalans met Flevoland heeft. Drie gemeenten in de polder zitten bij de top tien min: Almere, Dronten en Lelystad. Figuur 5-5: de pendelrelaties met top tien qua saldo. Oldebroek Kampen Dalfsen Ommen Twenterand Staphorst Brummen Almelo Culemborg Lochem Utrecht Almere Amersfoort Dronten Lelystad Apeldoorn Ermelo Harderwijk Zwolle Nunspeet aanvullende arbeidsmarktinformatie Elburg statistisch zakboek provincie Gelderland aantal inwoners beroepsbevolking * werkgelegenheid verschil tussen werkgelegenheid en beroepsbevolking uitkomsten pendelonderzoek inwoners die in de eigen gemeente werken (a) (b) (c) pendelsaldo beroepsbevolking (a+ c) % beroepsbevolking dat in de eigen gemeente werkt 46 % werkgelegenheid (a + b) % van de werkgelegenheid bezet door eigen inwoners 59 % * Toelichting: tot de definitie van de beroepsbevolking worden gerekend: personen die tenminste twaalf uur per week werken, of personen die werk hebben aanvaard waardoor ze ten minste twaalf uur per week gaan werken, of personen die verklaren ten minste twaalf uur per week te willen werken, daarvoor beschikbaar zijn en activiteiten ontplooien om werk voor ten minste twaalf uur per week te vinden (Personen die ten minste twaalf uur per week werken worden gerekend tot de 'werkzame beroepsbevolking'. Degenen die niet of minder dan twaalf uur werken, behoren tot de 'werkloze beroepsbevolking'. De totale beroepsbevolking bestaat uit de som van werkzame en werkloze beroepsbevolking.) 14

15 6. Ermelo Bij Ermelo zien we dat dagelijks zo n inwoners de gemeente verlaten om elders te gaan werken en dat er ongeveer personen naar de gemeente Ermelo komen om daar te gaan werken. Dat betekent een positief pendelsaldo van rond de personen. Het totaal aan inkomende en van en naar binnen de regio is ongeveer even groot als de buitenregionale pendelstromen. Ermelo heeft dus voor wat betreft de pendel evenveel interactie binnen als buiten de regio Noord-Veluwe. Ermelo heeft zowel buitenregionaal als binnenregionaal een positieve pendelbalans, respectievelijk 500 en personen. Ermelo haalt haar positieve pendelsaldo dus vooral uit de gemeenten binnen de regio Noord-Veluwe. Figuur 6-1: samenvattend overzicht pendel totaal buiten regio binnen regio De buitenregionale pendel van Ermelo heeft vooral een relatie met Utrecht, Flevoland, Food Valley en de Stedendriehoek. Opvallend is het grote aantal aars naar Utrecht en Food Valley; met deze twee gebieden heeft Ermelo dan ook een negatieve pendelbalans. Met de overige gebieden heeft Ermelo een positief pendelsaldo. Figuur 6-2: buitenregionale pendel Noord Nederland Overijssel Flevoland Food Valley Stedendriehoek overig Gelderland Utrecht West Nederland Zuid Nederland onbekend/buitenland

16 Als we kijken naar de gemeenten die de regio Noord-Veluwe omringen, dan zien we dat Ermelo vooral met Nijkerk en Apeldoorn een pendelrelatie heeft en ook met zij het in mindere mate- Barneveld Dronten, Zeewolde en Zwolle. Vanuit Ermelo gaan meer mensen werken in Nijkerk en Barneveld dan andersom. En daarmee is in feite ook geheel verklaard waarom Ermelo met de regio Food Valley een negatieve pendelbalans heeft. Vanuit de overige omringende gemeenten komen meer pendelaars binnen dan er vanuit Ermelo naar toe gaan. Met name geldt dit voor Apeldoorn en Dronten. Figuur 6-3: de pendelrelaties met de Noord-Veluwe omringende gemeenten Apeldoorn Barneveld Dronten Epe Kampen Nijkerk Olst-Wijhe Zeewolde Zwolle Als we ons beperken tot regio Noord-Veluwe zien we dat Ermelo een bijzonder sterke pendelrelatie heeft met de buurgemeente Harderwijk. Verder is er nog wat interactie op dit punt met de andere buurgemeente, Putten. Ermelo heeft met alle regiogemeenten een positieve pendelbalans, maar het verschil tussen inkomende en is veruit het grootst richting Harderwijk. Het aantal mensen dat vanuit Harderwijk naar Ermelo gaat om te werken is zo n 900 hoger dan het aantal dat vanuit Ermelo naar Harderwijk komt om zijn of haar brood te verdienen. Figuur 6-4: binnenregionale pendel Elburg Ermelo Harderwijk Hattem Heerde Nunspeet Oldebroek Putten

17 De top tien van gemeenten met het hoogste positieve pendelsaldo (top tien plus) en de top tien met het hoogste negatieve saldo (top tien min) laat het volgende beeld zien. In de top tien plus zitten vijf gemeenten uit de regio Noord-Veluwe, met Harderwijk op nummer 1, en nog eens drie poldergemeenten. In de top tien min staat Amersfoort bovenaan. De uitstroom naar de steden Amersfoort en Utrecht verklaart al een flink deel van de negatieve pendelbalans met de provincie Utrecht. Figuur 5: pendelrelaties naar top tien qua saldo. Harderwijk Elburg Putten Dronten Apeldoorn Zwolle Oldebroek Lelystad Zeewolde Nunspeet Nieuwegein Soest De Bilt Almere Ede Zeist Nijkerk Utrecht Barneveld Amersfoort aanvullende arbeidsmarktinformatie Ermelo statistisch zakboek provincie Gelderland aantal inwoners beroepsbevolking * werkgelegenheid verschil tussen werkgelegenheid en beroepsbevolking uitkomsten pendelonderzoek inwoners die in de eigen gemeente werken (a) (b) (c) pendelsaldo beroepsbevolking (a+ c) % beroepsbevolking dat in de eigen gemeente werkt 49 % werkgelegenheid (a + b) % van de werkgelegenheid bezet door eigen inwoners 42 % * Toelichting: tot de definitie van de beroepsbevolking worden gerekend: personen die tenminste twaalf uur per week werken, of personen die werk hebben aanvaard waardoor ze tenminste twaalf uur per week gaan werken, of personen die verklaren tenminste twaalf uur per week te willen werken, daarvoor beschikbaar zijn en activiteiten ontplooien om werk voor ten minste twaalf uur per week te vinden (Personen die tenminste twaalf uur per week werken worden gerekend tot de 'werkzame beroepsbevolking'. Degenen die niet of minder dan twaalf uur werken, behoren tot de 'werkloze beroepsbevolking'. De totale beroepsbevolking bestaat uit de som van werkzame en werkloze beroepsbevolking.) 17

18 7. Harderwijk De gemeente Harderwijk kent binnen de regio Noord-Veluwe veruit de meest omvangrijke pendelstromen: dagelijks verlaten zo n inwoners de gemeente om elders te gaan werken en komen er zo n personen Harderwijk binnen om daar te gaan werken. Dat betekent een positief pendelsaldo van ongeveer 400 personen. De pendelstromen naar en van de gebieden buiten de regio Noord-Veluwe zijn groter dan de binnenregionale. Daarbij is binnen de regio het verschil tussen inkomende en ongeveer 400 personen en buiten de regio nagenoeg nul. Figuur 7-1: samenvattend overzicht pendel totaal buiten regio binnen regio Bij de buitenregionale pendel springen de pendelstromen van en naar Flevoland eruit. Verder is er interactie met Utrecht, en in mindere mate met Food Valley, Overijssel en Stedendriehoek. Opvallend is de omvangrijjke richting de provincie Utrecht. Die is drie keer zo hoog als de instroom. Harderwijk heeft dan ook een fors negatief pendelsaldo met dit gebied. Ook bij de regio Food Valley zien we meer dan. Voor wat betreft de overige gebieden buiten de regio is er sprake van een positieve pendelbalans. Figuur 7-2: buitenregionale pendel Noord Nederland Overijssel Flevoland Food Valley Stedendriehoek overig Gelderland Utrecht West Nederland Zuid Nederland onbekend/buitenland

19 Als we kijken naar de pendelrelaties met de gemeenten die de regio Noord-Veluwe omringen, dan zien we vooral relaties met Nijkerk, Apeldoorn, Barneveld, Dronten en Zeewolde en Zwolle. Harderwijk heeft richting Nijkerk meer dan. Dit geldt ook voor Barneveld, maar dan in mindere mate. Daarmee is in feite ook geheel verklaard waarom Harderwijk met de regio Food Valley een negatieve pendelbalans kent. Vanuit de overige omringende gemeenten komen meer pendelaars binnen dan er vanuit Harderwijk naar toe gaan. De grootste plus zit bij Dronten. Figuur 7-3: de pendelrelaties met de Noord-Veluwe omringende gemeenten Apeldoorn Barneveld Dronten Epe Kampen Nijkerk Olst-Wijhe Zeewolde Zwolle Als we ons beperken tot regio Noord-Veluwe zien we dat Harderwijk vooral zaken doet met Ermelo. Op grote afstand volgen Nunspeet en Putten. Voor het overige zijn de pendelrelaties met de regiogemeenten relatief beperkt. En met Hattem en Heerde is al helemaal geen sprake van interactie. Met uitzondering van Ermelo is het overigens wel zo dat Harderwijk met de regiogemeenten een positief pendelsaldo heeft. De grootste plus is die met de relatief ver weg gelegen-gemeente Elburg. Figuur 7-4: binnenregionale pendel Elburg Ermelo Harderwijk Hattem Heerde saldo Nunspeet Oldebroek Putten

20 De top tien van gemeenten met het hoogste positieve pendelsaldo (top tien plus) en de top tien met het hoogste negatieve saldo (top tien min) laat het volgende beeld zien. In de top tien plus zitten vier gemeenten uit de regio Noord-Veluwe, Elburg op nummer 1. De instroom vanuit Apeldoorn en Epe verklaart voor het grootste deel het positieve saldo met de regio Stedendriehoek en de instroom uit Zwolle en Kampen die vanuit Overijssel. In de top tien min prijkt Ermelo (ver) bovenaan. Verder zien we een (sterke) uitstroom naar de gemeenten Amersfoort en Utrecht en daarmee is al een flink deel van de negatieve pendelbalans met de provincie Utrecht verklaard. Flevoland als provincie gaf een positieve pendelbalans te zien. Bij figuur 7-3 zagen we een plus met Zeewolde en Dronten. Uit figuur 7-5 komt naar voren dat met Almere en Lelystad juist een negatief pendelsaldo wordt geboekt. Figuur 7-5: pendelrelaties naar top tien qua saldo. Elburg Nunspeet Dronten Putten Zeew olde Oldebroek Apeldoorn Epe Zw olle Kampen Soest Barneveld Leusden Zeist Lelystad Almere Nijkerk Utrecht Amersfoort Ermelo aanvullende arbeidsmarktinformatie Harderwijk statistisch zakboek provincie Gelderland aantal inwoners beroepsbevolking * werkgelegenheid verschil tussen werkgelegenheid en beroepsbevolking uitkomsten pendelonderzoek inwoners die in de eigen gemeente werken (a) (b) (c) pendelsaldo 400 beroepsbevolking (a+ c) % beroepsbevolking dat in de eigen gemeente werkt 53 % werkgelegenheid (a + b) % van de werkgelegenheid bezet door eigen inwoners 52 % * Toelichting: tot de definitie van de beroepsbevolking worden gerekend: personen die tenminste twaalf uur per week werken, of personen die werk hebben aanvaard waardoor ze tenminste twaalf uur per week gaan werken, of personen die verklaren tenminste twaalf uur per week te willen werken, daarvoor beschikbaar zijn en activiteiten ontplooien om werk voor ten minste twaalf uur per week te vinden (Personen die tenminste twaalf uur per week werken worden gerekend tot de 'werkzame beroepsbevolking'. Degenen die niet of minder dan twaalf uur werken, behoren tot de 'werkloze beroepsbevolking'. De totale beroepsbevolking bestaat uit de som van werkzame en werkloze beroepsbevolking.) 20

21 8. Hattem Bij de gemeente Hattem zien we dat dagelijks zo n inwoners de gemeente verlaten om elders te gaan werken en dat er ongeveer personen naar Hattem toe komen om daar hun brood te verdienen. Dat betekent een negatief pendelsaldo van rond de personen. De buitenregionale pendelrelaties zijn veel omvangrijker zijn dan de binnenregionale. Dat is ook niet zo vreemd als we bedenken dat Hattem aan de rand van de regio Noord-Veluwe ligt. Het negatieve pendelsaldo van is geheel toe te schrijven aan het verschil tussen de inkomende en met als herkomst en bestemming een gemeente buiten de regio. Binnenregionaal zijn de inkomende en in evenwicht. Figuur 8-1: samenvattend overzicht pendel totaal buiten regio binnen regio Als het gaat om de buitenregionale pendel is er in feite alleen een relatie met Overijssel. Het meest opvallend daarbij is dan de sterke stroom richting de provincie Overijssel. Die is bijna drie keer zo hoog als de instroom. Hattem heeft dan ook een fors negatief pendelsaldo met dit gebied. Verder zien we dat er meer mensen vanuit Hattem in de Stedendriehoek gaan werken dan andersom. Figuur 8-2: buitenregionale pendel Noord Nederland Overijssel Flevoland Food Valley Stedendriehoek overig Gelderland Utrecht saldo West Nederland Zuid Nederland onbekend/buitenland

22 Als we kijken naar de pendelrelaties met de gemeenten die de regio Noord-Veluwe omringen, dan zien we dat Hattem in feite alleen met Zwolle een pendelrelatie heeft. De pendelbalans richting de gemeente Zwolle verklaart volledig het fors negatieve pendelsaldo met de provincie Overijssel. Daarnaast is er sprake van een per saldo stroom naar Apeldoorn. Samen met de uitstroom naar Epe wordt hiermee nagenoeg het negatieve pendelsaldo met de regio Stedendriehoek verklaard. Figuur 8-3: de pendelrelaties met de Noord-Veluwe omringende gemeenten Apeldoorn Barneveld Dronten Epe Kampen Nijkerk Olst-Wijhe Zeewolde Zwolle Als we ons beperken tot regio Noord-Veluwe zien we dat in Harttem qua pendel het meest van doen heeft met Heerde en Oldebroek en -in mindere mate- met Elburg. De pendelbalans met Elburg en Oldebroek is positief, die met de overige regiogemeenten negatief. Figuur 8-4: binnenregionale pendel Elburg Ermelo Harderwijk Hattem Heerde Nunspeet Oldebroek Putten

23 De top tien van gemeenten met het hoogste positieve pendelsaldo (top tien plus) en de top tien met het hoogste negatieve saldo (top tien min) laat het volgende beeld zien. De top tien plus laat heel bescheiden saldi zien; er zitten twee gemeenten bij uit de regio Noord-Veluwe, Oldebroek op nummer 1 en Elburg. De meest opvallende zaken uit de top tien min zijn hierboven al de revue gepasseerd. Bij de top tien min zitten vier regiogemeenten. Figuur 5: de pendelrelaties met top tien qua saldo. OLdebroek Elburg Hardenberg Dalfsen Dronten De Bilt Deventer Noordoostpolde Ommen Raalte Zwartewaterland Nunspeet Zutphen Heerde Ermelo Amersfoort Harderwijk Epe Apeldoorn Zwolle aanvullende arbeidsmarktinformatie Hattem statistisch zakboek provincie Gelderland aantal inwoners beroepsbevolking * werkgelegenheid verschil tussen werkgelegenheid en beroepsbevolking uitkomsten pendelonderzoek inwoners die in de eigen gemeente werken (a) (b) (c) pendelsaldo beroepsbevolking (a+ c) % beroepsbevolking dat in de eigen gemeente werkt 33 % werkgelegenheid (a + b) % van de werkgelegenheid bezet door eigen inwoners 47 % * Toelichting: tot de definitie van de beroepsbevolking worden gerekend: personen die tenminste twaalf uur per week werken, of personen die werk hebben aanvaard waardoor ze tenminste twaalf uur per week gaan werken, of personen die verklaren tenminste twaalf uur per week te willen werken, daarvoor beschikbaar zijn en activiteiten ontplooien om werk voor ten minste twaalf uur per week te vinden (Personen die tenminste twaalf uur per week werken worden gerekend tot de 'werkzame beroepsbevolking'. Degenen die niet of minder dan twaalf uur werken, behoren tot de 'werkloze beroepsbevolking'. De totale beroepsbevolking bestaat uit de som van werkzame en werkloze beroepsbevolking.) 23

24 9. Heerde Bij de gemeente Heerde zien we dat dagelijks zo n inwoners de gemeente verlaten om elders te gaan werken en dat er zo n personen naar de gemeente Heerde afreizen om daar te gaan werken. Dat betekent een negatief pendelsaldo van zo n personen. De buitenregionale pendelrelaties zijn veel omvangrijker dan de binnenregionale. Dat is ook niet zo vreemd als we bedenken dat Heerde aan de rand van de regio Noord-Veluwe ligt. Het negatieve pendelsaldo van is geheel toe te schrijven aan het verschil tussen de inkomende en met als herkomst en bestemming een gemeente buiten de regio. Binnenregionaal zijn de inkomende en in evenwicht. Figuur 9-1: samenvattend overzicht pendel totaal buiten regio binnen regio De buitenregionale pendelrelaties van Heerde beperken zich in feite tot de Stedendriehoek en Overijssel. Met beide gebieden is sprake van een negatief pendelsaldo. De grootste min is die met de Stedendriehoek; daarmee is al driekwart van het (negatieve) pendelsaldo verklaard. Figuur 9-2: buitenregionale pendel Noord Nederland Overijssel Flevoland Food Valley Stedendriehoek overig Gelderland Utrecht West Nederland Zuid Nederland onbekend/buitenland

25 Als we kijken naar de pendel van en naar de gemeenten die de regio Noord-Veluwe omringen, dan zien we dat Heerde pendelrelaties heeft met Apeldoorn, Epe en Zwolle. De saldi met Apeldoorn en Epe verklaren het forse negatieve saldo met de Stedendriehoek. En het saldo met Zwolle dat voor de negatieve pendelbalans met Overijssel. Figuur 9-3: de pendelrelaties met de Noord-Veluwe omringende gemeenten Apeldoorn Barneveld Dronten Epe Kampen Nijkerk Olst-Wijhe Zeewolde Zwolle Als we ons beperken tot regio Noord-Veluwe zien we dat Heerde qua pendel vooral interactie heeft met de buurgemeenten Hattem en Oldebroek. Met beide gemeenten boekt Hattem een plus, zij dat het pendeloverschot met Hattem wel heel bescheiden is. De pendelrelaties met de overige regiogemeenten zijn heel beperkt (en per saldo negatief). Figuur 9-4: binnenregionale pendel Elburg Ermelo Harderwijk Hattem Heerde Nunspeet Oldebroek Putten

26 De top tien van gemeenten met het hoogste positieve pendelsaldo (top tien plus) en de top tien met het hoogste negatieve saldo (top tien min) laat het volgende beeld zien. In de top tien plus zitten twee gemeenten uit de regio Noord-Veluwe, Oldebroek op nummer 1 en Hattem. In de top tien min komen we Apeldoorn, Zwolle en Epe weer tegen. Opvallend is de gemeente Arnhem in dit rijtje. In de top tien min zien we verder drie regiogemeenten: Ermelo, Nunspeet en Harderwijk, met bescheiden saldi overigens. Figuur 9-5: de pendelrelaties met top tien qua saldo. Oldebroek Dalfsen Kampen Hattem Raalte Bronckhorst Elburg Staphorst Zutphen Hellendoorn Nijkerk Ermelo Deventer Nunspeet Utrecht Harderwijk Arnhem Epe Zwolle Apeldoorn aanvullende arbeidsmarktinformatie Heerde Statistisch zakboek provincie Gelderland aantal inwoners beroepsbevolking * werkgelegenheid verschil tussen werkgelegenheid en beroepsbevolking uitkomsten pendelonderzoek inwoners die in de eigen gemeente werken (a) (b) Uitgaande pendel (c) pendelsaldo beroepsbevolking (a+ c) % beroepsbevolking dat in de eigen gemeente werkt 46 % werkgelegenheid (a + b) % van de werkgelegenheid bezet door eigen inwoners 57 % * Toelichting: tot de definitie van de beroepsbevolking worden gerekend: personen die tenminste twaalf uur per week werken, of personen die werk hebben aanvaard waardoor ze tenminste twaalf uur per week gaan werken, of personen die verklaren tenminste twaalf uur per week te willen werken, daarvoor beschikbaar zijn en activiteiten ontplooien om werk voor ten minste twaalf uur per week te vinden (Personen die tenminste twaalf uur per week werken worden gerekend tot de 'werkzame beroepsbevolking'. Degenen die niet of minder dan twaalf uur werken, behoren tot de 'werkloze beroepsbevolking'. De totale beroepsbevolking bestaat uit de som van werkzame en werkloze beroepsbevolking.) 26

27 10. Nunspeet Bij de gemeente Nunspeet zien we dat dagelijks zo n inwoners de gemeente verlaten om elders te gaan werken en dat er ongeveer zo n de gemeente binnen komen om daar te gaan werken. Dat betekent een negatief pendelsaldo van rond de 250 personen. De binnenregionale pendelstromen van en naar Nunspeet zijn groter dan de buitenregionale. Daarbij is de buitenregionale pendelbalans -950 personen en de balans binnen de regio Noord-Veluwe (+) 700 personen. Figuur 10-1: samenvattend overzicht pendel totaal buiten regio binnen regio Als we de buitenregionale pendel uitsplitsen naar de diverse herkomst- en bestemmingsgebieden zien we een gevarieerd beeld. Nunspeet heeft sterke pendelrelaties met Overijssel, Stedendriehoek, Flevoland en Food Valley en met Utrecht. Met alle hier onderscheiden gebieden is er sprake van een negatieve pendelbalans. Het meest opvallend is dan de sterke uitgaande pendelstroom richting de provincie Utrecht. Die is vier keer zo hoog als de instroom Figuur 10-2: buitenregionale pendel Noord Nederland Overijssel Flevoland Food Valley Stedendriehoek overig Gelderland Utrecht West Nederland Zuid Nederland onbekend/buitenland

28 Als we kijken naar de pendelrelaties met de gemeenten die de regio Noord-Veluwe omringen, dan zien we een sterke relatie met Apeldoorn en Zwolle. In beide gevallen overtreft de uitgaande pendel de. Het saldo met Zwolle verklaart dat met Overijssel, Apeldoorn dat met Stedendriehoek en Barneveld dat met Food Valley. De stroom richting Barneveld is opvallend; bijna zes keer zo groot als de. Nunspeet boekt een (beperkt) positief pendelsaldo met Dronten, Epe en Kampen. Figuur 10-3: de pendelrelaties met de Noord-Veluwe omringende gemeenten Apeldoorn Barneveld Dronten Epe Kampen Nijkerk Olst-Wijhe Zeewolde Zwolle Als we ons beperken tot de regio Noord-Veluwe zien we dat in Nunspeet sterke pendelrelaties heeft met de buurgemeenten Harderwijk en Elburg. Richting Elburg is sprake van een aanzienlijk positief pendelsaldo en met Harderwijk is de pendelbalans juist omgekeerd. Verder zien we dat de vanuit Oldebroek groter is dan de. In feite haalt Nunspeet het positieve pendelsaldo binnen de regio uit Elburg en Oldebroek. De interactie met Hattem en Heerde is beperkt. Figuur 10-4: binnenregionale pendel Elburg Ermelo Harderwijk Hattem Heerde Nunspeet Oldebroek Putten

29 De top tien van gemeenten met het hoogste positieve pendelsaldo (top tien plus) en de top tien met het hoogste negatieve saldo (top tien min) laat het volgende beeld zien. In de top tien plus zitten vijf gemeenten uit de regio Noord-Veluwe, met Elburg op nummer 1. In de top tien min staan twee gemeenten uit de Noord-Veluwe: Harderwijk en Ermelo. Figuur 10-5: de pendelrelaties met top tien qua saldo. Elburg Oldebroe Kampen Putten Dronten Epe Heerde Hardenbe Hattem Lochem Ede Almere Ermelo Lelystad Utrecht Amersfoo Zwolle Apeldoor Barneveld Harderwij aanvullende arbeidsmarktinformatie Nunspeet statistisch zakboek provincie Gelderland aantal inwoners beroepsbevolking * werkgelegenheid verschil tussen werkgelegenheid en beroepsbevolking uitkomsten pendelonderzoek inwoners die in de eigen gemeente werken (a) (b) (c) pendelsaldo -250 beroepsbevolking (a+ c) % beroepsbevolking dat in de eigen gemeente werkt 51 % werkgelegenheid (a + b) % van de werkgelegenheid bezet door eigen inwoners 52 % * Toelichting: tot de definitie van de beroepsbevolking worden gerekend: personen die tenminste twaalf uur per week werken, of personen die werk hebben aanvaard waardoor ze tenminste twaalf uur per week gaan werken, of personen die verklaren tenminste twaalf uur per week te willen werken, daarvoor beschikbaar zijn en activiteiten ontplooien om werk voor ten minste twaalf uur per week te vinden (Personen die tenminste twaalf uur per week werken worden gerekend tot de 'werkzame beroepsbevolking'. Degenen die niet of minder dan twaalf uur werken, behoren tot de 'werkloze beroepsbevolking'. De totale beroepsbevolking bestaat uit de som van werkzame en werkloze beroepsbevolking.) 29

30 11. Oldebroek Bij de gemeente Oldebroek zien we dat dagelijks zo n inwoners de gemeente verlaten om elders te gaan werken en dat er ongeveer personen naar de gemeente Oldebroek komen om daar hun brood te verdienen. Dat betekent een negatief pendelsaldo van personen. De pendelstromen van en naar buiten de regio zijn groter dan het totaal van die van en naar de gemeenten binnen de regio Noord-Veluwe. Zowel in de buitenregionale als de binnenregionale pendelrelaties is er sprake van een negatief pendelsaldo, respectievelijk personen en personen. Figuur11-1: samenvattend overzicht pendel totaal buiten regio saldo binnen regio Als het gaat om de buitenregionale pendelrelaties zien we dat Oldebroek bijna uitsluitend interactie heeft met Overijssel. Uit de pendelrelatie met Overijssel is ongeveer 85 % van het (negatieve) buitenregionale saldo te verklaren. Figuur 11-2 buitenregionale pendel Noord Nederland Overijssel Flevoland Food Valley Stedendriehoek overig Gelderland Utrecht West Nederland Zuid Nederland onbekend/buitenland

31 Als we kijken naar de pendelrelaties met de gemeenten die de regio Noord-Veluwe omringen, dan zien we vooral een relatie met Zwolle. Het saldo met Zwolle verklaart geheel de (negatieve) pendelbalans met Overijssel. De uitwisseling met de andere omringende gemeenten is beperkt. Wel is nog enige interactie met Kampen. Figuur 11-3: de pendelrelaties met de Noord-Veluwe omringende gemeenten Apeldoorn Barneveld Dronten Epe Kampen Nijkerk saldo Olst-Wijhe Zeewolde Zwolle Als we ons beperken tot regio Noord-Veluwe zien we dat Oldebroek vooral een relatie heeft met Elburg. Die met de andere regiogemeenten is aanmerkelijk beperkter, maar toch is er wel enige interactie met de andere buurgemeenten, zoals Nunspeet, Hattem en Heeerde. Oldebroek heeft met alle gemeenten in de regio Noord-Veluwe een negatieve pendelbalans, en dan vooral met Elburg en Nunspeet. Figuur11-4: binnenregionale pendel Elburg Ermelo Harderwijk Hattem Heerde Nunspeet Oldebroek Putten

32 De top tien van gemeenten met het hoogste positieve pendelsaldo (top tien plus) en de top tien met het hoogste negatieve saldo (top tien min) laat het volgende beeld zien. In de top tien plus zit geen enkele gemeente uit de regio Noord-Veluwe. De positie van de gemeente Utrechtse Heuvelrug is heel opvallend. De top tien min bevat alle regiogemeenten. De sterke per saldo uitstroom van pendelaars richting Zwolle is hierboven al besproken. Figuur 11-5: de pendelrelaties met top tien qua saldo. Utrechtse Heuvelrug Duiven Olst-Wijhe Zevenaar Beuningen Renkum Zutphen Deventer Hardenberg Doetinchem Nijkerk Barneveld Hattem Apeldoorn Ermelo Heerde Harderwijk Nunspeet Ellburg Zwolle aanvullende arbeidsmarktinformatie Oldebroek statistisch zakboek provincie Gelderland aantal inwoners beroepsbevolking * werkgelegenheid verschil tussen werkgelegenheid en beroepsbevolking Uitkomsten pendelonderzoek inwoners die in de eigen gemeente werken (a) Inkomende pendel (b) (c) pendelsaldo beroepsbevolking (a+ c) % beroepsbevolking dat in de eigen gemeente werkt 43 % werkgelegenheid (a + b) % van de werkgelegenheid bezet door eigen inwoners 60 % * Toelichting: tot de definitie van de beroepsbevolking worden gerekend: personen die tenminste twaalf uur per week werken, of personen die werk hebben aanvaard waardoor ze tenminste twaalf uur per week gaan werken, of personen die verklaren tenminste twaalf uur per week te willen werken, daarvoor beschikbaar zijn en activiteiten ontplooien om werk voor ten minste twaalf uur per week te vinden (Personen die tenminste twaalf uur per week werken worden gerekend tot de 'werkzame beroepsbevolking'. Degenen die niet of minder dan twaalf uur werken, behoren tot de 'werkloze beroepsbevolking'. De totale beroepsbevolking bestaat uit de som van werkzame en werkloze beroepsbevolking.) 32

33 12. Putten Bij de gemeente Putten zien we dat dagelijks zo n inwoners de gemeente verlaten om elders te gaan werken en dat er zo n naar Putten komen om daar aan de slag te gaan. Dat betekent dat de de met zo n personen overtreft. Dat verschil is groter dan op grond van de verhouding tussen beroepsbevolking en werkgelegenheid verwacht zou mogen worden. Putten heeft duidelijk meer interactie buiten de regio dan binnen de regio. Dit is op zich niet verwonderlijk, gezien de ligging aan de zuidrand van de regio Noord- Veluwe. Het pendelsado is zowel buitenregionaal als binnenregionaal negatief, respectievelijk en -500 personen. Figuur 12-1: samenvattend overzicht pendel totaal buiten regio binnen regio Bij de buitenregionale pendel zien we in de eerste plaats een sterke relatie met Food Valley. De pendelbalans met dit gebied is behoorlijk negatief: de is ruim twee keer zo groot als de binnenkomende pendel vanuit dit gebied. Verder is de relatie met Utrecht vermeldenswaard. Voor dit gebied geldt dat de vier keer zo groot is als de. Figuur 12-2: buitenregionale pendel Noord Nederland Overijssel Flevoland Food Valley Stedendriehoek overig Gelderland Utrecht West Nederland Zuid Nederland onbekend/buitenland

34 Als we kijken naar de pendelrelaties met de gemeenten die de regio Noord-Veluwe omringen, dan zien we sterke relaties met Barneveld en Nijkerk. Putten heeft met Nijkerk en Barneveld een negatieve pendelbalans. Daarmee is ook geheel verklaard waarom Putten met de regio Food Valley zoveel meer uitgaande dan kent. Figuur 12-3: de pendelrelaties met de Noord-Veluwe omringende gemeenten Apeldoorn Barneveld Dronten Epe Kampen Nijkerk Olst-Wijhe Zeewolde Zwolle Als we ons beperken tot regio Noord-Veluwe zien we voor Putten belangrijke pendelstromen naar en van Ermelo en Harderwijk. Daarbij is het wel zo dat de richting die beide gemeenten de overtreft. Bij twee regiogemeenten is er sprake van een plusje in de pendelverhoudingen: Elburg en Oldebroek. De interactie met Hattem en Heerde is nagenoeg nihil. Figuur 12-4: binnenregionale pendel Elburg Ermelo Harderwijk Hattem Heerde Nunspeet Oldebroek Putten

35 De top tien van gemeenten met het hoogste positieve pendelsaldo (top tien plus) en de top tien met het hoogste negatieve saldo (top tien min) laat het volgende beeld zien. In de top tien plus zien we heel bescheiden saldi, er zitten twee gemeenten uit de regio Noord-Veluwe bij. In de top tien min zien we drie gemeenten uit de regio Noord-Veluwe. De positie van Nijkerk en Barneveld is hiervoor al besproken. Verder zien we een uitstroom naar de gemeenten Amersfoort en Utrecht en daarmee is al een flink deel (bijna tweederde) van de negatieve pendelbalans met de provincie Utrecht verklaard. Figuur 12-5: de pendelrelaties met top tien qua saldo. Elburg Oldebroek Dronten Enschede Overbetuwe Kampen Montfoort Almelo Westervoort Brummen Zeist Apeldoorn Nunspeet Ede Utrecht Ermelo Harderwijk Amersfoort Barneveld Nijkerk aanvullende arbeidsmarktinformatie Putten statistisch zakboek provincie Gelderland aantal inwoners beroepsbevolking * werkgelegenheid verschil tussen werkgelegenheid en beroepsbevolking uitkomsten pendelonderzoek inwoners die in de eigen gemeente werken (a) (b) (c) pendelsaldo beroepsbevolking (a+ c) % beroepsbevolking dat in de eigen gemeente werkt 51 % werkgelegenheid (a + b) % van de werkgelegenheid bezet door eigen inwoners 65 % * Toelichting: tot de definitie van de beroepsbevolking worden gerekend: personen die tenminste twaalf uur per week werken, of personen die werk hebben aanvaard waardoor ze tenminste twaalf uur per week gaan werken, of personen die verklaren tenminste twaalf uur per week te willen werken, daarvoor beschikbaar zijn en activiteiten ontplooien om werk voor ten minste twaalf uur per week te vinden (Personen die tenminste twaalf uur per week werken worden gerekend tot de 'werkzame beroepsbevolking'. Degenen die niet of minder dan twaalf uur werken, behoren tot de 'werkloze beroepsbevolking'. De totale beroepsbevolking bestaat uit de som van werkzame en werkloze beroepsbevolking.) 35