Uitgebreide inhoudsopgave

Transcriptie

1 Uitgebreide inhoudsopgave Woord vooraf 5 Verkorte inhoudsopgave 7 Uitgebreide inhoudsopgave 9 Lijst van afkortingen 17 1 Plaatsbepaling rechtsbescherming Inleiding Bestuursrechtelijke geschillen Procedures ter beslechting van bestuursrechtelijke geschillen Beroep bij de bestuursrechter De procedure bij de civiele rechter Klachtprocedures Alternatieve vormen van geschilbeslechting Een korte geschiedenis van de rechtsbescherming tegen de overheid Functies van rechtsbescherming Ontwikkeling naar individuele rechtsbescherming Hoofdfunctie van individuele rechtsbescherming Van individuele rechtsbescherming naar geschilbeslechting Nevenfuncties Beginselen van rechtsbescherming Toepasselijkheid van art. 6 EVRM Beginselen van het stelsel van rechtsbescherming Beginselen van het bestuursprocesrecht Vergelijking met het burgerlijk procesrecht Rechtsbescherming tegen de overheid anno Bevoegdheid Inleiding Constitutionele grondslag Bestuursrechter en bestuursrechtspraak; art. 1:4 Awb Bestuursrechtelijke geschillen; art. 112 Grondwet Algemene en bijzondere bestuursrechtspraak Algemene bestuursrechtspraak Beroep bij de rechtbank Relatieve bevoegdheid Concentratie Hoger beroep tegen een uitspraak van een rechtbank Cassatieberoep bij de Hoge Raad tegen de uitspraak van de hogerberoepsinstantie? 84

2 10 Uitgebreide inhoudsopgave 2.4 Bijzondere bestuursrechtspraak Inleiding Verkeersboetes: beroep bij de kantonrechter, hoger beroep bij het Hof Arnhem-Leeuwarden Rechtsmiddelvoorlichting en doorzending Inleiding Rechtsmiddelvoorlichting Doorzending Verwijsplicht burgerlijke rechter 91 3 Het voorwerp van geschil Inleiding Uitgangspunt: het besluit Verruimingen van de toegang tot de bestuursrechter De verruimingen uit hoofdstuk De verruimingen uit hoofdstuk 8 Awb Beperkingen van de toegang tot de bestuursrechter Uitzondering van de beslissing inzake de procedure ter voorbereiding van een besluit Beperkingen uit hoofdstuk 8 Awb Nieuwe besluiten hangende bezwaar en beroep Inleiding De bevoegdheid om het bestreden besluit in te trekken, te wijzigen of te vervangen De procedurele gevolgen van de intrekking, wijziging of vervanging voor het aanhangige bezwaar of beroep Het alsnog nemen van een besluit hangende een bezwaar of beroep tegen het niet tijdig nemen van een besluit Ontvankelijkheid Inleiding Bezwaar- en beroepsbevoegdheid Inleiding Belanghebbende Procesbelang De vorm en inhoud van het bezwaar- en beroepschrift De vorm van het bezwaar- en beroepschrift De inhoud van het bezwaar- en beroepschrift Herstel van vormverzuim Bezwaar- en beroepstermijn Bezwaar- en beroepstermijn (art. 6:7 Awb) Begin en einde van de termijn (art. 6:8, 6:9 en 6:12 Awb) Voortijdig bezwaar- of beroepschrift (art. 6:10 Awb) Verschoonbare termijnoverschrijding (art. 6:11 Awb) Bewijsperikelen rond verzending en ontvangst besluit 140

3 Uitgebreide inhoudsopgave Verplichte voorprocedure Algemene verplichting tot het maken van bezwaar (art. 7:1 Awb) Berusting, voorstructurering (art. 6:13 Awb) Griffierecht Procedures van bestuurlijke heroverweging Inleiding Functies van de voorprocedures Hoofdfuncties Nevenfuncties Bezwaar Algemeen Partijen; bijstand en vertegenwoordiging De procedure Beoordeling en besluitvorming Administratief beroep Algemene aspecten De procedure Toetsing en besluitvorming Beroep bij de bestuursrechter Inleiding Het verloop van de procedure in eerste aanleg Inleiding Partijen, hun processuele rechten en verplichtingen Het vooronderzoek Het indienen van nadere stukken en nieuwe gronden; de goede procesorde De zitting Versnelde behandeling; vereenvoudigde behandeling en verzet; beroep tegen niet tijdig beslissen De omvang van het geding Inleiding In beginsel bepalen partijen de omvang van het geding Ambtshalve beoordeling van kwesties van openbare orde Ambtshalve aanvulling van rechtsgronden op de grondslag van het geschil Aanvulling van feiten De verhouding tot het geding in de bestuurlijke voorfase: art. 6:13 Awb De toetsing Inleiding Facetten van de rechterlijke toetsing Het toetsingsmoment: ex tunc Het passeren van gebreken: art. 6:22 Awb Het relativiteitsvereiste: art. 8:69a Awb 248

4 12 Uitgebreide inhoudsopgave 6.5 Het bewijs Inleiding Het zoeken naar de materiële waarheid Feitenonderzoek en feitenvaststelling als bestuurlijke of als rechterlijke taak Bewijs, het verdedigingsbeginsel en de goede procesorde Bewijsomvang: wat moet worden bewezen? De bewijslastverdeling: wie moet bewijs leveren en wie draagt het bewijsrisico? De onderzoeksbevoegdheden van de rechter in relatie tot de bewijsvoering door partijen De bewijsmiddelen: hoe moet worden bewezen? De bewijswaardering: is het bewijs overtuigend? De uitspraak Inleiding Vorm, inhoud en termijn voor de uitspraak Het dictum van de uitspraak Finale geschilbeslechting Vernietiging In stand laten van de rechtsgevolgen van het vernietigde besluit Zelf in de zaak voorzien Afweging finale geschilbeslechting Bestuurlijke lus Herziening, vervallenverklaring en rectificatie van de uitspraak Nevendicta over griffierecht en proceskosten Inleiding Vergoeding van griffierecht Veroordeling in de proceskosten De bestuursrechtelijke verzoekschriftprocedure voor schadevergoeding Inleiding en voorgeschiedenis tot Aansprakelijkheid voor schade veroorzaakt door onrechtmatige besluiten De bestuursrechtelijke zelfstandige verzoekschriftprocedure De reikwijdte van de schadeverzoekschriftprocedure De procedure Schadevergoeding bij overschrijding van de redelijke termijn Hoger beroep Inleiding Karakter en plaatsbepaling van het hoger beroep Het verschil met andere rechtsmiddelen Rechtspraak in een of twee instanties De bevoegdheid van de hogerberoepscolleges De toepasselijkheid van het algemene procesrecht van hoofdstuk 8 Awb 337

5 Uitgebreide inhoudsopgave De functies van het hoger beroep Inleiding Controlefunctie Herkansingsfunctie Rechtseenheidsfunctie en rechtsvorming De omvang van het hoger beroep Het object van het geding De toelaatbaarheid van nieuwe gronden en bewijs De positie van verweerder en het incidenteel hoger beroep De uitspraakbevoegdheden Nieuwe besluiten tijdens de procedure van hoger beroep Geen schorsende werking De toepasselijkheid van art. 6:19 Awb De status van door de rechtbank uitdrukkelijk en zonder voorbehoud verworpen gronden, als daartegen geen hoger beroep is ingesteld Voorlopige voorzieningen Inleiding Bevoegdheid van de voorzieningenrechter Ontvankelijkheid van het verzoek Procedure De inhoudelijke beoordeling van het verzoek De te treffen voorlopige voorzieningen Het vervallen en het opheffen en wijzigen van een voorlopige voorziening Kortsluiting Aanvullende rechtsbescherming bij de burgerlijke rechter Inleiding Acties van burgers tegen burgers en van de overheid tegen burgers Acties van burgers tegen burgers Acties van de overheid tegen burgers De actie uit onrechtmatige daad tegen de overheid Inleiding De bevoegdheid van de burgerlijke rechter De ontvankelijkheid van de eiser in zijn vordering Formele rechtskracht: het ontbrekende rechtmatigheidsoordeel van een met bestuursrechtelijke rechtsbescherming belaste instantie De bindende kracht van het rechtmatigheidsoordeel van de bestuursrechter Overige vereisten voor toewijzing van een onrechtmatigedaadsactie De positie van de strafrechter 406

6 14 Uitgebreide inhoudsopgave 9.4 Onrechtmatige wetgeving Inleiding Voorrang voor exceptieve toetsing bij indirect werkende wetgeving Wel ontvankelijk bij de burgerlijke rechter in een rechtstreekse actie tegen direct werkende wetgeving De toetsing van wetgeving Bindende kracht van een rechtmatigheidsoordeel van een bestuursrechter over bestuurswetgeving Klachtbehandeling Rechtsbescherming en behoorlijkheidstoetsing Klachten over handelingen van bestuursorganen Mogelijk resultaat voor klager Rechtsbescherming in ruime zin Verschillen met bezwaar en beroep Grondslag en vormen van klachtbehandeling Grondwet en Algemene wet bestuursrecht Interne en externe klachtbehandeling Klachten, klaagschriften, verzoeken en verzoekschriften Interne klachtbehandeling Klagers, klachten, beklaagden en klachtbehandelaars Procedure voor het behandelen van klaagschriften Procedure voor het behandelen van andere klachten dan klaagschriften Verschillende beslissingen in een interne klachtprocedure Samenloop met bezwaar en beroep Rechtsbescherming en mogelijke leereffecten Externe klachtbehandeling Soorten onafhankelijke externe klachtinstanties Bevoegdheidsverdeling Nationale ombuds man en lokale ombudsinstanties Gelijkwaardigheid Nationale ombuds man en lokale ombudsinstanties Institutionele eisen aan een ombuds man Wie kan op welke wijze een verzoek indienen? Bevoegdheid en verplichting tot onderzoek naar aanleiding van verzoek Object van onderzoek naar aanleiding van verzoek Procedure voor het indienen en behandelen van verzoekschriften Behandeling van verzoeken door de Nationale ombuds man in de praktijk Behoorlijkheidsvereisten Rechtsbescherming en controle 443

7 Uitgebreide inhoudsopgave 15 Lijst van verkort geciteerde literatuur 447 Artikelenregister Algemene wet bestuurswet 471 Jurisprudentieregister 475 Trefwoordenregister 509 Over de auteurs 513