DELIER IN HET VERPLEEGHUIS

Transcriptie

1 DELIER IN HET VERPLEEGHUIS Weten wat je moet doen en doen wat je weet! UKON symposium 10 april 2018

2 VOORSTELLEN Expertteam delier UKON: Kim Bergmans, Specialist Ouderengeneeskunde Waalboog Trees Boerakker, verzorgende Zorggroep Maas en Waal Monique Jozen, verpleegkundig specialist ZZG zorggroep Hilde Mulder, GZ-psycholoog Attent Zorg en Behandeling Anke Persoon, coördinator vanuit UKON Zippora Kentin, Specialist Ouderengeneeskunde in opleiding

3 INHOUD Delier, wat weten we er van Onderzoek naar delierzorg in verpleeghuizen Implementatie (wat neem je mee)

4 INLEIDING Prevalentie In Nederlands onderzoek wordt er een prevalentie van 8,9% en een incidentie van 20,7% gezien in verpleeghuizen. De prevalentie van delier in verpleeghuizen is eigenlijk niet goed bekend. 1-72%

5 WAT IS EEN DELIER? Een delier is een (sub)acute verwardheid en kenmerkt zich door een wisselend bewustzijn en verandering in cognitief functioneren, in onrust of apathie, desoriëntatie en psychotische verschijnselen.

6 GEHEUGENSTEUNTJE: ABC Acuut ander gedrag Bewustzijnsstoornis met verminderde aandacht Cognitieve stoornissen (geheugen/taal/orientatie) of waarnemingsstoornis

7 VORMEN hyperactief (20%) hypoactief (30 40%) gemengd (40 55%)

8 GEVOLGEN: functionele achteruitgang blijvende cognitieve beperkingen mortaliteit en morbiditeit geassocieerd met verhoogde kans op dementie complicaties langere opnameduur/ institutionalisering dus hogere kosten grote ziektelast

9 RISICOFACTOREN Onderscheid in: Predisponerende factoren Precipiterende factoren

10 PREDISPONERENDE FACTOREN leeftijd > 65 jaar eerder doorgemaakt delier reeds bestaande cognitieve stoornis visuele en auditieve problemen stoornis in ADL gebruik van alcohol, opioïden comorbiditeit polyfarmacie

11 PRECIPITERENDE FACTOREN koorts, infectie hypoxie anemie elektrolyten stoornis metabole ontregeling (lever, nieren, diabetes) dehydratie medicamenten (narcose, sedativa), onttrekking pijn obstipatie, urineretentie, slaaptekort

12

13 NIET-MEDICAMENTEUZE INTERVENTIES Gericht op: cognitie oriëntatie immobiliteit slaap vocht- en voedingstoestand pijn familieparticipatie

14 CASUÏSTIEK (1) Dhr. K, 91 jaar, opgenomen met ELV - HC RvO: dyspnoe/onrust in de nacht bij bestaande cognitieve stoornissen/dementie. Medische voorgeschiedenis: delier, ernstig hartfalen (AF, niet goed sluitende hartklep), DM (geen medicatie, diarree bij metformine), nierfunctie verminderd (MDRD 40) Medicatie: Ventolin, Salbutamol, Furosemide, Movicolon, Microlax en Oxazepam Sociaal: weduwnaar, betrokken dochters, is 40 jaar beroepsmilitair geweest bij de luchtmacht. Woonde tot voor kort zelfstandig, reed auto

15 CASUÏSTIEK (2) Beeld: Begon met klachten v. benauwdheid in de nacht huisarts: furosemide: geen effect cardioloog g.b. opname geriatrie. Klachten geduid als angst/hyperventilatie en verwardheid door dementie. Naar huis met ondersteuning dochters, ging niet meer spoedopname op PG daarna (direct) overgeplaatst somatiek. Gaat sindsdien alleen maar achteruit: wisselende helderheid en besef, ademhaling/hyperventilatie, eet weinig, komt veel aan in gewicht (oedeem benen en buik) na stoppen Furosemide (verdenking op ondervulling en verminderde doorbloeding). Via geriatrie uitslag CT scan: herseninfarct en atrofie

16 CASUÏSTIEK (3) Beloop: observaties en bevindingen eigen regie is belangrijk voor dhr, (bepaalt zelf wat wel/niet) vertoont dwaalgedrag, kan de weg naar de afd. niet vinden loopt rond met de broek naar beneden (decorumverlies?) heeft moeite met nieuwe dingen/gezichten en drukte heeft sturing nodig in de ADL, is snel afgeleid, zakt ook weg is hier tegen zijn wil, weet niet waarom, gaat klacht indienen! rommelt s nachts, praat dan veel, is onrustig, beeld wisselt zelfstandig omgaan met inhalatiemedicatie lukt niet

17 CASUÏSTIEK (4) Wat is hier aan de hand denk je? Wat zouden jullie doen als deze cliënt bij jullie opgenomen wordt?

18 HERKENNING DELIER Volgens onderzoek blijkt dat: > 50% van de gevallen delier niet wordt herkend (Lemiengre et al., 2006)

19 ACHTERGROND VAN HET ONDERZOEK In 2014 is er een nieuwe richtlijn delier gepubliceerd (1)

20 RESULTATEN VAN ONDERZOEK 1. Aantal protocollen 2. Basiszorg delier

21 ONDERZOEK 22 (32%) heeft protocol 25 (48%) is op de hoogte van de nieuwe richtlijn delier.

22 BASISZORG DELIER: 1. Preventie 2. Diagnostiek 3. Behandeling 4. Nazorg

23 DIAGNOSTIEK DOSS: 98% van de onderzochte organisatie DSM IV/CAM: 29% van de onderzochte organisaties

24

25 BEHANDELING (1) Niet-medicamenteuze interventies: 96% Groot scala van interventies: het voorkomen van desoriëntatie, dehydratie, gehoor- en visusstoornissen, immobiliteit, aanpakken van omgevingsfactoren medicatiemanagement.

26 BEHANDELING (2) Preventief: 21% Startdosering: 0,5 en 3 mg haldol per dag Maximale dosering (10mg): 100%

27 NAZORG 22 SO benoemen nazorg te verstrekken gesprek/uitleg folder

28 ADVIEZEN NAZORG Veilige zorgomgeving, eventueel antipsychotica afbouw en informatieoverdracht aan huisarts of specialist ouderengeneeskunde Overweeg cognitieve screening drie maanden na ontslag uit het ziekenhuis

29 INFORMATIE (1) De belangrijkste conclusie uit CSO 2008: kwaliteit van zorg van het delier bepaald wordt door de mate van erkenning van de rol van de mantelzorger tijdens het delier door alle betrokken professionals. Informatie over een delier en (schriftelijke) voorlichting ondersteunt mantelzorgers om hun rol te kunnen vervullen. ( CSO (koepel van ouderenorganisaties Unie KBO, PCOB, NOOM en NVOG) (2008).)

30 INFORMATIE (2) De kennis over het ziektebeeld delier is zonder extra informatie bij mantelzorgers gering (bekendheid 6,7 tot 20,7%). Zonder extra informatie ervaart 70% van de mantelzorgers negatieve emoties bij een delirante patiënt, door de inhoud van het delier en door eventuele bewegingsbeperkende maatregelen bij de delirante patiënt. (Gagnon et al., 2002; Bull, 2011; Namba, et al., 2007)

31 TAKE HOME MESSAGE: Het gebruik van lokale protocollen in verpleeghuizen is beperkt. Diagnostiek naar delier kan in verpleeghuizen beter. Medicamenteuze behandeling in verpleeghuizen ligt lager en voldoet aan de huidige norm. Delier is teamwork Nazorg- en informatievoorzieningen zijn belangrijk.

32 WAT GA JE MEENEMEN? - Deel met je buurvrouw/-man - Deel je voornemen met ons

33 MOGELIJKE ACTIES - Gebruik de term delier - Screen je patiënten op delier - Luister naar ervaringen van patiënten en familie over delier - Betrek je manager of directeur in een gesprek over delier - Onderwijs medewerkers over delier

34 DANK VOOR JULLIE AANDACHT!