Tunnelverlichting tot nu toe

Transcriptie

1 KPT Themabijeenkomst Veiligheidsimpact tunnelverlichting Tunnelverlichting tot nu toe 11 september 2019 Harry de Haan

2 Introductie Elumint Advisering: Projectmanagement SE en werktuigbouw Tunnelverlichting Tunnelverlichting: sinds 1992 Eerste tunnel met tegenstraalverlichting Sindsdien specialist tunnelverlichting Mede-auteur NSVV Aanbeveling 2003 en Richtlijn 2017

3 Agenda Introductie Elumint Historie Richtlijn Inhoud van de Richtlijn Bijzonderheden Richtlijn 2017 Recente ontwikkelingen Vragen voor de toekomst

4 Historie Richtlijn tunnelverlichting 1963: Aanbevelingen voor tunnelverlichting 1990: Aanbeveling voor de verlichting van lange verkeerstunnels 2003: Aanbeveling Verlichting van tunnels en onderdoorgangen 2017: Richtlijn Tunnelverlichting Aanleiding: Voortschrijdend inzicht Toepassing Led Leesbaarheid verbeteren Stringenter benaderen

5 Hoe komt richtlijn tot stand Onderkennen noodzaak actualiseren Verzamelen werkgroepleden (experts) Balans: Verzamelen verbeterissues + (Internationaal) onderzoek + (Internationaal) nieuwe richtlijnen + Projectervaringen + Nieuwe onderzoeken of rijproeven + Beschikbare tijd en budget

6 Voorbeeld rijproeven Wijkertunnel 1996 KPT: Tunnelverlichting anno 2019

7 Namens de NSVV De leden: Onze werkgroep ( ) Harry de Haan (Elumint) voorzitter Hans Huijben (h3mhuijben Consultancy) Jeroen van der Vlugt (Philips Signify) Dirk Hetebrij (Light Surface Control) Tjitse Boot (Gemeente Rotterdam) Redacteur: Ton van den Brink

8

9 Inhoud van de Richtlijn

10 Nieuwe structuur

11 Determineertabel langzaam verkeer

12 Determineertabel snelverkeer

13 KPT: Tunnelverlichting anno 2019 Het doorzichtpercentage

14 Doorzicht 15% vanwege bocht Bij korte tunnels in een bocht: Doorzicht op stopafstand bepalen Vervolgens ook bij halve stopafstand nagaan: Wand nog altijd de achtergrond? Dan wand helder aanlichten! op stopafstand op halve stopafstand

15 Lange tunnels Basisprincipes: Stopafstand L 20 -waarde CIE-kromme Zones Lichtregeling

16 Stopafstand

17 De L 20 -methode

18 CIE-kromme

19 KPT: Tunnelverlichting anno 2019 Verlichtingszones

20 Lichtregeling ingangszone

21 Verbeteringen t.o.v. Aanbeveling 2003 Van Aanbeveling naar Richtlijn Afgestemd op ervaringen met leds Ervaringen laatste jaren verwerkt (o.a. wanden) Voor korte tunnels: determineertabellen en verbeterd doorzicht PvE toegevoegd voor opdrachtgevers: Bijlage E Rekenmethodes verduidelijkt: contrast en L20 Werking en toetsing lichtregeling aangescherpt

22 Van Aanbeveling naar Richtlijn

23 Afgestemd op ervaringen (met leds) Eisen aan hoogte kleurtemperatuur (<4500K) Luminantie wanden tot 3 meter ipv 2 meter Minimale gelijkmatigheden op de wand: U 0 en U L 25% op de wanden is vervallen (nu overal 60%)

24 Tot 3 meter (i.p.v. 2 meter) Eisen aan de wanden Door hele tunnel 60% wandluminantie (i.p.v. 25% in centrale zone) Glansgraad (conform ISO 2813, 60 ) <70 Redelijk ongevoelig voor vervuiling en gemakkelijk te reinigen Reflectiewaarden in tabel: 3 e orde interreflectie ook meenemen

25 Bijlage E: Handreiking PvE Vooraf vast te leggen door/namens opdrachtgever! Ontwerpsnelheid Bepaling verlichtingsklasse Drempelluminantie Bouwkundige gegevens Duurzaamheidskeuzes (lichtrooster, licht wegdek etc.) Comfort (bijv. lijnverlichting) Operationele aspecten

26 Recente ontwikkelingen Lichte wanden: Landelijke taak en Mont Blanc tunnel Johan Mont Blanc tunnel: koud wit licht Johan Rijproeven Gaasperdammertunnel: Johan Aanpassing LTS Relatie met de wet door Leen Nieuwste versie LTS 1.2, batch 2 verwijst nu naar NSVV-2017 Minder herhalingen in LTS Eisen aan wandreflectie!

27 De toekomst H17 uit de RL2017 Lijst met verbeterpunten NSVV-Richtlijn Harry CIE curve: x-as klopt niet. Eerste en tweede deel van x-as horen anders te zijn, eerste deel =SD, tweede deel is tijdsas Harry Wegdekken in tunnel zijn doorgaans donkerder doordat deze niet blootgesteld worden aan UV-licht Harry Bij tunnels in een bocht moet de berekening van de verblinding gemaakt worden onder een representatieve hoek, niet zijnde 'alsof alles rechtuit gaat' LTR Alex Vrijsen (RWS/LTIn het voorbeeld met schakelstanden voldoet de uniforme verdeling niet aan de geëiste maximale verhoudingen tussen de schakelstanden LTR Alex Vrijsen (RWS/LTVerlatingszone: in definities staat maximaal 2xSD, moet zijn minimaal 1xSD en max 2xSD en bijvoorkeur het laatste LTR Alex Vrijsen (RWS/LTNummering bijlage E loopt niet door René Baetings (Arcadis) In bijlage E staat twee maal punt E1. Ook staat er een spelfout "wv." René Baetings (Arcadis) In tabel 6-11 staat CRT en KT door elkaar CIE/CEN Willen we niet 100% op de wand, of iig voor de hogere verlichtingsklasses? Zie ook presentatie MB-Tunnel Harry Voor tunnels met een bocht bij de ingang moet de buitenwand 100% zijn. Voorbeeld: Drechttunnel zuidzijde BAM/Ruud de Bruin In par moet L=0 worden gekozen voor de bepaling van het doorzicht Harry Bij gemengd verkeer moet de uitkomst ook aan Tabel 5-1 voldoen! Leerpunten vanuit gebruik Jaarlijks addendum (voornemen)

28 sorry

29 Afronding?

30 Historie afwerking tunnelwanden Hollandtunnel NY 1942 Maastunnel 1990 RWS kosten/batenanalyse (investering, afschrijving, onderhoud en schoonmaakkosten) 2007 IJtunnel afweging: op zeer lange termijn tegels duurzaamste en goedkoopste oplossing. Bij ruwe tunnelwanden zijn wandpanelen eenvoudiger toe te passen Advies voor Westerscheldetunnel: wanden langs openbare weg s nachts ook donker dus wanden niet afwerken en aktieve geleideverlichting aanbrengen 2003 NSVV Aanbevelingen voor tunnelverlichting overgenomen 2010 Leidsche Rijntunnel: geen afwerking 2011 Coentunnel: geen afwerking behalve Ingang Westzijde 2013 Ketheltunnel 2017 NSVV Richtlijn voor Tunnelverlichting

31 Licht is meer dan Verlichting Praktijkvoorbeeld: Velsertunnel

32

33 NSVV Lichtcongres Outdoor

34 Licht is meer dan Verlichting Praktijkvoorbeeld: 2 e Heinenoordtunnel