Persoonlijk en vertrouwelijk. Businessplan

Transcriptie

1 Persoonlijk en vertrouwelijk Businessplan Vrijdag 27 juli 2012 Kredietunie Nederland p/a Mesdagstraat XV DEN HAAG tel: fax:

2 INHOUDSOPGAVE MANAGEMENT SAMENVATTING 3 1 ALGEMEEN 1.1 Concept kredietunies en Kredietunie Nederland Achtergrond Missie, visie en doelstellingen Doelstellingen korte en lange termijn 8 4 FINANCIËLE ANALYSE 4.1 Uitgangspunten Financiële samenvatting Kredietunie Nederland Financiële samenvatting kleine kredietunie Financiële samenvatting middelgrote kredietunie Financiële samenvatting grote kredietunie 30 2 STRATEGISCHE ANALYSE 2.1 Marktbeschrijving Markpositionering en -ontwikkelingen Marktbenadering SWOT Analyse KN / MCF 14 3 BUSINESSMODEL 3.1 Structuren en werkwijze Kredietunie Nederland 17 Bijlagen: I: Bij Kredietunie Nederland betrokken Personen II: Bij Kredietunie Nederland betrokken organisaties III: Schema kredietunie IV: Ontwikkeling ledenaantallen V: totaal ledencertificaten en uitgezet krediet VI: belangrijke artikelen uit de statuten 3.3 MKB Co-Financieringsfonds Kredietunie werkwijze oprichting Kredietunie organen Kredietunie regelgeving Kredietunie - het kredietproces Juridisch kader Vergunningen en registraties 24

3 MANAGEMENT SAMENVATTING In Nederland bestaat al geruime tijd een sterke behoefte aan een voor het MKB gespecialiseerde kredietverstrekker. Deze behoefte is door de crisis toegenomen, nu banken zich behoudender en kritischer opstellen bij het verstrekken van financiering binnen het MKB. Het Kredietunie Nederland initiatief heeft als ambitie om MKB ondernemers blijvend toegang te bieden tot financiering van productiemiddelen en werkkapitaal, door het invoeren van een stelsel van kredietunies naar het Angelsaksisch model. Een kredietunie is een coöperatie tussen enerzijds leden MKB ondernemers die geldmiddelen ter beschikking stellen en anderzijds leden MKB ondernemers die geld lenen. Kredietunies bestaan uit leden met een onderlinge band, zoals een branche of een geografisch gebied en worden democratisch bestuurd. Iedere ondernemer/kredietnemer krijgt toegang tot een kredietgevend lid als coach. Deze zet zich mede in voor het welslagen van de ondernemer en zijn of haar onderneming. Kredietunies zijn aandeelhouder van Kredietunie Nederland, eveneens een coöperatieve vereniging met uitgesloten aansprakelijkheid. Zij wordt lid van iedere kredietunie, verwerft daarin ook ledencertificaten, financiert eventuele tijdelijke liquiditeitstekorten van kredietunies in de opstartfase, fungeert als clearing house voor kredietunies, behartigt belangen van kredietunies, wordt lid van iedere kredietunie en adviseert bij de oprichting en bij het bestuur. Kredietunie Nederland zal in het najaar van 2012 een emissie van cumulatief preferente aandelen plaatsen ad bij institutionele en professionele particuliere beleggers, om de kosten van het opzetten van een stelsel van kredietunies te financieren en om een bankvergunning aan te kunnen vragen bij de Nederlandsche Bank nv. Het is de bedoeling dat iedere kredietunie een aandeel in Kredietunie Nederland verwerft. Kredietunies zullen, zodra de individuele resultaten dat toelaten, bijdragen in de uitkoop van de cumulatief preferente aandelen. Na verloop van tijd zullen de kredietunies hierdoor volledig eigenaar zijn van Kredietunie Nederland. Het MKB Co-financieringsfonds (MCF) kan, via Kredietunie Nederland, door de kredietunies ingeschakeld worden voor financieringsaanvragen boven de Voor het MCF wordt vanaf 2013 een emissie voorgenomen van 30 miljoen, verspreid over 5 jaar in tranches op te nemen. De emissie zal geplaatst worden bij institutionele en professionele particuliere beleggers. Het fonds zal een looptijd hebben van 10 jaar. Het MCF heeft een eigen onafhankelijk bestuur en zelfstandige beslissingsbevoegdheid; het staat los van Kredietunie Nederland en de kredietunies, het is niet in de financiële paragraaf opgenomen.

4 1 - ALGEMEEN

5 1.1 CONCEPT KREDIETUNIES EN KREDIETUNIE NEDERLAND Kredietunies zijn van, voor en door ondernemers Een kredietunie (Engels: credit union) is een coöperatie tussen enerzijds leden MKB ondernemers die, geldmiddelen ter beschikking stellen en anderzijds leden MKB ondernemers die geld lenen. Ieder lid koopt maximaal 1 aandeel in de kredietunie, dit aandeel geeft tevens stemrecht in de Algemene Leden Vergadering (ALV). Kredietunies zijn daarmee eigendom van de Leden kredietgevers en kredietnemers. Een kredietunie bevordert de onderlinge solidariteit tussen kredietgevers en kredietnemers, heeft geen winstoogmerk en bewaart de balans tussen vrijwilligers en professionals. Dat maakt kredietverlenen weer persoonlijk met een menselijk gezicht. Kredietunies zijn Not for profit, not for charity, but for mutual service. Coaching: ondernemer staat er niet meer alleen voor Iedere ondernemer/kredietnemer krijgt toegang tot een kredietgevend lid als coach. Deze zet zich mede in voor het welslagen van de ondernemer en zijn of haar onderneming. Coöperatieve vereniging u.a. Kredietunies zijn coöperatieve kredietverenigingen op aandelen, met uitgesloten aansprakelijkheid (u.a.) en hebben geen winstoogmerk. Binnen een kredietunie wordt, op democratische wijze, een Bestuur, Coachingscommissie, Kredietcommissie, Raad van Toezicht, Ledenraad en eventueel een Kascommissie gekozen. Ieder lid kan zich voor de verschillende functies beschikbaar stellen. In de Kredietcommissie zit, bij voorkeur, een accountant. Eventuele positieve exploitatiesaldi staan ter beschikking van de Leden en kunnen worden ingezet om de debetrente te verlagen, de creditrente te verhogen of om bij te dragen aan maatschappelijk relevante projecten die in lijn liggen met de doelstelling van de kredietunie. Kredietunie Nederland Kredietunie Nederland is een coöperatieve vereniging van kredietunies, zij faciliteert en begeleidt de invoering van een stelsel van kredietunies in Nederland, ten behoeve van kredietverlening aan MKB ondernemers. Kredietunie Nederland heeft de volgende taken: Adviseren en begeleiden van initiatiefgroepen bij de oprichting van kredietunies; Voeren van administraties ten behoeve van de leden; Bewaren, hetzij doen bewaren van liquiditeiten en ledencertificaten van de leden; Fungeren als clearing house voor haar leden; Initiëren en oprichten van nieuwe kredietunies; Uitvoeren van de bedrijfsvoering en beheren van de kredietprocessen ten behoeve van de kredietunies; Belangen behartigen van kredietunies bij politiek, toezichthouders en andere belangenorganisaties, zowel landelijk, Europees als internationaal; Zorg dragen voor voorlichting, promotie, marketing en communicatie. Zowel voor Kredietunie Nederland alsook voor de kredietunies. De internationale betekenis van kredietunies Het succes van kredietunies in de VS en Ierland wordt grotendeels verklaard uit de wettelijke basis en de fiscale voordelen die geboden worden. Kredietunies worden door de publieke opinie en door de politiek gezien als not for profit organisaties met een maatschappelijk algemeen, publiek doel. Iedere kredietunie veronderstelt een zekere mate van idealisme, omdat samengewerkt wordt tussen vrijwilligers en (betaalde) professionals. Het blijkt steeds weer de kunst om dit evenwicht te bewaren en overigens de wortels met de basis in stand te houden, of dat nu een lokale gemeenschap is of een bedrijfstak. Het feit dat kredietgevers en kredietnemers elkaar kennen geeft een sociale controle aan twee kanten, met een gemeenschappelijk groepsdoel, het welzijn en het realiseren van het doel van de kredietunie.

6 1.2 ACHTERGROND Success story Verenigde Staten Het systeem van kredietunies is in de Verenigde Staten (VS) reeds vergaand ontwikkeld. Kredietunies hebben in de VS de laatste jaren een onveranderd marktaandeel in de totale kredietverlening van 6%. Medio 2011 telden de kredietunies in de VS 93 miljoen leden die samen goed waren voor een totaal spaartegoed van $ 830 miljard. Dat is bijna 10% van het totale spaartegoed van de Amerikaanse bevolking. Ondanks de financiële malaise van de afgelopen jaren laten de Credit Unions toch zwarte cijfers zien (CUNA 2009). Begin 2011 is door het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie de Expertgroep Bedrijfsfinanciering in het leven geroepen met als voorzitter drs. Tom de Swaan en een diverse groep van deskundigen uit de samenleving. Doel van de expertgroep is het beantwoorden van de vraag of bedrijfsfinanciering in voldoende mate beschikbaar is en blijft in het licht van de recente financiële en economische crisis. Deze successen in de VS waren mede de aanleiding voor de Expertgroep Bedrijfsfinanciering om onderzoek te doen naar de haalbaarheid van kredietunies in Nederland. Zij brachten het adviesrapport: Naar een gezonde basis: bedrijfsfinanciering na de crisis uit. De conclusie is dat het MKB en startende bedrijven lastig aan financiering kunnen komen. Ook speelt mee dat banken uit oogpunt van kostenbesparing het beoordelen van kredietaanvragen zodanig hebben vereenvoudigd, dat relatie gebaseerd bankieren het veld ruimde voor transactiegebaseerde en op harde informatie gestoelde kredietbeoordeling. Om MKB ondernemers meer en beter toegang te bieden tot financiering stelt de Expertgroep Bedrijfsfinanciering onder meer voor: Een andere mogelijkheid om concurrentie in de MKB-kredietmarkt te verhogen is door het introduceren van de onder andere in Angelsaksische landen bekende kredietunie of credit union en verder: Wij bevelen aan om verder te onderzoeken in hoeverre kredietunies in Nederland een nuttige functie kunnen vervullen en aan welke regelgeving deze kredietunies zouden moet voldoen. Conclusie: In Nederland bestaat al geruime tijd de behoefte aan een voor het MKB gespecialiseerde kredietverlener. Vanuit deze behoefte is het huidige initiatief voor de oprichting van een stelsel van kredietunies ontstaan. World Council of Credit Unions (WOCCU) The Birth of World Council of Credit Unions! The World Council of Credit Unions traces its roots to the humble beginning of credit unions in 19th century Europe. Franz Hermann Schulze-Delitzsch established the first credit unions in the 1850s in Germany to give those lacking access to financial services the opportunity to borrow from the savings pooled by themselves and their fellow members. Friedrich Wilhelm Raiffeisen transported the financial cooperative concept to rural Germany decade later. The credit union idea expanded to North America early in the 20th century. Credit Union National Association (CUNA), the national association for credit unions in the United States, was founded in Twenty years later, Roy Bergengren, CUNA president & CEO, asked representatives to approve an overseas credit union assistance program that would expand the organization s existing outreach to countries outside of North America. Since the 1960s, the U.S. government has encouraged cooperative and credit union development through its foreign assistance legislation. The Foreign Assistance Act in 1961 was amended to encourage the development and use of cooperatives and credit unions in economically developing countries. The move was particularly important because of the formation of a new agency, the United States Agency for International Development (USAID) within the State Department. USAID funded the majority of the department s early credit union development activities. Between 1962 and 1970, credit union movements in the United States, Canada and Australia had generally started the systematic expansion of the international credit union movement.

7 1.3 MISSIE, VISIE EN DOELSTELLINGEN Missie Het Kredietunie Nederland initiatief heeft als ambitie om MKB ondernemers blijvend toegang te bieden tot financiering van productiemiddelen en werkkapitaal, door het invoeren van een stelsel van kredietunies naar het Angelsaksisch model. Visie In Nederland bestaat al geruime tijd een sterke behoefte aan een voor het MKB gespecialiseerde kredietverstrekker. Deze behoefte is door de crisis toegenomen, nu banken zich behoudender en kritischer opstellen bij het verstrekken van financiering binnen het MKB. Ondanks alle stimuleringsmaatregelen van de overheid stellen ondernemers vast, met name die uit het MKB, dat de bronnen van kredietverlening moeilijker toegankelijk zijn dan ooit. Als gevolg hiervan blijven investeringen achter en stagneert de werkgelegenheid en de economische activiteit. Juist ten tijde van verminderde economische voorspoed moet gezocht worden naar een duurzame manier van financiering van het Midden en Klein Bedrijf, de motor van onze economie. Kredietunies kunnen door haar persoonlijke karakter en onderlinge solidariteit tussen financiers en kredietnemers zorgen voor duurzame financiering in het MKB. Doelstellingen MKB ondernemers (circa ) structureel toegang te bieden tot financiering van productiemiddelen en werkkapitaal Kennis en ervaring van oudere ondernemers mobiliseren om jonge ondernemers te coachen Per bedrijfstak of per regio kredietunies (coöperatieve kredietverenigingen) oprichten, waar de leden (kredietgevers en -nemers) persoonlijk belang hebben bij succesvolle kredietverlening Door lage overhead de kosten van kredietverlening zo laag mogelijk houden. De oprichting van Kredietunie Nederland wordt najaar 2012 afgerond. Het is de ambitie om binnen 5 jaar tot 50 kredietunies te komen in Nederland. Unique Selling Points Kredietunies onderscheiden zich van financiële instellingen doordat zij: van, voor en door ondernemers zijn; gemeenschapszin, sociaal weefsel en de menselijke maat bevorderen; Leden bereid zijn om risico en rendement te delen; Kennis- en ervaringsoverdracht bevorderen door middel van coaching. Relatienetwerk binnen kredietunie, ondernemer staat er niet alleen voor Nieuwe financieringsbron creëren naast bankkrediet; Geld, krediet, rente, aflossing binnen branche of regio blijft; Extra werkgelegenheid scheppen. Dit schept een zeker maatschappelijk rendement.

8 1.4 DOELSTELLINGEN KORTE EN LANGE TERMIJN Doelstellingen op de korte termijn (< 1 jaar) Doelstellingen op de (middel)lange termijn (1 < 15 jaar) Oprichten van 2 tot 4 pilot Kredietunies; Oprichten van Kredietunie Nederland; Uitdragen van de Kredietunie Nederland boodschap; Plaatsen van een emissie van tenminste 5 miljoen voor de ontwikkeling van Kredietunie Nederland en de aanvraag van een bankvergunning; Formatie MKB Co-financieringsfonds (MCF). Oprichten van het MKB Co-Financieringsfonds (MCF) in 2013; Vijf jaar: 50 kredietunies; Vijftien jaar: KN is eigendom van alle kredietunies. Oprichting MCF 500 Kredietunies jaar 10 jaar 15 jaar Oprichting Kredietunie Nederland (KN) en pilot kredietunies 50 Kredietunies KN is eigendom van alle kredietunies

9 2 - STRATEGISCHE ANALYSE

10 2.1 MARKTBESCHRIJVING Algemeen Kredietunie Nederland richt zich op de bedrijfsfinanciering-markt voor het MKB (met name kleinbedrijf) en startende bedrijven. Dankzij een goed eerste half jaar, komt de groei van het MKB in 2011 uit op 2,0%. Vanaf de tweede helft van 2011 is de groei van het MKB sterk teruggelopen. Oorzaken hiervan zijn een teruglopende uitvoergroei en tegenvallende binnenlandse bestedingen. Met name de consument is zeer terughoudend en de overheidsbestedingen lopen terug. Het beeld van de tweede helft van 2011 is doorgezet in het eerste halfjaar van 2012 en zal zich naar verwachting verder doorzetten in de 2 e helft van Dit zal voor het MKB uitmonden in een krimp van de afzet van 1,0% (EIM, dec 2011). Definities MKB onderneming¹ Middelgroot: minder dan 250 werknemers, een jaaromzet van minder dan 50 miljoen of een jaarlijks balanstotaal kleiner dan 43 miljoen. Klein: minder dan 50 werknemers, een jaaromzet van hoogstens 10 miljoen of een jaarlijks balanstotaal kleiner of gelijk aan 10 miljoen. Micro: minder dan 10 werknemers, een jaaromzet van hoogstens 2 miljoen of een jaarlijks balanstotaal kleiner of gelijk aan 2 miljoen. Algemene factoren Laag consumentenvertrouwen met als gevolg een terughoudende consument. Aangezien het MKB sterk op de binnenlandse markt is georiënteerd, heeft dit relatief veel invloed op het MKB; Politieke onzekerheid in aanpak van de eurocrisis ; Kleinere ondernemingen hebben over het algemeen meer last van de crisis; Openstelling van de borgstellingsregeling MKB (BMKB) voor alternatieve financiers. Totaal bedrag aan uitstaande leningen in het MKB is over de periode 2010 tot en met 2011 gelijk gebleven. Voor leningen tot geldt dat het totaal bedrag aan uitstaande leningen met 3% is gedaald. Cijfers 99% van alle bedrijven in Nederland zijn MKB bedrijven, dit is gelijk aan circa ondernemingen; 60% van de beroepsbevolking in Nederland is werkzaam binnen het MKB; 58% van de omzet in het bedrijfsleven valt binnen het MKB; De totale behoefte aan financiering vanuit het MKB bedroeg in de 12 afgelopen 12 maanden zoals begin 2012 gemeten circa 12,1 miljard, hiervan is circa 8,5 miljard verleend (EIM Financieringsmonitor, 2012). Verdeling MKB ondernemingen naar aantal medewerkers Ontwikkeling MKB mutatie 2012 mutatie (marktsector) (verwachting) Afzet (in mld) 388,8 396,6 2,00% 392,6-1,00% Werkgelegenheid (x personen) 3576,0 3584,9 0,25% 3558,1-0,75% Winst (in mld) 50,7 51,3 1,25% 49,3-4,00% Bron: EIM, dec 2011, Publicatie: M ) Definities zoals deze in 2003 door de Europese Commissie zijn vastgesteld

11 2.2 MARKTPOSITIONERING EN -ONTWIKKELINGEN Generieke strategie De generieke strategie geeft aan wat voor een entiteit Kredietunie Nederland wil zijn. Deze strategie benut de sterke punten van Kredietunie Nederland en springt in op de kansen in de markt. De generieke strategie geeft ook aan hoe men omgaat met de aandachtspunten binnen Kredietunie Nederland en hoe men bedreigingen uit de weg gaat. Het generieke strategiemodel van Treacy en Wiersema: Operational Excellence Beste prijs Vernieuwend product Operationele competentie Product Leadership Product differentiatie Klant betrokkenheid Customer Intimacy Dicht bij uw klant Waardestrategieën van Treacy en Wiersema Volgens de theorie van Treacy en Wiersema bestaan er drie waardestrategieën waaruit organisaties kunnen kiezen om zich van de concurrentie te onderscheiden en om toegevoegde waarde aan het product of de dienst van de organisatie te leveren: 1. Operational Excellence: hierbij ligt de focus van de strategie op een zo efficiënt en effectief mogelijk productieproces om zo de beste prijs te kunnen aanbieden. De vier pijlers van deze richting zijn: Taak en proces gedreven managen van personeel Afstemmen van processen van leveranciers en de eigen organisatie Het meten en monitoren van processen om efficiëntie en kostenbesparingen te realiseren Het niet of nauwelijks toestaan van veranderingen in assortiment en procedures 2. Product Leadership: hierbij ligt de aandacht op innovatie. De organisatie onderscheidt zich middels de ontwikkeling van vernieuwende producten en diensten. De belangrijkste principes zijn: Innovatie wordt aangemoedigd R&D neemt een centrale positie in binnen de organisatie Flexibele bedrijfscultuur 3. Customer intimacy: de klant staat centraal. Het onderscheidend vermogen zit in het opbouwen van een klantrelatie en alles is op de wens van de specifieke klant afgestemd. De belangrijke principes bij deze waarde discipline zijn: De organisatie is in staat naar wens van de klant te leveren Decentrale beslissingsbevoegdheid. De werknemers die dicht bij de klant staan hebben een hoge mate van beslissingsbevoegdheid De bedrijfscultuur is gericht op langdurige klantrelaties

12 2.2 MARKTPOSITIONERING EN -ONTWIKKELINGEN De generieke strategie van Kredietunie Nederland beschreven middels het model van Treacy en Wiersema: Vernieuwend product Product Leadership Visie In Nederland bestaat al geruime tijd een sterke behoefte aan een voor het MKB gespecialiseerde kredietverstrekker. Deze behoefte is door de crisis toegenomen, nu banken zich behoudender en kritischer opstellen bij het verstrekken van financiering binnen het MKB. Ondanks alle stimuleringsmaatregelen van de overheid stellen ondernemers vast, met name die uit het MKB, dat de bronnen van kredietverlening moeilijker toegankelijk zijn dan ooit. Als gevolg hiervan blijven investeringen achter en stagneert de werkgelegenheid. Wat betekent deze visie nu in de praktijk voor de marktpositionering van Kredietunie Nederland? Kredietunie Nederland wil MKB ondernemers blijvend toegang bieden tot financiering van productiemiddelen en werkkapitaal. Banken sluiten lokale vestigingen, laten kredietaanvragen via een systeem lopen en streven zo steeds meer naar operational excellence. Kredietunies kunnen, doordat ze geen winstoogmerk hebben, een eenvoudig operationeel apparaat, werken met vrijwilligers en een zeer beperkt productenpakket voeren, in principe goedkopere financiering bieden voor ondernemers. Daarnaas t onderscheiden kredietunies zich van banken en informal investors door dicht bij de klant staan. Middels coaching door ervaren ondernemers en het creëren van een gemeenschapszin binnen de kredietunies, wordt het kredietrisico verkleind en de kans van slagen van leden die een krediet aanvragen vergroot. Operational Excellence Beste prijs KN Customer Intimacy Dicht bij uw klant KN = Kredietunie Nederland

13 2.3 MARKTBENADERING Algemeen Via op te richten pilot kredietunies, zal de gedachte van Kredietunie Nederland bij verschillende branches in Nederland onder de aandacht gebracht worden. Zie bijgevoegd Communicatie en Marketingplan. Oprichting regionale/sectorale kredietunies met een voorbeeld-functie. Verbreding van bekendheid en draagvlak door gebruik te maken van seminars, persberichten, nieuwsbrieven, interviews, radio en televisie. Focus op potentiële doelgroepen, informeren en enthousiasmeren vaken brancheorganisaties, KvK s en politieke stakeholders. Focus daarbij ligt op de kernwaarden: solidariteit, individuele betrokkenheid en de ervaring van de kredietgevende leden die hun ervaring zullen inzetten bij het coachen van de kredietnemende leden. Elk succes melden want: Success breeds success. Potentiële leden (kredietgevers) Spreiding van beleggingen en risico s, doordat coaching de kans op succes vergroot en omdat er toegang bestaat tot de BMKB regeling. Bewezen succes in Angelsaksische landen. Naast het financiële marktconforme rendement behalen kredietgevers ook een maatschappelijk rendement. Potentiële leden (kredietnemers) Via brancheverenigingen en regionale ondernemersverenigingen wordt het kredietunie concept onder de aandacht gebracht bij potentiële leden, MKB ondernemers kunnen daardoor toegang krijgen tot krediet. Kredietunies bieden dezelfde of betere kredietvoorwaarden dan banken. Een verschil met banken is dat kedietunies coaching bieden en dat een batig saldo aan het eind van het jaar binnen de gemeenschap van de leden blijft. De bestaande of toekomstige relatie van de MK ondernemer met een bank wordt door coaching door een ervaren ondernemer versterkt. Het risicoprofiel van een kredietnemer verbetert daardoor.

14 2.4 SWOT-ANALYSE KN / MCF Belangrijkste conclusies: De marktontwikkelingen voor kredietunies zijn positief, banken doen weinig in het segment ,- tot ,- de kosten van relatiebankieren voor deze kleine kredieten zijn voor de banken te hoog. Qredits verleent Micro-Financiering tot ,- en bedient dit segment ook niet. Familie en informal investors bieden ongestructureerde financiering en worden niet als concurrent gezien. ¹Bron: Adviesrapport: Naar een gezonde basis: bedrijfsfinanciering na de crisis van de expertgroep bedrijfsfinanciering

15 3 - BUSINESSMODEL

16 3.1 STRUCTUREN EN WERKWIJZE Kredietunie Nederland Kredietunie Nederland zal de komende jaren verschillende kredietunies oprichten volgens het in dit businessplan beschreven model. Om het uitvoeren van haar werkzaamheden en het aantrekken van middelen gemakkelijker mogelijk te maken, zal KN een bankvergunning aanvragen. Kredietunie Nederland zal lid worden van iedere kredietunie door aankoop van een aandeel en zal daarnaast ledencertificaten aanschaffen. Kredietunie Nederland overweegt in het najaar van 2012 een emissie van aandelen te plaatsen bij institutionele en professionele particuliere beleggers ter grootte van ten minste 5 miljoen. Kredietunies kopen een aandeel in Kredietunie Nederland en gebruiken haar winsten deels om samen met KN de hierboven aangekondigde emissie af te lossen. Zij zullen over verloop van tijd volledig eigenaar worden van KN. MKB Co-Financiering Fonds (MCF) Het MCF zal, via KN, door de kredietunies ingeschakeld worden voor financieringsaanvragen boven de Voor het MCF wordt een emissie van 30 miljoen verspreid over 5 jaren voorgenomen. De emissie zal geplaatst worden bij institutionele en professionele particuliere beleggers. Het fonds zal een looptijd hebben van 10 jaar. Het MCF zal volledig los staan van KN en de kredietunies en wordt daarom in de financiële paragraaf niet verder behandeld. Samenwerking Teneinde de organisatie mean en lean te houden en uit kosten efficientie ten behoeve van de leden zal KN waar mogelijk activiteiten uitbesteden bij relevante partners, zoals Qredites Individuele kredietunies Binnen iedere op te richten kredietunie wordt op basis van one man, one vote door de leden een Bestuur, Coachingscommissie, Kredietcommissie, Raad van Toezicht, Ledenraad en eventueel een Kascommissie gekozen. Kredietunies zijn aandeelhouder in KN, KN is lid van iedere kredietunie. Tussen KN en kredietunies worden afspraken gemaakt over onderlinge ondersteuning, diensten, hulp en bijstand. Individuele kredietunies (vervolg) De individueel op te richten kredietunies bestaan uit leden met een onderlinge band, zoals een branche of een geografisch gebied. Alle aanvragen voor financiering tot worden binnen de kredietunies afgehandeld met behulp van Qredits (Almelo) die de kredietanalyse en het kredietbeheer van een groot aantal eerste kredietaanvragen via kredietunies zal afhandelen. Qredits heeft aangegeven na de opstartperiode zijn systemen en kennis ten behoeve van KN ter beschikking te willen stellen en t.z.t. bereid te zijn KN medewerkers op te leiden om de kwaliteit van kredietverlening veilig te stellen. Het Bestuur van iedere kredietunie neemt de kredietbeslissing op voordracht van de Kredietcommissie en na advies van Qredits. Om lid te worden van een kredietunie dient ieder aspirant lid één aandeel in de betreffende kredietunie te kopen. Ieder lid heeft recht op één stem in de Algemene Leden Vergadering. De aandelen zijn niet verhandelbaar, iedere kredietunie kan een aandeel tegen een door het Bestuur vast te stellen prijs (de intrinsieke waarde op dat moment) tijdelijk terugkopen en het weer aan een ander aspirant lid verkopen. Om middelen in te brengen voor kredietverlening kunnen leden ledencertificaten kopen. De certificaten zullen, via een door de toezichthouder erkende bewaarinstelling, verhandelbaar worden, indien daardoor bij de kredietunies geen mismatch ontstaat in aangetrokken en uitgezette middelen. Kredietverstrekkende leden zullen een coachende rol op zich nemen ten aanzien van kredietnemende leden. De Coachingscommissie speelt een dirigerende rol in het opleiden, werven en voordragen van coaches; het Bestuur benoemt iedere coach.

17 3.2 KREDIETUNIE NEDERLAND Hoofdactiviteiten: Advies en begeleiding van initiatiefgroepen bij de oprichting van kredietunies Initiatie en oprichting nieuwe kredietunies Ten behoeve van de kredietunies uitvoeren van de bedrijfsvoering en beheer van de kredietprocessen Belangenbehartiging van de kredietunies bij politiek, toezichthouders, andere belangenorganisaties, landelijk, Europees en internationaal Voorlichting, promotie, marketing en communicatie. Zowel voor Kredietunie Nederland alsook voor de kredietunies Oprichten en begeleiden van kredietunies. Service advisering ondersteuning in de operatie financiën en bedrijfsvoering Doelstellingen: MKB ondernemers (circa ) structureel toegang bieden tot financiering van productiemiddelen en werkkapitaal Kennis en ervaring van oudere ondernemers mobiliseren om jonge ondernemers te coachen Per bedrijfstak of per regio kredietunies (coöperatieve kredietverenigingen) oprichten, waar de leden (kredietgevers en -nemers) persoonlijk belang hebben bij succesvolle kredietverlening Door lage overhead de kosten van kredietverlening zo laag mogelijk houden De oprichting van Kredietunie Nederland wordt in het najaar van 2012 afgerond. Het is de ambitie om binnen 5 jaren tot 50 kredietunies te komen in Nederland Beoogd startkapitaal en rendement: Kredietunie Nederland zal een bankvergunning aanvragen, waarvoor een minimum kapitaal van nodig is, dit bedrag zal geplaatst worden bij financiële aandeelhouders, institutionele en particuliere beleggers. Hiertoe worden 500 cumulatief preferente aandelen uitgegeven, elk met een nominale waarde van Er wordt een maatschappelijk verantwoord rendement voorzien van 4 a 5% p.a. De aandelen geven geen recht op een stem in de ALV Kredietunies kopen bij oprichting een aandeel in Kredietunie Nederland ad Het is de bedoeling dat kredietunies over een periode van jaar volledig eigenaar zijn van Kredietunie Nederland. Er zijn aandelen A (prioritietsaandelen, te houden door de Stichting de Zilveren Eeuw), aandelen B (cumulatief preferente aandelen te houden door investeerders), aandelen C (te plaatsen bij de individuele kredietunies). Organen: Kredietunie Nederland heeft allereerst Leden. Uitsluitend kredietunies kunnen lid zijn van KN. Via de Algemene Leden Vergadering kiezen de Leden: de Raad van Toezicht, het Bestuur en de Ledenraad. De Ledenraad overlegt regulier en regelmatig met het Bestuur, c.q. de directie, van Kredietunie Nederland. Uiteindelijk nemen de Leden besluiten over beleid, strategie, bestemming van het eventuele batige saldo, investeringen, etc. Investeerders: Institutionele en professionele particuliere beleggers die hun maatschappelijke betrokkenheid bij de ontwikkeling van deze alternatieve financieringsbron voor het MKB willen tonen. Voor particuliere beleggers wordt de mogelijkheid van een overheidsgarantie onderzocht

18 3.3 MKB CO-FINANCIERINGSFONDS Hoofdactiviteit: Op verzoek van kredietunies, kredietverlening zonder winstoogmerk boven ,- in combinatie met coaching door ervaren MKB-ondernemers, leden van kredietunies. In de loop van 2013 wordt dit fonds aan de hand van de actuele vraag naar co-financiering opgericht. De administratie van het MKB Co- Financieringsfonds wordt gevoerd door Kredietunie Nederland Het fonds heeft een zelfstandige kredietbeoordelings- en kredietbeslissingsverantwoordelijkheid Beoogd startkapitaal en rente: De totale financieringsbehoefte van het MCF bedraagt 27,5 miljoen en zal in tranches van 2,5 miljoen verspreid worden over een periode van 5 jaren. Bij de oprichting van het fonds in 2013 zal 1 emissie plaatsvinden, vervolgens zal 1 emissie in 2014 worden geplaatst, 2 emissies in 2015, 4 emissies in 2016 en 3 emissies in De timing van de aandelenemissies is afgestemd op de jaarlijkse vraag naar kredieten Alle emissies hebben een looptijd van 5 jaren. Dit betekent dat het fonds na 2022 niet meer actief is. In het 2016 wordt besloten of een tweede fonds wordt opgericht om aan de kredietvraag te kunnen blijven voldoen De aandelen betalen een rente van 4% en geven daarnaast recht op een dividend dat, afhankelijk van het resultaat, tussen de 0,5 en 1% bedraagt Deelnemers: Via kredietunies MKB ondernemers met een kredietbehoefte groter dan Investeerders: Institutionele en professionele beleggers die hun maatschappelijke betrokkenheid bij de ontwikkeling van deze alternatieve financieringsbron voor het MKB willen tonen

19 3.4 KREDIETUNIE WERKWIJZE EN OPRICHTING 1. Kredietunies worden door groepen MKB ondernemers opgericht, die het belang van de bedrijfstak, hetzij de regio, of de stad inzien en die bereid zijn vrijwillig initiatief te nemen 2. Deze ondernemers verenigen zich in een initiatiefgroep 3. Deze initiatiefgroep meldt zich aan bij Kredietunie Nederland 4. Samen met Kredietunie Nederland wordt een vooronderzoek gestart om te bepalen of er voldoende draagvlak is bij kredietvragers en kredietgevers voor de oprichting van een kredietunie 5. Vervolgens wordt voor de kredietunie i.o. een businessplan opgesteld, inclusief financiële prognoses 6. Bij een positieve uitslag van vooronderzoek en businessplan wordt: a) een voorlopig bestuur gekozen b) in overleg met Kredietunie Nederland aan de formaliteiten (statuten, reglementen, randvoorwaarden, contracten, administratie, toezichteisen, kredietproces, regels bedrijfsvoering) voldaan c) een uitvoerings- en actieplan opgesteld d) een oprichtingsvergadering voorbereid e) de bereidheid bij leden getoetst om middelen ter beschikking van de kredietunie te stellen f) geïnventariseerd welke concrete kredietaanvragen er zijn g) de kredietunie bij notariële akte opgericht 7. Het voorlopig bestuur opdracht gegeven de eerste Algemene Leden Vergadering voor te bereiden waarin het eerste bestuur wordt gekozen 8. De eerste kredietaanvragen in behandeling genomen

20 3.5 KREDIETUNIE - ORGANEN * In een verdere fase, wanneer een aantal kredieten zijn verstrekt, zal een aantal taken van het Bestuur gedelegeerd worden aan een geheel of gedeeltelijk Orgaan Functie / Taak Bestaande uit betaalde directeur, die de dagelijkse leiding van de kredietunie op zich neemt. ALV Benoemen, schorsen en ontslaan van leden in het Bestuur, de Raad van Toezicht en de Ledenraad Vaststellen van het te voeren beleid, decharge van bestuur en directie voor het gevoerde beleid Goedkeuring van de jaarrekening, benoemen van kascommissie en/of accountant Besluiten over emissies Kredietgevende en kredietnemende Leden die een aandeel in de kredietunie hebben gekocht Ledenraad Voert, namens de ALV, regelmatig en regulier overleg met het bestuur c.q. de directie Leden die door de ALV zijn benoemd Raad van Toezicht (RvT) Toezicht houden op het Bestuur Tenminste drie personen, leden die door de ALV zijn gekozen en benoemd Bestuur* Kredietcommissie Coachingscommissie Kascontrole commissie Uitvoeren van beleid en toezien op de dagelijkse gang van zaken Benoemen en begeleiden van krediet- en coachingscommissie Vertegenwoordigen van de kredietunie binnen de branche of regio Analyseren en beoordelen van kredietaanvragen Het voeren van kredietbeheer in overleg met Qredits en/of KN De kredietcommissie is onafhankelijk en rapporteert aan het Bestuur Selecteren, benoemen, vervangen, opleiden en trainen van coaches De coachingscommissie is onafhankelijk en rapporteert aan het bestuur Controleren van de penningmeester en de financiële gang van zaken binnen de kredietunie, tenzij een accountant is benoemd Tenminste een Voorzitter, een Penningmeester en een Secretaris, leden die door de ALV zijn gekozen en benoemd Tenminste drie Leden waarvan bij voorkeur tenminste een accountant of een oud-bankier met kredietverleningservaring Tenminste drie Leden met vakinhoudelijke en/of lokale/regionale ondernemersdeskundigheid Tenminste drie Leden, waarvan bij voorkeur tenminste een accountant of een oud-bankier met kredietverleningservaring * In een verdere fase, wanneer een aantal kredieten zijn verstrekt, zal een aantal taken van het Bestuur gedelegeerd worden aan een geheel of gedeeltelijk Betaalde directeur, die de dagelijkse leiding van de kredietunie op zich neemt.

21 3.6 KREDIETUNIE - REGELGEVING Regelgeving binnen kredietunies 1.Leden van het bestuur kunnen niet in de krediet- of coachingscommissie zitten. 2.Het is belangrijk dat binnen de kredietunie een blijvend goed evenwicht wordt gehandhaafd tussen betaalde professionals en vrijwilligers. 3.Kredietunie Nederland en kredietunies zullen, voor zover mogelijk, de Angel Saksische regelgeving voor credit unions hanteren, voor de eigen positionering, als ook voor de op te richten kredietunies. Dit houdt ondermeer in: 20% veiligheidsbuffer, maximaal 80% van de toevertrouwde middelen mogen worden uitgeleend; geen mismatch aangetrokken en uitgezette gelden; geen leverage met vreemd vermogen; degelijke kredietacceptatie en kredietbeheerprocedure; betrouwbaar management informatiesysteem; relevante opleidingen op het gebied van kredietverlening en coaching; uitwisseling van ervaring en kennis tussen de leden en de leden van de kredietunies; 4.adequate verantwoording aan toezichthoudende instanties; 5.deskundig bestuur van onbesproken gedrag; 6.deskundige kascontrole commissie; 7.professionele administratie en back-office ; 8.reguliere accountantscontrole van registeraccountantskantoor.

22 3.7 KREDIETUNIE - HET KREDIETPROCES 1. Een kredietvragend lid bespreekt zijn kredietvoorstel met een (ander) lid van de kredietunie; dat andere lid is zijn sponsor, later kan dat zijn coach worden; zij bespreken de kredietaanvraag, hanteren een checklist, waaraan de propositie moet voldoen en komen tot een rendementsvoorstel (rente, aflossing, zekerheden, % aandeelhouderschap, terugbetaling, kortom de modaliteiten van het krediet. Totale doorlooptijd kort, niet langer dan zes weken. 2. De aanvrager en sponsor leggen dit voorstel daarna voor aan het bestuur, c.q. de kredietcommissie van de kredietunie; bij groen licht van het bestuur wordt de kredietaanvraag doorgeleid naar Qredits. 3. Qredits voert een kredietanalyse uit, inclusief BKR toetsing en bedrijfsbezoek (een Due Diligence ) en geeft een classificatie ( rating ) af voor het krediet. Qredits adviseert aan het Bestuur van de kredietunie, die dit advies bespreekt met de kredietcommissie en de coachingscommissie. Het Bestuur neemt de uiteindelijke kredietbeslissing en deelt die aan de aanvrager, sponsor, kredietcommissie en Qredits mee. In overleg met de coachingscommissie wordt de coach benoemd; ook hiervan worden alle betrokkenen op de hoogte gesteld. 4. Is het kredietrisico naar de mening van Qredits en het bestuur van de kredietunie te hoog, of zijn er niet voldoende zekerheden, dan wordt in overleg met het bestuur of de kredietcommissie van de kredietunie, gekeken of de financiering ondergebracht kan worden bij het ministerie van EL&I, onder de Borgstellingsregeling voor het MKB. Deze BBMKB regeling zal circa 1% van het rendement op de financiering kosten, waartegenover het financieringsbedrag tussen de 50% en 80% door de overheid gegarandeerd kan worden. 5. De kredietcommissie zorgt, in overleg met Qredits, voor een zorgvuldige vastlegging van het krediet via een kredietbrief, waarin alle voorwaarden zijn vermeld, via de algemene voorwaarden voor kredietverlening van de kredietunie, veiligstelling van alle zekerheden, indien nodig via Notariële acte en vastlegging van het krediet in de verschillende administraties. Het kredietdossier wordt in verband met de wet op de privacy in de kluis van de kredietunie, of van Qredits, of van Kredietunie Nederland bewaard, hetzij fysiek, hetzij elektronisch. 6. Het krediet wordt extern geadministreerd bij en beheerd door Qredits via Micronet. Alle betrokkenen worden regelmatig en periodiek op de hoogte gehouden, hetzij direct, hetzij via de coaches; de coach treedt op als relatiebeheerder namens de kredietunie. Hij of zij doet verslag aan de kredietcommissie met kopieën aan het Bestuur en Qredits.

23 3.8 JURIDISCH KADER Juridisch kader Teneinde de kredietunies op een meer flexibele manier van middelen te kunnen voorzien voor hun kredietverlening, zal KN een bankvergunning aanvragen bij de Nederlandsche Bank N.V., zodra het minimum kapitaal van 5 miljoen uit emissie beschikbaar is. Voor de kredietunies wordt gekozen voor de juridische structuur van coöperatie op aandelen U.A., wat staan voor uitgesloten aansprakelijkheid, ter bescherming van de leden; deze zijn dan tot niet meer dan het bedrag van hun financieel belang aansprakelijk. Ingeval KN een bankvergunning heeft verkregen, dan kunnen spaargelden onder het deposito garantiestelsel vallen. De wet verbiedt het aanbieden van rechten van deelneming in een beleggingsinstelling. Doordat de kredietgevende leden van de kredietunies een coachende rol op zich nemen, zijn zij voor de wet actief betrokken bij de onderneming die krediet verleent. Zij worden gezien als ondernemers en niet als beleggers. Een coöperatieve vereniging is in principe vennootschapsbelasting verschuldigd. In beginsel is de winstberekening bij de coöperatieve vereniging gelijk aan die van de BV. Er geldt echter een uitzondering: de zogenaamde verlengstukwinst. Verlengstukwinst is de door de coöperatieve vereniging gemaakte winst, die wordt veroorzaakt door het samenvoegen van de activiteiten van de leden van de coöperatie. Dit is het deel van de winst van een coöperatie die toegerekend kan worden aan de activiteiten van de leden. In feite zijn het de opportunity kosten van de arbeid die de leden van de coöperatie leveren. Het andere deel van de winst heet de verzelfstandigde winst en is fiscaal onderhevig aan vennootschapsbelasting. Uitkeringen van de verlengstukwinst aan rechtspersonen zijn niet aftrekbaar van de winst van de coöperatie. Slechts de winst die is toe te rekenen aan de ledenactiviteiten, naar rato van de omvang van het zakelijk verkeer / ledenprestaties, is aftrekbaar. De verlengstukwinst (gedefinieerd in art. 9, lid 2 Wet VpB 1969) is slechts aftrekbaar voor zover deze daadwerkelijk wordt uitgekeerd aan de leden (natuurlijke personen) in het jaar direct volgend op het boekjaar waarin de winst werd behaald. Bij de leden zijn de uitkeringen vervolgens vrijgesteld op grond van de deelnemingsvrijstelling. Om de (maximaal aftrekbare) verlengstukwinst te bepalen, wordt aansluiting gezocht bij de kostenstructuur van de coöperatie. De minimale participatie in het MCF is , van beleggers die minimaal investeren wordt verwacht dat zij voldoende deskundig en professioneel zijn om de aard van de aangeboden producten op de juiste waarde te kunnen schatten.

24 3.9 VERGUNNINGEN EN REGISTRATIES Businessplan: Kredietunie Nederland Wet op het financieel toezicht (Wft) In de Wet op het financieel toezicht (Wft) zijn nagenoeg alle regels en voorschriften voor de financiële markten en het toezicht daarop samengebracht. In totaal zijn per 1 januari 2007 acht toezichtswetten vervangen door de Wft. Het uitgebreide stelsel van toezicht op financiële instellingen dat we in Nederland kennen (toezicht op banken, verzekeraars, beleggingsinstellingen e.d.) is vanaf die datum geregeld in één wet, met daarop gebaseerde lagere regelgeving. Doel van de Wft is de wetgeving voor de financiële markten doelgericht, marktgericht en inzichtelijk te maken. De taken van De Nederlansche Bank N.V. (DNB) (prudentieel toezicht) en die van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) (gedragstoezicht) worden zodanig gescheiden dat er geen sprake is van overlap. In samenwerking met de Ministeries van EL&I en Financiën is Kredietunie Nederland thans bezig met het bepalen van een positionering (om opvraagbare gelden te mogen aantrekken en bewaren is in Nederland een bankvergunning nodig), waarmee kredietunies niet in strijd komen met de Wft. Compliance Basel III, Wft Kredietunies in Ierland en Engeland dienen te voldoen aan de voorwaarden van Basel lll en de eerder gehouden stress tests voor financiële instellingen. Het ligt voor de hand dat kredietunies in Nederland eveneens aan deze voorwaarden zullen moeten gaan voldoen. Governance, Bestuur en Toezicht Op 1 januari 2011 is de Beleidsregel Deskundigheid in werking getreden voor beleidsbepalers van onder toezicht staande ondernemingen die ondermeer vallen onder de Wft. De persoonlijke integriteit van beleidsbepalers maakt deel uit van de integriteit van de financiële sector. Om deze persoonlijke integriteit te waarborgen, werd en wordt elke (dagelijks) (mede)beleidsbepaler (in principe) eenmalig getoetst op betrouwbaarheid, waarvoor een Betrouwbaarheidsformulier ingevuld moet worden. De Nederlandsche Bank N.V. kan het betrouwbaarheidsonderzoek opnieuw uitvoeren aan de hand van de gegevens, zoals toezichtinformatie en antecedenten, die de bank zelf al heeft. World Council of Credit Unions Kredietunie Nederland zal zich aansluiten bij de World Council of Credit Unions ( een organisatie, die in 100 landen meer dan 54,000 Credit Unions telt, met 188 miljoen individuele leden. WOCCU heeft in ontwikkelingslanden een uitgebreid netwerk opgezet om, vaak beginnend met Microfinanciering, locale Credit Unions op te zetten; zij werkt daartoe samen met de Wereld Bank en regionale Ontwikkelingsbanken.

25 4 FINANCIELE ANALYSE

26 4.1 UITGANGSPUNTEN FINANCIEEL MODEL Businessplan: Kredietunie Nederland Kredietunie Nederland a) Kredietunie Nederland ontvangt van iedere kredietunie ee n dekkingsbijdrage in de kosten van 1% over de uitgezette middelen, zodra een kredietunie een positief resultaat behaalt. b) Kredietunie Nederland ontvangt van de kredietunies de helft van de kredietbeheerprovisie die deze van kredietnemende leden ontvangen. c) Aangenomen is dat Kredietunie Nederland aan de kredietunies 3% rente betaalt over de middelen die de kredietunies bij Kredietunie Nederland stallen. d) Kredietunie Nederland zal vanaf 2014 in plaats van Qredits voor iedere kredietunie de kredietanalyse verzorgen en ontvangt hiervoor per krediet-aanvraag. e) Kredietunie Nederland wordt lid van iedere kredietunie, zij koopt hiervoor een ledenaandeel ten bedrage van 2.000, daarnaast zal zij per kredietunie voor aan ledencertificaten aanschaffen. f) Kredietunie Nederland plaatst een emissie van 5 miljoen euro aan aandelen B, de aandelen hebben een nominale waarde van en geven recht op 4 à 5% dividend, derhalve is gerekend met 4,5%. g) Kredietunie Nederland heeft een lening van ontvangen van het ministerie van economische zaken, landbouw en innovatie. h) Kredietunie Nederland zal een bankvergunning aanvragen, de kosten hiervoor worden verspreid over 2012, 2013 en i) Kredietunie Nederland herbelegt alle toevertrouwde middelen en alle middelen uit eigen exploitatie. j) Kredietunie Nederland financiert eventuele liquiditeitstekorten van kredietunies in de opstartfase. Kredietunies a) Kredietunies betalen aan Kredietunie Nederland een dekkingsbijdrage in de kosten van 1% over de uitgezette middelen, zodra een kredietunie een positief resultaat behaalt. b) Kredietunies berekenen aan kredietnemende leden jaarlijks 1,5% kredietbeheerprovisie over het uitstaande krediet. c) Kredietunies stallen de overtollige liquide middelen bij Kredietunie Nederland, zij ontvangen hierover 3% rente. d) Kredietunie betalen per kredietaanvraag voor kredietanalyse. Tot en met 2013 zal dit worden betaald aan Qredits, daarna aan Kredietunie Nederland. e) De nominale waarde van een aandeel in een kredietunie bedraagt hier f) Ieder kredietverstrekkend lid schaft gemiddeld voor aan ledencertificaten aan. g) Iedere kredietunie houdt een buffer aan te houden ter grootte van minimaal 20% van de ingebrachte gelden uit ledencertificaten. h) Kredieten worden verstrekt voor een periode van 5 jaren en worden lineair afgelost. i) Kredietunies berekenen 1,5% afsluitprovisie over het nominale bedrag van het ieder krediet dat is verleend. j) Iedere kredietunie zal een voorziening voor oninbare kredieten aanleggen, deze voorziening bedraagt de eerste 2 jaren 1,2% van het totaal bedrag aan uitstaande financiering en. Vanaf het 3 e jaar zal dit verhoogd worden naar 1,5%. k) Een gemiddeld krediet zal in een kleine, middel en grote kredietunie respectievelijk , en bedragen.

27 4.2 FINANCIELE SAMENVATTING KREDIETUNIE NEDERLAND Inkomsten Kredietunie Nederland Bijdrage over balanstotaal - liquide middelen per Kredietunie Bijdrage uit kredietbeheer aan KN Preferent dividend op aandelen initieel bedrag 5M Inkomsten kredietanalyse Kosten kredietanalyse Rente-inkomsten gestalde middelen KU's Rente-uitgaven gestalde middelen KU's Rente-opbrengsten uit overtollige liquide middelen Rente lasten lening ministerie EL&I Exploitatiekosten Operationele Marge (exploitatie resultaat) Marge Cumulatief Balans Participaties in kredietunies Liquide middelen Totaal Activa Aandelen B Aandelen C van kredietunies Exploitatieresultaat Saldo eigen vermogen Lening EL&I Totaal Passiva Operationele marge De negatieve operationele marge die in de eerste jaren wordt gerealiseerd, kan worden gefinancierd, doordat in 2012 een bedrag van 5 miljoen uit emissie wordt opgehaald. Kredietanalyse en gestalde middelen De inkomsten en uitgaven van kredietanalyse zijn aan elkaar gelijk, omdat dit zal gebeuren tegen kostprijs. Voor de gestalde middelen geldt hetzelfde, KN betaalt 3% rente aan kredietunies en zet deze tegoeden elders weg ook tegen 3%. Exploitatiekosten Een uitsplitsing van de exploitatiekosten is opgenomen in bijlage VI. Liquide middelen Door het positieve resultaat in 2015 en 2016 beschikt KN in 2016 over circa 8,9 miljoen aan liquide middelen. Liquiditeitsontwikkeling Beginsaldo liquide middelen Opbrengst uit emissie en aandelen Lening EL&I Inkomsten Operationele kosten Investering in participaties kredietunies Eindsaldo liquide middelen

28 4.3 FINANCIELE SAMENVATTING KLEINE KREDIETUNIE Inkomsten / uitgaven jaar 1 jaar 2 jaar 3 jaar 4 jaar 5 Creditrente kredietverstrekkers Kosten eenmalige kredietanalyse ( per krediet) Afsluitprovisie nieuwe kredieten Kredietbeheerprovisie Debetrente kredietnemers Rente over surplus liquiditeiten Resultaat uit verstrekken van financieringen Totale operationele kosten per jaar Operationeel resultaat ex afdracht KN Afdracht KN (percentage over balanstotaal - liquide middelen) Afdracht KN (helft van kredietbeheerprovisie) Operationeel resultaat incl afdracht KN Operationeel resultaat cumulatief Operationele marge Iedere kleine kredietunie zal vanaf het 2 e jaar een positief resultaat laten zien. Afdracht KN percentage over balanstotaal liquide middelen Deze afdracht vindt alleen plaats wanneer een kredietunie ee n positief resultaat laat zien. Liquide middelen De liquide middelen in het eerste jaar zijn negatief. Maar beschouwd moet worden dat de buffer ook uit liquide middelen bestaat, deze staan gestald bij KN. Balans jaar 1 jaar 2 jaar 3 jaar 4 jaar 5 Uitstaande leningen Buffer liquide middelen 20% uit ledencertificaten Liquide middelen Totaal Activa Ledenkapitaal Exploitatiesaldo Saldo eigen vermogen Voorziening oninbare kredieten Ledencertificaten Totaal Passiva

29 4.4 FINANCIËLE SAMENVATTING MIDDELGROTE KREDIETUNIE Inkomsten / uitgaven jaar 1 jaar 2 jaar 3 jaar 4 jaar 5 Creditrente kredietverstrekkers Kosten eenmalige kredietanalyse ( per krediet) Afsluitprovisie nieuwe kredieten Kredietbeheerprovisie Debetrente kredietnemers Rente over surplus liquiditeiten Resultaat uit verstrekken van financieringen Totale operationele kosten per jaar Operationeel resultaat ex afdracht KN Afdracht KN (percentage over balanstotaal - liquide middelen) Afdracht KN (helft van kredietbeheerprovisie) Operationeel resultaat incl afdracht KN Operationeel resultaat cumulatief Operationele marge Iedere middelgrote kredietunie zal vanaf het 2 e jaar een positief resultaat laten zien. Afdracht KN percentage over balanstotaal liquide middelen Deze afdracht vindt alleen plaats wanneer een kredietunie ee n positief resultaat laat zien. Liquide middelen De liquide middelen in het eerste jaar zijn negatief. Maar beschouwd moet worden dat de buffer ook uit liquide middelen bestaat, deze staan gestald bij KN. Balans jaar 1 jaar 2 jaar 3 jaar 4 jaar 5 Uitstaande leningen Buffer liquide middelen 20% uit ledencertificaten Liquide middelen Totaal Activa Ledenkapitaal Exploitatiesaldo Saldo eigen vermogen Voorziening oninbare kredieten Ledencertificaten Totaal Passiva

30 4.5 FINANCIËLE SAMENVATTING GROTE KREDIETUNIE Inkomsten / uitgaven jaar 1 jaar 2 jaar 3 jaar 4 jaar 5 Creditrente kredietverstrekkers Kosten eenmalige kredietanalyse ( per krediet) Afsluitprovisie nieuwe kredieten Kredietbeheerprovisie Debetrente kredietnemers Rente over surplus liquiditeiten Resultaat uit verstrekken van financieringen Totale operationele kosten per jaar Operationeel resultaat ex afdracht KN Afdracht KN (percentage over balanstotaal - liquide middelen) Afdracht KN (helft van kredietbeheerprovisie) Operationeel resultaat incl afdracht KN Operationeel resultaat cumulatief Operationele marge Een grote kredietunie zal vanaf het 1 e jaar een positief resultaat laten zien. Balans jaar 1 jaar 2 jaar 3 jaar 4 jaar 5 Uitstaande leningen Buffer liquide middelen 20% uit ledencertificaten Liquide middelen Totaal Activa Ledenkapitaal Exploitatiesaldo Saldo eigen vermogen Voorziening oninbare kredieten Ledencertificaten Totaal Passiva

31 BIJLAGEN

32 BIJLAGE I BETROKKEN PERSONEN Paul G. van Oyen (1944) kreeg filosofie en bankieren met de paplepel ingegoten. Hij vertrok na zijn studie rechten aan de Universiteit van Amsterdam naar Londen om zich in het bankvak te bekwamen. In 1973 begon hij een loopbaan bij de Rabobankorganisatie, in 1986 richtte hij een nieuwe zakenbank op in Amsterdam, thans opgenomen binnen het bedrijf van de Delta Lloyd Bank. Als zelfstandig adviseur is hij ook betrokken bij projecten van de ABNAMRO Bank. Roland R. Lampe (1946) studeerde rechten aan de Vrije Universiteit en Internationaal Recht aan de Universiteit van Amsterdam. Het bankvak leerde hij bij de Bank of America NT&SA en bij Rabomerica International Bank NV, een joint venture met Rabobank Nederland. In Den Haag vestigde hij een bijkantoor van Rabobank Nederland en nam hij de reorganisatie en herpositionering ter hand van het bijkantoor van F. Van Lanschot Bankiers NV. Bij Peat Marwick Nederland was hij als senior manager verantwoordelijk voor Corporate Advisory Services, Cash- en Treasury Management, Venture Capital financiering. Hij was initiatiefnemer van de Venture Capital Gids, die hij een aantal jaren uitgaf voor Peat Marwick. Sinds 1987 heeft hij zijn eigen adviesbedrijf L&A Lampe & Associates bv. Bart Muller (1945) studeerde Tropische Landbouw aan de Hogere Landbouwschool in Deventer en Nederlands Recht aan de Universiteit van Utrecht (Bedrijfs- Sociaal- Economische afstudeerrichting ). Hij werkte in verschillende functies bij Rabobank Nederland en als algemeen directeur van verschillende locale Rabobanken. Na zijn werkzame periode voerde hij projecten uit van de Rabobank Foundation in Indonesië en Ethiopië op het vlak van microfinanciering. Tenslotte was Bart een halfjaar interim-directeur bij de Coöperatieve Spaar- en Kredietbank GODO te Paramaribo (Suriname). Jan George Bakker (1951) werkte in verschillende financiële functies en als accountant bij KPMG, PWC, IFF Nederland, Euroko/Achmea, Conquestor. Jan George is thans ook Coach startende ondernemers bij Qredits Microkrediet in Nederland. Hij zal Kredietunie Nederland als Financieel Directeur a.i. ondermeer de verantwoordelijkheid op zich nemen voor de administratieve organisatie, het kredietproces, waarover Kredietunie Nederland thans met Qredits in gesprek is, de financiering, de financiële verantwoording, de rapportage aan toezichthoudende organisaties, de financiële planning, budgettering etc. Bestuursadviseurs Regina Schim-Van der Loeff, laatst vertegenwoordiger van de Provincie Zuid-Holland bij de Europese Unie in Brussel en thans Vice-President Femmes leaders Nederland. Regina gaat ons helpen onze contactennetwerk in Brussel en Luxemburg met Europarlementariers, EU-bestuurders, EU ambtenaren te verstevigen en uit te breiden, Bovendien zal zij zich gaan oriënteren op contacten met internationale credit union organisaties. Henk Kool, studeerde rechten in Leiden, was co-auteur van twee boeken: The Takeover of a BV en Fusies, overnames & management buyout. Henk heeft zijn eigen bedrijf: Independent Corporate Finance Consultant. Daarvoor werkte hij o.a. bij Parnassus Participation Fund bv, TMF Financial Services bv, Generale Bank Nederland nv, Credit Lyonnais Nederland nv en ABN. Henk heeft specifieke deskundigheid opgebouwd in kredietverlening aan bedrijven, heeft daarover cursussen ontwikkeld en opleidingen gegeven. Henk zal onze guardian angel zijn voor wat betreft kredietverlening aan het MKB, zowel via Qredits, als in latere instantie via Kredietunie Nederland.

33 BIJLAGE I (VERVOLG) BETROKKEN PERSONEN Raad van Advies Jan Kamminga heeft zich bereid verklaard Kredietunie Nederland met raad en daad terzijde te staan. Jan heeft ruime bestuurlijke ervaring binnen het MKB en binnen de politiek. Jan werkte vanaf 1969 als makelaar in Groningen. Van 1976 tot 1986 was hij tevens lid van het hoofdbestuur van de VVD, vanaf 1981 als voorzitter. Van 1987 tot 1996 was hij voorzitter van het Koninklijk Nederlands Ondernemers Verbond en zijn opvolger MKB-Nederland. Van 1997 tot 2004 was hij Commissaris van de Koningin in Gelderland. Sinds 2005 tot 2011 was hij voorzitter van de FME-CWM (Vereniging van ondernemingen in de technologisch-industriële sector). Nog drie leden Raad van Toezicht Voorzitter bekend

34 BIJLAGE II BETROKKEN ORGANISATIES Duurzaam veranderen met uw eigen mensen Bakkenist regisseert en verankert de verandering, omdat wij samen met uw eigen mensen het resultaat bereiken. We bereiken dit resultaat o.a. door de bestaande patronen te doorbreken, zodat uw mensen na ons vertrek zélf het verschil maken voor uw klanten. Bakkenisters zijn ondernemend, schuwen nieuwe initiatieven niet en zijn bereid zelf risico's te dragen. Zij doen dat op een verantwoorde wijze en wegen voordelen en risico's zorgvuldig af. Bakkenist ondersteunt de Kredietunie, omdat het vernieuwend is, ondernemers stimuleert om elkaar te financieren en omdat het voorziet in een steeds groter wordende behoefte bij mkb-ondernemers. BankoftheFuture Transition to a resilient and sustainable financial ecosystem Bank of the future is a co-creation platform to enable the transtion to a resilient and sustainble financial ecosystem. This platform connects people, social networks, thinktanks, exemplars and organisations around tangible design points that grow the value and resilience of financial sector. People lead and organisations follow. A bank of the future is a bank for the future. The future is NOW! We define societal value to include economic value, financial value, social value, ecological value and cultural value. We believe that this broader value framework will deliver better outcomes for everyone. We think Kredietunie Nederland tries to promote values like solidarity, social fabric, equal sharing of risks and rewards, transfer of knowledge and experience etc. Therefore we support her ambition. kredietunies in Nederland mogelijk te maken. NEDERLAND BDO heeft de ambitie om de rol van vertrouwde adviseur en onafhankelijke accountant te vervullen voor klanten en de maatschappij. BDO wil zich onderscheiden door het bieden van: de allerbeste service aan onze klanten én het leveren van de beste kwaliteit; professionele uitdaging en verdiepingsmogelijkheden voor partners en medewerkers. Onze belofte: Omdat mensen tellen. Voor BDO zijn cijfers en regels niet het enige uitgangspunt. Een betrokken relatie en het beste advies van de vertrouwde adviseur zijn de basis voor een langdurige vertrouwensband tussen onze medewerkers en klanten. Wij zijn ervan overtuigd dat het de mensen zijn die er toe doen en niet alleen de cijfers en regels. Daarom luidt onze pay-off Omdat mensen tellen. Duidelijker kan het niet. BDO ondersteunt Kredietunie Nederland om mkb-ondernemers toegang te bieden tot een nieuwe financieringsbron. BOVAG is een brancheorganisatie van ruim ondernemers die zich met mobiliteit bezighouden. Bedrijven die zich hebben gespecialiseerd in personenauto s, bedrijfsauto s en trucks, tweewielers, caravans, aanhangwagens, motorenrevisie, autoverhuur, autowassen, verkeersopleidingen en tankstations zijn welkom als lid. BOVAG dient voor deze bedrijven als platform, nieuws-, voorlichtings- en informatiecentrum. BOVAG lobbyt, adviseert en organiseert kwaliteitszorg. Daarnaast is BOVAG een werkgeversorganisatie die zich bezighoudt met arbeidsvoorwaardenbeleid, arbeidsvoorziening, arbeidsomstandigheden en onderwijs. Bovendien zorgt BOVAG als netwerkorganisatie voor inkoopbundeling. Kortom, BOVAG biedt op een breed front een grote meerwaarde aan bij aangesloten bedrijven. Voor het einde van 2012 hoopt BOVAG een pilot met een kredietunie te kunnen starten, exclusief voor BOVAGleden. Via zo n kredietunie kunnen ondernemers makkelijker aan krediet komen. De verstrekkers van het krediet komen eveneens uit de branche en treden ook op als coach. BUS8 is een uniek bureau dat Social Media en Online werken (in the cloud) combineert. Social media is niet meer weg te denken. In onze ogen is echter de basis van Marketing niet veel veranderd. Marketing beschikt nu eerst over de gereedschappen en infrastructuren om brandbuilding nauwgezet uit te werken, doelgroepen te vinden, in contact te komen en klanten te werven op een manier die aansluit bij die klant. Daarnaast zijn de gereedschappen voor bijvoorbeeld analyses en webcare tegenwoordig van dien aard dat u niets meer hoeft te missen en u de communicatie continue kunt finetunen om zodoende uw klanten te behouden en/of eventueel de binding tussen de (doel)groepen te verhogen. Dit waren ook vóór Social Media de doelstellingen. Bus8 ondersteunt Kredietunie Nederland en kredietunies omdat wij geloven in de vernieuwing in financiering en overdracht van kennis en ervaring die voor MKB ondernemers beschikbaar wordt gemaakt, op een heel eigentijdse manier. CrowdAboutNow gelooft in de kracht van crowdfunding en ondernemerschap. CrowdAboutNow staat voor een toekomst waarin iedereen investeerder of ondernemer kan zijn. Direct en transparant crowdfunden, ondernemen en investeren. Bij CrowdAboutNow is iedereen vanaf nu investeerder. Vanaf 10 euro kan je al investeren in de ondernemingen van morgen. Door online jouw onderneming te presenteren, kun je je hele netwerk eenvoudig laten investeren. Op deze manier creëer je snel een groep investeerders rond je onderneming die in jou en jouw onderneming gelooft. Zit je te denken om je eigen onderneming te crowdfunden? Lees dan meer over zelf crowdfunden en meld je aan op onze website! CrowdAboutNow en Kredietunie Nederland werken samen in financieringsvragen waaraan (nog) niet door kredietunies kan worden voldaan, maar die toch kansrijk zijn voor investeerders.

35 BIJLAGE II BETROKKEN ORGANISATIES Een vitale banksector is belangrijk voor elke maatschappij. Banken met een lange termijn perspectief verschaffen de "brandstof" die bedrijven en particulieren nodig hebben om een duurzame toekomst te kunnen bouwen. De reële economie is daarbij leidend, de financiële sector dienend. Naast prudentie en vertrouwen blijven financiële innovatie en ondernemerschap cruciaal. Fier ondersteunt Kredietunie Nederland, omdat kredietunies terug gaan naar de wortels van het bankieren: sparen en lenen. Kredietunies zijn kredietverenigingen van, voor en door ondernemers, zij bevorderen de gemeenschapszin, het sociale weefsel en de menselijke maat, zij brengen ondernemers ertoe om risico en rendement met elkaar te delen en tenslotte wordt door het coachingsysteem kennis en ervaring overgebracht van oudere op jongere ondernemers. Het is relatiebankieren in optima forma. De Nederlandse Brood- en banketbakkers Ondernemersvereniging (NBOV) vertegenwoordigt sinds 1998 de belangen van ca ambachtelijke brood- en banketbakkers in Nederland. De vereniging kent een lange historie en is tot stand gekomen door een fusie tussen haar rechtsvoorgangers BBOV, BCOB en de voormalige NBOV. De huidige vereniging wordt zoveel mogelijk bestuurd door vertegenwoordigers uit de praktijk dat wil zeggen praktiserende brood- en banketbakkers in samenwerking met een deskundig secretariaat dat de leden collectieve en individuele ondersteuning biedt. De NBOV werkt intensief samen met o.a. overheden, onderwijsinstellingen, maatschappelijke en collega-brancheorganisaties. In samenwerking met Kredietunie Nederland streeft de NBOV naar een evenwichtige financiële dienstverlening voor ambachtelijke ondernemers in de brood- en banketbakkerij. Zie ook Qredits is een gespecialiseerde kredietverlener, die zich richt op de financiering van kleine ondernemingen in Nederland Het doel van Qredits is de ontwikkeling van het kleinbedrijf te bevorderen door specifieke kredietverlening- en coachingsfaciliteiten aan te bieden aan startende en bestaande ondernemers met minder dan 5 werknemers of zelfstandigen (ZZP'ers). Qredits heeft geen winstoogmerk en wil vooral haar visie praktisch vormgeven om ondernemerschap in Nederland breder toegankelijk te maken. Qredits zal kredietunies in de aanlooptijd ondersteunen in het beoordelen van kredietaanvragen, de kredietanalyse en het kredietbeheer en daartoe samenwerken met Kredietunie Nederland. Kredietunies kunnen kredietaanvragen tot ,- aan Qredits voorleggen.

36 BIJLAGE III SCHEMA WERKING KREDIETUNIE

37 BIJLAGE IV: ONTWIKKELING LEDENAANTALLEN Ontwikkeling aantal opgerichte kredietunies totaal Groot Middel Klein Totaal Ontwikkeling nieuwe leden per jaar per kredietunie jaar 1 jaar 2 jaar 3 jaar 4 jaar 5 totaal Groot M iddel Klein

38 BIJLAGE IV: ONTWIKKELING LEDENAANTALLEN Ontwikkeling aantal leden cumulatief alle kredietunies Groot M iddel Klein Totaal Aantal kredietverstrekkende leden Groot M iddel Klein Totaal Aantal kredietnemende leden Groot M iddel Klein Totaal

39 BIJLAGE V: TOTAAL LEDENCERTIFICATEN EN UITGEZET KREDIET Ingebrachte gelden cumulatief in (waarvan 20% in kas blijft) Groot M iddel Klein Totaal Totaal uitstaande financieringen alle kredietunies in Groot M iddel Klein Totaal