Nieuw economisch denken

Transcriptie

1 Nieuw economisch denken Ontwikkelingen in de post-crisis economische wetenschap Joeri Schasfoort

2 Relevant voor: LWEO lesbrieven Geldzaken (havo 5) Monetaire zaken (vwo 4/5/6)

3 Doel: Nieuwe ontwikkelingen in monetaire economie te kunnen uitleggen De lessen met deze nieuwe inzichten te kunnen verrijken

4 Overview Crisis in het economisch les geven 1. Vernieuwing in de economische wetenschap en onderwijs na de crisis 2. Vernieuwing monetaire / geldzaken 1. Mythe 1: Ruilhandel was onpraktisch, daarom is geld uitgevonden. 2. Mythe 2: De centrale bank kan de geldhoeveelheid sturen via de dekkingsgraad. 3. Nieuw monetair beleid

5 Vernieuwing in de economische wetenschap en onderwijs na de crisis

6

7

8 Vernieuwing monetaire / geldzaken

9 Overview Crisis in het economisch les geven 1. Vernieuwing monetaire / geldzaken 1. Mythe 1: Ruilhandel was onpraktisch, daarom is geld uitgevonden. 2. Mythe 2: De centrale bank de geldhoeveelheid sturen via de dekkingsgraad. 3. De vernieuwde economische rol van de centrale bank.

10 Mythe 1: Ruilhandel was onpraktisch, daarom is geld uitgevonden. Het tekstboek (LWEO) verhaal: Ruilhandel Goud Chartaal

11 Dit verhaal over de oorsprong van geld is al populair sinds Aristoteles (Ingham 2004), maar helaas ontbreekt ieder historisch bewijs ervoor. Bezemer (2012) Bezemer, D. (2012). Lessen uit de crisis: waarom we opnieuw moeten nadenken over geld. Tijdschrift voor Politieke Economie, 6(3),

12 Het academische verhaal, grotere rol voor: Informele schulden Verhandelbare schulden Chartaal en giraal geld

13 Mythe 2: De centrale bank kan de geldhoeveelheid sturen via de dekkingsgraad.

14 Om te voorkomen dat banken overmatig kredieten verlenen kan DNB de banken verplichten een bepaald dekkingspercentage (liquiditeitspercentage) aan te houden. LWEO (2016), Lesbrief Geldzaken

15 1. Geld sturen via de dekkingsgraad Banken Tegoeden bij DNB 125 Eigen vermogen 145 Debiteuren 750 Betaalrekeningen 625 Overige activa 25 Overige schulden 130 DNB Obligaties 150 Eigen vermogen 25 Banktegoeden 125 Totaal Totaal Verplicht Dekkingspercentage = 20% Huidig dekkingspercentage = 20% Max betaalrekeningen = 625

16 Onder welke omstandigheden klopt dit niet?

17 De centrale bank creëert extra reserves op aanvraag Banken Tegoeden bij DNB 125 Eigen vermogen Lening van DNB +125 DNB Obligaties 150 Eigen vermogen 25 Debiteuren 750 Betaalrekeningen Overige activa 25 Overige schulden 130 Leningen aan banken +125 Banktegoeden Totaal Totaal Verplicht dekkingspercentage = 20% Max betaalrekeningen = oneindig

18 Verplichte dekkingspercentages zijn erg laag of nul Landen zonder dekkingsgraad: 1. UK 2. Canada 3. Zweden 4. Australië

19 Changes in reserves are unrelated to changes in lending. We conclude that the textbook treatment of money in the transmission mechanism can be rejected. U.S. Federal Reserve Bank (2012) Carpenter, S., & Demiralp, S. (2012). Money, reserves, and the transmission of monetary policy: Does the money multiplier exist?. Journal of macroeconomics, 34(1),

20 Welke andere gereedschappen heeft de centrale bank tot haar beschikking?

21 Monetair gereedschap: 1. Rente beleid 2. Prudentieel beleid 3. Kwantitatieve verruiming 4. Helikoptergeld

22

23 1. Rentebeleid Banken Lening van DNB 130 DNB Lening aan banken 130 (marginale beleningsfaciliteit) Tegoeden bij DNB 125 (deposito faciliteit) Banktegoeden 125

24 2. Prudentieel beleid Kapitaal eisen Banken Tegoeden bij DNB 125 Eigen vermogen 90 Debiteuren 750 Betaalrekeningen 625 Overige activa 25 Overige schulden 185 DNB Obligaties 150 Eigen vermogen 25 Banktegoeden 125 Totaal Totaal Verplicht kapitaal percentage = 10%

25 2. Prudentieel beleid Loan-to-value LTV limiet Huishouden 1 Huis 100 Eigen vermogen 100 Totaal Huishouden 2 Betaalrekening 10 Eigen vermogen Hypotheek +90 Bank Hypotheek +90 Betaalrekening +90 Totaal Verplicht LTV= 90% Totaal

26 Opgave prudentieel beleid De Amsterdamse huizenmarkt raakt oververhit, medemogelijk gemaakt door forse hypotheekgroei. Hoe kan DNB de huizenmarkt afkoelen met. 1. Het rente instrument marginale beleningsfaciliteit 2. Het rente instrument deposito faciliteit 3. Prudentieel beleid kapitaal eisen 4. Prudentieel beleid LTV limiet

27 3. Kwantitatieve verruiming Banken Tegoeden bij DNB Obligaties Eigen vermogen 10 Betaalrekeningen 140 DNB Obligaties +150 Banktegoeden +150 Totaal Totaal Meer liquiditeit Meer leningen?? Meer geld?

28 4. Helikoptergeld Banken Tegoeden bij DNB Meer geld Meer consumptie? +150 Betaalrekeningen +150 Totaal DNB? Banktegoeden +150 Eigen vermogen -150 Totaal +? +0 Huishouden Betaalrekening +150 Eigen vermogen +150 Totaal

29 De ECB vindt de economische groei in de Eurozone te traag. De ECB besluit om 100 miljard aan kwantitatieve verruiming / helicoptergeld te doen. 1. Leg uit hoe kwantitatieve verruiming kan helpen 2. Leg uit hoe helikoptergeld kan helpen 3. Met hoeveel neemt de geldhoeveelheid in eerste instantie toe bij QE? 4. Met hoeveel neemt de geldhoeveelheed in eerste instantie toe bij helikoptergeld?

30 3. Oplossing in miljarden Banken Tegoeden bij DNB QE +100 Obligaties -100 Totaal 0 Tegoeden bij DNB +100 Betaalrekeningen +100 Totaal DNB Obligaties +100 Banktegoeden +100 Totaal DNB Banktegoeden +100 Eigen vermogen -100 Helikoptergeld Totaal +0

31 4. Helikoptergeld Waarom controversieel?

32 Doel was: Nieuwe ontwikkelingen in monetaire economie te kunnen uitleggen De lessen met deze nieuwe inzichten te kunnen verrijken

33 Digitale bronnen - YouTube Rijksuniversiteit Groningen: Debt, the good, the bad and the ugly - YouTube Columbia learn: Perry Mehrling - Futurelearn: Groningen MOOCs

34 Vragen & feedback?