Onderzoek uiterwaarden

Transcriptie

1 Onderzoek uiterwaarden Iedereen weet ondertussen dat er sprake is van klimaatverandering in de wereld. Door de vele uitstoot van co2 wordt de gemiddelde temperatuur op aarde steeds hoger, wat verschillede gevolgen met zich meebrengt. Een van die gevolgen, is dat hierdoor de ijskappen smelten. Dit resulteert in een hogere zeespiegel, waardoor momenteel veel meer gebieden overstromingsgevaar oplopen. Voor ons profielwerkstuk moesten wij klimaatverandering en Europa betrekken in een experiment, en daarom hebben wij besloten om overstromingen in europa in ons onderzoek te betrekken. Dit is een kaart van europa en haar risicogebieden met betrekking op overstromingen. Zoals je kunt zien aan de rode gebieden zal een groot deel van europa straks onder water staan als er niet word ingegrepen. Vandaar dat er al veel oplossingen zijn gezocht en al in uitvoering zijn. hierbij kun je denken aan het bouwen en verhogen van dijken, maar er is ook een oplossing die juist overstromingen stimuleert. Namelijk een oplossing genaamd ruimte voor water. Hierbij laat men bepaalde gebieden rondom uiterwaarden en rivieren opzettelijk onder water lopen, waardoor de spanning die op de rivieren staat afneemt, en je hierdoor ook minder kans hebt op ernstige dijkdoorbraken of heftige overstromingen. Dit word op verschillende manieren gedaan: 1. Door dijken te verleggen. Door dijken landinwaarts te verleggen, worden de uiterwaarden breder en krijgt de rivier meer ruimte. 2. Door uiterwaard vergraving: Door het afgraven van delen van de uiterwaard krijgt de rivier bij hoogwater meer ruimte. 3. Ontpoldering :De dijk aan de rivierzijde van een polder wordt verder landinwaarts verlegd. Deze polder is dan ontpolderd en de rivier kan bij hoogwater het gebied in stromen.

2 4. Zomerbedverdieping: De rivierbedding wordt verdiept door een bodemlaag af te graven. De rivierbodem komt daardoor dieper te liggen waardoor er meer ruimte voor het water is 5. Kribverlaging: Kribben zorgen ervoor dat de rivier op zijn plaats blijft en de juiste diepte houdt. Bij hoogwater zorgen kribben echter voor opstuwing van het water. Door de kribben te verlagen kan het water sneller worden afgevoerd 6. Verwijderen van obstakels: Door obstakels in het rivierbed waar mogelijk te verwijderen of aan te passen, kan het water sneller worden afgevoerd 7. Waterberging: door stukken grond uit te graven en water in op te bergen kun je overtollig water een tijdelijke plaats geven 8. Hoogwatergeul: Een hoogwatergeul is een bedijkt gebied, dat aftakt van een rivier om een deel van het water via een andere route af te voeren 9. Dijkverbetering: Op een aantal plaatsen waar rivierverruiming geen optie is, wordt de dijk versterkt

3

4 Zoals je ziet is er al veel over nagedacht. Wij vonden dit een interessante oplossing, en zijn hier verder op in gegaan. Want wij dachten: als je bepaalde gebieden laat onder lopen, wat betekent dit dan voor deze gebieden zelf, en met name voor de begroeiing. Met andere woorden: wat betekent al dat water voor de plaatselijke plantengroei? We konden natuurlijk niet voor elk plantje uit de uiterwaarden uitzoeken wat de effecten zijn, dus hebben wij gekozen voor de meest voorkomende plant: Engels rijgras. Dit is echter alleen in Nederland en België de meest voorkomende grassoort, want er groeien meerdere soorten gras in europa, maar wij hebben voor Engels rijgras gekozen omdat we daar het makkelijkst aan konden komen, en nu uit gaan van de situatie in Nederland. Wij vonden dit belangrijk om uit te zoeken omdat gras een grote rol speelt in uiterwaarden. Gras zorgt namelijk onder andere voor een stevige bodem, en houd zo bij wijze van spreke de grond compact en bij elkaar. Als het dus zou afsterven en verdwijnen, zouden deze gebieden in modderige moerasachtige gebieden kunnen veranderen. Terwijl als het gras wel zou blijven leven, je het kunt gebruiken voor verschillende doeleinden: het ene deel van het jaar zou je ene gebied kunnen laten overlopen, en het andere deel van het jaar zou je er bijvoorbeeld koeien o kunnen zetten. Hypothese: Wij verwachten dat gras niet eindeloos onder water kan staan zonder dat het dood gaat. Gras is immers geen waterplat en kan dus eigenlijk alleen overleven onder bovengrondse omstandigheden. Wij denken echter wel dat gras het lang onder water vol kan houden, omdat gras bekend stat als een sterke plant. Wij denken dat het ongeveer 2 weken duurt voordat het bovengrondse gedeelte van het gras dood zal gaan. Daarbij verwachten wij dat gras ongeveer 2 tot 3 weken onder water kan staan tot het compleet zal sterven, dus ook het ondergrondse gedeelte. Als alleen het bovengrondse

5 gedeelte dood is, en het ondergrondse gedeelte nog leeft, zou gras terug moeten kunnen groeien. Wij denken dat het teruggroeien van het gras ongeveer 5 dagen zal duren. Wij gaan hierbij er vanuit dat de bodem eerst weer zijn normale vochtigheidsgraad terug moet krijgen voor het gras op gang kan komen met het kiemen van nieuwe grassprietjes. Wij schatten dat dit ongeveer 1 tot 2 dagen duurt. Daarbij zullen wij niet de eerste zijn die over deze kwestie nadenken, dus als het zou zijn dat gras zou verdwijnen en dat dit dan problemen oplevert, dan zal het plan ruimte voor water niet in gang worden gezet. Ons onderzoek Ons experiment zijn wij begonnen op vrijdag 6 september. Om uiteindelijk ons experiment in gang te kunnen zetten, hebben wij eerst naar de omstandigheden in onze regio gekeken, en dan met name naar de waterkwaliteit, en of dit overeen kwam met de gemiddelde waarden in de uiterwaarden in Nederland. Ook hebben wij naar de weersomstandigheden gekeken. Hiervoor hebben wij een monster uit de sloot genomen waarin wij ons onderzoek wilde doen, en dit op de verschillende waardes getest. Voor de buitentemperatuur hebben wij gebruik gemaakt van de weerberichten. Dit zijn de resultaten van de metingen van de omstandigheden: Waterkwaliteit Onze rivier Gemiddeld/normale waarden PH 7,5 6-8 KH GH Tussen 10&18 12 NO2 0 Nihil NO3 0 Nihil Cl- 500 mg/l mg/l Gemiddelde water temperatuur 12 graden Celsius Het weer van vrijdag 6 tot dinsdag 18 september: Vrij: 24 graden, zonnig, 10 procent kans op regen, nachtelijke temperatuur van 16 graden Za:19 graden, regenachtig, 80% kans op regen, nachttemp=14 graden Zo:18 graden, regenachtig, 60 % kans op regen, nachttemp = 13 graden Ma:17 graden, grote kans op onweer, 90% kans op regen, nachttemp=11 graden Di:16 graden, regenachtig, 50 % kans op regen, nachttemp = 12 graden Wo:18 graden, zon met bewolking, 30 % kans op regen, nachttemp = 13 graden Do:18 graden, regenachtig, 80% kans op regen, nachttemp = 14 graden Vrij:19 graden, regenachtig, 70% kans op regen, nachttemp = 14 graden Za:19 graden, regenachtig70 % kans op regen, nachttemp = 13 graden Zo:18 graden, bewolkt en mistig, 20 % kans op regen, nachttemp= 13 graden Ma:18 graden, bewolkt, 40% kans op regen, nachttemp = 13 graden Di:17 graden, bewolkt, 20% kans op regen, nachttemp = 12 graden

6 Zoals je kunt zien is de kwaliteit van het water uit onze sloot waarin wij ons onderzoek hebben uitgevoerd normaal. Ook de weersomstandigheden zijn normaal voor de tijd van het jaar, en r waren geen extreem warme of koude dagen. Onze omgeving en omstandigheden zijn dus ook geschikt om ons onderzoek in uit te voeren. Als experiment wilden wij kijken hoe lang gras onder water kan overleven onder normale omstandigheden. Hiervoor hebben wij bij de Hornbach 2 vierkante meter graszoden gekocht. Hierbij namen we wel het risico mee, dat we niet precies de kwaliteit van dit gras wisten, omdat we niet weten wat er mee gebeurd is en onder welke omstandigheden het is bewaard. Deze graszoden waren uiteraard ook Engels rijgras. De graszoden hebben wij in stukken gesneden en vervolgens verdeeld over 30 bakken. Deze bakken hebben wij toen onder een stijger bevestigd, op zo n manier, dat de bakken met gras ongeveer 20 cm onder het wateroppervlak hingen. Vervolgens hebben wij elke dag 2 bakken uit het water gehaald. In de bakken die wij hiervoor hebben gebruikt hebben wij kleine gaatjes in de boden geprikt, zodat het water, nadat de bakjes uit de sloot zijn gehaald, er weer uit kon lopen. Ook hebben wij 3 bakjes die wij niet in het water hebben gehangen bewaard onder dezelfde constante omstandigheden als een controlegroep. Onze constante omstandigheden waren: - De zelfde hoeveelheid licht in als uit het water - Uit het water elke dag een constante hoeveelheid water tijdens de proef hebben wij de omstandigheden zo constant mogelijk proberen te houden. Dit lukt echter nooit helemaal perfect, omdat wij geen invloed hebben op het weer. Nadat wij de bakjes uit het water hadden gehaald hebben we ze een dag laten staan onder constante omstandigheden zodat het water de kans kreeg uit de bodem te lopen. Elke dag nadat we de bakjes uit het water hadden gehaald hebben wij de vochtigheid van de grond gecontroleerd door te voelen of de bodem nog vochtig was. Vanaf het moment dat de bodem een normale vochtigheidsgraad had hebben wij ze iedere dag een kwart liter water gegeven. Dit hebben wij zo vol gehouden tot er geen bakjes meer in de sloot hingen. Ook hebben wij iedere dag als het gras uit het water kwam gecontroleerd of het bovengrondse gedeelte ervan nog leefde. Volgens onze waarnemingen was na 7 dagen onder water te hebben gehangen het bovengrondse gedeelte dood. Wij zagen duidelijk tijdens ons onderzoek dat iedere dag dat de bakjes langer in het water hingen, dat de kwaliteit van het gras achteruit ging. Zo zagen we dat het steeds bruiner werd. Vanaf dag 7 zagen alle stukjes gras er ook helemaal bruin en slijmerig uit. Je kon ook een duidelijke geur van rottende plantenresten ruiken. Dit was voor ons het teken dat het bovengrondse gedeelte na 7 dagen dood was. Nu was voor ons de vraag: is het gras compleet dood, of is alleen het bovengrondse gedeelte dood? Want het zou nog mogelijk kunnen zijn dat het ondergrondse gedeelte, dus de wortels, nog zouden kunnen leven. Hiervoor hebben wij het gras ook nadat alles uit het water was, nog steeds onder dezelfde constante omstandigheden gehouden. Mocht het ondergrondse gedeelte nou nog leven, dan zou het gras terug moeten groeien. Na 10 dagen nadat we het bakje dat 7 dagen in het water had gehangen er uit hadden gehaald bleek dat er weer kleine grassprietjes begonnen te groeien. Hier leefden de wortels dus nog. Ook bij het bakje dat 8 dagen in het water heeft gehangen kwamen na 15 dagen na het uit het water was kleine grassprietje omhoog. Dit waren er wel minder dan bij bakje 7, en er kwamen ook in de zelfde tijd minder grassprietjes omhoog dan bij bakje 7. Vervolgens hebben wij in geen van de bakjes nog sporen van leven kunnen ontdekken. Alleen in de bakjes die 7 en 8 dagen in het water hingen zijn bij ons weer kleine grassprietjes opgekomen. Bij de bakjes vanaf dag 9 was het gras dus compleet dood

7 conclusie Onze conclusie is dus: gras kan maximaal 8 dagen onder water staan voor het ondergrondse gedeelte ook dood is. echter, als het 7 dagen onder water staat, groeit het bovengrondse gedeelte beter en sneller terug. Wij adviseren dus bij het plan ruimte voor de rivier om graslanden niet langer dan een week onder water te laten staan. Een week is alleen wel een korte tijd. Want als je een gebied onder water laat lopen, moet in de tussentijd de spanning die er op de rivier stond wel zijn afgenomen, zodat het water weer veilig weg kan. Een week is hiervoor waarschijnlijk ook niet lang genoeg. Uit ons onderzoek blijkt dus dat het plan water voor de rivier niet heel geschikt is voor graslanden. Je zou dan dus de overweging moeten maken: wat is belangrijker: het grasland, of het overstromingsgevaar verminderen. Onze verwachtingen van het verloop van de proef klopte gedeeltelijk. Het gras is namelijk inderdaad weer teruggegroeid nadat het bovengrondse gedeelte is dood gegaan. Echter verwachtten wij dat gras veel langer onder water kon overleven. Wij dachten 2 tot 3 weken terwijl onze proef uitkwam op 7 tot 8 dagen. Ook verwachtten wij dat bij het gras waarvan alleen de ondergrondse delen nog leefden, dat het sneller weer nieuwe grassprietjes zou laten kiemen. Dit kun je verklaren met het feit dat deze tijd van het jaar vrij koud is. Daarbij is er ook niet zo veel zon als in de lente en zomer. En juist de lente en de zomer zijn de tijden dat de plantengroei sterk toeneemt. Door de weersomstandigheden zou het gras dus moeite kunnen hebben met groeien. foutendiscussie een kritiekpuntje aan onze proef, is dat de toevoer van voedingsstoffen aan onze graszoden, waarschijnlijk nooit helemaal hetzelfde zal zijn als de voedingstoevoer in echte graslanden. Dit zou invloed kunnen hebben op de grasgroei. Daarbij zijn de weersomstandigheden tijdens onze proef nooit gelijk aan de weersomstandigheden in de rest van europa. Europa is een groot continent met veel verschillende klimaten. Doordat wij niet al deze klimaten na konden bootsen, zijn de uitkomsten van de proef meer gericht op overstromingen in Nederland in plaats van overstromingen in europa. Stel je zou het plan ruimte voor de rivier in gang zetten met de adviezen die uit onze proef volgen, dus een stuk grond maar een week onder water zetten, dan zou het gras volgens onze resultaten weer terug groeien. Maar de volgende vraag is: kan een stuk gras dat al eerder onder water is gezet, opnieuw opleven na 7 dagen? Het zou misschien wel kunnen dat het gras na het al een keer is overstroomd de 2 e keer onder water minder lang vol houdt. Dus dat na minder dan 7 dagen het ondergrondse gedeelte dan dood is. Een vervolgonderzoek zou dus kunnen zijn: kan gras voor een tweede keer teruggroeien, en zo ja, hoe veel tijd moet er dan minstens tussen de overstromingen zitten.