Onderzoek leefomgeving: Deurne. Rapport

Transcriptie

1 Onderzoek leefomgeving: Deurne 2015 Rapport 1

2 Colofon Dit onderzoek naar leefomgeving in drie gebieden in Deurne is uitgevoerd in januari/februari 2015 in opdracht van het Urgentieteam Deurne door de GGD Brabant-Zuidoost. GGD Brabant-Zuidoost, afdeling Gezondheidsbevordering Auteur: D. Brunenberg Datum: 16 april

3 1. Het onderzoek 1.1 Doelstelling Uit de volwassenenmonitor, die door de GGD in 2012 is uitgevoerd, is naar voren gekomen dat in Deurne 10% van de inwoners erg gehinderd wordt door geur. In de regio Zuidoost-Brabant is dit met 8% vergelijkbaar. In Deurne veroorzaken vee- of pluimveebedrijven de meeste geuroverlast. Vier procent van de inwoners ondervindt ernstige geurhinder van stallen met vee of pluimvee en van mest uitrijden. In vergelijking met de andere gemeenten in de regio Zuidoost-Brabant, waar dit gemiddeld 1% is, ligt dit cijfer fors hoger. Ook bezorgdheid over de invloed van nabijgelegen veehouderijen en akkerbouw op de gezondheid spelen een grotere rol in Deurne dan in andere gemeenten. Zo is in Deurne 5% van de mensen bezorgd vanwege een veehouderij in de buurt, terwijl dat gemiddeld in de regio 2% is. Bovendien zijn meer mensen bezorgd vanwege akkerbouw of tuinbouw in de buurt (3% versus 1% in de regio). Ten opzichte van gemiddeld in de regio (19%) zijn minder mensen in Deurne (14%) bezorgd over de blootstelling aan fijnstof. Aan de hand van dit onderzoek wil het urgentieteam Deurne een goed beeld krijgen van de hinderbeleving van omwonenden van veeteeltbedrijven. 1.2 Onderzoeksopzet Het onderzoek is een Quick Scan en uitgevoerd in de periode januari februari 2015 aan de hand van een korte digitale vragenlijst (bijlage 1), waarvoor in totaal huishoudens via een brief zijn uitgenodigd. Het onderzoek is uitgevoerd in drie gebieden van Deurne: in Liessel (postcode 5757), in het binnengebied van Deurne (postcode 5751 en deel 5754) en het buitengebied van Deurne (overige postcodes), zie figuur 1. Figuur 1: Onderzoeksgebieden Deurne Drie weken na de uitnodiging is er een herinneringsbrief verstuurd. Vijf weken na aanvang werd het onderzoek gesloten. In totaal 451 huishoudens hebben deelgenomen aan het onderzoek. In tabel 1 is de respons per gebied weergegeven. De totale respons is 24% en daarmee lager dan verwacht. Dit betekent dat de resultaten omgeven zijn door een grotere mate van onzekerheid en voorzichtig moeten worden geïnterpreteerd. 3

4 Gebied Aantal Aantal Retour Respons adressen/ vragenlijsten huishoudens verstuurd 1 Liessel % 2 Deurne % binnengebied 3 Deurne % buitengebied Totaal % Tabel 1: Respons per onderzoeksgebied 2. Resultaten De resultaten van de vragenlijst van de totale groep, alsmede uitgesplitst per onderzoeksgebied worden in een tabellenboek gepresenteerd. De belangrijkste resultaten worden in dit hoofdstuk besproken. 2.1 Achtergrondkenmerken Relatief meer mannen dan vrouwen hebben deelgenomen aan het onderzoek. Zestig procent van de deelnemers aan het onderzoek is man. Het aandeel mannen was in Liessel relatief het hoogst (63%) en in het buitengebied het laagst (56%). In de leeftijdsgroep 50 tot en met 64 jaar bevinden zich de meeste deelnemers. De gemiddelde leeftijd is 55,3 jaar. 4

5 2.2 Oordeel eigen gezondheid en woonomgeving Hoe zou u over het algemeen uw gezondheid noemen? Ruim een kwart van de ondervraagden beoordeelt zijn/haar eigen gezondheid als gaat wel tot slecht. Dit loopt uiteen van 25% in het binnengebied tot 32% in het buitengebied. Hoe tevreden bent u met uw woonomgeving? Over het algemeen beoordelen de deelnemers hun woonomgeving als redelijk tot goed. Het gemiddelde cijfer voor de totale groep is 7,4. Liessel scoort met 7,3 het laagst, gevolgd door het binnengebied met 7,4 en het buitengebied met 7,5. Ongeveer één op de zeven respondenten beoordeelt de leefomgeving met een onvoldoende. Kunt u de grootste (milieu)problemen aangeven die u ervaart in uw buurt/ woonomgeving? Vijf van de zes deelnemers ervaren in meer of mindere mate (milieu)problemen. Men kon maximaal drie problemen benoemen. Geuroverlast en overlast door (intensieve) veehouderij wordt gemiddeld door één op de zes respondenten genoemd. Overlast door (intensieve) veehouderij wordt voornamelijk genoemd door deelnemers uit het buitengebied van Deurne. Dit is genoemd door 22% van de respondenten in dit gebied. Ter vergelijking: in Liessel gaf 17% van de deelnemers dit aan en in het binnengebied 11%. Bij alle drie de gebieden staat slecht onderhoud groen op nummer 1 (zie figuur 2). Dit is genoemd door 30% van de deelnemers. Ook slecht onderhoud wegen, hondenpoep en andere (milieu) problemen worden genoemd in de drie gebieden. Slecht onderhoud groen Overlast door (intensieve) veehouderij Slecht onderhoud wegen Anders Geuroverlast Geen overlast Rommel op straat Geluidsoverlast Luchtverontreiniging Verkeersonveiligheid door ongeschikte Verkeersonveiligheid door bedrijvigheid Milieubelasting door verkeer Hondenpoep Overlast van mest be-/verwerking % totaal Liessel Binengebied Deurne Buitengebied Deurne Figuur 2: Ervaren overlast door (milieu)factoren in de buurt naar gebied 5

6 2.3 Woonsituatie en bezorgdheid Welke omstandigheden of situaties in de woonomgeving leiden tot de meeste bezorgdheid over gezondheid bij inwoners uit Deurne? Bijna de helft van de respondenten (48%) woont in de buurt van een (intensieve) veehouderij en/of in de buurt van akkerbouw of tuinbouw. Gemiddeld vier op de tien respondenten die hierbij in de buurt wonen zijn bezorgd over het wonen in de buurt van (intensieve) veehouderij. Dit percentage varieert van 52% in het binnengebied, 40% in Liessel tot 35% in het buitengebied (zie tabel 2). Wonen in de buurt van akker- of tuinbouw leidt tot minder bezorgdheid, gemiddeld één op de tien respondenten is hier bezorgd over. Van de drie gebieden is de bezorgdheid het grootst bij inwoners van het buitengebied (12%). In Liessel en het binnengebied van Deurne is respectievelijk 8% en 9% hierover bezorgd. De vraag naar bezorgdheid is slechts gesteld aan de mensen die een bepaalde omstandigheid of situatie in hun buurt hebben. Is bezorgd over Totaal Liessel Deurne Deurne gezondheid vanwege Binnengebied Buitengebied wonen: % % % % Woont in de buurt van (intensieve) veehouderij Is bezorgd over gezondheid hierdoor Woont in de buurt van akkerbouw/tuinbouw Is bezorgd over gezondheid hierdoor Tabel 2: Bezorgdheid over gezondheid vanwege wonen in de buurt van (intensieve) veehouderij/ akkerbouw naar gebied Ruim een kwart van de inwoners van Deurne (28%) zegt in een drukke straat te wonen. Gemiddeld genomen is een derde van hen bezorgd hierdoor. Dit varieert van 21% in het binnengebied tot 45% in het buitengebied. In Liessel woont 8% van de deelnemende huishoudens langs een route (weg, water, spoor, pijp) voor gevaarlijke stoffen. Twee derde van hen is hier bezorgd over. In het binnengebied van Deurne woont 11% van de respondenten in de buurt van bedrijven of industrie en twee derde van hen is hier bezorgd over. Het wonen in de buurt van zendmasten voor radio en TV of bij antennes voor mobiele telefoons zorgt voor de meeste bezorgdheid in het buitengebied van Deurne. 57% van de inwoners voor wie dit van toepassing is (12% van de hele groep) is hierover bezorgd. Ook het wonen langs een route voor gevaarlijke stoffen speelt een rol in dit gebied. Ruim de helft van de 20% voor wie dit van toepassing is, baart het zorgen. Het wonen op verontreinigde grond komt samen met het wonen in de buurt van hoogspanningslijnen relatief het minst vaak voor. Dit is van toepassing op 1% van de ondervraagden in Liessel en het binnengebied van Deurne (verontreinigde grond) en 1% van de ondervraagden in het binnengebied van Deurne en het buitengebied (hoogspanningslijnen). Zij zijn allemaal hierover bezorgd. 6

7 2.4 Woonsituatie en gezondheid Hoe vaak heeft u in de afgelopen 12 maanden gezondheidsklachten gehad die u in verband brengt met één van de volgende (milieu)factoren? Zowel geur als uitstoot door (intensieve) veehouderij zijn de vaakst genoemde factoren die men in verband brengt met gezondheidsklachten (zie figuur 3). Voor beide factoren geldt dat 6% van de deelnemers uit Deurne en Liessel aangeeft dat dit dagelijks tot gezondheidsklachten leidt. De frequentie waarin dit gebeurt verschilt per gebied. In Liessel heeft 9% van de inwoners dagelijks gezondheidsklachten die in verband worden gebracht met geur. In het binnengebied en het buitengebied ligt dit met 4% en 7% respectievelijk, lager. Gezondheidsklachten die in verband worden gebracht met (intensieve) veehouderij worden het vaakst gerapporteerd in het buitengebied van Deurne. Hier heeft namelijk 10% van de respondenten dagelijks gezondheidsklachten ten gevolge van uitstoot door (intensieve) veehouderij. In het binnengebied komt dit met 4% minder vaak dagelijks voor. Relatief weinig mensen brengen mest be-/verwerking en/of oppompen van grondwater in verband met gezondheidsklachten. Gemiddeld 2% van de inwoners van Deurne ervaart dagelijks gezondheidsklachten vanwege mest be-/verwerking en 0,4% dagelijks vanwege oppompen van grondwater. In de kern van Deurne (binnengebied) heeft 5% van de respondenten dagelijks gezondheidsklachten vanwege geluid, eveneens 5% dagelijks vanwege luchtverontreiniging en 5% dagelijks vanwege nachtelijke verlichtingsbronnen. Uitstoot door (intensieve) veehouderij Mest be-/ verwerking totaal Liessel Binnengebied Deurne Buitengebied Deurne totaal Liessel Binnengebied Deurne Buitengebied Deurne totaal Geur Liessel Binnengebied Deurne Buitengebied Deurne 0% 20% 40% 60% 80% 100% Dagelijks 1x/week of meer 1x/maand of meer 1x/afgelopen jaar Niet in afgelopen jaar Niet van toepassing Figuur 3: Bronnen en frequentie van gezondheidsklachten naar gebied 7

8 2.5 Geur waarneming en hinder Welke geurbronnen worden het vaakst waargenomen in de woonomgeving en door welke bronnen wordt men het meest gehinderd? Over het algemeen ruiken de meeste inwoners van Deurne de geur van (intensieve) veehouderij, mest be- /verwerking en open haarden en allesbranders, zie figuur 4. Respectievelijk 48%, 44% en 36% van de totale groep gaf aan dat men deze geur in het afgelopen jaar thuis heeft geroken. De frequentie waarin deze geur wordt geroken verschilt per bron. totaal (Intensieve) veehouderij Liessel Binnengebied Deurne Buitengebied Deurne Open haarden, allesbranders Mest be-/ verwerking totaal Liessel Binnengebied Deurne Buitengebied Deurne totaal Liessel Binnengebied Deurne Buitengebied Deurne totaal wegverkeer Liessel Binnengebied Deurne Buitengebied Deurne 0% 20% 40% 60% 80% 100% Dagelijks 1x/week of meer 1x/maand of meer 1x/afgelopen jaar Niet in afgelopen jaar Niet van toepassing Figuur 4: Frequentie van geurwaarneming in het afgelopen jaar naar bron en gebied (Intensieve) veehouderij wordt relatief vaak geroken. Gemiddeld ruikt een op de twaalf respondenten dit dagelijks. In het buitengebied ligt dit percentage met 14% hoger en in het binnengebied met 3% lager. Minder mensen ruiken dagelijks mest be-/verwerking (3%). De meeste mensen die dit aangaven hebben dit 1 keer in het afgelopen jaar geroken (25%). Hetzelfde geldt voor de geur van open haarden en allesbranders. Een op de zeven respondenten rook dit 1 keer in het afgelopen jaar en 2% dagelijks. 8

9 Daarentegen ruikt gemiddeld een op de twaalf respondenten dagelijks wegverkeer. Dit gebeurt met name door de inwoners van het buitengebied van Deurne (12%). Om inzicht te krijgen in de mate van ervaren geurhinder hebben we gevraagd om de ervaren hinder te beoordelen op een schaal van 0 tot en met 10. Men kon ook aangeven dat een geur thuis niet merkbaar is. Op basis hiervan zijn drie categorieën berekend: (minstens) enigszins hinder (4-10), (minstens) hinder (6-10) en ernstige hinder (8-10). Van de deelnemers uit Liessel en Deurne (binnen- en buitengebied) die aangeven geur te ruiken van (intensieve) veehouderij (82%) is 16% hierdoor ernstig gehinderd, 24% ervaart (minstens) hinder en bijna een derde (31%) is (minstens) enigszins gehinderd, zie figuur 5. Deze geurhinder wordt vooral ervaren in het buitengebied. In het buitengebied van Deurne is ruim een derde van de deelnemers (minstens) enigszins gehinderd door deze geur. Zelfs ongeveer één op de vijf deelnemers is in ernstige mate gehinderd door de geur van (intensieve) veehouderij in dit gebied. Ook de geur van mest be-/ verwerking leidt tot veel hinder. Voor ongeveer 80% procent van de respondenten van het onderzoek is deze geur merkbaar en 28% van hen ondervindt hierdoor hinder. Eén op de tien wordt hierdoor ernstig gehinderd. Opvallend is dat in het binnengebied de meeste hinder ervaren wordt. Mest be-/ verwerking (Intensieve) veehouderij geur is merkbaar ernstige hinder (minstens) hinder (minstens) enigszins hinder geur is merkbaar ernstige hinder (minstens) hinder (minstens) enigszins hinder % totaal Liessel Binnengebied Deurne Buitengebied Deurne Figuur 5: Mate van ervaren geurhinder naar bron en gebied 9

10 2.6 Stof, roet en/of rook waarneming en hinder Welke stofbronnen worden het vaakst waargenomen in de woonomgeving en door welke bronnen wordt men het meest gehinderd? In het afgelopen jaar heeft gemiddeld ongeveer één op de vijf deelnemers stof, roet en/of rook waargenomen van (intensieve) veehouderij en van mest be-/verwerking. In het buitengebied zijn deze groepen groter (zie figuur 6). Hier heeft 27% van de deelnemers stof, roet en/of rook waargenomen van (intensieve) veehouderij en 22% van mest be- /verwerking. Maar de meeste deelnemers hebben thuis in het afgelopen jaar stof, roet en/ of rook waargenomen van open haarden en allesbranders. Dit werd aangegeven door 30% van de respondenten. Voor de grootste groep mensen gebeurde dit slechts 1 keer in het afgelopen jaar (14%) en slechts een klein deel (2%) nam dit dagelijks waar. Stof door wegverkeer daarentegen, wat door 22% van de totale groep thuis is waargenomen in het afgelopen jaar, wordt vaker dagelijks waargenomen (8%). In alle drie gebieden van Deurne zien de meeste mensen dagelijks stof, roet en/of rook door wegverkeer. totaal (Intensieve) veehouderij Liessel Binnengebied Deurne Buitengebied Deurne Open haarden, allesbranders Mest be-/ verwerking totaal Liessel Binnengebied Deurne Buitengebied Deurne totaal Liessel Binnengebied Deurne Buitengebied Deurne totaal Wegverkeer Liessel Binnengebied Deurne Buitengebied Deurne 0% 20% 40% 60% 80% 100% Dagelijks 1x/week of meer 1x/maand of meer 1x/afgelopen jaar Niet in afgelopen jaar Niet van toepassing Figuur 6: Frequentie van stofwaarneming in het afgelopen jaar naar bron en gebied 10

11 (Intensieve) veehouderij zorgt niet alleen voor geurhinder. Het is ook een bron van stof, roet en/of rook overlast (zie figuur 7). Voor ongeveer driekwart van de deelnemers van de drie gebieden is het merkbaar en een kwart van hen geeft aan hierdoor (minstens) enigszins hinder te ervaren. In het buitengebied van Deurne is de ervaren hinder het grootst. Twaalf procent van de deelnemers ervaart hierdoor ernstige hinder. Eveneens ongeveer een kwart van de deelnemers van drie gebieden ervaart (minstens) enigszins stofhinder door mest be-/verwerking en gemiddeld 6% ernstige hinder. Stof van open haarden en allesbranders zorgt ook voor overlast. Ongeveer een kwart van de deelnemers van Liessel en Deurne ervaart hierdoor (minstens) enigszins hinder. In het binnengebied van Deurne is deze groep het grootst (27%). Bij 6% van de deelnemers is de ervaren hinder ernstig. Ook deze groep is het grootst in het binnengebied. Open haarden, allesbranders Mest be-/ verwerking (Intensieve) veehouderij stof is merkbaar ernstige hinder (minstens) hinder (minstens) enigszins hinder stof is merkbaar ernstige hinder (minstens) hinder (minstens) enigszins hinder stof is merkbaar ernstige hinder (minstens) hinder (minstens) enigszins hinder % Totaal Liessel Binnengebied Deurne Buitengebied Deurne Figuur 7: Mate van ervaren stofhinder naar bron en gebied 11

12 2.7 Verandering in hinderbeleving Hoe is de ervaren geur-, geluid en stof, roet en/of rookhinder veranderd in het afgelopen jaar? Voor verschillende bronnen van hinder is dit beoordeeld door de respondenten. Over het algemeen geven de meeste mensen aan dat er geen verandering in hinder is beleefd (zie figuur 8). Op enkele aspecten, te weten geluid van bedrijven/ industrie, geur van oppompen grondwater en stof, roet en/of rook van bedrijven/industrie zien meer mensen in de totale groep een vooruitgang dan een achteruitgang (zie tabellenboek). 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% geluid geur stof geluid geur stof geluid geur stof geur (intensieve) veehouderij mest be-/verwerking wegverkeer oppompen grondwater 1 96 Vooruitgang Geen verandering Achteruitgang Figuur 8: Verandering in hinderbeleving naar bron (totale groep) Veel mensen zien op het op het gebied van geur van (intensieve) veehouderij een achteruitgang. Ongeveer één op de zeven mensen vindt dat het achteruit is gegaan, terwijl één op de tien een vooruitgang ziet. Vooruitgang wordt vooral gezien in het buitengebied van Deurne (13%), terwijl 15% een achteruitgang waarneemt. In Liessel is het verschil tussen voor- en achteruitgang groter: 9% meer mensen zien een achteruitgang. Ook ten aanzien van de geur van mest be- /verwerking en stof, roet en/of rook van wegverkeer is de groep die een achteruitgang ervaart, met ongeveer één op de tien respondenten, relatief groot. Maar ook op het gebied van geluid van wegverkeer ziet een grote groep mensen in Deurne en uitgesplitst naar de drie gebieden een achteruitgang in hinderbeleving. 2.8 Effecten van overlast Een mogelijkheid om de geur-, geluid, stof, roet en/of rookoverlast in huis te beperken is door ramen gesloten te houden. We hebben aan de deelnemers gevraagd hoe vaak ze dit hebben gedaan in het afgelopen jaar. Over het algemeen heeft een derde van de mensen in het afgelopen jaar de ramen eens gesloten gehouden vanwege de geur van (intensieve) veeteelt (zie figuur 9). Drie procent van de mensen doet dit dagelijks, met name in het buitengebied van Deurne (5%). Hetzelfde geldt voor de geur van mest be-/verwerking: ongeveer een derde van de mensen heeft vanwege deze geur eens de ramen gesloten gehouden en 2% doet dit dagelijks. Deze groep is met 4% eveneens groter in het buitengebied. Echter, de vaakst genoemde reden om de ramen gesloten te houden is overlast door wegverkeer. Met name geluid van wegverkeer zorgt in alle drie de gebieden ervoor dat ongeveer één op de tien deelnemers dagelijks hun ramen gesloten houdt. Maar ook de geur en stof overlast vormen hier een reden voor. 12

13 Welke gevolgen ervaren deelnemers van Deurne is hun dagelijks leven door overlast van (milieu)factoren? Ruim één derde van de totale groep ondervraagden gaf aan overlast te ervaren door milieufactoren. Een slechte nachtrust/slecht slapen werd het vaakst genoemd in alle drie de gebieden, namelijk door 18%. In het buitengebied van Deurne wordt relatief het meest overlast ervaren, 45% van de deelnemers gaf dit aan. Een kwart van de respondenten in dit gebied heeft last van een slechte nachtrust/ slecht slapen, 19% piekert en 18% heeft last van prikkelbaarheid. 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% geluid geur stof geluid geur stof geluid geur stof (intensieve) veeteelt mest be-/verwerking wegverkeer Dagelijks 1x/week of meer 1x/maand of meer 1x/afgelopen jaar Niet in afgelopen jaar Niet van toepassing Figuur 9: Frequentie van ramen gesloten houden naar oorzaak (totale groep) 13

14 3. Conclusie Uit deze Quick Scan blijkt dat veel deelnemers van de gemeente Deurne, met name deelnemers woonachtig in Liessel en het buitengebied van Deurne vaak thuis de geur van (intensieve) veehouderij waarnemen. Bijna een derde van alle ondervraagden ervaart in meer of mindere mate hinder door deze geur. Ongeveer een kwart van de ondervraagde huishoudens geeft aan (minstens) hinder te ondervinden en bij ongeveer één op de zes huishoudens wordt deze geuroverlast als ernstig ervaren. Deze groep is het grootst in het buitengebied van Deurne (één op de vijf), ten opzichte van één op de zeven in Liessel en het binnengebied van Deurne. Daarnaast zien we dat het wonen in de buurt van (intensieve) veehouderij bij vier op de tien huishoudens voor bezorgdheid omtrent de gezondheid zorgt. Een kwart van de deelnemers heeft in het afgelopen jaar gezondheidsklachten gehad die men in verband brengt met de uitstoot van in de buurt gelegen (intensieve) veehouderijen. Alhoewel geur van mest be- / verwerking minder vaak wordt waargenomen door de ondervraagde deelnemers, zorgt deze geur ook voor veel overlast. Terwijl één op de twaalf deelnemers uit Liessel ernstige hinder ervaart, is dat één op de tien van de deelnemers uit het buitengebied en één op de acht in het binnengebied van Deurne. Ongeveer 20% van de ondervraagden gaf aan dat men in het afgelopen jaar gezondheidsklachten heeft gehad die men in verband bracht met mest be- /verwerking. De geur van het oppompen van grondwater wordt door een kleine groep (5%) waargenomen en dit leidt ook bij een kleine groep tot geurhinder. Twee procent van de ondervraagde huishoudens ondervindt hierdoor (minstens) enigszins hinder. In totaal 1% van de mensen gaf aan gezondheidsklachten te ervaren door het oppompen van grondwater. In figuur 10 en 11 worden de belangrijkste resultaten per gebied grafisch weergegeven. Deze worden vervolgens per gebied beschreven. (intensieve) veehouderij Gezondheid Ervaart hinder: Geur waargenomen Dagelijks Wekelijks Maandelijks Jaarlijks (minstens) enigszins (minstens) hinder ernstige hinder Bezorgdheid vanwege wonen in de buurt van (intensieve) veehouderij Ervaren gezondheid matig-slecht Dagelijks gezondheidsklachten in verband met (intensieve) veehouderij Liessel Binnengebied Deurne Buitengebied Deurne % Figuur 10: Belangrijkste indicatoren met betrekking tot geur van (intensieve) veehouderij per gebied in Deurne 14

15 Liessel Tien procent van de deelnemers uit Liessel ruikt dagelijks de geur van (intensieve) veehouderij en 45% heeft dit in het afgelopen jaar minstens een maal geroken. Veel mensen ondervinden hiervan in bepaalde mate hinder (29%). Bij 14% van de mensen is er sprake van ernstige hinder. Op dit gebied wordt bovendien in het afgelopen jaar vooral een achteruitgang gezien door de deelnemers. Dit is het geval volgens 17%, slechts 8% ziet een verbetering. Het wonen in de buurt van (intensieve) veehouderij zorgt bovendien bij 40% van de omwonenden voor bezorgdheid over de gezondheid. De gezondheidstoestand wordt door bijna drie op de tien respondenten uit Liessel als minder dan goed beoordeeld. Ze ervaren met name gezondheidsklachten door geur. Maar ook geluid, luchtverontreiniging en uitstoot door (intensieve) veehouderij zorgen voor gezondheidsklachten. De geur van mest be-/verwerking wordt ook waargenomen in Liessel. Bijna de helft van de deelnemers heeft dit ten minste één keer geroken in het afgelopen jaar, waaronder één op de drie één keer. Desondanks is de ervaren hinder groot. Eén op de acht is hierdoor ernstig gehinderd en 27% (minstens) enigszins gehinderd. Volgens 8% van de mensen is het achteruitgegaan in het afgelopen jaar, terwijl 5% een vooruitgang ziet. Uit dit onderzoek blijkt dat vooral de mensen uit Liessel die ernstige geurhinder door mest be- /verwerking ervaren de gezondheid als minder goed beoordelen (54%, ten opzichte van 25% van de mensen die hierdoor geen geurhinder ervaren). Dagelijks Mest be-/verwerking Gezondh eid Ervaart hinder: Geur waargenomen Wekelijks Maandelijks Jaarlijks (minstens) enigszins (minstens) hinder ernstige hinder Dagelijks gezondheidsklachten in verband met mest be- /verwerking % Liessel Binnengebied Deurne Buitengebied Deurne Figuur 11: Belangrijkste indicatoren met betrekking tot mest be-/verwerking per gebied in Deurne Binnengebied Deurne Veertig procent van de respondenten uit het binnengebied van Deurne heeft in het afgelopen jaar de geur van (intensieve) veehouderij en mest be-/verwerking geroken, 38% de geur van openhaarden en allesbranders. Dit 15

16 gebeurt met name op een minder frequente basis, dat wil zeggen veelal wekelijks tot maandelijks. Drie procent gaf aan (intensieve) veehouderij en openhaarden dagelijks te ruiken. Ook in het binnengebied zorgt de geur van (intensieve) veehouderij, mest en openhaarden voor veel hinder. Achtentwintig procent van de mensen wordt hierdoor (minstens) enigszins gehinderd. De groep die ernstige hinder ervaart is het grootst voor (intensieve) veehouderij (14%), gevolgd door mest (12%) en open haarden (8%). Meer mensen vinden dat op het gebied van de geur van (intensieve) veehouderij in het afgelopen jaar een achteruitgang heeft plaatsgevonden (15%) dan een vooruitgang (9%). Hetzelfde geldt voor de geur van mest be-/ verwerking (respectievelijk 15% en 8%). Ook over het geluid van wegverkeer zijn de deelnemers niet positief: 16% ziet een achteruitgang en 5% een vooruitgang. Opmerkelijk is dat alhoewel in het binnengebied minder mensen in de buurt van (intensieve) veehouderij wonen (27%), een grote groep hierover bezorgd is: ruim de helft van de deelnemers. Een kwart van de deelnemers uit het binnengebied van Deurne beoordeelt zijn/haar gezondheid als matig tot slecht. Deze groep is ook groter onder de mensen die ernstige geurhinder door mest be-/verwerking ervaren (43% ten opzichte van 22% van de mensen die er geen last van hebben). (Milieu)factoren gerelateerde gezondheidsklachten worden met name ervaren door geluid, gevolgd door geur, uitstoot door (intensieve) veehouderij en mest. Buitengebied Deurne Ruim 60% van de respondenten in het buitengebied ruikt de geur van (intensieve) veeteelt in een bepaalde frequentie: 14% dagelijks, 12% 1 keer per week, 19% 1 keer per maand en 19% 1 keer per jaar. Bijna 40% is hierdoor in enige mate gehinderd. Bij één op de vijf mensen is zelfs sprake van ernstige hinder. Ook in dit gebied leidt het wonen in de buurt van (intensieve) veeteelt voor bezorgdheid over de gezondheid. Bij ruim een derde van de ondervraagde huishoudens is dit het geval. Opvallend is dat één op de tien ondervraagden aan gaf dat de uitstoot van (intensieve) veehouderij dagelijks voor gezondheidsklachten zorgt. Dit baart zorgen en is een belangrijk aandachtspunt. Daarnaast zorgt geur, geluid en mest frequent voor gezondheidsklachten. Over het algemeen vinden de deelnemers dat er op het gebied van geur van (intensieve) veeteelt geen verandering is opgetreden, bovendien is de groep die een achteruitgang ziet op dit gebied ongeveer gelijk aan de groep die een vooruitgang ziet. Een aanzienlijk deel (ongeveer een derde van de deelnemers) beoordeelt zijn/haar gezondheid als gaat wel tot slecht. Het zijn met name mensen die ernstige hinder ondervinden van geur van (intensieve) veehouderij die hun gezondheid minder goed beoordelen: de helft van deze groep ten opzichte van 28% van de mensen die geen geurhinder ervaren. Ongeveer de helft van de deelnemende huishoudens heeft in het afgelopen jaar thuis de geur van mest waargenomen. De frequentie varieert van 5% dagelijks tot 19% eens per maand/ eens per jaar. Veel mensen hebben last van deze geur: 30% ervaart hierdoor (minstens) enigszins hinder, 21% (minstens) hinder en 10% ernstige hinder. Volgens een kwart van de respondenten houdt mest be-/verwerking in hun woonomgeving verband met ervaren gezondheidsklachten. Samenvattend kunnen we zeggen dat dit onderzoek laat zien dat vooral deelnemers uit het buitengebied van Deurne regelmatig de geur van (intensieve) veeteelt ruiken en een grote groep hierdoor ernstig gehinderd wordt. Bij hen zien we ook een duidelijke relatie met de ervaren gezondheid en 10% van de mensen heeft dagelijks gezondheidsklachten vanwege nabijgelegen veehouderijen. Ondervraagde huishoudens uit Liessel ruiken eveneens vaak de geur van (intensieve) veehouderijen. Ook zij ervaren hierdoor frequent ernstige hinder. 16

17 1. Wat is uw geslacht? Man Vrouw 2. Wat is uw geboortejaar? Wat is uw postcode? Vult u a.u.b. zowel cijfers als letters in. 4. Wat is uw huisnummer? Vult u a.u.b. zowel cijfers als eventuele letters in. 5. Uit hoeveel personen bestaat uw huishouden waartoe u behoort, uzelf meegerekend? persoon of personen (mijzelf meegerekend) 6. Hoe zou u over het algemeen uw gezondheid noemen? Zeer goed Goed Gaat wel Matig Slecht 7. Hoe tevreden bent u met uw woonomgeving? Drukt u dit uit in een rapportcijfer van 1 t/m 10, 1 = zeer ontevreden, 10 = zeer tevreden 1 Zeer ontevreden Zeer tevreden 8. Kunt u de grootste (milieu)problemen aangeven die u in uw buurt/ woonomgeving ervaart? U mag hier maximaal 3 antwoorden aanvinken.

18 Ik ervaar geen (milieu)problemen Geluidsoverlast Bodemverontreiniging Rommel op straat Hondenpoep Slecht onderhoud van wegen Slecht onderhoud van groen Geuroverlast Overlast door industriële bedrijven Waterverontreiniging Luchtverontreiniging Overlast door (intensieve) veehouderij Overlast van mest be / verwerking Geuroverlast door oppompen grondwater Aantasting van groen (te weinig groen in en om uw woonplaats) Milieubelasting door verkeer Hinder door aanwezigheid van zendmasten voor radio en televisie of antennes voor mobiele telefonie Hinder door aanwezigheid van hoogspanningsleidingen Lichtoverlast Hinder door aanwezigheid van windmolens Verkeersonveiligheid door ongeschikte infrastructuur Verkeersonveiligheid door bedrijvigheid Anders, namelijk 9. De volgende vragen gaan over uw woonsituatie en uw bezorgdheid hierover. A. Wilt u met ja of nee aangeven of deze situatie op u van toepassing is? Als u ja heeft ingevuld, vult u dan ook kolom B in? a. Ik woon in een drukke straat b. Ik woon in de buurt van zendmasten voor radio en TV of bij antennes voor mobiele telefoons c. Ik woon op verontreinigde grond d. Ik woon in de buurt van bedrijven of industrie e. Ik woon in de buurt van (intensieve) veehouderij f. Ik woon in de buurt van akkerbouw/ tuinbouw enz. g. Ik woon in de buurt van hoogspanningslijnen h. Ik woon langs een route (weg, water, spoor, pijp) voor gevaarlijke stoffen i. Ik woon in de buurt van een vliegveld j. Ik woon in de buurt van 1 of meer windturbines (moderne windmolens) k. Anders, namelijk A. Is deze situatie op u van toepassing? B. Bent u hierdoor bezorgd over uw gezondheid? Nee Ja Ja Nee

19 10. Hoe vaak heeft u in de afgelopen 12 maanden gezondheidsklachten gehad die u in verband brengt met één van de volgende (milieu)factoren? Het gaat om (milieu)factoren zoals die in uw buurt voorkomen? Vinkt u op iedere regel één hokje aan. a. Geluid b. Luchtverontreiniging c. Geur d. Waterverontreiniging e. Bodemverontreiniging f. Uitstoot door (intensieve) veehouderij g. Mest be / verwerking h. Oppompen grondwater i. Hoogspanningslijnen j. Zendmasten of antennes k. Nachtelijke verlichtingsbronnen l. Overig Dagelijks Minstens 1 keer per week Minstens 1 keer per maand Minstens 1 keer in afgelopen jaar Niet in het afgelopen jaar Niet van toepassing 11. Hoe vaak heeft u de afgelopen 12 maanden bij u thuis de geur waargenomen van: Vinkt u op iedere regel één hokje aan. a. Wegverkeer b. Vliegtuigen c. Bedrijven/ industrie d. (Intensieve) veehouderij e. Mest be / verwerking f. Oppompen grondwater g. Open haarden of allesbrander in de buurt h. Restaurants i. Bouw en sloopactiviteiten j. Buren k. Riolering l. Overig Dagelijks Minstens 1x per week Minstens 1 x per maand Minstens 1 x in afgelopen jaar Niet in afgelopen jaar Niet van toepassing

20 12. Hoe vaak heeft u in de afgelopen 12 maanden bij u thuis stof, roet en/of rook waargenomen van: Vinkt u op iedere regel één hokje aan. a. Wegverkeer b. Vliegtuigen c. Bedrijven/ industrie d. (Intensieve) veehouderij e. Mest be / verwerking f. Open haarden of allesbrander in de buurt g. Bouw en sloopactiviteiten h. Overig Dagelijks Minstens 1 x per week Minstens 1 x per maand Minstens 1 x in afgelopen jaar Niet in afgelopen jaar Niet van toepassing 13. Hieronder staat een schaal van 0 t/m 10 waarop u kunt aangeven in welke mate geur u hindert, stoort of ergert als u thuis bent. Als u helemaal niet gehinderd wordt kiest u de 0, als u extreem gehinderd wordt kiest u de 10. Als u daar ergens tussenin zit, kiest u een getal tussen de 0 en 10. Als een geur bij u thuis niet ruikbaar is, kunt u dit in de laatste kolom aangeven. Als u denkt aan de afgelopen 12 maanden welk getal van 0 tot 10 geeft het beste aan in welke mate u wordt gehinderd, gestoord of geërgerd door de geur van de onderstaande bronnen als u thuis bent? Vinkt u op iedere regel één hokje aan. a. Wegverkeer b. Vliegtuigen c. Bedrijven/ industrie d. (Intentieve) veehouderij e. Mest be / verwerking f. Oppompen grondwater g. Open haarden of allesbrander in de buurt h. Bouw en sloopactiviteiten i. Restaurants j. Buren k. Riolering l. Overig Helemaal niet gehinderd Extreem gehinderd 10 Niet merkbaar

21 14. Als u denkt aan de afgelopen 12 maanden, welk getal van 0 tot 10 geeft het beste aan in welke mate u wordt gehinderd, gestoord of geërgerd door stof, roet en/of rook van de onderstaande bronnen als u thuis bent? Vinkt u op iedere regel één hokje aan. a. Wegverkeer b. Vliegtuigen c. Bedrijven/industrie d. (Intensieve) veehouderij e. Mest be / verwerking f. Open haarden of allesbrander in de buurt g. Bouw en sloopactiviteiten h. Overig Helemaal niet gehinderd Extreem gehinderd 10 Niet merkbaar 15. Kunt u aangeven op welke aspecten van hinder u in het afgelopen jaar een voor of achteruitgang heeft gezien? Vinkt u op iedere regel één hokje aan. a. Geluid van wegverkeer b. Geluid van bedrijven/ industrie c. Geluid van (intensieve) veehouderij d. Geluid van mest be / verwerking e. Geur van wegverkeer f. Geur van bedrijven/ industrie g. Geur van (intensieve) veehouderij h. Geur van mest be / verwerking i. Geur van oppompen grondwater j. Stof, roet en/of rook van wegverkeer k. Stof, roet en/of rook van bedrijven/ industrie l. Stof, roet en/of rook van (intensieve) veehouderij m. Stof, roet en/of rook van mest be / verwerking Vooruitgang/ verbetering Achteruitgang/ verslechtering Geen verandering

22 16. Hoe vaak heeft u in de afgelopen 12 maanden ramen gesloten gehouden vanwege overlast van: Vinkt u op iedere regel één hokje aan. a. Geluid van wegverkeer b. Geluid van bedrijven/ industrie c. Geluid van (intensieve) veehouderij d. Geluid van mest be / verwerking e. Geur van wegverkeer f. Geur van bedrijven/ industrie g. Geur van (intensieve) veehouderij h. Geur van mest be / verwerking i. Geur van oppompen grondwater j. Stof, roet en/of rook van wegverkeer k. Stof, roet en/of rook van bedrijven/ industrie l. Stof, roet en/of rook van (intensieve) veehouderij m. Stof, roet en/of rook van mest be / verwerking n. Overig Dagelijks Minstens 1 x per week Minstens 1 x per maand Minstens 1 x in afgelopen jaar Niet in afgelopen jaar Niet van toepassing 17. Houden uw werkzaamheden of die van uw huisgenoten verband met (intensieve) veeteelt? Ja Nee 18. Bent u bezorgd over de invloed van de volgende zaken op uw gezondheid? U mag hier meer antwoorden aanvinken. Infectieziekten die overdraagbaar zijn van dier op mens (bijvoorbeeld Q koorts) Blootstelling aan resistente bacteriën (bijvoorbeeld MRSA bacterie) Blootstelling aan fijnstof Ik maak mij geen zorgen over bovenstaande zaken 19. Kunt u aangeven welke gevolgen u ervaart in uw dagelijks leven door overlast van genoemde (milieu)factoren in uw woonomgeving? U kunt meerdere antwoorden aanvinken. Ik ervaar geen overlast door (milieu)factoren Stress Slechte nachtrust/ slecht slapen Prikkelbaarheid Piekeren Slecht contact met dorpsgenoten

23 Anders, namelijk: 20. Heeft u nog opmerkingen of aanvullingen op deze vragenlijst of op het onderzoek? Vult u die dan hieronder in.

24 Onderzoek leefomgeving Deurne 2015