Onderzoek vacatiegeld cliëntenraden

Transcriptie

1 Onderzoek vacatiegeld cliëntenraden Juni 2012, Utrecht Geschreven door: Margriet Wolf Wouter van Meningen

2 2 LSR, landelijk steunpunt (mede)zeggenschap

3 Inhoudsopgave 1. Inleiding Vacatiegeld algemeen Waarvoor krijgen de cliëntenraadsleden geld? De hoogte van de vacatiegelden Termijnen vergoedingen Tevredenheid Vergoeding en de belastingdienst Vacatiegeld in de gehandicaptenzorg Waarvoor krijgen de cliëntenraadsleden in de gehandicaptenzorg geld? Verschillen tussen raden met cliënten en/of ouders/verwanten voor de type vergoedingen De hoogte van de vacatiegelden in de gehandicaptenzorg Verschillen tussen raden met cliënten en/of ouders/verwanten wat betreft de hoogte van de vacatiegelden Vacatiegelden voor het dagelijks bestuur in de gehandicaptenzorg Vacatiegelden in de curatieve zorg Waarvoor krijgen de cliëntenraadsleden in de curatieve zorg geld? Verschillen tussen de sectoren binnen de curatieve zorg voor de type vergoedingen De hoogte van de vacatiegelden in de curatieve zorg Verschillen tussen sectoren in de curatieve zorg wat betreft de hoogte van de vacatiegelden Vacatiegelden voor hetdagelijks bestuur in de curatieve zorg 20 5.Verschillen in de vacatiegelden tussen de curatieve zorg en de gehandicapten zorg Vergelijking type vergoedingen curatieve- en gehandicaptenzorg Onderzoek vacatiegeld cliëntenraden

4 5.2 Vergelijking hoogte vacatiegeld curatieve- en gehandicaptenzorg Vergelijking onderzoeken vacatiegeld LSR, landelijk steunpunt (mede)zeggenschap

5 1. Inleiding Regelmatig wordt het LSR benaderd door cliëntenraden met vragen over vacatiegelden. Naar aanleiding hiervan heeft het LSR een onderzoek gedaan naar de samenstelling en hoogte van de vacatiegelden. Vacatiegelden zijn vergoedingen die de leden en het dagelijks bestuur van de cliëntenraden krijgen voor de kosten die ze maken voor de uitvoering van hun (vrijwilligers)werk. Vergoedingen van reis- en onkosten op basis van declaratie worden niet onder vacatiegelden gerekend. Het doel van het onderzoek is te weten te komen hoeveel cliëntenraden vacatiegeld krijgen en wat de hoogte van het vacatiegeld is. In het onderzoek is onderscheid gemaakt tussen twee groepen, de curatieve zorg en de gehandicaptenzorg. In beide groepen is tevens een overzicht gemaakt van de vacatiegelden in de verschillende sectoren (in de curatieve zorg) en naar de samenstelling van de cliëntenraad (in de gehandicaptenzorg). Het onderzoek bestaat uit een vragenlijst die naar alle cliëntenraden uit het bestand van het LSR is gezonden. Er is een enquête gezonden naar 830 cliëntenraden. Daarvan hebben 226 cliëntenraden gereageerd. Dat is een respons van 27%. In dit verslag gaan we eerst in op de algemene uitkomsten van het onderzoek en daarna op de afzonderlijke uitkomsten gesplitst in de gehandicaptenzorg en de curatieve zorg. Vervolgens vergelijken we de uitkomsten uit beide groepen met elkaar. Onderzoek vacatiegeld cliëntenraden

6 2. Vacatiegeld algemeen Voor het onderzoek naar de samenstelling en hoogte van vacatiegelden zijn 830 cliëntenraden schriftelijk benaderd. Hiervan hebben 226 cliëntenraden de vragenlijst ingevuld via internet. Van deze ingezonden vragenlijsten is 68% (153) afkomstig vanuit de cliëntenraden in de gehandicapten zorg en 32% (73) vanuit cliëntenraden uit de curatieve zorg. Daarnaast hebben we aanvullend telefonisch bij 25 cliëntenraden uit beide groepen gevraagd naar de tevredenheid met hun vergoedingen. Aantal respondenten per groep Cliëntenraden Aantal respondenten Percentage Gehandicapten zorg % Curatieve zorg 73 32% Totaal Waarvoor krijgen de cliëntenraadsleden geld? Een vergoeding kan bestaan uit een vast bedrag (vacatiegeld) voor voorbereiding en aanwezigheid in de raad, een reis- en onkostenvergoeding op basis van declaratie of een combinatie hiervan. De verdeling van deze typen vergoedingen is weergegeven in figuur 1. 6 LSR, landelijk steunpunt (mede)zeggenschap

7 Figuur 1. Type vergoedingen cliëntenraadsleden Van de cliëntenraden die de vragenlijst hebben ingevuld ontvangt een klein deel (12%) geen vacatiegeld en ook geen reis- en onkostenvergoeding. 31% ontvangt alleen een reis- en onkostenvergoeding en 29% alleen vacatiegeld (zonder reis- en onkostenvergoeding). 27% van de cliëntenraden ontvangt zowel vacatiegeld als een reis- en onkostenvergoeding. Bij 1% van de cliëntenraden is het anders geregeld (dit wordt toegelicht in hoofdstuk 2). 2.2 De hoogte van de vacatiegelden Bijna de helft van de cliëntenraden (47%) krijgt minder dan 100,- per jaar vacatiegeld. Een kwart van de raden (26%) krijgt tussen de 500,- en 1000,- vacatiegeld per jaar. Het gemiddelde bedrag van alle respondenten bedraagt 452,- per jaar. Onderzoek vacatiegeld cliëntenraden

8 " # %& # #' %& #' # %& # #' " #' Figuur 2. Hoogte vacatiegelden cliëntenraadsleden 2.3 Termijn vergoedingen In het onderzoek hebben we ook gevraagd naar de termijnen waarop men vacatiegeld ontvangt. Het grootste gedeelte van de cliëntenraadsleden ontvangt de vacatiegelden per jaar. Het komt ook voor dat er per kwartaal of per vergadering geld ontvangen wordt. 2.4 Tevredenheid Met een aantal cliëntenraden hebben we nog telefonisch contact opgenomen met de vraag of de raad tevreden is over de regeling rondom het vacatiegeld. Het grootste deel gaf aan tevreden te zijn met de vacatiegelden die zij ontvangen. Dit was in 76% van de gevallen. De overige 24% gaf aan niet tevreden te zijn met de hoogte van het vacatiegeld of is niet tevreden omdat zij geen vacatiegeld ontvangen. 2.5 Vergoeding en de belastingdienst Het vacatiegeld mag onbelast worden uitgekeerd behalve als het boven de vastgestelde bedragen voor een vrijwilligersvergoeding uitkomt. Momenteel zijn die bedragen 4,50 per uur met een maximum van 150,- per maand en 1.500,- per jaar. Voor de belastingdienst bestaat dit maximum bedrag uit zowel de vacatiegelden als eventuele reis- en onkosten vergoedingen op basis van declaratie. Dus als bijvoorbeeld een cliëntenraadslid 1500,- 8 LSR, landelijk steunpunt (mede)zeggenschap

9 vacatiegeld per jaar krijgt en daarbovenop 200,- reiskosten, moet over die 200,- belasting betaald worden. Onderzoek vacatiegeld cliëntenraden

10 3. Vacatiegeld in de gehandicaptenzorg 3.1 Waarvoor krijgen de cliëntenraadsleden in de gehandicaptenzorg geld? Een vergoeding kan bestaan uit een vast bedrag (vacatiegeld) voor voorbereiding en aanwezigheid in de raad, een reis- en onkostenvergoeding op basis van declaratie of een combinatie hiervan. De verdeling van deze typen vergoedingen voor de gehandicaptenzorg is ' ' weergegeven in figuur 3. Figuur 3. Type vergoedingen cliëntenraadsleden gehandicaptenzorg Van de cliëntenraadsleden in de gehandicaptenzorg ontvangt 42% vacatiegeld. 35% van de cliëntenraadsleden ontvangt alleen vacatiegeld zonder reis- en onkostenvergoeding. 7% ontvangt naast het vacatiegeld ook een reis- en onkostenvergoeding. 41% van de cliëntenraadsleden krijgt alleen een reis- en onkostenvergoeding voor hun werk in de cliëntenraad. Dit gaat bij bijna alle raden door middel van het declareren van de gemaakte kosten. 16% van de cliëntenraadsleden krijgen geen geld voor hun werk in de raad. 10 LSR, landelijk steunpunt (mede)zeggenschap

11 Bij 1% (2 raden) is het vacatiegeld anders geregeld. Bij de ene raad ontvangen de leden (een raad met ouders/verwanten) een vast bedrag per vergadering. Daarbij krijgen de leden per bijgewoonde vergadering nogmaals datzelfde bedrag extra. Hiermee worden de leden van de raad gestimuleerd om naar de vergaderingen te komen. Dit is een nieuwe vorm van vacatiegeld waar deze raad erg tevreden over is. Bij de andere raad krijgen de cliëntenraadsleden in plaats van vacatiegeld tijd om tijdens werkuren te vergaderen. Dit betekent dat de leden van de raad hun salaris doorbetaald krijgen tijdens de vergaderingen van de cliëntenraad. 3.2 Verschillen tussen raden met cliënten en/of ouders/verwanten voor de type vergoedingen Bij de analyse van de gegevens hebben we ook gekeken naar de verschillen tussen raden met ouders/verwanten, raden met cliënten en gecombineerde raden met ouders/verwanten en cliënten (zie figuur 5). Onderzoek vacatiegeld cliëntenraden

12 )& * + +,& * ( ' ( ' Figuur 4. Type vergoedingen cliëntenraadsleden per samenstelling raden gehandicaptenzorg Hieruit blijkt dat geen enkele cliëntenraad die alleen bestaat uit ouders/verwanten vacatiegeld ontvangt. Wel ontvangt 81% van deze cliëntenraden een reis- en onkostenvergoeding. Van de cliëntenraden waar alleen cliënten in zitten krijgt 53% vacatiegeld. Bij de cliëntenraden waar zowel cliënten als ouders/verwanten in zitten krijgt ruim de helft (54%) alleen een reis- en onkostenvergoeding. 12 LSR, landelijk steunpunt (mede)zeggenschap

13 3.3 De hoogte van de vacatiegelden in de gehandicaptenzorg De hoogte van de vacatiegelden die cliëntenraadsleden uit de gehandicapten zorg jaarlijks ontvangen, is weergegeven in figuur 5. - # & # #' & #' # & # #' - #' Figuur 5. Hoogte vacatiegelden cliëntenraadsleden gehandicapten zorg De meeste cliëntenraadsleden in de gehandicaptenzorg ontvangen minder dan 100,- per jaar aan vacatiegeld. Er zijn ook cliëntenraadsleden (3%) die meer krijgen dan 1500,- per jaar aan vacatiegelden. Het laagst genoemde bedrag is 25,- per jaar en het hoogst genoemde 2400,- per jaar. Op grond van alle binnengekomen vragenlijsten, volgt een gemiddelde hoogte van de vacatiegelden van cliëntenraadsleden binnen de gehandicapten zorg van 327,- per jaar. Onderzoek vacatiegeld cliëntenraden

14 3.4 Verschillen tussen raden met cliënten en/of ouders/verwanten wat betreft de hoogte van de vacatiegelden In figuur 6 is de hoogte van het vacatiegeld van cliëntenraadsleden uitgesplitst over de cliëntenraden met ouders/verwanten, raden met cliënten en gecombineerde raden met ouders/verwanten en cliënten.. / & * 0 / /. / /,& * ' ( ' " # %& # #' %& #' # %& # #' Figuur 6. Hoogte vacatiegelden cliëntenraadsleden per samenstelling raad gehandicaptenzorg " #' Uit de figuur blijkt dat bijna alle raden met alleen cliënten (91%) die vacatiegeld ontvangen minder dan 100,- per jaar vacatiegeld krijgen. Van de raden die gecombineerd zijn met cliënten en ouders/verwanten krijgt het grootste deel (65%) tussen de 500,- en 1000,- per jaar. 14 LSR, landelijk steunpunt (mede)zeggenschap

15 3.5 Vacatiegeld voor het dagelijks bestuur in de gehandicaptenzorg In het onderzoek hebben we ook gevraagd of het dagelijks bestuur (de voorzitter en/of secretaris) van de cliëntenraad evenveel of meer vacatiegeld ontvangt. Bij 35% van de cliëntenraden krijgt de voorzitter meer vacatiegeld dan de leden van de raad. Bij 20% van de raden krijgen zowel de voorzitter als de secretaris meer geld dan de leden van de raad. Bij de cliëntenraden waar alleen de voorzitter meer vacatiegeld krijgt is dat vaak het dubbele van wat de leden ontvangen. De secretaris zit hier meestal tussenin. Zo is bijvoorbeeld bij 1 cliëntenraad de verdeling als volgt: de leden krijgen 75,-, de secretaris 100,- en de voorzitter 150,- per jaar. Gemiddeld krijgt het dagelijks bestuur van een cliëntenraad in de gehandicaptenzorg 436,- vacatiegeld per jaar. Dat is gemiddeld ruim 100 euro (111,-) meer vacatiegeld per jaar dan de leden. Onderzoek vacatiegeld cliëntenraden

16 4. Vacatiegeld in de curatieve zorg 4.1 Waarvoor krijgen de cliëntenraadsleden in de curatieve zorg geld? Een vergoeding kan bestaan uit een vast bedrag (vacatiegeld) voor voorbereiding en aanwezigheid in de raad, een reis- en onkostenvergoeding op basis van declaratie of een combinatie hiervan. De verdeling van deze typen vergoedingen voor de curatieve zorg is ( ( weergegeven in figuur 7. Figuur 7. Type vergoedingen cliëntenraadsleden curatieve zorg Van de cliëntenraadsleden in de curatieve zorg ontvangt 87% vacatiegeld. Het grootste deel van de cliëntenraadsleden (69%) krijgt zowel een vaste vergoeding (vacatiegeld) als een reis- en onkostenvergoeding op basis van declaratie. 18% van de cliëntenraadsleden krijgt alleen een vaste vergoeding, en 10% alleen reis- en onkosten vergoeding op basis van declaratie. Slechts 3% van de cliëntenraadsleden ontvangt helemaal geen vergoeding. 16 LSR, landelijk steunpunt (mede)zeggenschap

17 4.2 Verschillen tussen de sectoren binnen de curatieve zorg voor de type vergoedingen In het onderzoek is ook een vergelijking gemaakt tussen de typen vergoedingen die ontvangen worden door cliëntenraadsleden in verschillende sectoren van de curatieve zorg (zie figuur 8). Daarbij is onderscheid gemaakt in drie categorieën: revalidatiecentra, ziekenhuizen en overige sectoren. Onder overige sectoren vallen dialysecentra, huisartsenposten, gezondheidscentra, abortuscentra, trombosediensten, etc. 0 / / 0 / & ( ( 0 / ( Figuur 8. Type vergoedingen cliëntenraadsleden per sector curatieve zorg Uit de figuur blijkt dat de verschillen tussen respondenten uit de drie sectoren beperkt zijn. Het meest opvallend is dat bijna een kwart (23%) van de respondenten uit cliëntenraden van ziekenhuizen alleen een vaste vergoeding krijgt, terwijl dit voor geen van de respondenten uit de andere sectoren het geval is. 4.3 De hoogte van de vacatiegelden in de curatieve zorg Onderzoek vacatiegeld cliëntenraden

18 De hoogte van de vacatiegelden die cliëntenraadsleden uit de curatieve zorg jaarlijks ontvangen, is weergegeven in figuur 9. Figuur 9. Hoogte vacatiegelden cliëntenraadsleden curatieve zorg - # & # #' & #' # & # #' - #' Het overgrote deel (91%) van de cliëntenraadsleden uit de curatieve zorg ontvangt tussen de 100,- en 1500,- per jaar aan vacatiegeld. Bij ongeveer de helft (46%) ligt dit bedrag tussen de 500,- en 1000,- per jaar. 3% ontvangt minder dan 100,- per jaar, 6% meer dan 1500,- per jaar. Het laagst ontvangen bedrag is 50,- per jaar en het hoogst ontvangen bedrag 4000,- per jaar. Op grond van alle binnengekomen vragenlijsten, volgt een gemiddelde hoogte van de vacatiegelden van cliëntenraadsleden binnen de curatieve zorg van 724,- per jaar. 18 LSR, landelijk steunpunt (mede)zeggenschap

19 4.4 Verschillen tussen sectoren in de curatieve zorg wat betreft de hoogte van de vacatiegelden In figuur 10 is de hoogte van het vacatiegeld van cliëntenraadsleden uitgesplitst over de sectoren revalidatie, ziekenhuizen en overig.. / 1 /. / 2 &. / ) ' ( ( ( " # %& # #' %& #' # %& # #' " #' Figuur 10. Hoogte vacatiegelden cliëntenraadsleden per sector curatieve zorg Uit de figuur blijkt dat de meeste revalidatiecentra tussen de 500,- en 1000,- aan vacatiegeld ontvangen. Voor ziekenhuizen is dat tussen 500,- en 1500,-. Onderzoek vacatiegeld cliëntenraden

20 4.5 Vacatiegeld voor het dagelijks bestuur in de curatieve zorg In het onderzoek hebben we ook gevraagd of het dagelijks bestuur (de voorzitter of secretaris) van de cliëntenraad evenveel of meer vacatiegeld ontvangt dan de overige leden. Bij 55% van de cliëntenraden krijgt de voorzitter meer vacatiegeld. Bij 15% van de raden krijgen zowel de voorzitter als de secretaris meer geld dan de overige leden van de raad. Bij de cliëntenraden waar alleen de voorzitter meer vacatiegeld krijgt is dat in veel gevallen het dubbele van wat de leden ontvangen. De secretaris krijgt meestal rond de 150% van wat de leden ontvangen. Zo is bijvoorbeeld bij één cliëntenraad de verdeling als volgt: de leden krijgen 600,-, de secretaris krijgt 900,- en de voorzitter krijgt 1200,- per jaar. Gemiddeld krijgt het dagelijks bestuur van een cliëntenraad in de curatieve zorg 1095,- vacatiegeld per jaar. Dat is gemiddeld 371,- (51%) meer vacatiegeld per jaar dan de leden. Het dagelijks bestuur met het hoogste vacatiegeld krijgt 9600,- per persoon per jaar. 20 LSR, landelijk steunpunt (mede)zeggenschap

21 5. Verschillen in vacatiegeld tussen de curatieve zorg en de gehandicapten zorg Er zijn duidelijke verschillen te zien in de uitkomsten van het onderzoek naar vacatiegeld tussen de gehandicaptenzorg en de curatieve zorg. Zowel wat betreft de regeling rond het vacatiegeld als in de hoogte van het vacatiegeld zijn de verschillen groot. 5.1 Vergelijking type vergoedingen curatieve- en gehandicaptenzorg In figuur 11 is te zien wat de verschillen zijn in de type vergoedingen die de cliëntenraadsleden van de curatieve- en gehandicaptenzorg krijgen.. / /& /. / /0 / ' ( 3 3 Figuur 11. Type vergoedingen cliëntenraadsleden curatieve- en gehandicaptenzorg In de curatieve zorg krijgt 87% van de cliëntenraadsleden vacatiegeld (18% + 69%). In de gehandicaptenzorg is dat minder dan de helft van de cliëntenraadsleden, namelijk 42% (35% + 7%). Verder krijgt in de curatieve zorg 3% van de cliëntenraadsleden geen vergoeding. In de gehandicaptenzorg is dat 16%. Er is ook een verschil bij de reis- en onkostenvergoeding voor cliëntenraadsleden. In de curatieve zorg krijgt 10% alleen een reis- en onkostenvergoeding en in de gehandicaptenzorg is dat 41%. Onderzoek vacatiegeld cliëntenraden

22 5.2 Vergelijking hoogte vacatiegeld curatieve- en gehandicaptenzorg Uit grafiek 12 blijkt dat de cliëntenraadsleden uit de curatieve zorg gemiddeld een hogere vergoeding krijgen dan de cliëntenraadsleden uit de gehandicapten zorg. 0 / /0 0 / /& " # %& # #' %& #' # %& # #' " #' Figuur 12. Hoogte vacatiegelden cliëntenraadsleden curatieve- en gehandicaptenzorg De gemiddelde hoogte van het vacatiegeld voor cliëntenraadsleden uit de gehandicaptenzorg is 327,-. Het dagelijks bestuur van de cliëntenraden in de gehandicaptenzorg ontvangt gemiddeld 436,- per jaar. De gemiddelde hoogte van het vacatiegeld voor cliëntenraadsleden uit de curatieve zorg ligt hoger. De cliëntenraadsleden krijgen gemiddeld: 724,- per jaar en het dagelijks bestuur gemiddeld 1095,- per jaar. Gemiddelden ontvangen vacatiegeld Leden Dagelijks bestuur Gehandicaptenzorg 327,- 436,- Curatieve zorg 724,- 1095,- 22 LSR, landelijk steunpunt (mede)zeggenschap

23 6. Vergelijking onderzoeken vacatiegeld In 2007 heeft het LSR ook een onderzoek gedaan naar de hoogte van vacatiegelden maar dan alleen in de curatieve zorg. Toen zijn alleen de cliëntenraden van ziekenhuizen en revalidatiecentra onderzocht. Van de cliëntenraadsleden in de ziekenhuizen ontving in % vacatiegeld. In de revalidatie kreeg 47% van de cliëntenraadsleden vacatiegeld. In vergelijking met 2012 krijgt 90% van de cliëntenraadsleden van ziekenhuizen en 86% van de cliëntenraadsleden van revalidatiecentra nu vacatiegeld. Dit is een stijging van 20% bij de ziekenhuizen en 39% bij de revalidatie. Ook de hoogte van het vacatiegeld is veranderd. In 2007 was de hoogte van het vacatiegeld in de curatieve zorg gemiddeld 431,- per jaar, met een spreiding van 25,- tot 2200,- per jaar. In het onderzoek uit 2012 is het gemiddelde in de curatieve zorg 724,- per jaar met een spreiding van 50,- tot 4000,- per jaar. Het gemiddelde bedrag is ten opzichte van 2007 dus met 68% gestegen.. Hieruit blijkt dat zowel het aantal cliëntenraadsleden in de curatieve zorg wat vacatiegeld krijgt als de hoogte van het vacatiegeld gemiddeld aanzienlijk zijn toegenomen. Omdat we geen gegevens hebben over vacatiegeld in de gehandicaptenzorg uit 2007 kunnen we deze niet vergelijken. Uit de vragen die de afgelopen jaren bij de helpdesk binnen zijn gekomen lijkt het of ook in de gehandicaptenzorg meer cliëntenraadsleden vacatiegeld krijgen en ook de hoogte van het vacatiegeld is toegenomen. Het is interessant om te weten waardoor meer cliëntenraadsleden vacatiegeld krijgen en waarom de hoogte van het vacatiegeld gestegen is. Vacatiegeld wordt door veel vrijwilligers gezien als een waardering voor het werk dat zij doen. Uit een onderzoek in de Verenigde Staten en Nederland (Movisie, 8 mei 2012) blijkt dat er een verschuiving plaats vindt in het vrijwilligerswerk. Zo blijkt dat één op de drie vrijwilligers minder snel gebonden is aan de organisatie, eerder op zoek is naar kortdurend en projectmatig vrijwilligerswerk, gemakkelijk switcht tussen organisaties en het vrijwilligerswerk ziet als een manier om iets leuks te doen en er wat van te leren. Om vrijwilligers te waarderen voor hun werk en voor langere tijd te binden aan de organisatie is vacatiegeld één van de middelen. Wellicht dat hier de verschillen in de regeling en hoogte van het vacatiegeld vandaan kunnen komen. Onderzoek vacatiegeld cliëntenraden