Vliegen de aardbeien of de aardbijen?
|
|
- Michiel van der Berg
- 8 jaren geleden
- Aantal bezoeken:
Transcriptie
1 L E E S T E K S T Kroon Opgezwollen bloembodem of schijnvrucht Steel Vliegen de aardbeien of de aardbijen? Pitjes, de echte vruchten Aardbeien kent toch iedereen. Bloedrood van kleur met een groen kroontje, een zoete geur, boordevol vitamine C en vooral verschrikkelijk lekker van smaak. Kortom, een vrucht om van te smullen. En toch maak ik hier een fout. De aardbei is niet de vrucht, maar slechts een schijnvrucht. Wat wij opeten is de opgezwollen bloembodem van de plant. De echte vruchten zijn de kleine pitjes op de rode huid. Aardbeien groeien aan struiken, dicht bij de grond. Er zijn heel veel verschillende rassen te onderscheiden. Bovendien kan je over vrijwel de hele wereld wilde aardbeien aantreffen. Die zijn meestal kleiner en donkerder dan de soorten die we in de winkel aantreffen, maar wel heel lekker. En dan zijn er ook nog aardbijen, maar die laat je beter vliegen in plaats van op te eten! Van uitloper tot bloedrood snoepje In ons land worden jaarlijks zo n 42 miljoen kilogram aardbeien geteeld. Slechts 1/5 daarvan is voor eigen gebruik, de rest wordt uitgevoerd. De eenvoudigste manier om aardbeien te kweken is gewoon in open lucht, in de volle grond, zoals papa misschien ook in de moestuin doet. Je steekt het plantje in de grond en bedekt de bodem eventueel met wat plastiek. Daardoor krijgt het onkruid minder kans om te groeien en worden de vruchten beschermd tegen vocht en vuil. Voor de rest moet je enkel nog de vruchten oogsten als ze rijp zijn. Er is echter een groot gevaar bij deze werkwijze: het weer. Zonder bescherming is de kans op beschadiging door regen en hagel zeer groot. Daarom brengt men boven de aardbeibedden soms een plastiek overkapping aan. Deze overkapping is vrij makkelijk te plaatsen en ook makkelijk te verplaatsen. Al naargelang het weer kan men die overkapping open of dicht doen. Daardoor zijn de plantjes beter beschermd tegen ons wisselvallig weer. Maar toch is onze aardbeiteler bij deze twee werkwijzen nog behoorlijk afhankelijk van het weer. Te hoge temperaturen of te grote vochtigheid kunnen de oogst ernstig verstoren. Daarom schakelen heel wat aardbeikwekers over op aardbeiteelt in serres. Deze werkwijze vergt heel wat meer inspanningen en kosten, maar de kans op lekkere aardbeien is veel groter dan bij de vorige twee. Om nieuwe plantjes in zijn serre te plaatsen worden uitlopers van planten met goede opbrengst gebruikt. Die kweekt de aardbeikweker in de lente en de zomer buiten op een vermeerderingsveld. Vanaf eind juli tot uiterlijk half augustus worden deze uitlopers in een wachtbed geplant. Dit wachtbed bestaat meestal uit een laag goede grond op een zwarte plastiek grondbedekking. Omdat het volop zomer is moeten de plantjes zeer veel water krijgen. Tuinbouw.1
2 L E E S T E K S T Proefondervindelijk heeft men ontdekt dat aardbeiplanten betere vruchten geven als ze gedurende een tweetal weken in een koelcel geplaatst worden bij een temperatuur tussen +2 en -2 C. Daarna laat men de plantjes zo traag mogelijk terug ontdooien. Dit kan 3 tot 4 dagen duren. Ondertussen is men in de serre aan de slag gegaan. De grond waarin men de aardbeien plant, wordt zorgvuldig klaargemaakt. Aardbeiplanten kunnen zeer slecht tegen zout in de grond. Te veel zout belemmert de wortelvorming. Daarom laat de aardbeiteler jaarlijks de grond onderzoeken. Als die te veel zout bevat, sproeit hij een grote hoeveelheid water over de te beplanten oppervlakte. Het wegvloeiende water voert dan het overtollige zout mee. Als men steeds opnieuw aardbeien op dezelfde plaats kweekt, raakt de grond stilaan uitgeput. Daarom moet het bodemonderzoek aan de aardbeikweker ook vertellen welke stoffen hij aan de grond moet toevoegen. Dit doet hij een paar weken voor hij begint te planten. Van half november tot eind december kunnen de plantjes eindelijk in de serre geplant worden. Bij glasaardbeien wordt over het aardbeibed steeds een zwarte of witte plastiek gelegd. Boven elk plantje snijdt de kweker een kruis in de plastiek en haalt met de hand het plantje onder de bedekking uit. Zo blijven de aardbeien zuiver en droog. In het begin hebben de plantjes zeer veel water nodig. Daarom moet de kweker regelmatig beregenen. Eens de planten in bloei staan schakelt hij over op bevloeien om de bloesems niet te beschadigen. De luchtvochtigheid in de serre houdt hij later op peil door water te vernevelen. Om goed te kunnen groeien hebben onze aardbeiplantjes natuurlijk ook voldoende warmte nodig. Die kan in de serre probleemloos geregeld worden. Maar toch bemerken we hier twee eigenaardigheden. Kwekers hebben ontdekt dat aardbeiplanten beter groeien onder invloed van CO2-gas. Daarom gaan zij aardgas vrij in de serre verbranden. Zo komt CO2 vrij in de serre. Om de stookkosten zo laag mogelijk te houden gaat de aardbeikweker proberen zo weinig mogelijk warmte te laten verloren gaan. Dit kan door de warmte zo dicht mogelijk bij de plantjes te brengen. Het lijkt wel een beetje op vloerverwarming bij ons thuis, want tussen de plantjes liggen PVC-slangen waardoor water van maximum 40 C stroomt. Eens de plantjes bloeien worden de slangen op 20 cm hoogte gehangen, want nu hebben de bloempjes veel warmte nodig. Om vruchten te bekomen, moeten de bloesems bevrucht worden. In open lucht geen probleem, daar zorgen de insecten wel voor. Maar hoe moet dat nu in de serre? Op het gepaste moment brengt de kweker voldoende bijen in de serre, en die zorgen voor de bevruchting. En dan maar hopen op een overvloedige oogst. Die oogst gebeurt volledig met de hand om de tere vruchten niet te beschadigen. Daardoor neemt hij verschrikkelijk veel tijd in beslag. Elk aardbeibed moet immers meerdere keren geoogst worden, want niet alle aardbeien zijn op hetzelfde moment rijp. En ik die dacht dat aardbeien kweken een fruitje van een cent was....2 Tuinbouw
3 W E R K O P D R A C H T Vliegen de aardbeien of de aardbijen? 1. Aardbeienvraagstuk. Sam heeft thuis nog een stukje grond vrij liggen. Als echte tuinier wil hij ook eens proberen om zelf aardbeien te kweken. Hij heeft plaats voor 5 bedden die elk 5m lang zijn. Zoals je weet is zo'n zaaibed 1m60 breed en staan de plantjes op 30 cm van elkaar. Hoeveel aardbeiplantjes zal Sam in het totaal kweken en hoeveel zijn dit er gemiddeld per vierkante meter? Totaal aantal aardbeiplantjes : Aantal per vierkante meter : 2. Aardbeiverpakkingen. Wist je dat zelfs de verpakking van aardbeien streng gereglementeerd is? Van 1 november tot 1 mei worden ze verpakt in aluminium doosjes per 150 g. Daarna worden het doosjes van 200 g. In volle aanvoerperiode (juni - oktober) kan je ze kopen in doosjes van 500g. Bereken maar eens de prijs van 1 kg voor elke periode als je weet dat de prijs heel het jaar door 60 fr. per doosje is. (Ook al is dit in werkelijkheid niet zo!) Probeer maar eens de prijsschommelingen voor te stellen op een grafiek. Waarom zal die grafiek er in werkelijkheid niet zo uitzien? Maak hier je grafiek Begrijp je nu waarom die verschillende verpakkingen opgelegd worden?- g jan. feb. maa. apr. mei Jun. Jul. aug. sep. okt. nov. dec. Tuinbouw.3
4 D O E - A C T I V I T E I T E N 3. Aardbeien plukken. De oogst gebeurt volledig met de hand om de tere vruchten niet te beschadigen. Die oogst neem 60 % van de totale hoeveelheid arbeid in de serre in beslag. Om 10 are aardbeien te oogsten zijn er 150 tot 200 uur nodig. Elk aardbeibed moet immers meerdere keren geoogst worden, want niet alle aardbeien zijn op hetzelfde moment rijp. Denk mee met ons en vul de nodige gegevens in : De totale hoeveelheid arbeid van een aardbeikweker is %. De oogst neemt Er blijft nog Om 1 ha aardbeien te oogsten is er zo n of %. in beslag. % over. % van de totale hoeveelheid arbeid. uur nodig, Hoeveel uur besteedt de aardbeikweker nog aan ander werk, naast het oogsten? Hoeveel uur werkt een aarbeikweker in totaal? We denken verder... Een aardbeikweker werkt alleen gemiddeld uur per dag. Dat is uur per week. Voor de oogst is er uur nodig. Hoeveel weken heeft hij zelf nodig om te oogsten? Is dit mogelijk? Waarom (niet)? 4. Vergelijking appeloogst en aardbei-oogst. appeloogst aardbei-oogst periode september - oktober bijna heel het jaar door, maar met een piek in de zomermaanden aantal plukkers zeer veel, een kleiner aantal, maar gedurende een korte periode maar wel gedurende een langere periode manier van oogsten met de hand met de hand moeilijkheidsgraad gewoon, maar wel zwaar zeer moeilijk, de aardbeien zijn immers zeer kwetsbaar Is het bovenstaand schema je duidelijk? Denk dan eens wat dieper na over onderstaande vragen. Werk per twee. Meer info vind je misschien wel in de teksten rond de teelt van appels en de teelt van aardbeien. Raak je er nog niet uit? Je leerkracht helpt je zeker! Je zult merken dat het schema hierboven zeker niet alles vertelt. Onthou dat heel goed! Een schema is slechts een samenvatting! Hoe komt het dat de aardbeiteler bijna het hele jaar kan oogsten? Waarom gebeurt de appeloogst op een veel kortere periode? Waarom moet men de appels met de hand oogsten?.4 Tuinbouw
5 D O E - A C T I V I T E I T E N Vliegen de aardbeien of de aardbijen? 1. De ene aardbei is de andere niet. Aardbeien tref je aan in verschillende categorieën, de ene al duurder dan de andere. Je kan ook onderscheid maken tussen inlandse en buitenlandse aardbeien. Verder kan je aardbeien ook onderverdelen volgens de teeltwijze: in volle grond, onder overkappingen of in de serre. Tenslotte zijn er ook verschillende soorten aardbeien (uit de eigen tuin, uit de winkel, wilde aardbeien...). Misschien kan je wel enkele variëteiten op de kop tikken. Vergelijk de verschillende soorten aardbeien die je ter beschikking hebt. Dit zal zeer afhankelijk zijn van de streek waarin je woont en de periode waarin je deze opdracht uitvoert. Als mogelijke vergelijkingscriteria denken wij aan vorm, kleur, grootte, aroma en natuurlijk smaak. 2. Aardbeienuitnodiging Wat heb je nodig: - Papier rood en groen - Schaar - Lijm - Schrijfspullen Als je op je verjaardag een aardbeiensmulpartij gaat geven dan kan je leuke uitnodigingen maken in de vorm van een aardbei. Neem een rood vel papier van ongeveer 20 bij 9 cm. Vouw dat dubbel zodat de kaart 10 bij 9 cm wordt. Teken hierop de vorm van een aardbei waarbij je erop moet letten dat de gevouwen bovenkant bovenin blijft en je die niet hoeft te knippen. Knip de ronding van de aardbei wel uit beide blaadjes tegelijk. Dan knip je uit groen papier de vorm van een blaadje zoals je hiernaast ziet. Plak deze op de aardbei waarbij je erop let dat de bovenste groene blaadjes nog net boven de aardbei uitsteken. Nu alleen nog een aantal V-tjes tekenen op de aardbei en dan ziet hij eruit om op te eten. De kaart is nu af en in de binnenkant kan je met mooie letters de uitnodiging schrijven. 3. Aardbeiballonnen Neem de rode ballonnen en blaas die op. Leg er een knoop in zodat de ballon niet meer leeg loopt. Met de zwarte stift kan je er allemaal v-tjes op tekenen, waarbij je er moet op letten dat de knoop steeds bovenin blijft zitten. Wat heb je nodig: - Groen papier - Schaar - Plakband - Zwarte stift - Rode ballonnen Neem nu het groen papier en maak daar stroken van ongeveer 2 cm breed van. Knip aan de uiteinden een punt. Vouw ze dubbel zoals je hier ziet en plak die stroken dan met plakband aan de ballon in de buurt van de knoop. Nu nog wat mooie plekjes zoeken en de ballonaardbeien ophangen! Tuinbouw.5
Kun je appelbomen zaaien?
5 Kun je appelbomen zaaien? 1. Wie vindt de verschillende manieren van vermeerdering? In onderstaande tekst zitten verschillende vermeerderingswijzen verborgen. Alle zinnen moet je zien als een aaneenschakeling
contains recycled plastics
contains recycled plastics by we are elho Elho verrast je telkens weer met vrolijke, functionele en creatieve producten die je blijven inspireren en je huis of tuin nog gezelliger maken. by we all love
IJS FABRIEK AARDBEIEN
IJS FABRIEK AARDBEIEN Rekenen voor vmbo-groen en mbo-groen Colofon RekenGroen. Rekenen voor vmbo- groen en mbo- groen Module IJsfabriek Aardbeien Leerlingtekst Versie 1.0. November 2012 Auteurs: Monica
APPELGEZICHTJES BOOTJE. Nodig per kind:
APPELGEZICHTJES Nodig per kind: * 1 kleine zoetzure appel met steel * een halve groene zure mat * poedersuiker en water * rode en zwarte voedselkleurstof 1. Was de appel en droog hem. 2. Vouw de zure mat
Knutselen met Je knutsel Ei Kwijt
Misschien is voor jou de mei vakantie al weer voorbij of heb je nog een weekje tegoed? Vakantie of niet in iedergeval, wel of geen vakantie, voor moederdag maken we altijd tijd om iets leuks te knutselen.
Je kunt nu de heesters snoeien die al zijn uitgebloeid. Ook buxushaagjes kun je alvast knippen. Geef ze daarna extra mest voor goede hergroei.
Lentetips April Vroegbloeiende struiken kan u na de bloei snoeien. Vanaf april ziet onkruid vaak zijn kans. Onbeplante oppervlaktes zijn snel bedekt met ongewenst groen. Schoffelen is dus de boodschap!
Donderdag 28-jan 6:30 8:27 11:54 12:54 15:34 17:23 19:20
Januari 2016 Vrijdag 1-jan 6:44 8:50 11:41 12:44 14:55 16:41 18:45 Zaterdag 2-jan 6:44 8:50 11:41 12:45 14:56 16:42 18:46 Zondag 3-jan 6:44 8:50 11:42 12:45 14:57 16:43 18:47 Maandag 4-jan 6:44 8:49 11:42
Bestuivingsinformatie
Bestuivingsinformatie Aardbei Fragaria vesca Familie Ode: Rosales Familie: Rozenfamilie, Rosace. Geslacht: Frigaria Biotoop en bodem: De aardbei prefereert een zonnige standplaats op vochtige vruchtbare
De Techniek en de praktijk
De Techniek en de praktijk De inhoud van dit werkboek komt LETTERLIJK van de geweldige site: http://www.ballonfigurensite.nl/ (Op die site staan nog tientallen andere voorbeelden! Neem maar eens een kijkje.)
Knutselen met Je knutsel Ei Kwijt
Het voorjaarszonnetje heeft zich de afgelopen paar dagen al vaak laten zien. Vergeet niet het is eigenlijk nog winter, maar tegen het einde van deze maand maart, begint officieel de lente! En dit gaan
bemesten wintergroenten slakkenjacht prei maand van het voorzaaien maand van het voorzaaien
maand van het voorzaaien maand van het voorzaaien WEEK 1 bemesten Je hebt nu de tijd om alles in orde te maken. Heb je in huis wat je de komende maanden nodig gaat hebben? Mest, zaden, gereedschap? En
Kaart 15 Bollen en knollen
Kaart 15 Bollen en knollen Informatiekaart Werkblad Onderzoek: o Bollen en knollen o Narcissen op water Quiz: o http://natuur.ariena.com Voor de leerkracht: De kinderen leren de volgende begrippen: Bollenstreek
Opdrachtkaarten Herfst
Zandspoor Opdrachtkaarten Herfst Zandspoor Opdrachtkaarten Herfst Je gaat in het duingebied onderzoek doen naar allerlei dingen die met zand te maken hebben. De materialen die daarvoor nodig zijn, zitten
Suggesties bij de les Speurneus Spinnenweb voor de verdere verwerking op school
Suggesties bij de les Speurneus Spinnenweb voor de verdere verwerking op school Bekijk diverse filmpjes via internet Schooltelevisie en/of Beeldbank: http://www.schooltv.nl/beeldbank/ Leskist Kriebel,
Lees eerst de hele beschrijving door zodat je geen verrassingen tegenkomt en daardoor teleurstellingen.
Speldenkussentjes in reverse applicatie Wat heb je hier voor nodig: Restjes rode stof en achtergrond stof (voor hartjes kussentje) Restjes witte en rode stof (voor het zeilbootje.) Blaadje papier Liniaaltje
4 verschillende kweekmethoden
4 verschillende kweekmethoden Kweken met turfpotjes Turfpotjes zijn gemaakt van een samengeperst mengsel van houtvezels, turf en kalkzandsteen (natuurlijke voedingsstoffen). Deze zijn biologisch afbreekbaar
BIOBOER. Maar vandaag is het aardoliealarm. Kijk op je aardoliekaart of er voor jou een probleem is.
BIOBOER 1 Hoe het elk jaar gaat... Om goed te kunnen zaaien, moet de aarde los. Daarvoor gebruik je een tractor. Dat gaat vlot. Neem reuzenpassen en ga 5 vakjes vooruit! Maar vandaag is het aardoliealarm.
Bronnen. Meer info. Naam: Co-wetenschapp(st)er: Klas:
Bronnen - Het grote experimenteerboek, uitgeverij Deltas, 2003 - Aan de slag met Findus, uitgeverij Davidsfonds/Infodok, 2000 - Grasspriet Themadossier 4 Tuinbouw, Plattelandsklassen vzw Meer info Telefoon:
Aardoliealarm in het bos
de graad > Landbouw > lesmateriaal > spelkaarten Aardoliealarm in het bos BIOBOER Om goed te kunnen zaaien, moet de aarde los. Daarvoor gebruik je een tractor. Dat gaat vlot. Neem reuzenpassen en ga 5
http://www.kidzlab.nl/index2.php?option=com_content&task=vi...
Veelvlakken De perfecte vorm Plato was een grote denker in de tijd van de Oude Grieken. Hij was een van de eerste die de regelmatige veelvlakken heel bijzonder vond. Hij hield ervan omdat ze zulke mooie,
Groenten onder glas 1. Op het land 2. Blad 1. Verbouwen (van groente) Iets laten groeien. Insect Een klein diertje met zes poten.
5 Lastige woorden Blad Groenten onder glas Verbouwen (van groente) Iets laten groeien. Insect Een klein diertje met zes poten. Ziektekiem Een bacterie of virus waar je ziek van kunt worden. Stapelbed Bedden
Invuloefeningen (derde graad)
Invuloefeningen (derde graad) Spelregels Vul de oefeningen in tijdens of vlak na het bekijken van de tentoonstelling Sla je slag. De antwoorden op de vragen zijn terug te vinden op de tentoonstelling.
DAT VERDIENT EEN BLOEMETJE!
1B DAT VERDIENT EEN BLOEMETJE! - Tuinbouw - "ik hoor en ik vergeet, ik zie en ik onthoud, maar ik doe en ik begrijp" Naam:... Klas:... 1 Probleem Binnen enkele weken is het weer infodag en de directie
VOORBEELD WETENSCHAPPELIJK VERSLAG
VOORBEELD WETENSCHAPPELIJK VERSLAG LET OP: DIT IS EEN VOORBEELDVERSLAG EN IS DUS ERG BEKNOPT! NAAM: VOORNAAM & ACHTERNAAM KLAS: 1M1 - SCHOOL VAK: BIOLOGIE DOCENT: MEVROUW SMIT INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding..
De milieu-impact van al deze overbodige kilometers verschilt van voertuig tot voertuig. Dit komt omdat niet elk voertuig evenveel CO 2
Groenten en fruit van het seizoen Wie door de groenten- en fruitafdeling van de lokale supermarkt loopt, krijgt vaak het gevoel dat de wereld aan zijn voeten ligt. Je vindt er boontjes uit Kenia, tomaten
AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS
LESBRIEVEN LEERLINGEN WERKBLAD LESBRIEF 3: VLIEGEN Verhaal: De Uitvinders en De Verdronken Rivier (deel 3) Vliegen Opdracht 1: Opdracht 2: Opdracht 3: Ontwerp een vliegmachine Proefvliegen: drijven op
START!
CHAMPIGNONS IN DE KLAS 1... 2... 3... START! TIPS & TRICKS VOOR JUF OF MEESTER DE TEELTKIT De champignonteeltkit van Inagro bevat: een grote zak compost; een kleine zak dekaarde; een teeltkalender: maxi
9. SCHADUWTUIN. Op het einde van de dag kunt u dan het aantal uren zon berekenen. Minder dan 3 uur zon:
9. SCHADUWTUIN De meeste groenten en kruiden hebben nood aan zon, maar in de stad hebt u niet altijd zon in uw tuin. In deze fiche bekijken we wat de mogelijkheden zijn in de schaduw of halfschaduw. Om
Proefjes: overzicht. Dit doe je beter buiten. Doe dit niet zonder de juf/meester.
Proefjes: overzicht 1 De Toverpostkaart 2 Zonder handen 3 Bloempje water geven 4 Harder blazen! 5 Ping... Pong...? 6 Onzichtbare lijm 7 Ik zie, ik zie,... Zie ik nog goed? 8 Maak je eigen helikopter Dit
Sinterklaas knutselen
Sinterklaas knutselen Stoomboot Materiaal: een melkpak, gekleurd karton en papier, evt. watten, keukenrol en verf. Leg het melkpak op z'n kant en pak twee stroken en niet die aan beide kanten aan elkaar.
BOUW JE EIGEN WEERSTATION
BOUW JE EIGEN WEERSTATION Als je wilt weten wat voor weer het is, dan moet je de verschillende weerselementen kunnen meten. Met enkele heel gewone dingen kan je jouw eigen weerstation bouwen. De thermometer
KNUTSELIDEETJES. Tulpen in een vaas. Benodigdheden: schaar, lijm, vouwblaadjes 8 x 8 cm, gekleurd papier. Aan het werk:
KNUTSELIDEETJES Tulpen in een vaas Benodigdheden: schaar, lijm, vouwblaadjes 8 x 8 cm, gekleurd papier Aan het werk: Vouw 16 vierkantjes. Vouw aan de onderkant de hoekjes om. Geef bovenaan twee knipjes,
Kaartjes drukken. Aan welke behoefte moet het ontwerp voldoen?
Kaartjes drukken 1. Wat is de behoefte? Het is leuk wanneer je met je verjaardag kaartjes krijgt. Maar zelf kaartjes versturen en anderen een gelukkige verjaardag kunnen wensen geeft misschien nog meer
Voorbeelden voor Gezonde en Lekkere Traktaties!
Voorbeelden voor Gezonde en Lekkere Traktaties! Appelgezichtjes 1 kleine zoetzure appel met steel Een halve groene zure mat Poedersuiker en water Rode en zwarte voedselkleurstof 1. Was de appel en droog
Trots op hun oogst IK KWEEK MIJN GROENTEN LIEVER ZELF. MOESTUIN / Vijf tuiniers over schoffelen, zaaien, oogsten en genieten.
112 12 JULI 2014 ELSEVIER Trots op hun oogst MOESTUIN / Vijf tuiniers over schoffelen, zaaien, oogsten en genieten. Liza Karsemeijer Foto s René van der Hulst IK KWEEK MIJN GROENTEN LIEVER ZELF JOHN VAN
Knutselmap 1. De basis
Knutselmap 1 De basis Wat heb je altijd nodig? - schaar - lijm - gekleurd papier - stiften - verder alles wat bij wat heb je nodig staat lijm papier schaar knutselen 1. Leg een placemat of kleed op de
Kaart 10 Sneeuw en ijs
Kaart 10 Sneeuw en ijs Informatiekaart Werkblad Proefjes: o Warme sneeuw? o Gesmolten sneeuw o Een koud kunstje Quiz: o http://natuur.ariena.com Voor de leerkracht: De kinderen leren de volgende begrippen:
Energieverbruik Thema Onderwerp Leeftijd Vervoer Verwarming/Koeling Warm & koud water Verlichting. Algemene duurzame ontwikkeling Hernieuwbare energie
ZONNEOVEN Energieverbruik Thema Onderwerp Leeftijd Vervoer Verwarming/Koeling Warm & koud water Verlichting Algemene duurzame ontwikkeling Hernieuwbare energie Wiskunde Wetenschap Aardrijkskunde Taalvaardigheid
Tips voor activiteiten in de winter, lekker knutselen
Tips voor activiteiten in de winter, lekker knutselen 1) Voor de kleinste kinderen In de winter kunnen vogels wel wat extra s gebruiken. Met kinderen van alle leeftijden kun je hiermee aan de slag. Dennenappels
Kruidentuin in de klas
Kruidentuin in de klas Werkbladen Leerlingenwerkboek Groep 5 t/m 8 Zaden... 2 Kieming, een nieuw begin... 3 Testen kiemfactoren... 4 Kruidenkaart maken... 5 De bouw van een plant... 6 Herbarium maken...
dag- en nachtdieren land dag is het dan nacht is aan de andere kant van de wereld de zon op is de zon onder is
Tijd GROEP 3-4 30 50 minuten 1, 23 en 46 De leerling: dag- en nachtdieren land dag is het dan nacht is aan de andere kant van de wereld de zon op is de zon onder is en nacht Haal voor de activiteit Dieren
RECYCLE ART 7 leuke dingen om zelf te maken van afvalmateriaal
RECYCLE ART 7 leuke dingen om zelf te maken van afvalmateriaal Dit E-book is in stand gekomen met input van Wilt u een workshop organiseren in omgeving Groningen? Kijk dan op www.artak.nl Werkbeschrijving
De teelt van zonnebloemen
De teelt van zonnebloemen De zonnebloem heeft als wetenschappelijke naam: Helianthus annuus. Deze naam komt van de Griekse woorden voor zon (helios) en bloem (anthos). De plant behoort tot de grote familie
DIGIPRENTSERIE: DE SNOEPSLANG
DIGIPRENTSERIE: DE SNOEPSLANG Toelichting Bedankt voor het downloaden van het pakket De Snoepslang. Deze werkbladen zijn bedoeld om te gebruiken naar aanleiding van het verhaal De Snoepslang. Je vindt
Nodig: Het is belangrijk dat het genoemde materiaal gebruikt wordt, zodat de nachtegalen weersbestendig zijn!
Nodig: Per leerling 1 sheet van 50 x 50 cm. Tekenpotloden Goede scharen Pandakrijtjes (óf acrylverf+penselen+water) Onderleggers Nietmachines Duct tape (duck tape) Het is belangrijk dat het genoemde materiaal
Kleine Groene Vingertjes workshop 5 april 2014. Gezinsbond Stekene
Kleine Groene Vingertjes workshop 5 april 2014 Gezinsbond Stekene Inleiding Kinderen houden van tuinieren Tuinieren bevat 2 elementen waar kinderen zot op zijn: aardegrond en buitenlucht. De zomerzon zal
Werkbeschrijvingen. Vakantiebijbelweek 2011. Dag 1: Kleuters: Deurhanger Middengroep: Dakpan
Werkbeschrijvingen Vakantiebijbelweek 2011 Dag 1: Kleuters: Deurhanger Middengroep: Dakpan Dag 2: Kleuters: gezichtspel boterbakje Middengroep: gezichtspel melkfles Dag 3: Kleuters: Zacheus spaarpot Middengroep:
Ontdekdoos Zaden. groep 5 en 6. docentenhandleiding
Ontdekdoos Zaden groep 5 en 6 docentenhandleiding Uitgave: Amsterdams NME Centrum Ontdekdoos Zaden Docentenhandleiding De ontdekdoos Zaden is voor groep 5 en 6 Het lesmateriaal mag vrij gekopieerd worden
Natuur & Milieu Educatie
Natuur & Milieu Educatie Groep 5 Tuinieren op de m² Materiaalpakket Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Leerdoelen, doelgroep, samenvatting 3. Lesschema 4.
Je snijdt de grilworst in plakken van ca. 1 cm. Daarna haal je 2 driehoekjes aan de bovenzijde weg, zodat je een tulp-vormin krijgt.
BloemenBak Kaas (plat stuk of 1 kilo kaas) Grilworst Komkommer Saté-prikkers Bakvormpje (bloem) Bloempot c.q. bak Je haalt al drukkend met het bakvormpje (bloem) in de kaas de vorm eruit. Mocht je hier
pca Bewaarproblemen oogst 2014
pca Bewaarproblemen oogst 2014 Seizoen 2014 Prachtig voorjaar Zomer: groeizaam weer (plaag ) Natte augustus Hoge temperaturen bij oogst Hoge temperaturen eerste weken bewaring Grote productie Grove knollen,
Stappenplan voor het plakken van een zonneband met streamer
Opletten! Deze handleiding is geen garantie dat het plakken goed gaat, er kunnen daarom ook geen rechten aan worden ontleent. Deze handleiding dient gebruikt te worden als leidraad. Dit is de manier waarop
Hoe groot is onze CO 2 afdruk?
Hoe groot is onze CO 2 afdruk? Hoe groot is onze CO 2 afdruk? Hoeveel bomen zouden er nodig zijn om onze CO 2 weer uit de lucht te halen? Hoeveel CO 2 haalt een boom uit de lucht? Hoeveel CO 2 haalt een
Lesbrief bij de voorstelling Aardblij
Lesbrief bij de voorstelling Aardblij Voor de groepen 1 en 2 van het basisonderwijs (4-6 jaar) Deze lesbrief is te gebruiken bij de voorstelling Aardblij. Aardblij is een voorstelling met zang, acrobatiek
lesbrieven De ontdekking avonturenpakket de uitvinders en het zonnewiel leerlingenbestand Lesbrief 3: Verhaal deel 1: De laatste ansichtkaart
lesbrieven leerlingenbestand Lesbrief 3: De ontdekking Verhaal deel 1: De laatste ansichtkaart Opdracht 1: Horizonverfraaiing Verhaal deel 2: De ontdekking Opdracht 2: Laat maar draaien Opdracht 3: Steentjes
Productinformatie: Boter en boterproducten. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van jou verwacht? Kwaliteitskenmerken van boter
Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over de eigenschappen van boter en boterproducten. We vertellen je ook waar je boter en boterproducten voor kunt gebruiken in de keuken en welke soorten boter
Kwelder. Planten en zout water. Proefje. VO onderbouw
Kwelder Proefje Doel: Materialen: Leerlingen weten dat alleen speciale planten tegen zout water kunnen. De leerlingen weten dat zout, water aantrekt. Hierdoor gaan de meeste planten door uitdroging dood
Voorspellen en tekst lezen
Voorspellen en tekst lezen 1. Lees de uitleg. Als je gaat lezen, doe je eerst een voorspelling. Waar zou de tekst over gaan? Kijk eerst goed hoe de tekst eruitziet. Want je kunt aan de buitenkant van de
Patroon Een bijzonder mooie tas
Patroon Een bijzonder mooie tas Ik heb deze tas gemaakt met een combinatie van Kimara van Adriafil en Catania. Van de Kimara had ik 5 bollen nodig, van de Catania 4 bollen. Verder gebruikte ik 4 ringen
In een handomdraai een diepgroen gazon zonder mos en onkruid!
Gazonwijzer In een handomdraai een diepgroen gazon zonder mos en onkruid! Onkruidbestrijder zorgt ervoor dat de meest voorkomende onkruiden, zoals klaver, boterbloem, paardebloem,, verdwijnen. Ijzerchelaat
Vitamientje op zoek naar het Witte Goud
Vitamientje op zoek naar het Witte Goud Het begin van de maand april is elk jaar weer een bijzonder moment We kunnen dan namelijk steeds meer van het mooie en zonnige weer genieten En met het stijgen van
Technieken voor ontvochtiging
Technieken voor ontvochtiging Energiek Event 5 April 2018, Bram Vanthoor en Feije de Zwart Inhoud Technieken voor ontvochtiging Achtergrond Gepresenteerde technieken Buitenlucht inblazen Verticale schermventilatoren
Groep 5/6 Variaties op een zonnebloem *
Groep 5/6 Variaties op een zonnebloem * Nodig Per leerling 1 sheet van 50x50 cm. Papier A3 of half vel Tekenpotloden Goede scharen Pandakrijtjes Acrylverf+penselen+water Onderleggers Watervaste viltstift
JE GAZON GEZOND EN STERK HANDIG INFOBOEKJE
JE GAZON GEZOND EN STERK HANDIG INFOBOEKJE GROEN DOET JE GOED De geur van vers gemaaid gras en zingende vogels. Het sproeien van het gras en het voldane gevoel van een strakke grasmat. Geniet van je gazon!
Kern 3: doos-poes-koek-ijs
Kern 3: doos-poes-koek-ijs In deze kern leert uw kind: Letters: d - oe - k - ij z Woorden: doos, poes, koek, ijs, zeep Herhaling van de letters van kern 1 en 2 Deze nieuwe woorden en letters worden aangeboden
Experimenten KIT. werkboekje. Dokter in de wetenschap: Klas:
Experimenten werkboekje KIT Dokter in de wetenschap: Klas: 1 Licht/zon Zonnebaden in het licht Zonlicht is heel belangrijk voor planten. Als een plant enkele dagen geen of onvoldoende licht krijgt, begint
Werkblad 1 / Maskers
Werkblad 1 / Maskers Je draagt het masker op je voorhoofd, zodat je er net onderdoor kunt kijken. Plak hier en wegwerpbekertje of een bakje van een toetje zoals Danoontje. Biggetje: 1. Knip het masker
Bekers vastzuigen met koffiefilter
A1 1 Bekers vastzuigen met koffiefilter 2 bekers 1 koffiefilter 1 schaar 1 waxinekaarsje Lucifers Waarom gaat het kaarsje uit? Hoe kan het dat je de onderste beker op kunt tillen zonder deze aan te raken
Regenwormen Tijdstip: in september, oktober en november, na een regenbui.
KB2 Tijdsinvestering: 45 minuten Regenwormen Tijdstip: in september, oktober en november, na een regenbui. 1. Inleiding Een mol eet per jaar wel 50 kg wormen. Dat is veel, maar als je bedenkt dat in je
Lekker vers. smaakt. het langst.
Lekker vers smaakt het langst. Herbamare, 100% natuurlijke smaakmaker van al je gerechten Natuurlijk kokerellen smaakloos en saai? Niet met Herbamare van A.Vogel: het enige kruidenzout met 100% natuurlijke
... Lesfiche. Experimentjes met planten. graad 1, 2 en 3
Lesfiche Experimentjes met planten graad 1, 2 en 3 Wist je dat planten net als ons drinken, eten, zweten en ademen? En dat zaadjes geen licht nodig hebben om te ontkiemen? Via deze leuke experimentjes
verrassende groenten
9 verrassende groenten uit de doos, in de grond, op je bord 3 Boek vol goesting DRUKKER.indd 3 6/02/14 12:40 Voorwoord 7 Citroenkomkommer Chioggiabiet Palmkool 21 15 Striped Togo-Aubergine 9 27 Tatsoi
Ruitjes vertellen de waarheid
Ruitjes vertellen de waarheid Opdracht 1 Van fouten kun je leren Van fouten kun je leren, jazeker. Vooral als je héél goed weet wat er fout ging. Vandaag leer je handige formules begrijpen door kijken
K 1 Symmetrische figuren
K Symmetrische figuren * Spiegel Plaats de spiegel zó, dat je twee gelijke figuren ziet. Plaats de spiegel nu zó op het plaatje, dat je dezelfde figuur precies éénmaal ziet. Lukt dat bij alle plaatjes?
Geral Overbeek. Onkruid de baas. Overbeek - Gardendesign Maasoord 17 0348-424305 [Geef het faxnummer op] 25 Tips voor duurzaam onderhoud (onkruid)
Onkruid de baas Geral Overbeek 2011 Overbeek - Gardendesign Maasoord 17 0348-424305 [Geef het faxnummer op] 25 Tips voor duurzaam onderhoud (onkruid) 25 TUINTIPS ONKRUID DE BAAS Wil jij ook een tuin zonder
Haal de bliksem in huis!
Hiernaast zie je gravure van een bolbliksem, één van de vijf soorten bliksem die er zijn. Lange tijd dachten wetenschappers dat het een bestaan van de bolbliksem een fabeltje was maar tegenwoordig denkt
62 cm 60 cm 58 cm 56 cm 54 cm 52 cm 50 cm 48 cm 46 cm 44 cm 42 cm 40 cm 38 cm 36 cm 34 cm 32 cm 30 cm 28 cm 26 cm 24 cm 22 cm 20 cm 18 cm 16 cm 14 cm 12 cm 10 cm 8 cm 6 cm 4 cm 2 cm 0 cm Bloei-dagboek
WATER EN VUUR, EEN POP-POP-BOOTJE
WATER EN VUUR, EEN POP-POP-BOOTJE Vooraf Het onderstaande is een bewerking van een artikel dat verschenen is in De Modelbouwer nr.1, 2013. In de beschrijving hebben we de jonge bouwer voor ogen gehad.
www.zonweringbenelux.nl
www.zonweringbenelux.nl Model : Met Flap Wij maken hier een vouwgordijn van 1 meter breed x 1 meter hoog gemaakt van een kamerhoge stof die recht van draad is. Benodigdheden: Schaar Naaimachine Strijkplank
Handleiding. Geschikte tijd uitvoering jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec
Handleiding Naam opdracht Muurbloempjes Geschikte tijd uitvoering jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec zeer geschikt ongeschikt Benodigde materialen opdrachtblad pen en potlood schrijfplankje
Het kleine proefjesboek. Ik ben weerman/weervrouw
Het kleine proefjesboek Ik ben weerman/weervrouw Ik ben weerman/ weervrouw pasfoto Deze week help ik de meteorologen van het KNMI in De Bilt. Een meteoroloog is een wetenschapper die het weer bestudeert.
25-2-2015. De heenreis. Doel stage. Personeelsorganisatie: Totaal: 320 ha
Naam: Maarten van de Velde Opleiding: Tuin & Akkerbouw (leerjaar3) Woonplaats: Dreischor Doel stage De heenreis Amsterdam > Dubai > Melbourne Combinatie stage (buitenland stage is een onderdeel van binnenland
Een regenmeter of pluviometer maken
Een regenmeter of pluviometer maken Wil je weten hoeveel regen er valt? Volg dan de stappen van dit stappenplan om zelf een pluviometer te maken. Materiaal: plastic fles van 0,5 liter kiezelstenen (tegen
Telefoonhoesje. Patroon 1 Patroon 2 Patroon voor zelfhechtende voering
Instructies Dit heb je nodig: Totally Me!- naaimachine 2 stukjes stof (11,4 cm x 33 cm) 1 stukje zelfhechtende voering 6,4 cm dun elastiek 1 gekleurde knoop Schaar Spelden De patronen staan op de laatste
Vlinder maken met een koffiefilter
Kinderactiemodel klimaatcampagne 2011 Knutseltips vlinders maken Maak een vlinder-knutselhoek waar kinderen allerlei vlinders kunnen knutselen. Hierna geven we een overzicht van enkele concrete voorbeelden
lesbrieven water verzamelen avonturenpakket de uitvinders en de verdronken rivier leerlingen werkblad Lesbrief 1:
lesbrieven leerlingen werkblad Lesbrief 1: water verzamelen Verhaal: De Uitvinders en De Verdronken Rivier Opdracht 1: Opdracht 2: Opdracht 3: Opdracht 4: Brainstorm over water Bouw een water-takel-kraan
Weerkundig jaarverslag 2018
Weerkundig jaarverslag 2018 1 2018 BEKNOPT JAAROVERZICHT NEERSLAG ZON TEMPERATUUR December 17 Zeer NAT Zeer somber Vrij zacht Januari Vrij NAT Zeer somber Zeer zacht Februari DROOG Zeer ZONNIG KOUD Maart
Dubai. Krachtige prestaties, meer zekerheid. - Krachtig ras, ook voor getopte planten - Hoge potentiële opbrengst - Goede vruchtkwaliteit
Dubai Krachtige prestaties, meer zekerheid - Krachtig ras, ook voor getopte planten - Hoge potentiële opbrengst - Goede vruchtkwaliteit www.deruiterseeds.nl Dubai Krachtpatser in opbrengst Dubai is een
Opdrachtenfiche mijn orkest
Opdrachtenfiche mijn orkest PER TWEE/IN GROEP In een orkest spelen instrumenten samen. Elk instrument werkt op een andere manier en geeft een ander soort geluid. Hier kan je vijf leuke instrumenten in
ZAAI- GOED DEZE LESBRIEF IS VAN..
ZAAI- GOED DEZE LESBRIEF IS VAN.. DIT BOEKJE GAAT OVER ZADEN EN WAT ER MEE GEBEURT ALS JE ZE IN DE GROND STOPT Heb jij wel eens wat in de tuin gezaaid? ja / nee Misschien woon je in een huis zonder tuin
bijenpad
bijenpad Uitleg Loop met de kinderen een bijenpad en ontdek op die manier wat bijen doen en hoe ze leven. Ontdek dit door opdrachten en spelletjes te doen over bijen. Tip Maak groepjes van de klas en laat
Voorbereiding post 2. Met de mens mee Groep 1-2-3
Voorbereiding post 2 Met de mens mee Groep 1-2-3 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 2: Met de mens mee, voor groep 1, 2 en 3. Inhoud: Algemeen Verhaal Spel Werkvel
MAAK ZELF JE EIGEN MUZIEKINSTRUMENT VOOR 10 MAART
MAAK ZELF JE EIGEN MUZIEKINSTRUMENT VOOR 10 MAART De kinderen met een handicap die door het Liliane Fonds geholpen worden komen uit arme landen. Zij hebben meestal geen geld om een muziekinstrument te
Achter Glas Groenten telen in serre of kas.
1 Achter Glas Groenten telen in serre of kas. 2 Achter Glas De nieuwste Velt-publicatie Velt publiceerde al meer dan 20 boeken Er was nog geen goed serreboek voor de Lage Landen Gebaseerd op de ervaring
Wat is groente en wat is fruit? Opdracht 1-2A. Opdracht
Opdracht 1-2A Wat is groente en wat is fruit? Opdracht Doel: Introductie: 5 min. Opdracht 1: 5 min. De kinderen leren onder andere welke verschillende groente- en fruitsoorten er zijn en het verschil tussen
De planeten Reis door het zonnestelsel
De planeten Reis door het zonnestelsel Cgroep 1-2 01 tijdsduur 40 minuten kerndoelen 1, 46 en 54 lesdoelen De leerling: (her)kent de namen van de acht planeten weet dat de planeten om de zon draaien kan
team Avonturijn Beste ouder(s),
K Traktatiefolder Beste ouder(s), Uw kind is bijna jarig of neemt wellicht binnenkort afscheid van zijn of haar vriendjes en/of vriendinnetjes. U wilt iets leuks doen voor dit afscheid en wellicht ook