KOP VAN DE PRESENTATIE

Transcriptie

1 GREEN PAPER AND CARDBOARD ANALYSE ALTERNATIEVE PLANTAARDIGE VEZELS VOOR PAPIER EN KARTON Dronten, december 2013 KOP VAN DE PRESENTATIE Door Hogeschool CAH Vilentum Annemarie van Leeuwen Michiel Klaassen (contactpersoon) In opdracht voor KCPK Michiel Adriaanse

2 Aanpak Doel: zoektocht naar alternatieve Nederlandse vezelgrondstoffen voor papier en karton op basis van beschikbare literatuur en gegevens. - Inventarisatie van vezelgrondstoffen(reststromen) afkomstig uit Nederlandse land-, tuinbouw en natuur. - Verzameling en analyse van gegevens uit beschikbare wetenschappelijke- en vakliteratuur, deels aangeleverd door KCPK. - Selectiecriteria (in deze analyse) voor alternatieve grondstof voor karton: kosten, hoeveelheid, hoeveelheid cellulose (seizoen)beschikbaarheid.

3 Overzicht-tabel 54 plantaardig gebaseerde grondstofstromen opgenomen in overzicht-tabel 19 parameterwaarden gekozen en deels ingevuld: vb. (hemi)cellulose, silica, prijs, beschikbaarheid e.d. Ontbrekende gegevens (kennislacunes) waargenomen: bv. glastuinbouw Erg veel data in de tabel, daarom is een selectie gemaakt (deze presentatie): gemiddelde waardes zijn gebruikt

4 Beschikbaarheid Tonnage reststroom ton vers/jaar Grote hoeveelheid Beperkte hoeveelheid Hoeveelheden (reststromen in natte stof): > kton: productiegras (veevoer) en rundermest >1.000 kton: suikerbieten en varkensmest >100 kton: aardappelen, tarwe, natuurgras en bermgras

5 Kosten Hoge kosten 800 Waarde stroom euro/ton Kosten 0/ton (of lager) Lage/geen kosten Afvoerkosten tot -40 /ton (kwaliteit is vaak gering) Natuurgras Staatsbosbeheer: -35 /ton (2009) naar +5 /ton (2013) Let op: Kosten voor vlas en vezelhennep tonen hoge variatie in prijs

6 Cellulose en lignine gehaltes (% van droge stof) % cellulose % lignine Meer dan 50%

7 Seizoen beschikbaarheid zomer brandnetel vezelhennep vlas berm- en natuurgras tomaat, paprika, courgette mest mais tarwe, gerst berm- en natuurgras tomaat, paprika, courgette aardappelen suikerbieten herfst tarwe, gerst miscanthus riet lente winter Biomassabeschikbaarheid in NL m.n. in de zomer en herfst, dierlijke mest is altijd beschikbaar.

8 Veranderingen in de tijd voorbeeld: gras Het moment van oogsten is belangrijk voor de samenstelling van biomassa kwaliteit.

9 Potentiele grondstofstromen: beschikbaarheid en kosten Varken- en rundermest kton en kton per jaar (alle seizoenen) lage/geen prijs, wordt momenteel afgevoerd tegen kosten door agrariërs aandachtspunten: bioraffinage, wet- en regelgeving en consumentenperceptie Berm- en natuurgras 395 kton en 450 kton per jaar (zomerperiode) lage/geen prijs, wordt momenteel afgevoerd tegen kosten door gemeenten aandachtspunten: oogstmoment, bewaring, logistiek (en evt. verontreiniging) Riet 37 kton per jaar (zomerperiode) aandachtspunten: oogstmoment, bewaring, verontreiniging en logistiek.

10 Varken- en rundermest Consumentenperceptie? Eigenschap Rundermest Varkensmest Cellulose (%) Hemicellulose (%) Lignine (%) 13 1,6 As (%) Waarde (euro) 0-2,5 Beschikbaarheid (kton/jaar) Trends in Nederland/EU: Overheidsbeleid is gericht op bioraffinage van mest, biedt mogelijkheden. Biogasproductie van mest werkt niet zonder subsidies. Sector wil N, P en K terugwinnen uit mest als meststoffen voor plantenteelt. Vanaf 2015: afschaffing melkquotum, groei melkveesector = meer rundermest.

11 Berm- en natuurgras Afgevoerd vanwege verschralingsbeleid en behoud van dijken. Bermgras is vaak verontreinigd met grond en/of afval (bijv. fijnstof). Beschikbaar in de herfstperiode, opslag? Uitdaging: hogere kwaliteit (bv. oogstmoment en -wijze) = hogere kosten. Terreinbeheerders en gemeenten als leverancier om afspraken mee te maken.

12 Toepassing van de grasvezel Haynest verpakkingsmateriaal van (berm)gras Graskarton: Solid Pack en Staatsbosbeheer

13 Riet Eigenschap Cellulose (%) Hemicellulose (%) Lignine (%) Silica (%) 0,9-1,8 Vezellengte (mm) 0,8-1,8 Beschikbaarheid (kton/jaar) 37 Beschikbaar in de winterperiode, opslag? Uitdaging: hogere kwaliteit (bv. oogstmoment en -wijze) = hogere kosten. Waterschappen als leverancier om afspraken mee te maken.

14 Andere opties (tweede keuze) Glastuinbouwresten: bv. ontwikkeling de tomatendoos + kwaliteit, concentratie van productie (bijv. Westland) - relatief kleine productiehoeveelheden Graanstengels (gerst en tarwe) + kwaliteit, redelijke hoeveelheden, in lente en herfst beschikbaar - kosten relatief hoog t.o.v. cellulose-gehalte

15 Inzichten Perspectieven: Huidige potentiële stromen voor karton: + redelijke hoeveelheden (en goedkoop) - verontreiniging en biomassakwaliteit berm- en natuurgras en riet Lange-termijn optie: varkens-en rundermest + grote hoeveelheden en goedkoop - doorbraken in mestverwerking zijn langdurig, mineralen moeten eruit Uitdagingen: -Biomassastromen passend maken voor productieprocessen of vice versa -Bioraffinagetech. nodig voor varken- en rundermest i.v.m. mineralen -War on biomass: vraag vanuit andere sectoren naar biomassa zal toenemen -Prijzen en hoeveelheden uit landbouw zullen meer gaan fluctueren

16 Conclusies Beschikbare hoeveelheden varken- en rundermest in Nederland zijn enorm! Toenemende interesse en vraag naar biomassa(reststromen) (veel) Variatie in literatuur/gegevens: bijv. gehalte cellulose in hennep Kwaliteitsverhoging brengt kosten met zich mee

17 Aanbevelingen Samenwerking aangaan met mestverwerkings-initiatieven voor bioraffinage van mineralen en vezels: Kenniskring Mest, initiatief van Hogeschool CAH Vilentum Riet, berm- of natuurgras: directe levering en kwaliteitseigenschappen organiseren terreinbeheerder/eigenaar zoals Staatsbosbeheer, Waterschappen etc.

18 Wie zijn wij, wat doen wij? Kennis Coalitie Biobased Economy, onderdeel van Hogeschool CAH Vilentum Activiteiten: open innovatie, slow advice, verwaarden van kennis. Door middel van kennisvouchers en stimuleringsregelingen. Publiek-private samenwerking met bedrijven Thema s: valorisatie van hoogwaardige plantenstoffen, vezels en mest Wij werken samen met bedrijven aan innovatie We ontmoeten u graag om kansen te benutten

19 Partners Kennis Coalitie Biobased Economy

20 Contactgegevens Hogeschool CAH Vilentum, Kennis Coalitie Biobased Economy Contactpersoon: Annemarie van Leeuwen & Michiel Klaassen adres: Tel. nr.: Website: Bezoekadres: De Drieslag 4, 8251 JZ Dronten, NL

21 Eind