Talstelsels, getalnotaties en Ascii code

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Talstelsels, getalnotaties en Ascii code"

Transcriptie

1 Talstelsels, getalnotaties en Ascii code 1 Algemeenheden Digitale systemen werken met nullen en enen omdat dit elektronisch gemakkelijke te verwezenlijken is. De transistor wordt in digitale systemen als schakelaar gebruikt, er zijn slechts twee toestanden (geleiden of sperren) Hierdoor zijn deze circuits gemakkelijk te bouwen en is de kans op fouten kleiner. Een computer die zou werken met meerdere niveaus, bv. een quartaire (4 niveaus of mogelijkheden), octale (8) of decimale(10) computer zou sneller zijn dan een binaire. Er zijn immers meerdere toestanden mogelijk op één draad. Het zou echter heel moeilijk zijn om dit praktisch te verwezenlijken. Naarmate er meer toestanden zijn worden de zones kleiner, en is de kans dat er fouten optreden groter. Bovendien is het moeilijker om een systeem te bouwen dat meerdere niveaus kan verwerken en onthouden. Als mens zijn we vooral ingesteld op het lezen en interpreteren van cijfermateriaal in decimale vorm. Numerieke informatie die we aan de computer willen meedelen moeten we dus eerst omzetten naar binaire informatie. Anderzijds verwachten we van de computer of van het rekenapparaat dat het resultaat van de uitgevoerde bewerkingen op de binaire getallen in een decimale vorm wordt meegedeeld. Zowel aan de in- als aan de uitgang van een digitaal systeem moet een omzetting of conversie gebeuren tussen het binair en het decimaal talstelsel. We nemen als voorbeeld een computersysteem. 1. Keyboard. 2. Encoder 3. Computer 4. Decoder 5. Display Een schakeling, encoder genoemd, zet de ingevoerde decimale, of alfanumerieke informatie om in nullen en enen die door het digitale systeem kunnen verwerkt worden. Het resultaat van deze bewerking is een binair getal. Een tweede schakeling, decoder genoemd, zorgt voor de omzetting van een binair getal naar een decimaal getal dat dan bijvoorbeeld zichtbaar gemaakt wordt op een uitleeseenheid of display. Digitale Techniek -talstelsels 1/19 LM

2 2 Decimaal talstelsel Het decimaal talstelsel heeft als grondtal 10. Het grondtal geeft het aantal bruikbare digits aan. In het decimaal talstelsel zijn er tien mogelijkheden, elk met hun eigen digit. De gebruikte digits zijn: {0,1,2,3,4,5,6,7,8,9}. Als we verder dan 9 willen tellen dan nemen we er een nieuwe rang bij. Na 9 komt 10, na 99 komt 100 enz. De positie van het digit in het getal heeft de rangorde of gewicht weer. Het getal 123 moeten we eigenlijk lezen als: 1x100 2x10 3x1 De laagste rang (minst beduidende digit helemaal rechts) heeft het gewicht 10 0, de middelste rang 10 1 de volgende rang 10 2 enz. Elke rang heeft een n keer hogere waarde dan de vorige rang. Hierbij is n het grondtal van het gebruikte talstelsel ,1 0, , 7 8 2x1000 4x100 5x10 6x1 7x0,1 8x0,01 Tellen we alle gewichten samen: ,7+0,08 dan hebben we 2456,78 de waarde van ons getal 3 Binair talselsel De redenering is hier dezelfde als bij het decimaal talstelsel. Het binair talstelsel heeft als grondtal 2. Het grondtal geeft hier terug het aantal bruikbare digits aan. In het binair talstelsel zijn er twee mogelijkheden, elk met hun eigen digit. De gebruikte digits zijn: {0,1}. Als we verder dan 2 willen tellen dan nemen we er een nieuwe rang bij. Na 1 komt 10, na 11 komt 100 enz. De positie van het digit bepaalt ook hier het gewicht. De laagste rang (minst beduidende digit helemaal rechts) heeft het gewicht 2 0, de middelste rang 2 1 de volgende rang 2 2 enz. Digitale Techniek -talstelsels 2/19 LM

3 ,5 0, , 0 1 1x8 0x4 1x2 1x1 0x0,5 1x0,25 De decimale waarde van 1011,01 (2) = ,25=11,25 (10) De indexen (2) en (10) geven het soort talstelsel aan. Anders zou je niet weten of 101 binair of decimaal is. Bij het binair talstelsel spreken we meestal niet van digits, maar van bits. Eén bit is één positie, een 1 of een 0. Het meest rechtse bit noemen we het msb (most significant bit) het meest linkse het lsb (least significant bit) msb lsb 1011,01 (2 Omzettingen 2.1 Van decimaal naar binair Praktisch bestaan er enkele eenvoudige methoden om een decimaal getal om te zetten naar een binair getal. We bespreken hier de twee technieken Aftrekken van de machten van 2 We beschouwen gehele getallen. We trekken van het gegeven decimaal getal de hoogste macht van 2 af die in dat getal begrepen is. Van het verschil trekken we de volgende macht van 2 af en herhalen deze bewerking tot de rest 0 is. Alle machten van 2 die we hebben kunnen aftrekken krijgen een 1, de andere een 0. We illustreren deze werkwijze aan de hand van een voorbeeld. (92) 10 = (?) x / 0x x x x2 0 2 / 0x2 0 1 / 0x Digitale Techniek -talstelsels 3/19 LM

4 2.1.2 Opeenvolgende deling We delen het gegeven getal voortdurend door 2 zonder rekening te houden met de decimale fractie. De rest van de deling is dus altijd 0 of 1. Deze resten vormen de opeenvolgende machten van 2, te beginnen met 2 0. De omzetting is af van zodra het quotiënt kleiner is dan 1. (92) 10 = (?) 2 92:2=46 Rest 0 0x2 0 LSB 46:2=23 Rest 0 0x2 1 23:2=11 Rest 1 1x2² 11:2=5 Rest 1 1x2³ 5:2=2 Rest 1 1x2 4 2:2=1 Rest 0 0x2 5 1:2=0 Rest 1 1x2 6 MSB Van binair naar decimaal Ook het omgekeerde is mogelijk. Voor een gegeven binair getal bestaan er enkele eenvoudige technieken om dit getal om te zetten naar een decimaal getal Optellen van de machten van 2 We tellen de gewichten samen van de bits die een 1 bevatten. We illustreren deze werkmethode met een voorbeeld. Een voorbeeld met een geheel getal ( ) 2 = (?) X X X X X X X ³ 2² = = = = = = = =75 ( ) 2 =(75) 10 Een voorbeeld met een komma getal (10010,11) 2 = (?) X X X X X X X 2 4 2³ 2² = = = = = = = ,5+ 0,25=18,75 ( ) 2 =(75) 10 Digitale Techniek -talstelsels 4/19 LM

5 3 Hexadecimaal talstelsel Omdat notatie met binaire getallen nogal lang is en moeilijk leesbaar is, wat vaak tot fouten leidt in het lezen of overnemen, wordt de hexadecimale notatie vaak toegepast. We splitsen of schrijven het binair getal in groepjes van 4 wat dus 16 verschillende mogelijkheden oplevert. Het groepje van 4 wordt vervangen door zijn hexadecimale equivalent. Voor alle duidelijkheid: computers rekenen en werken nog steeds binair, we stellen enkel de getallen hexadecimaal voor omdat dit gemakkelijker leesbaar is. Het hexadecimaal talstelsel heeft als grondtal 16 De gebruikte digits zijn: {0,1,2,3,4,5,6,7,8,9,A,B,C,D,E,F}. Als we verder dan F willen tellen dan nemen we er een nieuwe rang bij. Na F komt 10, na FF komt 100 enz. De positie van het digit in het getal heeft terug rangorde of gewicht weer. Het getal 123 moeten we eigenlijk lezen als: 1x256 2x16 3x1 De laagste rang (minst beduidende digit helemaal rechts) heeft het gewicht 16 0, de middelste rang 16 1 de volgende rang 16 2 enz ,0625 0, F 4 A C, x4096 4x256 10x16 12x1 7x0, x0, 0, Tellen we alle gewichten samen: ,4375 = dan hebben we 62636,4375 de decimale waarde van ons getal Digitale Techniek -talstelsels 5/19 LM

6 Maken we een tabel met het verband tussen decimaal, binair en hex:. dec binair hex A B C D E F E F Algemeen kan een hexadecimaal getal als volgt worden genoteerd. G = + a 2 x a 1 x a 0 x a -1 x a -2 x Bij wijze van voorbeeld bekijken we het voorbeeld 1 0 en 1 A in het hexadecimaal stelsel en bepalen de waarde ervan in het decimale stelsel. (10) 16 =(?) X X = = 16+ 0= 16 (10) 16 =(16) 10 (1A) 16 =(?) 10 1 A X X = 26 (1A) 16 =(26) in het hexadecimaal stelsel is dus gelijk aan 16 in het decimaal stelsel. Digitale Techniek -talstelsels 6/19 LM

7 Voorbeeld: G = (18B,2) 16 = (?) B, 2 X X X X ,125= 395,125 G=(18B.2) 16 =(395,125) Omzettingen Van decimaal naar hexadecimaal De omzettingstechnieken zijn analoog aan de voorgaande besproken methoden Aftrekken van de machten van 16 We passen hetzelfde principe toe als bij de omzetting van decimaal naar binair. Het verschil is dat we nu met het grondtal 16 werken. We verduidelijken met een voorbeeld : (10892) 10 = (?) X 16 3 = = X 16² = = X 16 1 = = X 16 0 = = 0 (10892) 10 =(2A8C) 16 (A=10 C=12) Als de aftrekking niet op 0 uitkomt, dan moet men de aftrekking blijven uitvoeren tot een voldoende nauwkeurigheid is bereikt Opeenvolgende deling Deel het gegeven getal door 16. Vermenigvuldig de decimale fractie van het bekomen quotiënt met 16. Dit product vormt de rest. Die resten zijn de opeenvolgende machten van 16 te beginnen met 16 0 of de LSB. We herhalen dit tot het quotiënt kleiner wordt dan 16. We verduidelijken met een voorbeeld. (10892) 10 = (?) : 16 = 680, X 16 = 12 X 16 0 LSB 680 : 16 = X 16 = 8 X : 16 = X 16 = 10 X 16² 2 : 16 = X 16 = 2 X 16³ MSB (10892) 10 =(2A8C) 16 (A=10 C=12) Digitale Techniek -talstelsels 7/19 LM

8 3.1.2 Van hexadecimaal naar decimaal We gebruiken dezelfde werkwijze als voor de omzetting van een binair getal naar een decimaal getal Optellen van machten van 16 We vermenigvuldigen elk symbool met zijn gewicht en tellen de cijferwaarden samen. We verduidelijken met een voorbeeld. (B48F) 16 = (?) 10 B 4 8 F B=11 F=15 X X X X 16³ 16² = = = = = (B48F) 16 =(46223) Opeenvolgende vermenigvuldiging Ook hier gebruiken we dezelfde methode als bij de omzetting van binair naar decimaal. (B48F) 16 = (?) 10 B 4 8 F =11 =15 (11X16) +4 = 180 (180X16) +8 = 2888 (2888X16) +15 = (B48F) 16 =(46223) Van binair naar hexadecimaal We verdelen het binair getal van rechts naar links in groepjes van 4 bits. We vervangen dan iedere groep door het overeenstemmende symbool uit het hexadecimale stelsel. Is de meest linkse groep onvolledig dan vult men aan met nullen. ( ) 2 = (?) X X X X X X X X X X X X X X X X = = = = = = = = = = = = = = = = =2 12=C 14=E 5=5 ( ) 2 =(2CE5) 16 Digitale Techniek -talstelsels 8/19 LM

9 3.1.4 Van hexadecimaal naar binair We passen de omgekeerde werkwijze toe als bij de omzetting van binair naar hexadecimaal. We vervangen elk hexadecimaal digit door zijn binair equivalent. (36BC9) 16 = (?) B=11 C= (36BC9) 16 =( ) 2 4 Voorstellen van negatieve getallen Meestal moeten digitale systemen ook met negatieve getallen kunnen omgaan. Er zijn verschillende methodes om negatieve getallen voor te stellen. De meest gebruikte zijn de tekenbit methode en de twee-complement methode. 4.1 Tekenbit methode De eenvoudigste manier om negatieve waarden voor te stellen is het gebruik van het msb. Als het msb een 1 is dan is betreft het een negatief getal, is het msb 0 dan is het een positef getal. Stel: in een geheugen locatie staat: (2) Dan hebben enkel de meest rechtse bits een gewicht. Het meest linkse bit of most significant bit (vetjes) geeft enkel aan dat het getal negatief is. De waarde van het getal in het voorbeeld is dus -25 (10) Navenaant zou (2) overeenkomen met +25 (10 Een nadeel van de tekenbit methode is dat zowel (2) = +0 (10) als (2) -0 (10) voorkomt. 4.2 Twee-complement methode Bij de twee complement methode heeft het msb een negatief gewicht. Werken we bv. met een getalbreedte van 8 bits, heeft het linkse bit niet het gewicht 2 7, maar Zo is het getal in onderstaand voorbeeld: = =-103 En het getal = +25 In tegenstelling tot de tekenbit methode heeft het msb hier wel een gewicht. Digitale Techniek -talstelsels 9/19 LM

10 Het bereik van een 4 bits twee complement methode wordt dan: Dec Bin twee compl Opdracht Ga zelf het bereik na van een 8 bits getal volgens de twee-complement methode Let op! Om een getal correct te kunnen omzetten moeten we weten hoe een systeem zijn getallen opslaat of verwerkt. Immers heeft telkens een andere waarde voor het geval we met enkel positief werken is dit: =147 (10) In tekenbit is dit: negatief is =-19 (10) Het meest links bit is 1 en geeft dus aan dat het teken In 2 complement is dit: = -109 (10) In BCD (zie verder) is dit 93 (10) Omzetten van decimaal naar twee complement. Het omzetten van een negatief decimaal getal naar twee complement gebeurt in 3 stappen: 1) Omzetten naar binair alsof het een positief getal is. Zorg voor voldoende bits zodat het msb een 1 is. 2) alle bits inverteren 3) Eén bijtellen Voorbeeld 1-74 (10) =? (2) twee complement stap 1: 74 (10) = (2) Stap 2: Stap Controle= = -74 Digitale Techniek -talstelsels 10/19 LM

11 Voorbeeld (10) =? (2) omzetten naar twee complement 16 bits breedte stap 1: 74 (10) = (2) Stap 2: Stap Controle= = Getalvoorstellingen Als men de inhoud van een geheugenlocatie bekijkt en de waarde van het binair getal opvraagt, dan moet men zich steeds afvragen welke methode het systeem gebruikt om zijn getallen te verwerken/op te slaan. het getal kan immers: =156 (10) zijn als het systeem enkel met positieve getallen werkt. maar heeft de waarde (16+8+4)=-28 bij toepassing van de tekenbit methode en heeft de waarde =-100 bij twee complement methode. In alle programmeertalen zal men bij het aanmaken van een variabele (dit is een locatie in het geheugen waarin men een veranderlijke kan oplsaan) een type moeten opgeven. Dit type bepaalt hoeveel plaats er in het geheugen moet vrij gemaakt worden voor opslag van de variabele en welk soort getal men kan bewaren. Veel voorkomende types zijn integer, long integer, float enz. Digitale Techniek -talstelsels 11/19 LM

12 5.1 Integer Een integer wordt enkel gebruikt voor het voorstellen van gehelen getallen. Integers komen voor in verschillende lengtes (aantal bits) Veel voorkomende lengtes zijn bvb, 8 bits, 16 bits, 32 bits. Het maximaal getalbereik is uiteraard afhankelijk van de breedte (aantal bits) die een integer in de geheugenruimte inneemt. Het maximaal getalbereik is bij gebruik voor enkel positieve getallen en een breedte van 8 bits 0 t/m 255 (ga na waarom) Bij gebruik van negatieve getallen (in twee complement 8 bits) wordt dit dan -128 t/m Neemt men 16 bits dan is het bereik voor enkel positieve getallen 0 tot Het bereik met twee complement is dan tot Dubbele integer of long Omdat de getal-grootte van een integer beperkt is werken veel systemen met een dubbele integer of long. Deze heeft meestal een dubbele lengte van ten opzichte van de integer. In kleinere systemen (microcontroller is de integer vaak 8 bits, en de dubbele integer 16 bits. In VBA (Visual Basic for Applications), de programmeertaal van Microsoft voor onder andere Word, Excel en Access is een integer 16 bits en kan die getallen aan van -32,768 tot 32,767. De dubbele integer noemt men in VBA LONG en verbruikt 32 bits. Hierdoor kan deze getallen verwerken van tot Let erop dat er in beide gevallen gewerkt wordt met de twee-complement notatie. 5.3 BCD Bij de BCD notatie worden er 4 bits gebruikt om één decimaal digit voor te stellen. Deze maakt geen 100% gebruik van de mogelijkheden, immers met 4 bits zijn er 2 4 zijn er 16 combinaties mogelijk. Een aantal combinaties blijft dus onbenut. Hieronder het verband tussen de decimale waarde en de BCD notatie Dec Bit3 Bit2 Bit1 Bit Digitale Techniek -talstelsels 12/19 LM

13 Het getal 123 (10) in BCD is dus In binair is dit Hieronder, voorstelling van het getal 5280 (10) in BCD Let op: niet alle systemen plaatsen het minst significante bit op de laagste geheugenlocatie. Zie 6.4 Endianess 5.4 Float of floating point notatie Met integer en dubbele integer kan men geen komma getallen voorstellen. Hiervoor gebruikt men de float notatie of floating point notatie. Vaak wordt deze gebruikt in enkeleprecisie (32 bits) en dubbele precisie (64 bits). Een gestandaardiseerde vorm is de IEE754 vorm. Het komt erop neer dat een getal voorgesteld wordt door: -Tekenbit -mantisse -exponent Het getal 3, (10) zouden we als volgt kunnen voorstellen: Tekenbit = 0 (positief) Mantisse = Exponent = In het geval van de 32 bits notatie wordt voor het tekenbit 1 bit voorzien (bit 31), voor de exponent 8 bits (bits30-23) en voor de mantisse resteren er dan nog 23 bits (bits 0 t/m22) Om een paar voorbeelden te zien en meer info te vinden over de IEE754 notatie verwijzen we naar: Endianess "Endianness" verwijst in het algemeen naar manieren om een ééndimensioneel systeem (zoals computergeheugen) in een volgorde na elkaar te bekijken. Er zijn twee hoofdsoorten: big-endian en little-endian. Sommige systemen hebben aspecten van beide, die noemt men middle-endian. Als men spreekt over computers wordt endianness ook de bytevolgorde genoemd. Bij het bewaren van een 32 bitswaarde, bijvoorbeeld 4A3B2C1D (16) op geheugenplaats 100, kunnen de verschillende bytes als volgt bewaard worden: Digitale Techniek -talstelsels 13/19 LM

14 Big-endian A 3B 2C 1D... De meest significante byte 4A wordt hier dus eerst geplaatst. Dit noemt men big-endian (ezelsbruggetje: "big end first"). Dit wordt onder andere toegepast door Motorola 68000, en SPARC Little-endian D 2C 3B 4A... Hier wordt de minst significante byte eerst gezet, en dit heet little-endian (ezelsbruggetje: "little end first"). Dit wordt toegepast in MOS Technology 6502, DEC VAX, en Intel x ASCII code, voorstellen van tekens en besturingscodes Aangezien een computer enkel met bits of veelvouden van bits werkt is er gezocht om de letters van het alfabet binair te kunnen opslaan. Cijfers kan men op verschillende manieren opslaan: binair formaat, BCD formaat, floatingpoint notatie. We wijden daar later een apart hoofdstuk aan. Voor tekens en besturingscodes wordt tegenwoordig meestal de ASCII (American Standard Comittee of Information Interchange) codetabel gebruikt. Deze tabel legt een verband tussen een binaire tekenreeks en een teken. Er bestaat een kortere versie 7 bits ASCII code en 8 bits ASCII code. Uiteraard kunnen er met de 8 bit ASCII code dubbel zoveel tekens weergegeven worden als met de 7 bits tabel. Omdat er in de verschillende landen met andere tekens gewerkt wordt bestaan er verschillende codesets van de ASCII tabel. Als je de onderstaande tabel goed bestudeert, dan zie je dat de codes niet lukraak gekozen zijn. Alle codes kleiner dan 32 (10) of 20 (16) zijn zogenaamde besturingscodes. Ze drukken niets af maar doen iets, bvb 10 (10) zorgt voor een nieuwe regel en 13 (10) voor een carriage return (naar het begin van een nieuwe regel). Deze twee codes worden verstuurd als we op de enter toets duwen. Drukken we op de backspace toets om een karakter voor de actieve locatie te wissen dan wordt code 08 (10) verstuurd. Na de besturingscodes volgen de leestekens, beginnend met code 32 (10) (spatie) en eindigend met code 47 (10) (slash of / ) Hierna volgen de cijfers, dan nog enkele leestekens. Let erop dat de laagste letter in het alfabet de laagste ASCII waarde heeft, A=65 (10), B=66 (10) enz. We kunnen dus alfabetisch sorteren door de ASCII waarden te sorteren op hun binaire waarde. De afstand tussen hoofdletters en kleine letter is steeds even groot. We moeten dus maar een test doen of de ASCII waarde >=65 en <=90 en er vervolgens 32 bijtellen om hoofd- naar kleine letters om te zetten? Digitale Techniek -talstelsels 14/19 LM

15 Je ziet, er is nagedacht over deze tabel. ASCII code tabel 850 Als je een teken niet op het toetsenbord terugvindt dan kan je dit genereren door de alt toets ingedrukt te houden en de decimale waarde in te geven met de cijfertoetsen. Wil je bvb dit teken genereren dan houd je de alt toets ingedrukt en tik je 127. Zoek de code op voor ± en, test dit uit! De codes, voornamelijk deze boven de 128 (10) zijn afhankelijk van de codetabel, landinstellingen. De codetabel voor West Europa is codetabel Beware we een tekst in ASCII formaat op de harde schijf (bv. een.txt bestand van kladblok), dan worden de ASCII codes in die tekst omgezet in magnetische velden die overeenstemmen met de binaire waarden van de ASCII code. FrHed (freeware Hex editer) is een programma waarmee je de inhoud van elk bestand in hex en ASCII kan bekijken en veranderen. Let op, als je systeembestanden wijzigt is het bijna zeker dat je grote problemen krijgt! Digitale Techniek -talstelsels 15/19 LM

16 Opdracht: Open kladblok, schrijf PTI-Eeklo en bewaar het bestand op uw stick als PTIEeklo. Open vervolgens met FrHed en bekijk de codes. Verander de hex codes zo dat Eeklo volledig in hoofdletters is. Bewaar in FrHed. Open opnieuw in kladblok. Schrijf een Word bestand weg met enkel de tekst PTI-Eeklo open in FrHed en bekijk. Wat stel je vast? 8. Variabele van het type string Voor getallen werkt men met de vorige opslagtypes, int, long,. Wil men letters, tekens enzv opslaan dan gebruiken we een variabele van het type string. Een string kan één of meerder karakters opslaan. Eigenlijk is een string een array (reeks). Om de letter P op te slaan heb je slechts een Byte nodig om de code 50( 16 )op te slaan. Om PTI op te slaan heb je een string van 3 byte nodig. Je kan ook cijfers in een string bewaren maar deze worden dan behandeld als tekst (zie punt 8) 9. Overgang tussen types variabelen. Bij het programmeren moet men erop letten dat men het juiste type gebruikt. Zo zal het toewijzen van een kommagetal aan een integer tot een fout leiden of een afronding. Kijken we naar onderstaand programma in pseudo programmeertaal (geen echte taal) In regel 1 maken we in het geheugen een ruimte vrij met symbolisch adres a. We stoppen er het geheel getal 7 in. Dat zal in binaire vorm, zoals hierboven uitgelegd bewaard worden in het geheugen van het systeem. Daarna doen we hetzelfde met b Int a= 7; Int b = 2; Int c = a/b; Print c; In regel 3 gaan we a delen door b en het resultaat op locatie c bewaren (in variabele c). In regel 4 tonen we het resultaat, en dit is?..3. Geen enkele van de variabelen kan een kommagetal opslaan, het getal wordt afgerond. Wat toont? float a= 7; float b = 2; Int c = a/b; Print c; Wat toont? int a= 7; int b = 2; float c = a/b; Digitale Techniek -talstelsels 16/19 LM

17 Print c; Wat is het verschil in het oplopend sorteren van onderstaande getallen die opgeslagen zijn in ascii en in een integer? 1, 5, 45,3, 27 Sortering volgens asccii? Sortering volgens integer? Een voorbeeld met het optellen van het type string. String a= P ; string b = T ; string c = I ; Print a+b+c; Toont? PTI Wat toont? String a= 2 ; string b = 43 ; string c = 6 ; Print a+b+c; Digitale Techniek -talstelsels 17/19 LM

18 10. Oefeningen en herhalingsvragen. 1. Waarom werken computers binair? 2. Een quartaire computer zou sneller/trager zijn dan een binaire omdat. twee nadelen van een quartaire computer zijn.. 3. Waarom gebruiken we het hexadecimale talstelsel bij computers als deze binair werken? 4. Zorg dat je kan omzetten van: - binair <->decimaal - hex <-> binair - hex <-> decimaal. De methode die je hiervoor gebruikt mag je zelf kiezen. Maak zelf oefeningen en controleer door middel van de calculator op je computer. Zet deze wel op wetenschappelijk. 5. Zet om in binair -45, -215 volgens de tekenbit en te twee complement methode. 6. Wat is het voordeel van een dubbele integer t.o.v een enkele integer. Hoe bekomt men dit? 7. Wat is het getalbereik van een integer (2 bytes) - enkel positief - tekenbit - twee complement Hoe groot is dit voor een double? 8. Wat is het nut van een float? 9. Uit welke 3 delen is een float opgebouwd? Wat is het nut van elke deel? 10. Bij een float notatie volgens de IEE754 is er geen tekenbit voor de exponent, toch kan men negatieve exponenten meegeven, hoe komt dit? 11. Wat is Endianess, welke soorten zijn er? Wat is het verschil? 12. Er bestaan ook variabelen van het type string en boolean. Waarvoor worden deze gebruikt? 13. Zoek de verschillende soorten variabelen (data types)vba op in C# ( spreek uit C#) (10) wordt opgeslagen als een integer van 2 bytes volgens little endian op geheugenlocaties 3 (10) en 4 (10). We maken een variabele string en vullen deze met de tekst PTI. De string variabele wordt opgeslagen vanaf adres 4 (10) Vul onderstaande geheugenmap aan zodat we de inhoud van het geheugen zien. b 7 b 6 b 5 b 4 b 3 b 2 b 1 b 0 Adres Digitale Techniek -talstelsels 18/19 LM

19 8 Links en bronnen Digitale technieken 2 de graad Die Keure Digitale Techniek -talstelsels 19/19 LM

Talstelsels en getalnotaties (oplmodel)

Talstelsels en getalnotaties (oplmodel) Talstelsels en getalnotaties (oplmodel) herhalingsvragen 1. Waarom werken computers binair? Omdat binaire computers veel makkelijker te maken is. De kans op fouten is ook veel kleiner. het spanningsverschil

Nadere informatie

Praktisch bestaan er enkele eenvoudige methoden om een decimaal getal om te zetten naar een binair getal. We bespreken hier de twee technieken.

Praktisch bestaan er enkele eenvoudige methoden om een decimaal getal om te zetten naar een binair getal. We bespreken hier de twee technieken. Talstelsels 1 Algemeenheden Digitale systemen werken met nullen en enen omdat dit elektronisch gemakkelijke te verwezenlijken is. De transistor kent enkel twee toestanden (geleiden of sperren) Hierdoor

Nadere informatie

THEORIE TALSTELSELS. 1 x 10 0 = 1 (een getal tot de macht 0 = 1) 8 x 10 1 = 80 2 x 10 2 = x 10 3 = Opgeteld: 9281d(ecimaal)

THEORIE TALSTELSELS. 1 x 10 0 = 1 (een getal tot de macht 0 = 1) 8 x 10 1 = 80 2 x 10 2 = x 10 3 = Opgeteld: 9281d(ecimaal) THEORIE TALSTELSELS De binaire code Het geheugenelement van de computer kan slechts twee verschillende waarden bevatten. De schakelingen uit de computer werken daarom met een tweetallig ofwel binair stelsel.

Nadere informatie

Interne voorstelling. types en conversies. Binaire en andere talstelsels. Voorstelling van gegevens: bits en bytes

Interne voorstelling. types en conversies. Binaire en andere talstelsels. Voorstelling van gegevens: bits en bytes Interne voorstelling types en conversies Het geheugen wordt ingedeeld in een aantal gebieden van gelijke grootte. Een gebied van 8 bits noemt men een byte (nible een groep van bits). Een (computer)woord

Nadere informatie

Binair Binair = tweewaardig Beperkt aantal mogelijke waarden (discreet aantal in amplitude) Wij zijn gewoon aan decimaal (tiendelig)

Binair Binair = tweewaardig Beperkt aantal mogelijke waarden (discreet aantal in amplitude) Wij zijn gewoon aan decimaal (tiendelig) Binair Binair = tweewaardig Beperkt aantal mogelijke waarden (discreet aantal in amplitude) Wij zijn gewoon aan decimaal (tiendelig) In elektronische realisatie zijn 10 verschillende toestanden moeilijk

Nadere informatie

4,7. Praktische-opdracht door een scholier 1959 woorden 1 juni keer beoordeeld

4,7. Praktische-opdracht door een scholier 1959 woorden 1 juni keer beoordeeld Praktische-opdracht door een scholier 1959 woorden 1 juni 2001 4,7 331 keer beoordeeld Vak Wiskunde Tientallig stelsel In een tientallig stelsel heb je de getallen 0 t/m 9 tot je beschikking. Zoals je

Nadere informatie

Hoofdstuk 6: Digitale signalen

Hoofdstuk 6: Digitale signalen Hoofdstuk 6: Digitale signalen 6. Algemeenheden Het decimale talstelsel is het meest gebruikte talstelsel om getallen voor te stellen. Hierin worden symbolen gebruikt ( t.e.m. 9 ) die ondubbelzinning de

Nadere informatie

Inleiding Digitale Techniek

Inleiding Digitale Techniek Inleiding Digitale Techniek Week 2 Binaire getallen, BCD, Gray, ASCII, 7-segment Jesse op den Brouw INLDIG/205-206 Decimaal talstelsel Ons talstelsel is een zogenaamd positioneel talstelsel. Een getal

Nadere informatie

Hexadecimale en binaire getallen

Hexadecimale en binaire getallen Bijlage G Hexadecimale en binaire getallen Binaire en andere talstelsels De getallen waar wij gewoonlijk mee werken zijn genoteerd volgens het decimale stelsel. Het decimale stelsel is een zogenoemd positiestelsel.

Nadere informatie

Niet-numerieke data-types

Niet-numerieke data-types Intern wordt een karakter voorgesteld als een rij van acht bits, Niet-numerieke data-types string de letter a 01100001 0110 0001 0x61 97 Bij interpretatie van de inhoud van een byte als een geheel getal,

Nadere informatie

0 of laag niveau V verboden zone 1 of hoog niveau. Voorbeeld van een digitaal signaal als functie van de tijd

0 of laag niveau V verboden zone 1 of hoog niveau. Voorbeeld van een digitaal signaal als functie van de tijd 5. Herhalingsvragen 1. Leg met eigen woorden en figuren uit: Wat is het verschil tussen analoog en digitaal? Analoog is continue, er zijn oneindig veel mogelijkheden tussen minimum en maximum. Digitaal

Nadere informatie

Bijlage D. Binair rekenen

Bijlage D. Binair rekenen Bijlage D Binair rekenen Bits, bytes en computerwoorden Alle huidige computersystemen zijn gebaseerd op digitale logica. Elk geheugenelement kent een geladen en een niet-geladen positie. Vaak wordt dit

Nadere informatie

slides12.pdf December 14, 2001 1

slides12.pdf December 14, 2001 1 Onderwerpen Inleiding Algemeen 12 Getallen Getallen Representaties Rekenen Problemen Piet van Oostrum 12 dec 2001 INL/Alg-12 1 X INL/Alg-12 1 X Getallen Soorten getallen Wat is een getal? Experiment: met

Nadere informatie

Inleiding Digitale Techniek

Inleiding Digitale Techniek Inleiding Digitale Techniek Week 2 Binaire getallen, BCD, Gray, ASCII, 7-segment Jesse op den Brouw INLDIG/205-206 Talstelsels Wij mensen zijn opgegroeid met het rekenen in het tientallig of decimaal talstelsel,

Nadere informatie

Binaire getallen? Werkboek. Doeblad

Binaire getallen? Werkboek. Doeblad Een computer is een soort grote rekenmachine. Hij bestaat uit een aantal onderdelen. Een belangrijk onderdeel is de harde schijf. Dit is het geheugen van de computer. Die bewaart alle informatie en documenten.

Nadere informatie

Registers & Adressering. F. Rubben, ing 2008-2010

Registers & Adressering. F. Rubben, ing 2008-2010 Registers & Adressering, ing 2008-2010 Inhoud Leerstof tot nu toe Opbouw registers Benaming registers Opbouw data Verloop programma Leerstof tot nu toe: Bouw PLC Intern Extern fabrikanten Aansluiten I/O

Nadere informatie

8.1 Herleiden [1] Herleiden bij vermenigvuldigen: -5 3a 6b 8c = -720abc 1) Vermenigvuldigen cijfers (let op teken) 2) Letters op alfabetische volgorde

8.1 Herleiden [1] Herleiden bij vermenigvuldigen: -5 3a 6b 8c = -720abc 1) Vermenigvuldigen cijfers (let op teken) 2) Letters op alfabetische volgorde 8.1 Herleiden [1] Herleiden bij vermenigvuldigen: -5 3a 6b 8c = -720abc 1) Vermenigvuldigen cijfers (let op teken) 2) Letters op alfabetische volgorde Optellen: 5a + 3b + 2a + 6b = 7a + 9b 1) Alleen gelijksoortige

Nadere informatie

8.1 Herleiden [1] Herleiden bij vermenigvuldigen: -5 3a 6b 8c = -720abc 1) Vermenigvuldigen cijfers (let op teken) 2) Letters op alfabetische volgorde

8.1 Herleiden [1] Herleiden bij vermenigvuldigen: -5 3a 6b 8c = -720abc 1) Vermenigvuldigen cijfers (let op teken) 2) Letters op alfabetische volgorde 8.1 Herleiden [1] Herleiden bij vermenigvuldigen: -5 3a 6b 8c = -720abc 1) Vermenigvuldigen cijfers (let op teken) 2) Letters op alfabetische volgorde Optellen: 5a + 3b + 2a + 6b = 7a + 9b 1) Alleen gelijksoortige

Nadere informatie

Les A-03 Binaire en hexadecimale getallen

Les A-03 Binaire en hexadecimale getallen Les A-03 Binaire en hexadecimale getallen In deze les wordt behandeld hoe getallen kunnen worden voorgesteld door informatie die bestaat uit reeksen 0-en en 1-en. We noemen deze informatie digitale informatie.

Nadere informatie

Memoriseren: Een getal is deelbaar door 10 als het laatste cijfer een 0 is. Of: Een getal is deelbaar door 10 als het eindigt op 0.

Memoriseren: Een getal is deelbaar door 10 als het laatste cijfer een 0 is. Of: Een getal is deelbaar door 10 als het eindigt op 0. REKENEN VIJFDE KLAS en/of ZESDE KLAS Luc Cielen 1. REGELS VAN DEELBAARHEID. Luc Cielen: Regels van deelbaarheid, grootste gemene deler en kleinste gemeen veelvoud 1 Deelbaarheid door 10, 100, 1000. Door

Nadere informatie

Fout detecterende en verbeterende codes

Fout detecterende en verbeterende codes Profielwerkstuk Fout detecterende en verbeterende codes Een compacte module over het onderwerp fouten detectie en verbetering Gemaakt door Roy van Schaijk, Boris Kloeg en Willy Mackus Inhoudsopgave. Introductie

Nadere informatie

PYTHON REEKS 1: BASICS. Mathias Polfliet

PYTHON REEKS 1: BASICS. Mathias Polfliet PYTHON REEKS 1: BASICS Mathias Polfliet [email protected] EENVOUDIGE REKENMACHINE 2 soorten getallen Getallen Z -> integers (gehele getallen) Getallen R -> floating points (reële getallen) Door beperkte

Nadere informatie

Activiteit 1. Tel de punten Binaire Getallen. Samenvatting. Kerndoelen. Vaardigheden. Leeftijd. Materiaal

Activiteit 1. Tel de punten Binaire Getallen. Samenvatting. Kerndoelen. Vaardigheden. Leeftijd. Materiaal Activiteit 1 Tel de punten Binaire Getallen Samenvatting Data in de computer worden opgeslagen als een serie van nullen en enen. Hoe kunnen we woorden en getallen weergeven met alleen deze twee symbolen?

Nadere informatie

Uitwerkingen Rekenen met cijfers en letters

Uitwerkingen Rekenen met cijfers en letters Uitwerkingen Rekenen met cijfers en letters Maerlant College Brielle 5 oktober 2009 c Swier Garst - RGO Middelharnis 2 Inhoudsopgave Rekenen met gehele getallen 7. De gehele getallen.....................................

Nadere informatie

Exact periode = 1. h = 0, Js. h= 6, Js 12 * 12 = 1,4.10 2

Exact periode = 1. h = 0, Js. h= 6, Js 12 * 12 = 1,4.10 2 Exact periode 1.1 0 = 1 h = 0,000000000000000000000000000000000662607Js h= 6,62607. -34 Js 12 * 12 = 1,4. 2 1 Instructie gebruik CASIO fx-82ms 1. Instellingen resetten tot begininstellingen

Nadere informatie

De Arduino-microcontroller in de motorvoertuigentechniek (2)

De Arduino-microcontroller in de motorvoertuigentechniek (2) De Arduino-microcontroller in de motorvoertuigentechniek (2) E. Gernaat (ISBN 978-90-79302-11-6) 1 Procescomputer 1.1 Microprocessoren algemeen De informatie-verwerking zoals is behandeld, is vrijwel geheel

Nadere informatie

Muziek. Muziek. Analoog rekenen. Hoofdstuk 1: Van analoog naar digitaal. Analoog. Digitaal. Analoog. Gebruik makend van fysische grootheden Cf Babbage

Muziek. Muziek. Analoog rekenen. Hoofdstuk 1: Van analoog naar digitaal. Analoog. Digitaal. Analoog. Gebruik makend van fysische grootheden Cf Babbage Analoog rekenen Gebruik makend van fysische grootheden Cf Babbage Analoge electronica http://www.chem.uoa.gr/applets/appletopamps/appl_opamps2.html Hoofdstuk : Van analoog naar digitaal De rekenlat of

Nadere informatie

talstelsels F. Vonk versie 1 30-7-2013

talstelsels F. Vonk versie 1 30-7-2013 2013 talstelsels F. Vonk versie 1 30-7-2013 inhoudsopgave 1. inleiding... - 2-2. binair... - 4-3. hexadecimaal... - 10-4. octaal (vwo)... - 17-5. bonus opgaves... - 20-6. wat heb je geleerd... - 21 - Dit

Nadere informatie

+ = Talstelsels. Maar wat is dan: -

+ = Talstelsels. Maar wat is dan: - Talstelsels Wie leert rekenen doet dat in het begin vaak met z n vingers erbij: 1 + 4 = Elke vinger krijgt een naam : één, twee,.tien. Eigenlijk is er helemaal geen sprake van rekenen, maar van tellen:

Nadere informatie

2 Elementaire bewerkingen

2 Elementaire bewerkingen Hoofdstuk 2 Elementaire bewerkingen 19 2 Elementaire bewerkingen 1 BINAIRE GETALLEN In het vorige hoofdstuk heb je gezien dat rijen bits worden gebruikt om lettertekens, getallen, kleuren, geluid en video

Nadere informatie

EXACT- Periode 1. Hoofdstuk Grootheden. 1.2 Eenheden.

EXACT- Periode 1. Hoofdstuk Grootheden. 1.2 Eenheden. EXACT- Periode 1 Hoofdstuk 1 1.1 Grootheden. Een grootheid is in de natuurkunde en in de chemie en in de biologie: iets wat je kunt meten. Voorbeelden van grootheden (met bijbehorende symbolen): 1.2 Eenheden.

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 : REKENEN

Hoofdstuk 1 : REKENEN 1 / 6 H1 Rekenen Hoofdstuk 1 : REKENEN 1. Wat moet ik leren? (handboek p.3-34) 1.1 Het decimaal stelsel In verband met het decimaal stelsel: a) het grondtal van ons decimaal stelsel geven. b) benamingen

Nadere informatie

Blog-Het gebruik van variabelen in Excel VBA

Blog-Het gebruik van variabelen in Excel VBA Blog-Het gebruik van variabelen in Excel VBA Versie : 2012.01.31.1 (Blog http://www.reinder.eu) Dank voor de leuke reacties op het vorige blog en ook dank voor de kritische noot over het nivo dat de gebruiker

Nadere informatie

Rekenen met computergetallen

Rekenen met computergetallen Rekenen met computergetallen Getallenstelsel en notaties Getallen in computers zijn opgebouwd met het kleinste element dat een computer kent: een bit. Een bit kan twee logische waardes bevatten, een nul

Nadere informatie

Proeftentamen in1211 Computersystemen I (Opm: de onderstreepte opgaven zijn geschikt voor de tussentoets)

Proeftentamen in1211 Computersystemen I (Opm: de onderstreepte opgaven zijn geschikt voor de tussentoets) TECHNISCHE UNIVERSITEIT DELFT Faculteit Informatietechnologie en Systemen Afdeling ISA Basiseenheid PGS Proeftentamen in1211 Computersystemen I (Opm: de onderstreepte opgaven zijn geschikt voor de tussentoets)

Nadere informatie

Bouwstenen voor PSE. Datatypes en Datastructuren

Bouwstenen voor PSE. Datatypes en Datastructuren Bouwstenen voor PSE Datatypes en Datastructuren Definitie Datatype Klasse van dataobjecten tesamen met operaties om ze te construeren, te manipuleren en te verwijderen. Een datatype omvat een specificatie

Nadere informatie

VRIJ TECHNISCH INSTITUUT Burg.Geyskensstraat 11 3580 BERINGEN. De PLC geïntegreerd in de PC. Vak: Toegepaste informatica Auteur: Ludwig Theunis

VRIJ TECHNISCH INSTITUUT Burg.Geyskensstraat 11 3580 BERINGEN. De PLC geïntegreerd in de PC. Vak: Toegepaste informatica Auteur: Ludwig Theunis Burg.Geyskensstraat 11 3580 BERINGEN De PLC geïntegreerd in de PC. Vak: Toegepaste informatica Auteur: Ludwig Theunis Versie: vrijdag 2 november 2007 2 Toegepaste informatica 1 De Microprocessor Zowel

Nadere informatie

6,2. Paragraaf 2.1. Paragraaf 2.2. Samenvatting door een scholier 1375 woorden 10 december keer beoordeeld. Informatica Informatica actief

6,2. Paragraaf 2.1. Paragraaf 2.2. Samenvatting door een scholier 1375 woorden 10 december keer beoordeeld. Informatica Informatica actief Samenvatting door een scholier 1375 woorden 10 december 2006 6,2 6 keer beoordeeld Vak Methode Informatica Informatica actief Hoofdstuk 2 Paragraaf 2.1 Kranten dienen om informatie te verspreiden. Een

Nadere informatie

Tentamen Computersystemen

Tentamen Computersystemen Tentamen Computersystemen baicosy06 2e jaar bachelor AI, 2e semester 23 september 2013 13u-15u IWO 4.04A (blauw), Academisch Medisch Centrum, Meidreef 29, Amsterdam ZuidOost Het is niet toegestaan communicatieapparatuur

Nadere informatie

1 Rekenen in eindige precisie

1 Rekenen in eindige precisie Rekenen in eindige precisie Een computer rekent per definitie met een eindige deelverzameling van getallen. In dit hoofdstuk bekijken we hoe dit binnen een computer is ingericht, en wat daarvan de gevolgen

Nadere informatie

Rekenen aan wortels Werkblad =

Rekenen aan wortels Werkblad = Rekenen aan wortels Werkblad 546121 = Vooraf De vragen en opdrachten in dit werkblad die vooraf gegaan worden door, moeten schriftelijk worden beantwoord. Daarbij moet altijd duidelijk zijn hoe de antwoorden

Nadere informatie

COMMUNICATIE- EN COMPUTERVAARDIGHEDEN IN DE CHEMIE

COMMUNICATIE- EN COMPUTERVAARDIGHEDEN IN DE CHEMIE COMMUNICATIE- EN COMPUTERVAARDIGHEDEN IN DE CHEMIE 4 e les Prof. Dr. Frank De Proft 22 oktober 2004 Derde les : Hoofdstuk 1 : Basisbegrippen Inleiding Enkele basisbegrippen 1 Vierde les : Binaire getallen

Nadere informatie

2 Elementaire bewerkingen

2 Elementaire bewerkingen Hoofdstuk 2 Elementaire bewerkingen 17 2 Elementaire bewerkingen In dit hoofdstuk leer je hoe werken met binaire getallen en hexadecimale getallen omgezet wordt naar een decimaal getal en omgekeerd. Vervolgens

Nadere informatie

1 Rekenen met gehele getallen

1 Rekenen met gehele getallen 1 Inhoudsopgave 1 Rekenen met gehele getallen... 1.1 De gehele getallen... 1. Optellen... 1. Opgaven... 1. Aftrekken... 1. Opgaven... 1. Vermenigvuldigen... 1. Opgaven... 1.8 Delen... 9 1.9 Opgaven...9

Nadere informatie

Het grondtal van het decimaal stelsel is 10. Voorbeeld: het getal 8365. Poorten De tellereenheid Mevr. Loncke 1

Het grondtal van het decimaal stelsel is 10. Voorbeeld: het getal 8365. Poorten De tellereenheid Mevr. Loncke 1 1. Inleiding In vorig hoofdstuk hebben we het gehad over invoerelementen, verwerking en uitvoerelementen. Je hebt geleerd dat al deze elementen maar 2 toestanden kennen en kunnen verwerken, namelijk de

Nadere informatie

Week 2 : Hoofdstukken 2 en 6; extra stof: inleiding pointers

Week 2 : Hoofdstukken 2 en 6; extra stof: inleiding pointers Week 2 : Hoofdstukken 2 en 6; extra stof: inleiding pointers Hoofdstuk 6: Beslissingen: if-statement en switch-statement. Inleiding: Condities zijn waar (true) of onwaar (false) In C staat het int-getal

Nadere informatie

Proeftentamen in1211 Computersystemen I (NB de onderstreepte opgaven zijn geschikt voor de tussentoets)

Proeftentamen in1211 Computersystemen I (NB de onderstreepte opgaven zijn geschikt voor de tussentoets) TECHNISCHE UNIVERSITEIT DELFT Faculteit Informatietechnologie en Systemen Afdeling ISA Basiseenheid PGS Proeftentamen in1211 Computersystemen I (NB de onderstreepte opgaven zijn geschikt voor de tussentoets)

Nadere informatie

Kennismaking met programmeren

Kennismaking met programmeren Kennismaking met programmeren werkblad binair tellen Project van de Pedagogische Academie, Hanzehogeschool Groningen en Groningen Programmeert in samenwerking met: Bij deze opdracht gaan jullie zelf leren

Nadere informatie

Rekenen met cijfers en letters

Rekenen met cijfers en letters Rekenen met cijfers en letters Maerlant College Brielle 5 oktober 009 c Swier Garst - RGO Middelharnis Inhoudsopgave Rekenen met gehele getallen 7. De gehele getallen.....................................

Nadere informatie

5,7. Samenvatting door een scholier 903 woorden 28 september keer beoordeeld. Informatica. Samenvatting Informatica Hoofdstuk 2

5,7. Samenvatting door een scholier 903 woorden 28 september keer beoordeeld. Informatica. Samenvatting Informatica Hoofdstuk 2 Samenvatting door een scholier 903 woorden 28 september 2006 5,7 24 keer beoordeeld Vak Informatica Samenvatting Informatica Hoofdstuk 2 2.1 Teken en betekenis Uit welke 2 delen bestaat informatie? Betekenis

Nadere informatie

FAT32 disk structuur 2007 stam.blogs.com

FAT32 disk structuur 2007 stam.blogs.com FAT32 disk structuur 2007 stam.blogs.com Master Boot Record De Master Boot Record is vrijwel hetzelfde voor alle besturingssystemen. Het ligt binnen de eerste sector van de harddisk: Cylinder 0, Head 0,

Nadere informatie

[8] De ene 1 is de andere niet

[8] De ene 1 is de andere niet [8] De ene 1 is de andere niet Volg mee via 08_Types.py In de volgende leerfiche gaan we rekenen met Python. Dat kan je in een programma doen, maar dat kan je ook gewoon vanuit het Shell-venster doen.

Nadere informatie

3.1 Haakjes wegwerken [1]

3.1 Haakjes wegwerken [1] 3.1 Haakjes wegwerken [1] Oppervlakte rechthoek (Manier 1): Opp. = l b = (a + b) c = (a + b)c Oppervlakte rechthoek (Manier 2): Opp. = Opp. Groen + Opp. Rood = l b + l b = a c + b c = ac + bc We hebben

Nadere informatie

Variabelen en statements in ActionScript

Variabelen en statements in ActionScript Ontwikkelen van Apps voor ios en Android Variabelen en statements in ActionScript 6.1 Inleiding Als we het in de informatica over variabelen hebben, bedoelen we een stukje in het geheugen van de computer

Nadere informatie

Informatica: C# WPO 9

Informatica: C# WPO 9 Informatica: C# WPO 9 1. Inhoud Functies (functies met return-waarde) 2. Oefeningen Demo 1: Som Demo 2: Min en max of array Demo 3: Retourneer array van randomwaarden A: Absolute waarde A: Afstand A: Aantrekkingskracht

Nadere informatie

Uw gebruiksaanwijzing. TEXAS INSTRUMENTS TI-30 ECO RS http://nl.yourpdfguides.com/dref/2995675

Uw gebruiksaanwijzing. TEXAS INSTRUMENTS TI-30 ECO RS http://nl.yourpdfguides.com/dref/2995675 U kunt de aanbevelingen in de handleiding, de technische gids of de installatie gids voor. U vindt de antwoorden op al uw vragen over de in de gebruikershandleiding (informatie, specificaties, veiligheidsaanbevelingen,

Nadere informatie

Willem van Ravenstein

Willem van Ravenstein Willem van Ravenstein 1. Variabelen Rekenen is het werken met getallen. Er zijn vier hoofdbewerkingen: optellen, aftrekken, vermenigvuldigen en delen. Verder ken je de bewerkingen machtsverheffen en worteltrekken.

Nadere informatie

Hoofdstuk 20. Talstelsels

Hoofdstuk 20. Talstelsels Hoofdstuk 20. Talstelsels 20 Kennismaking: talstelsels... 328 Talstelsels invoeren en converteren... 329 Wiskundige bewerkingen uitvoeren met Hex of Bin getallen... 330 Bits vergelijken of manipuleren...

Nadere informatie

Programmeren met Arduino-software

Programmeren met Arduino-software Programmeren met Arduino-software De software waarin we programmeren is Arduino IDE. Deze software is te downloaden via www.arduino.cc. De programmeertaal die hier gebruikt wordt, is gebaseerd op C en

Nadere informatie

1. Getallen en codes Computertechniek

1. Getallen en codes Computertechniek 1 Getallen en codes 1.1 Het decimaal talstelsel Om een aantal elementen van een verzameling weer te geven, gebruiken we een code. Die wordt gevormd door symbolen. Bijvoorbeeld : Het alfabet bestaat uit

Nadere informatie

De AT90CAN microprocessor van ATMEL in de motorvoertuigentechniek (2)

De AT90CAN microprocessor van ATMEL in de motorvoertuigentechniek (2) De AT90CAN microprocessor van ATMEL in de motorvoertuigentechniek (2) Timloto o.s. / E. Gernaat / ISBN 978-90-79302-06-2 Op dit werk is de Creative Commens Licentie van toepassing. Uitgave: september 2012

Nadere informatie

talstelsels F. Vonk versie

talstelsels F. Vonk versie 2016 talstelsels F. Vonk versie 3 29-7-2016 inhoudsopgave 1. inleiding... - 2-2. binair... - 4-3. hexadecimaal... - 9 - intermezzo: RGB... - 12-4. octaal (vwo)... - 17-5. bonus opgaves... - 20-6. wat heb

Nadere informatie

II. ZELFGEDEFINIEERDE FUNCTIES

II. ZELFGEDEFINIEERDE FUNCTIES II. ZELFGEDEFINIEERDE FUNCTIES In Excel bestaat reeds een uitgebreide reeks van functies zoals SOM, GEMIDDELDE, AFRONDEN, NU enz. Het is de bedoeling om functies aan deze lijst toe te voegen door in Visual

Nadere informatie

scc = b) CD AB

scc = b) CD AB Computerarchitectuur en -organisatie (213030) Dinsdag 21 januari 2040, 13.30 17.00 uur 7 bladzijden met 8 opgaven 4 bladzijden met documentatie Let op: Vul het tentamenbriefje volledig in (d.w.z. naam,

Nadere informatie

Faculteit Elektrotechniek - Leerstoel ES Tentamen Schakeltechniek. Vakcode 5A050, 17 november 2004, 9:00u-12:00u

Faculteit Elektrotechniek - Leerstoel ES Tentamen Schakeltechniek. Vakcode 5A050, 17 november 2004, 9:00u-12:00u achternaam : voorletters : identiteitsnummer : opleiding : Tijdens dit tentamen is het gebruik van rekenmachine of computer niet toegestaan. Vul je antwoorden in op dit formulier. Je dient dit formulier

Nadere informatie

Proeftentamen Digitale technieken

Proeftentamen Digitale technieken Proeftentamen Digitale technieken André Deutz October 17, 2007 De opgaven kunnen uiteraard in willekeurige volgorde gemaakt worden geef heel duidelijk aan op welke opgave een antwoord gegegeven wordt.

Nadere informatie

1. REGELS VAN DEELBAARHEID.

1. REGELS VAN DEELBAARHEID. REKENEN VIJFDE KLAS Luc Cielen 1. REGELS VAN DEELBAARHEID. Deelbaarheid door 10, 100, 1000 10: het laatste cijfer (= cijfer van de eenheden) is 0 100: laatste twee cijfers zijn 0 (cijfers van de eenheden

Nadere informatie

b. Van veel apparaten bestaat een digitale variant naast de normale. Denk bijvoorbeeld aan klokken en thermometers.

b. Van veel apparaten bestaat een digitale variant naast de normale. Denk bijvoorbeeld aan klokken en thermometers. H1P1 Opdracht 1 Digitaal a. Wat betekent het woord digitaal? In getallen. b. Van veel apparaten bestaat een digitale variant naast de normale. Denk bijvoorbeeld aan klokken en thermometers. Beschrijf het

Nadere informatie

Bijlage 11 - Toetsenmateriaal

Bijlage 11 - Toetsenmateriaal Bijlage - Toetsenmateriaal Toets Module In de eerste module worden de getallen behandeld: - Natuurlijke getallen en talstelsels - Gemiddelde - mediaan - Getallenas en assenstelsel - Gehele getallen met

Nadere informatie

QR-code op aanvoerbrief 2.xx.0: Specificaties

QR-code op aanvoerbrief 2.xx.0: Specificaties QR-code op aanvoerbrief 2.xx.0: Specificaties Door: Bert Velthuijs Datum 1e versie: 5 april 2012 (versie 0.xx) Datum laatste wijziging 20 september 2012 Huidige Versie: 2.xx.0 Wijzigingen 19 juli 2012

Nadere informatie

Zomercursus Wiskunde. Katholieke Universiteit Leuven Groep Wetenschap & Technologie. September 2008

Zomercursus Wiskunde. Katholieke Universiteit Leuven Groep Wetenschap & Technologie. September 2008 Katholieke Universiteit Leuven September 008 Algebraïsch rekenen (versie 7 juni 008) Inleiding In deze module worden een aantal basisrekentechnieken herhaald. De nadruk ligt vooral op het symbolisch rekenen.

Nadere informatie

Informatica: C# WPO 11

Informatica: C# WPO 11 Informatica: C# WPO 11 1. Inhoud Pass by reference (ref, out), recursie, code opdelen in verschillende codebestanden 2. Oefeningen Demo 1: Swapfunctie Demo 2: TryParse(int) Demo 3: Recursion Tree Demo

Nadere informatie

Constanten. Variabelen. Expressies. Variabelen. Constanten. Voorbeeld : varid.py. een symbolische naam voor een object.

Constanten. Variabelen. Expressies. Variabelen. Constanten. Voorbeeld : varid.py. een symbolische naam voor een object. een symbolische naam voor een object. Variabelen Constanten Variabelen Expressies naam : geeft de plaats in het geheugen aan waarde : de inhoud van het object identifier : een rij van letters en/of cijfers

Nadere informatie

Elementaire rekenvaardigheden

Elementaire rekenvaardigheden Hoofdstuk 1 Elementaire rekenvaardigheden De dingen die je niet durft te vragen, maar toch echt moet weten Je moet kunnen optellen en aftrekken om de gegevens van de patiënt nauwkeurig bij te kunnen houden.

Nadere informatie

S u b n e t t e n. t h e t r u e s t o r y 1100 0000. 1010 1000. 0000 0001. 0000 0001 1111 1111. 1111 1111. 1111 1111. 0000 0000.

S u b n e t t e n. t h e t r u e s t o r y 1100 0000. 1010 1000. 0000 0001. 0000 0001 1111 1111. 1111 1111. 1111 1111. 0000 0000. S u b n e t t e n t h e t r u e s t o r y 1100 0000. 1010 1000. 0000 0001. 0000 0001 1111 1111. 1111 1111. 1111 1111. 0000 0000 Part 1 Inhoud Wat is een subnet?... 2 Waarom?... 3 Het begin.... 3 Een voorbeeld...

Nadere informatie

2 Algemene opbouw van een computersysteem

2 Algemene opbouw van een computersysteem Procescomputer E. Gernaat 1 Microprocessoren algemeen Informatie-verwerking zoals behandeld is momenteel vrijwel geheel overgenomen door microprocessoren. Wanneer we voortborduren op het idee van combinatorische

Nadere informatie

Score. Zelfevaluatie. Beoordeling door de leerkracht. Datum: Klas: Nr: Naam:

Score. Zelfevaluatie. Beoordeling door de leerkracht. Datum: Klas: Nr: Naam: Datum: Klas: Nr: Naam: Score G1 /5 /5 Opgave 1 G2 / / Opgave 2 G3 /10 /10 Opgave 3 G4 /5 /5 Opgave 4 G5 /4 /4 Opgave 5 G6 /5 /5 G7 /5 /5 G8 /10 /10 G9 /10 /10 G10 /7 /7 G11 /10 /10 Totaal Zelfevaluatie

Nadere informatie

Online c++ leren programmeren:

Online c++ leren programmeren: Online c++ leren programmeren: Inhoud 1)Waar vind ik een c++ compiler?... 2 2)Hoe start ik een programma in c++?... 2 3)Een eerste c++ programma:... 3 Een eerste programma schrijven:... 3 Mijn eerste programma

Nadere informatie

Vakgroep CW KAHO Sint-Lieven

Vakgroep CW KAHO Sint-Lieven Vakgroep CW KAHO Sint-Lieven Objecten Programmeren voor de Sport: Een inleiding tot JAVA objecten Wetenschapsweek 20 November 2012 Tony Wauters en Tim Vermeulen [email protected] en [email protected]

Nadere informatie

Zomercursus Wiskunde. Module 1 Algebraïsch rekenen (versie 22 augustus 2011)

Zomercursus Wiskunde. Module 1 Algebraïsch rekenen (versie 22 augustus 2011) Katholieke Universiteit Leuven September 011 Module 1 Algebraïsch rekenen (versie augustus 011) Inhoudsopgave 1 Rekenen met haakjes 1.1 Uitwerken van haakjes en ontbinden in factoren............. 1. De

Nadere informatie

1.1 Rekenen met letters [1]

1.1 Rekenen met letters [1] 1.1 Rekenen met letters [1] Voorbeeld 1: Een kaars heeft een lengte van 30 centimeter. Per uur brand er 6 centimeter van de kaars op. Hieruit volgt de volgende woordformule: Lengte in cm = -6 aantal branduren

Nadere informatie

LESFICHE 1. Handig rekenen. Lesfiche 1. 1 Procent & promille. 2 Afronden. Procent of percent (%) betekent letterlijk per honderd.

LESFICHE 1. Handig rekenen. Lesfiche 1. 1 Procent & promille. 2 Afronden. Procent of percent (%) betekent letterlijk per honderd. Lesfiche 1 1 Procent & promille Handig rekenen Procent of percent (%) betekent letterlijk per honderd. 5 5 % is dus 5 per honderd. In breukvorm wordt dat of 0,05 als decimaal getal. Promille ( ) betekent

Nadere informatie

OEFENINGEN PYTHON REEKS 1

OEFENINGEN PYTHON REEKS 1 Vraag 1: Expressies & Types OEFENINGEN PYTHON REEKS 1 Python maakt gebruik van enkele vaak voorkomende (data)types. Zo zijn er integers die behoren tot de gehele getallen (VB: 3), zijn er float s die behoren

Nadere informatie

Onthoudboekje rekenen

Onthoudboekje rekenen Onthoudboekje rekenen Inhoud 1. Hoofdrekenen: natuurlijke getallen tot 100 000 Optellen (p. 4) Aftrekken (p. 4) Vermenigvuldigen (p. 5) Delen (p. 5) Deling met rest (p. 6) 2. Hoofdrekenen: kommagetallen

Nadere informatie

Getalformaten, timers en tellers

Getalformaten, timers en tellers Getalformaten, timers en tellers S_CU CU S PV R CV DEZ CV_BCD S_ODT S TV BI R BCD 1 pagina 1 Getalformaten (16 bits) PG CPU BCD W#16#296 Voorteken (+) 2 9 6 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 1 0 1 1 0 Positieve getallen

Nadere informatie

De uitleg in dit moduul is gebaseerd op een CASIO rekenmachine fx-82ms. Voor de verschillen met de TI-30X II zie de bijlage achterin.

De uitleg in dit moduul is gebaseerd op een CASIO rekenmachine fx-82ms. Voor de verschillen met de TI-30X II zie de bijlage achterin. Rekenmachine 1. Rekenmachine De uitleg in dit moduul is gebaseerd op een CASIO rekenmachine fx-82ms. Voor de verschillen met de TI-30X II zie de bijlage achterin. Onze rekenmachine geeft het resultaat

Nadere informatie

Faculteit Elektrotechniek - Leerstoel ES Tentamen Schakeltechniek. Vakcode 5A050, 19 januari 2005, 14:00u-17:00u

Faculteit Elektrotechniek - Leerstoel ES Tentamen Schakeltechniek. Vakcode 5A050, 19 januari 2005, 14:00u-17:00u Faculteit Elektrotechniek - Leerstoel ES Tentamen Schakeltechniek Vakcode 5A050, 19 januari 2005, 14:00u-17:00u achternaam : voorletters : identiteitsnummer : opleiding : Tijdens dit tentamen is het gebruik

Nadere informatie

Aanvullende tekst bij hoofdstuk 1

Aanvullende tekst bij hoofdstuk 1 Aanvullende tekst bij hoofdstuk 1 Wortels uit willekeurige getallen In paragraaf 1.3.5 hebben we het worteltrekalgoritme besproken. Dat deden we aan de hand van de relatie tussen de (van tevoren gegeven)

Nadere informatie

Datum. Vraag het bedrag in BEF. Reken om naar EURO. Toon het bedrag in EURO. --- Vraag het bedrag in BEF--- --- Reken om naar EURO---

Datum. Vraag het bedrag in BEF. Reken om naar EURO. Toon het bedrag in EURO. --- Vraag het bedrag in BEF--- --- Reken om naar EURO--- 3UREOHPHQRSORVVHQPHW9%$WRHSDVVLQJHQELMGHHO Naam. NR : Klas. PC : Datum. 23*$9( Hieronder vind je het algoritme om een bedrag in BEF om te rekenen naar EURO. Zet het algoritme om in programmacode. Noem

Nadere informatie

Uitleg: In de bovenstaande oefening zie je in het eerste blokje een LEES en een SCHRIJF opdracht. Dit is nog lesstof uit het tweede trimester.

Uitleg: In de bovenstaande oefening zie je in het eerste blokje een LEES en een SCHRIJF opdracht. Dit is nog lesstof uit het tweede trimester. In onderstaande oefeningen zijn kleuren gebruikt. Deze dienen aleen om de structuren makkelijker terug te kunnen herkennen. Ze worden niet standaard zo gebruikt. De dunne rood/roze balken zijn ook geen

Nadere informatie

DE INTERACTIEVE SHELL

DE INTERACTIEVE SHELL Hoofdstuk2 De interactieve shell 6 Hoofdstuk 2 DE INTERACTIEVE SHELL In dit hoofdstuk behandelen we: Integers (gehele getallen) en getallen met drijvende komma Expressies Waarden Operatoren Het evalueren

Nadere informatie

HOOFDSTUK 3. Imperatief programmeren. 3.1 Stapsgewijs programmeren. 3.2 If Then Else. Module 4 Programmeren

HOOFDSTUK 3. Imperatief programmeren. 3.1 Stapsgewijs programmeren. 3.2 If Then Else. Module 4 Programmeren HOOFDSTUK 3 3.1 Stapsgewijs programmeren De programmeertalen die tot nu toe genoemd zijn, zijn imperatieve of procedurele programmeertalen. is het stapsgewijs in code omschrijven wat een programma moet

Nadere informatie

Domeinbeschrijving rekenen

Domeinbeschrijving rekenen Domeinbeschrijving rekenen Discussiestuk ten dienste van de Expertgroep Doorlopende Leerlijnen Rekenen en Taal auteur: Jan van de Craats 11 december 2007 Inleiding Dit document bevat een beschrijving van

Nadere informatie

Faculteit Elektrotechniek - Leerstoel ES Tentamen Schakeltechniek. Vakcode 5A050, 19 januari 2005, 14:00u-17:00u

Faculteit Elektrotechniek - Leerstoel ES Tentamen Schakeltechniek. Vakcode 5A050, 19 januari 2005, 14:00u-17:00u Faculteit Elektrotechniek - Leerstoel ES Tentamen Schakeltechniek Vakcode 5A050, 19 januari 2005, 14:00u-17:00u achternaam : voorletters : identiteitsnummer : opleiding : Tijdens dit tentamen is het gebruik

Nadere informatie

Informatica: C# WPO 6

Informatica: C# WPO 6 Informatica: C# WPO 6 1. Inhoud Timers, switch cases, combobox 2. Oefeningen Demo 1: Bounce Demo 2: Hex to decimal converter Demo 3: Debug oplossing demo 1 A: Count to 10 A: Biljarttafel A: Azerty to qwerty

Nadere informatie

3. Lineaire vergelijkingen

3. Lineaire vergelijkingen 3. Lineaire vergelijkingen Lineaire vergelijkingen De vergelijking 2x = 3 noemen we een eerstegraads- of lineaire vergelijking. De onbekende x komt er namelijk tot de eerste macht in voor. Een eerstegraads

Nadere informatie

Digitaal is een magisch woord

Digitaal is een magisch woord Digitaal is een magisch woord Hieronder leest u over digitale logica. De theorie en de praktijk. Dit werk moet nog uitgebreid worden met meer informatie over TTL, CMOS en varianten. Daarnaast kunnen de

Nadere informatie

Groepen, ringen en velden

Groepen, ringen en velden Groepen, ringen en velden Groep Een groep G is een verzameling van elementen en een binaire operator met volgende eigenschappen: 1. closure (gesloten): als a en b tot G behoren, doet a b dat ook. 2. associativiteit:

Nadere informatie

REKENTECHNIEKEN - OPLOSSINGEN

REKENTECHNIEKEN - OPLOSSINGEN REKENTECHNIEKEN - OPLOSSINGEN 1] 3,52 m + 13,6 cm =? 3,52 m 3,52 m - 2 13,6 cm 0,136 m - 3 3,656 m eindresultaat 3,66 m 2 cijfers na komma en afronden naar boven 3,52 m 352 cm - 0 13,6 cm 13,6 cm - 1 365,6

Nadere informatie