Kringloopmanagement KRINGLOOPMANAGEMENT. Waarom Kringloopmanagement Ontwikkelingsperspectief melkveehouders

Transcriptie

1 Kringloopmanagement Waarom! KRINGLOOPMANAGEMENT VAB-expeditie: Aan de slag met de 16 oktober 2014 Jaap Gielen Management informatie - Benchmark Rekenmodel Balansen Achtergronden Kabinetsreactie op toekomstig mestbeleid ( ) Ontwikkelingsperspectief melkveehouders - Ontwikkeling melkveehouderij mogelijk, omdat * Melkvee- en zuivelketen neemt maatregelen - Early warning systeem - Voerspoor - verplicht bij een fosfaatoverschot Dierrechten Ministerie EZ : Evenwicht op de mestmarkt Sector: Ontwikkeling binnen milieuruimte Derogatie gekoppeld aan maximale fosfaatproductie Ontwikkeling mestproductie Groei veehouderij NL Groei melkveehouderij 1

2 Waarom kringloopmanagement Grondgebonden melkveehouderij Flinke bijdrage zuivelsector aan verdiencapaciteit NL Groeiende wereldvraag zuivel biedt kansen Grondgebonden karakter van oudsher Sector heeft eigen duurzaamheidsdoelen (DZK) Weidegang Stelsel van verantwoorde groei in de melkveehouderij Waarom kringloopmanagement Verantwoorde groei melkvee (Melkveewet) - Melkveefosfaatreferentie Melkveefosfaatoverschot, groei toegestaan t.o.v mits: a) Grondgebonden b) 100% verwerking c) Voermaatregelen (gebruik BEX) d) Optimalisatie gewasproductie (gebruik BEP) e) Combinatie van maatregelen Overheid - Inzicht in de verliezen en benutting melkveehouderij - Inzet 5 e Actieprogramma Nitraatrichtlijn ( ) * Stabiele gebruiksnormen * Vergaande differentiatie en maatwerk in beleid * Nieuwe derogatie? * Bevorderen van innovatie Foodindustrie - Duurzaam inkopen ( groene kwaliteit) - Verantwoorde productie (certificering) Melkveehouder Inzicht in het functioneren van het bedrijf MANAGEMENTTOOL Belonen van vakmanschap - Afwijken van generieke normen? - Ruimte voor ondernemer op verantwoorde manier BEP-norm (kg fosfaat/ha) Bedrijfsspecifieke fosfaat gebruiksnorm (2014) Droge stof productie bedrijf / ha

3 Melkveehouder Belonen van vakmanschap: - Pilot Bedrijfsspecifieke Fosfaat Norm (BEP - gestart 2014) - Pilot Bedrijfsspecifieke Stikstof Norm (BEN - gestart 2014) Melkveefosfaatreferentie (voorbeeld) Bedrijfsgegevens (2013): 86 melkkoeien, kg melk / koe 49 hectare grond: 40 ha grasland, fosfaattoestand neutraal 9 ha maïs, fosfaattoestand neutraal Per 10 melkkoeien, 6 stuks jongvee 2014 (BEN) Kg ds KVEM RE Kg N Kg P2O5 5 snedes Fosfaatproductie en ruimte KG FOSFAAT Fosfaatproductie Fosfaatruimte Melkveefosfaatreferentie 295 Melkveefosfaatreferentie (voorbeeld) Groei melkveebedrijf (2015): + 14 melkkoeien, kg melk / koe Per 10 melkkoeien 6 stuks jongvee: BEX-voordeel 5% (P2O5) BEP-voordeel 5% (P2O5) Grondpositie blijft gelijk Melkveefosfaatreferentie (voorbeeld) Fosfaatruimte en - productie KG FOSFAAT Fosfaatproductie Benutting BEX-voordeel Bedrijfsspecifieke fosfaatproductie Fosfaatruimte Benutting BEP-voordeel Bedrijfseigen fosfaatplaatsingsruimte Melkveefosfaatreferentie 295 Melkveefosfaatoverschot Melkveefosfaatreferentie (voorbeeld) Fosfaatruimte en - productie KG FOSFAAT Fosfaatproductie Benutting BEX-voordeel 272 Bedrijfsspecifieke fosfaatproductie Fosfaatruimte Benutting BEP-voordeel 207 Bedrijfseigen fosfaatplaatsingsruimte Melkveefosfaatreferentie 295 Melkveefosfaatoverschot (inclusief vrije bewijsleer ) 521 Melkveefosfaatreferentie (voorbeeld) Melkveefosfaatoverschot forfaitair: Melkveefosfaatoverschot specifiek: 521 Verschil 479 kg fosfaat = 5,3 hectare grasland (neutraal) of 10,6 melkkoeien (9.500 kg melk) 3

4 Haalbare bedrijfsontwikkeling Verbeteren economisch resultaat aanvoer Kunstmest 1/kg N Krachtvoer 4/kg N Ruwvoer Klaver Depositie Gewas Vee N benutting 27% Bodem verlies Mest uitspoeling emissie denitrificatie afvoer Melk 50/kg N Vlees Mest Eigen voer = nieuwe quotum Verbeteren economisch resultaat per 100 kg melk Leasekosten Voerkosten (100% aankoop) Belonen van goed vakmanschap = werkplezier Samenvattend: Moeten? Wetgeving Leveringsvoorwaarde van NZO Willen! Inzicht in functioneren bedrijf BEX/BEP uit verzilverbaar - Verplichte mestverwerking - Melkveewet? - Bodemvruchtbaarheid Continueren derogatie 4

5 Benchmark Integraal bedrijfsadvies > continuïteit en rendement Accountancy Controller Advies (extern) managementteam Horizontaal toezicht / Borging?? fiscaal/juridisch optimalisatie strategie bedrijfsontwikkeling financieel GLB wet- en regelgeving Inzicht in factor vee = enorm Inzicht in factor grond = zeer beperkt Stikstofkringloop - Bedrijfsoptimalisatie 5

6 - Bedrijfsoptimalisatie Benchmark: Bodem- en Vee-ëfficientie 2012 Intensiteit (kg meetmelk per ha) Voerkosten per 100 kg meetmelk < >20 25% hoogste 11,40 12,98 14,68 25% laagste 7,72 9,04 10,39 Verschil 3,68 3,94 4,29 Gemiddeld 9,46 10,75 12,04 Maximale melkproductie zonder mestafzet bij gebruik BEX Rantsoensamenstelling Maximale melkproductie zonder mestafzet bij gebruik BEX Samenstelling rantsoen krachtvoer overig ruwvoer + bijproducten maïskuil graskuil weidegras % stikstof 90% fosfaat 80% kg m elk/ha % 60% 50% % % % % Groepsgemiddelde Eg g in k M elkvee Z u id elijk F levo lan d G em en g d O o stelijk F levo lan d Van B eest Van Dorst Van Gorp G ro ep s g em id d eld e 0% Groepsgemiddelde E g g in k M elkv e e Z u id e lijk F lev o lan d G e m en g d O o s t e lijk F le v o la n d V a n B ee s t V an D o rs t Van G orp G ro ep s g em id d e ld e (kg N / ha) Inzicht in de bedrijfsoverschotten Eggink Melkvee Zuidelijk Flevoland Gemengd Oostelijk Flevoland Bedrijfsoverschot Van Beest Van Dorst ammoniak bodem Van Gorp Groepsgemiddelde Groeps gemid delde Milieuprestaties stikstof MEST KUNSTMEST KRACHTVOER RUWVOER KLAVER DEPOSITIE LEI: 2010 t/m 2012 > kg BEDRIJFSBENUTTING 38 % 34 % OVERSCHOT MELK VEE 6

7 Ontwikkeling Van Minas naar Bedrijfsspecifieke normen! Achtergronden BEX-systematiek Vastlegging Stap 5: Gasvormige verliezen Stap 3: Vastlegging Vervluchtiging 2 kg N /jaar 17 kg N /jaar Vee (BEX) Berekent vanuit de voeropname de excretie Mest (BEA) Berekent vanuit de excretie en de bemesting de stikstofverliezen Uitscheiding Opname 180 kg N / jaar = Veestapel (melkkoe) Bodem/gewas (BEP/BEN) Berekent vanuit de voeropname de productie van fosfaat (BEP) en stikstof (BEN) Stap 1: VEM-behoefte Stap 2: N- en P- opname Melk 41 kg N / jaar Stap 3: Vastlegging Koolstof (BEC) 137 kg N /jaar Stap 4: Bruto excretie N-excretie mest (137-17) x 1,0 = 120 kg N /jaar Stap 6: Netto excretie Achtergronden BEP-systematiek Achtergronden BEP-systematiek (fosfor) Evenwichtsbemesting P aanvoer bodem = P-onttrekking P aanvoer = P dierlijke mest + P kunstmest + depositie P dierlijke mest = P excretie melk vlees P Excretie Minus P aanvoer krachtvoer en bijproducten Minus P aanvoer ruwvoer Plus P afvoer (melk/vlees) mest Veestapel R Mais Eigen teelt a Gras n Eigen teelt t s RV o aankoop e BP n KV Voer Areaal Ha s Voorraad Mutaties = P uit eigen ruwvoer * 2,29 = onttrokken fosfaat 7

8 Achtergronden BEA-systematiek TAN = Totaal Ammonikaal Stikstof Opstellen Bemestingsplan klaar? BEX deelnemer Met een aantal aanvullende gegevens heeft u een! Opstellen extra informatie * Bouwplan + fosfaattoestand grond (BEX, BEP) * Aan- en afvoer organische mest (BEP, BEA) * Aan- en afvoer kunstmest (BEA) * Aan- en afvoer vee (BEN en BEP) * Voorraden org.- en kunstmest (BEP, BEN, BEA) * Grasland met klaver (BEN, BEA) * Mestaanwendingssysteem (BEA) * Stalsysteem (BEA) * RAS kuilen / voersoorten (BEA) * Grondsoort (BEA) * Organische- en kunstmest verdeling over de gewassen (BEN en BEP) Verantwoording De bewijslast ligt bij uzelf! Wat moet u bewaren? Dieraantallen (veesaldo kaart) Voerjaaroverzicht Jaaroverzicht melkleveringen Aan- en verkoop voer (afleverbewijzen) Begin- en eindvoorraad registraties Partijmetingen en voederwaarde Beweidinggegevens Bedrijfsspecifieke normen! Inzicht in benutting op bedrijfsniveau BEX Omzetting van aanvoer voer en meststoffen in afvoer van melk en vlees. Verschil is het overschot op de bedrijfsbalans. BEP BEN BEA BEA BEA BEA Aanvoer bedrijf: Krachtvoer Ruwvoer Kunstmest Dierlijke mest Vee Vlinderbloemigen Depositie Afvoer bedrijf: Melk Vee Ruwvoer Dierlijke mest BEA 8

9 Benutting veestapel = BEX Omzetting van opgenomen voer in melk en vlees. Verschil is de (bruto) excretie. Benutting veestapel = BEX Bemesten op maat - RE gehalten Input veebalans: Krachtvoer Weidegras Graskuil Maïskuil Overige producten Output veebalans: Melk Vee Optimaliseren rantsoen - Lage verhouding RE/kVEM en P/kVEM - Laag RE-gehalte totaal rantsoen - Laag P- gehalte - Melkureum - OEB - Voerefficiëntie Aantal en voeding jongvee Benutting veestapel = BEX Benutting veestapel = BEX kengetal - Voerefficiëntie veestapel * kg melk / kg ds voeropname veestapel * stel van 1 naar 1,2 kengetal - RE per kg ds * stel van 160 naar 155 * voerefficiëntie = 1,1 - Jaarproductie kg melk / 1 = kg ds / 1.2 = kg ds - verschil = kg ds á 16 ct kg ds = Jaarproductie kg melk / 1,1 = kg ds kg ds. 5 gr RE = kg RE kg RE / (0,490 RE / kg soja) = kg soya - sojaprijs 40 ct / kg voederwaarde eiwit = 60% - 60%. 40 ct = BEX voordeel toename Benutting veestapel = BEX RE per KVEM / % voordeel R 2 = 0, Benutting mest Omzetting van excretie in benutbare meststof voor het gewas. Verschil zijn de ammoniakverliezen tijdens opslag en toediening. 200 RE per KVEM % N voordeel BEX Input mestbalans: Geproduceerde mest Geproduceerde weidemest Aanvoer dierlijke mest Output mestbalans: Drijfmest Weidemest Afvoer dierlijke mest Bedrijven Lineair (Bedrijven) 9

10 Benutting mest Benutting bodem Voldoende mestopslag Mest bemonsteren en analyseren Gebruik bodemanalyses Gebruik bemestingsadvies Aanwendingsmethode (rijenbemesting) Mestscheiding Mestraffinage GE4 Input bodembalans: Omzetting van alle meststoffen in bruto gewas. Verschil is het overschot op de bodem. Drijfmest Weidemest Kunstmest Vlinderbloemigen Depositie Output bodembalans: Weidegras Graskuil Maïskuil Overige gewassen Benutting bodem Benutting bodem Juiste gewas op de juiste grond Organische stof PH Blijvend bouwland of vruchtwisseling Gebruik klaver en groenbemesters Bewerkingen en schade van berijden Goede en gerichte rassenkeuze Verzorging Hogere benutting geeft hogere opbrengst, lagere input en lagere kosten 3 ton ds á 16 ct/kg ds = 480/ha Benutting bodem + veestapel Melkveehouderij Countus 2012 Gem. Totale bedrijfsoppervlakte (ha s) 50 Forfaitaire plaatsingsruimte 4300 Benutting gewas Omzetting van bruto gewas in benutbare opgenomen voer. Verschil zijn verliezen tijdens maaien, oogsten, conservering en beweiding. Geleverde kg s melk Kg melk / ha Aantal melkkoeien 96 Aantal jongvee 71 Productie Forfaitaire fosfaatproductie (normen 2014) 5400 Forfaitair overschot 1100 Overschot : BEX 5% / BEP 5% * 30% = 330 kg á 2/kg fosfaat = 660 (VVO) afzet: 730 ton á 10 = Totaal: * 30% = 185 kg á 2/kg fosfaat = 370 (VVO) afzet: 410 ton á 10 = Totaal: Input gewasbalans: Geproduceerde: weidegras graskuil maïskuil overige producten Aankoop ruwvoer Output gewasbalans: Opname: weidegras graskuil maïskuil overige producten Verkoop ruwvoer 10

11 Dia 55 GE4 Aanwendniveau en -moment bepalen door de vraag van het gewas en niet door de ruimte in de mestkelder!! Geke Enting;

12 Benutting gewas Veldverliezen Oogstverliezen Inkuiltechniek Broei Beweidingssysteem Rantsoensamenstelling Samenvattend: Ondernemersvrijheid Afrekenen op werkelijke productie en benutting Hoe efficiënter u werkt, hoe meer ruimte voor bedrijfsontwikkeling Economisch voordeel Hogere gewasopbrengsten meer zelfvoorzienend Betere benutting van mineralen in het rantsoen Minder verlies van mineralen (vee, rantsoen en grond) Samenvattend: : Efficiënte katalysator Kringloopmanagement > aandacht voerproductie! Werk in uitvoering 11