PHOTON DELTA. Het fotonische ecosysteem in en rondom Eindhoven

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "PHOTON DELTA. Het fotonische ecosysteem in en rondom Eindhoven"

Transcriptie

1 PHOTON DELTA Het fotonische ecosysteem in en rondom Eindhoven

2

3 3 PHOTON DELTA Het fotonische ecosysteem in en rondom Eindhoven Erik Teunissen Joost Krebbekx Amir Sabirovic Bart Verbeek (Barnel) Loke Tegelberg (IFEW) Oktober 2014 In opdracht van en met:

4 4

5 5 Inhoud Management samenvatting Potentie van Photon Delta De sterke eigenschappen van geïntegreerde fotonica Photon Delta ecosysteem De kansen in de markt Van kansrijk in 2014 naar wereldfaam in 2020 vanuit de eigen kracht! Fotonica is een groeimarkt Doelstellingen Applicaties jagen het ecosysteem aan Spelers binnen Photon Delta Wereldwijd onderscheidend vermogen Groeiplan: de volgende stappen! Waar staan we Wat zijn de volgende stappen Werkgroep: Verbinden Werkgroep: Versnellen Werkgroep: Verdiepen Werkgroep: Versterken Hoofdplanning van de thema s Financiering Financiering van de organisatie en het programma Financiering van de organisatie Bijdrage in tijd door het bedrijfsleven en de instellingen De financiering van het mede geïnitieerde en gestimuleerde bedrijfsleven...62 Bijlagen Bijlage 1. Detaillering kostencalculaties...65 Bijlage 2. Deelnemers Photon Delta regio...69 Bijlage 3. Deelnemers plan van aanpak...70 Bijlage 4. Ecosysteemontwikkeling...72 Bijlage 5. Vraagstelling en aanpak...75 Bijlage 6: Afkortingen...77 Bijlage 7. Literatuurlijst Wijze van organiseren Opzet van de Photon Delta organisatie Functies van het Photon Delta office Profielen van de personele bezetting van Photon Delta De stuurgroep Gebruik van bestaande organisaties Directe aansturing Ondersteunende partijen Samenwerkingspartners Kennisinstellingen De ondernemers...57

6

7 7 Management samenvatting Nieuwe industrie met enorme potentie: Geïntegreerde Fotonica! Fotonische chips zullen de komende decennia in steeds meer apparatuur worden ingebouwd en zorgdragen voor een breed scala aan hoogwaardige toepassingen. De marktomvang voor geïntegreerde fotonica zal 50 miljard euro per jaar bedragen in In analogie met de traditionele micro-elektronica, waarbij ieder apparaat is voorzien van de nodige elektronische halfgeleiders, zal de markt voor fotonische chips snel gaan groeien door deze fotonische chips in veel apparaten toe te passen. Bedrijven zoals Intel zijn momenteel de slag al aan het maken, ook bedrijven zoals Cisco en IBM zijn volop bezig en kijken uit naar de nieuwe mogelijkheden die deze technologie te bieden heeft. Want het ontdekken van de vele bruikbare eigenschappen die licht te bieden heeft zet ook bedrijven zoals ASML en Airbus op dit spoor. De voordelen die fotonica te bieden heeft zijn erg nuttig, veelzijdig en diepgaand. Zo komt de snelheid van het licht tot uiting in datatransport en signaalverwerking en heeft daarbij ook nog eens een zeer laag energieverbruik. Fotonica in telecom en met name datacenters levert substantiële besparingen aan energie op. Fotonica heeft een enorme technologische reikwijdte voor het creëren van nieuwe functionaliteit met name veroorzaakt door het enorme potentieel aan specifieke meeteigenschappen. Hierdoor ontstaan nieuwe toepassingsgebieden voor de medische industrie, HTSM, ICT en industrieën zoals water, agri-food en logistiek. Nieuwe sensoren, meetsystemen en bijbehorende controlesystemen zullen worden toegepast met gebruikmaking van fotonische chips en fotonische systemen die snellere, goedkopere, kleinere en energiezuinigere oplossingen bieden. Zo ontstaan er in de komende decennia voor fotonica enorme economische mogelijkheden evenals dat jaren geleden met de hiervoor genoemde micro-elektronica heeft plaatsgevonden. Figuur 1. Voorbeelden van applicatiegebieden: Agri-food, health care, ICT infra, aerospace, aeronautics.

8 8 Photon Delta Eindhoven is de naam van het fotonische ecosysteem in de Brainport regio dat zich richt op geïntegreerde fotonische technologie. Hierbij richten het bedrijfsleven en de kennisinstellingen ondersteunt door de regionale overheid zich op de ontwikkeling van geïntegreerde fotonische chips en alle mogelijke toepassingen daarvan in apparatuur. Dit gebeurt mede ten aanzien van de ontwikkeling en realisatie van productiefaciliteiten om dergelijke fotonische systemen te realiseren, inclusief de levering van benodigde productiemachines. Photon Delta en dus de Brainport regio zal hierin een grote rol gaan spelen. Er is reeds veel (ruim 300 miljoen euro) in deze technologie geïnvesteerd, met name in de research-kant en het is nu zaak om hiervan nieuwe business te genereren door het bedrijfsleven sterk te betrekken en uit te dagen. De Brainport regio kan zich hierdoor economisch verder ontwikkelen, niet alleen doordat er zich een geheel nieuwe industrie ontwikkeld, gericht op het ontwerpen en maken van fotonische componenten, maar vooral ook doordat deze nieuwe technologie mogelijkheden biedt om verbeteringen en vernieuwingen in bestaande industrieën te realiseren. Fotonica betreft hierbij de gehele Brainport regio en zelfs daarbuiten. Aanleiding voor actie! Het Photon Delta ecosysteem vormt een unieke hotspot in Nederland en de rest van Europa omtrent de III-V fotonische technologie. Door de concentratie van zowel de onderzoekscapaciteit bij het COBRA Research Instituut van de Technische Universiteit Eindhoven als de aanwezigheid van bedrijven zoals Philips, Genexis, SMART Photonics, EFFECT Photonics, MA3 en ook ASML, is het Photon Delta ecosysteem capabel om een trekkersrol te gaan vervullen in de commercialisatie en verdere ontwikkeling van fotonische (integratie-) technologie op nationale en internationale schaal. Figuur 2. Een impressie van het met de cleanroom en de diverse high tech procesapparatuur voor de vervaardiging van PIC s.

9 9 Photon Delta heeft wereldwijd een prima vooroplopende positie verworven en deze wordt gekenmerkt door de volgende eigenschappen van het ecosysteem: z Hoog kennisniveau: Photon Delta heeft een wereldwijd vooraanstaande positie in de fotonicamarkt door een hoog kennisniveau op het gebied van III-V technologie, geborgd door de aanwezigheid van uitstekende vakgroepen op de Technische Universiteit Eindhoven, het COBRA Research Instituut en de faciliteit; z Supply chain fotonische componenten beschikbaar: De benodigde supply chain voor de ontwikkeling en productie van III-V fotonische componenten is goed ingericht en zal in de nabije toekomst verder worden verbeterd en uitgebreid. Hierbij wordt nadrukkelijk gebruik gemaakt van Multi Project Wafer runs (meerdere ontwerpen op één wafer) en de ondersteuning door het JePPIX office (brokerage functie) om nieuwe designs te maken en vervolgens te fabriceren; z Wereldklasse HTSM supply chain: De Brainport regio heeft een supply chain van wereldklasse beschikbaar om alle aanpalende technologie op het gebied van high tech systems aan te leveren om complete apparaten te kunnen ontwikkelen, hetgeen als unique selling point wordt gezien; z Gunstig vestigingsklimaat: De regio is aantrekkelijk voor nieuwkomers uit het buitenland door een gunstig vestigingsklimaat, de beschikbaarheid van uitstekende kenniscentra en faciliteiten zoals die van de High Tech Campus en legio samenwerkingsmogelijkheden; z Organiserend vermogen: De regio heeft het organiserend vermogen dat door enkele gerichte organisatie-toevoegingen tot versnelde wasdom van het Photon Delta ecosysteem gaat leiden. Photon Delta heeft veel passende professionele competenties aan boord ondersteund door de reeds goed ontwikkelde supply chains van HTSM. Door het ecosysteem beter te organiseren wordt de wereldwijd leidende positie op het gebied van geïntegreerde fotonica verder versterkt en uitgebreid en wordt Photon Delta prominent op de kaart gezet. Doelstelling van Photon Delta De reeds bestaande groep bedrijven die in de Brainport regio actief is, ondersteunt door de kennisinstellingen willen zich verder organiseren en hebben de doelstelling om het Photon Delta ecosysteem te laten groeien. Dit gebeurt door meer business te genereren, het imago op te bouwen, focus aan te brengen voor herkenbaarheid in de markt en massa te genereren door de infrastructuur te versterken en het aantal bedrijven te laten toenemen. Groei richt zich zowel op de omzet bij het bedrijfsleven als op het aantal spelers dat zich over de volle breedte van de keten ontwikkelt en manifesteert.

10 10 De doelstelling van dit projectplan betreft met name het verkrijgen van meer inzicht in de unieke en in toenemende mate extra kansen die dit ecosysteem zal bieden op het gebied van het verder verankeren van de kennis- en kundepositie, de business generatie en het vermeerderen van de hoogwaardige werkgelegenheid. Mogelijke stakeholders zijn naast de vele bedrijven de regionale, provinciale en landelijke overheden, maar ook andere stakeholders zoals de TU/e en financiers die mee willen investeren vanuit hun eigen belang en het toekomstperspectief in dit ecosysteem. Naast het inrichten van de organisatie voor dit ecosysteem wordt het uitvoeringsplan beschreven voor een brede maar gefocuste programmatische aanpak voor versnelde kans op innovaties en businessgeneratie. Op hoofdlijnen zijn de doelstellingen als volgt gedefinieerd: Visie en Strategie: De spelers in het ecosysteem Photon Delta willen samen optrekken om meer focus en massa te creëren met als doelstelling een groeiend en herkenbaar ecosysteem, waarbij zij samen op gestructureerde wijze planmatig optrekken en zorgen voor bovenmatige ontwikkeling op het gebied van kennis, kunde en kassa. Imago: Photon Delta wil als wereldwijd leidend ecosysteem herkend en erkend worden in het gehele landschap van geïntegreerde fotonica met alle ingrediënten op het gebied van kennisontwikkeling, realisatie van producten en business ontwikkeling, inclusief de opleidingen van kenniswerkers en het faciliteren van het ecosysteem Focus: De focus ligt met name op de gehele integrale keten van ideevorming tot en met de realisatie van componenten, modules, apparatuur en het bedienen en opzetten van service providers inclusief de ontwikkeling en vervaardiging van productiemachines en de inrichting van productieplants. Massa: Photon Delta wil groeien naar een ecosysteem dat in 2024 een omvang heeft van 10x de huidige omvang van 2014 en in miljoen euro aan PIC s leveringen met een omzet van 1 miljard euro in het gehele Photon Delta ecosysteem. Geïntegreerde fotonica in het lichtlandschap! De positionering van geïntegreerde fotonica in het gehele landschap van lichttoepassingen staat hieronder indicatief aangegeven. Zo zijn er vele soorten van lichttechnologieën en dito toepassingsgebieden, terwijl Photon Delta ingericht wordt voor het gedeelte dat zich richt op de geïntegreerde fotonica en niet op dat van PV Solar en displays. Wel is er een overlap met semiconductors op het gebied van substraatmaterialen, maakprocessen en het gebruik van bijvoorbeeld de noodzakelijke stuurelektronica. Geïntegreerde fotonica ligt in het verlengde van elektronische halfgeleiders, aangezien geïntegreerde fotonica aanvullende eigenschappen bezit die gebruikt kunnen worden in diverse applicatiegebieden.

11 11 Semiconductors Geïntegreerde fotonica Lightning PV Solar Displays Volgt elkaar op Figuur 3. Indicatief overzicht van lichttoepassingen en de plaats van geïntegreerde fotonica. Daarbij is er deels een overlap te herkennen met lighting, hetgeen vooral de lasers en de LED s betreft. Andere lichttoepassingen worden eveneens buiten beschouwing gelaten en zijn elders in andere consortia en op een andere wijze georganiseerd. Het groeiprogramma Om het ecosysteem te laten groeien wordt een groeiprogramma ingericht en uitgevoerd dat bestaat uit de volgende 4 werkgroepen met relevante thema s: z Verbinden: Hierbij wordt het ecosysteem georganiseerd en de benodigde PR-functie en netwerkactiviteiten in kaart gebracht en ingericht; z Versterken: Hierbij worden de ontbrekende benodigde infrastructuur en services in kaart gebracht en ingericht; z Verdiepen: Hierbij wordt de research verder aangejaagd en wordt de human capital agenda vormgegeven en uitgevoerd in de gehele kennisketen; z Versnellen: Hierbij wordt de business development opgezet en worden de financieringsinstrumenten in kaart gebracht en financiers betrokken bij de ontwikkeling van het ecosysteem. Om het groeiplan goed uit te voeren wordt een Photon Delta organisatie ingericht met een Photon Delta office, gemanaged door de programma manager en beleidsmatig aangestuurd door de stuurgroep waarin zowel afgevaardigden van het bedrijfsleven, de kennisinstellingen als de overheden zijn vertegenwoordigd. De programmamanager is samen met een 3-tal aanvullende werkgroeptrekkers verantwoordelijk voor het uitvoeren van het werkprogramma waarin ook de prominente spelers uit het ecosysteem actief deelnemen. De programmamanager is zelf de trekker van de werkgroep verbinden en stuurt de overige werkgroeptrekkers aan. Naast het organiseren van het Photon Delta office zal met name ook de coördinerende functie van een belangrijke prominente speler zoals JePPIX worden geprofessionaliseerd. Daar is met name een programmamanager voor nodig, aanvullend aan de Photon Delta programmamanager, en meer gericht op InP Photonic Integrated Circuits, de zogenaamde PIC s. Voor zowel Photon Delta als JePPIX wordt naar publieke gelden in combinatie met een in-kind bijdrage van het bedrijfsleven gekeken als financieringsmodel.

12 12 Voor de financiële ondersteuning van het bedrijfsleven om start-ups en groei van bedrijven te financieren wordt de toegang tot bestaande fondsen gezocht en de mogelijkheid voor een fotonica-fonds samen met investeerders overwogen. Daarnaast worden gangbare gremia vanuit Brainport benut, zoals het Brainport networking financials en de financieringsmiddelen vanuit de provincie Noord- Brabant hetgeen via de participatiemogelijkheid van de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij wordt uitgevoerd. Ondersteuning aan groei van het ecosysteem Het werkplan Photon Delta is zodanig opgezet dat zoveel mogelijk bestaande initiatieven en organisaties die zich in dit speelveld begeven worden ingezet en gestroomlijnd om de gestelde doelen te bereiken. Dat geldt met name op het gebied van samenwerkingsclusters in Nederland en dan met name met het Memphis programma, waarmee op stimulerende wijze ontwikkelingen vanuit Memphis worden doorgespeeld naar spelers in het Photon Delta ecosysteem alwaar de verdere levensfase van ontwikkelde projecten richting bedrijfsleven wordt opgepakt. Ook zal er regelmatig overleg plaatsvinden tussen het Memphis programma office en het Photon Delta office om acties, die vaak in elkaars verlengde liggen, af te stemmen. Ook kunnen technologieprogramma s hierbij uitstekend afgestemd worden met de Technische Universiteit Eindhoven. Ondersteuning door de vereniging PhotonicsNL en gebruik van een programma zoals Act Phast zal hierbij zeker ook versterkend werken. In de Brainport regio zijn al langere tijd HTSM supply chains van wereldklasse beschikbaar, waar ook Photon Delta gebruik van gaat maken. Dit geeft een extra stimulans als het gaat om klantenwerving maar het geeft ook een enorme voorsprong bij de vertaalslag van ideeën naar een breed scala aan applicaties en de realisatie daarvan, inclusief de service en het onderhoud aan de geleverde apparatuur. Bij de verdere invulling van de Photon Delta organisatie kan Brainport Development en de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij een verregaande ondersteunende en invullende rol vervullen bij het aanjagen van het ecosysteem en met name ook het financieren van start-ups, groeiers en doorgroeiers. Daarbij biedt de High Tech Campus een mooie ontmoetingsplaats om bedrijvigheid te faciliteren. Financieringsinstrumenten die reeds voorhanden zijn worden uiteraard gebruikt maar het is van belang om in dit financieringsspeelveld fotonica verder op de kaart te zetten, zodat investeerders bereid zijn om grotere investeringen te gaan doen. Hiervan zijn reeds de eerste signalen zichtbaar en dergelijke grotere investeringen worden momenteel daadwerkelijk gedaan rondom de opstart van de productiefabriek van SMART Photonics op het gebied van InP wafers. Photon Delta is een enorme kans voor de Brainport regio. De regio kan daarmee een wereldwijd leidende positie in de fotonica verwerven. De kansen zijn er, we moeten aan de slag!

13 13 Leeswijzer In hoofdstuk 1 wordt de enorme potentie van het Photon Delta ecosysteem uitgebreid besproken op de groeiende marktkansen, de sterke kanten van het ecosysteem in het wereldwijde perspectief en van de mogelijkheden van de fotonische technologie als zodanig. Hierbij komen de beschikbare en nieuwe supply chains aan de orde en de spelers die zich reeds in het ecosysteem begeven of daar direct mee verbonden zijn. In hoofdstuk 2 staat het groeiplan weergegeven voor de opstart van de Photon Delta organisatie om de sturing van het ecosysteem in te richten en het uitvoeringsprogramma te operationaliseren. Het werkprogramma bevat 4 werkgroepen om de kennispositie te versterken en te benutten, de infrastructuur op te bouwen en groei te realiseren middels gerichte business development en pr-activiteiten. In hoofdstuk 3 wordt de gewenste organisatie die nodig is om het groeiplan uit te voeren beschreven. Hier worden zowel de nieuwe organisatie-elementen als het gebruik van de bestaande organisaties in beeld gebracht. In hoofdstuk 4 wordt de wijze van financiering aangegeven om zowel de Photon Delta organisatie te financieren als ook de capital funding voor bedrijven in kaart te brengen en te benutten.

14

15 15 1. Potentie van Photon Delta 1.1 De sterke eigenschappen van geïntegreerde fotonica De vorige eeuw was de eeuw van het elektron, de 21ste eeuw wordt de eeuw van het foton. De ongekende mogelijkheden van moderne lichttoepassingen worden momenteel ontwikkeld in het vakgebied fotonica. Geïntegreerde fotonica staat voor een chiptechnologie op basis van licht (fotonen) waarbij de unieke eigenschappen van licht worden benut met Photonic Integrated Circuits (PIC s) die in apparaten worden ingebouwd, zoals in analogie met micro-elektronische halfgeleider IC s. De Technische Universiteit Eindhoven en het bijbehorende COBRA Research Instituut hebben hierin wereldwijd een vooroplopende positie gerealiseerd. PIC s worden in combinatie met halfgeleiders toegepast waarbij de unieke voordelen van geïntegreerde fotonica ten opzichte van alleen het toepassen van elektronische halfgeleiders worden benut. De voordelen zijn daarbij: 1. Fotonische chips en de hiermee gebouwde systemen kunnen een veel hogere signaalsnelheid en data transportcapaciteit met glasvezels verwerken dan nu mogelijk is met de huidige elektronische systemen. Deze fotonische chips zullen deels de elektronische oplossingen gaan overnemen en scheppen daarnaast nieuwe toepassingsmogelijkheden; 2. Fotonische chips en systemen leiden tot een aanzienlijke energiereductie ten opzichte van de huidige elektronische systemen en worden daardoor zeer aantrekkelijk voor mobiele toepassingen, data centers en een groot toepassingsgebied aan apparatuur; 3. Met fotonica kan een breed scala aan specifieke eigenschappen van materialen en weefsels gemeten worden met fotonische sensoren, waardoor nieuwe toepassingen voor bijvoorbeeld de health care, de procesindustrie, veiligheid en de agro-food mogelijk worden; 4. Geïntegreerde fotonische chips en systemen zijn kleiner, lichter, goedkoper en betrouwbaarder dan oplossingen met discrete losse componenten; 5. Integratie van fotonische componenten op micro- en nano schaal biedt ook de mogelijkheid om nieuwe fotonische functionaliteit te creëren die onmogelijk te maken is met losse discrete componenten;

16 16 6. Geïntegreerde fotonica heeft een grotere technologische reikwijdte dan elektronische halfgeleiders en is hierdoor in staat nieuwe toepassingsgebieden te openen met nieuwe functionaliteit (meten in risicoruimten, non-invasief bemeten van bloed); 7. Door integratie van elektronica en fotonica ontstaan aanvullende nieuwe technologische mogelijkheden voor nieuwe componenten, systemen en applicaties. In PIC s op basis van Indium Fosfide (InP) kunnen lichtsignalen worden opgewekt (laser), versterkt (amplifier), gedetecteerd en gemanipuleerd ten behoeve van enabling functies waarmee data verzonden en eigenschappen heel nauwkeurig gemeten, geanalyseerd of geactiveerd kunnen worden. InP wordt dus gebruikt voor actieve toepassingen waar onder andere de Eindhovense ondernemingen SMART Photonics en EFFECT Photonics een stevige positie in hebben. PIC s op basis van Silicium Nitride (TriPleX) of silicium (SOI) zijn meer geschikt voor passieve functies (waar geen licht gegenereerd wordt) voor het manipuleren van licht. Afhankelijk van de toepassing wordt er gekozen voor een van de materialen of een combinatie van meerdere. Vooral het verkleinen van de afmetingen en het enorme verschil in gewicht ten opzichte van de bestaande losse discrete componenten, maakt het mogelijk om fotonische functionaliteiten aan te bieden op plaatsen waar dat tot op heden niet mogelijk of juist ongebruikelijk was. Denk daarbij aan medische toepassingen voor wat betreft de verkleining van de afmetingen en aan luchtvaart en ruimtevaart voor wat betreft het gewicht. 1.2 Photon Delta ecosysteem Het Photon Delta ecosysteem vormt een unieke hotspot in Nederland en de rest van Europa op het gebied van de III-V geïntegreerde fotonische technologie. Door de concentratie van zowel de onderzoekscapaciteit, de beschikbare faciliteiten en het bedrijfsleven is het Photon Delta ecosysteem goed ingericht om een leidende positie in te nemen in de commercialisatie en verdere ontwikkeling van geïntegreerde fotonica op nationale en internationale schaal. De voordelen en Unique Selling Points zijn voor Photon Delta als volgt te omschrijven: Hoog kennisniveau Photon Delta heeft een vooraanstaande positie in deze markt door de aanwezigheid van een hoog kennisniveau op het gebied van III-V fotonische technologie, met name ondersteund door de vakgroepen op de Technische Universiteit Eindhoven en de faciliteiten van het COBRA Research Instituut en Daarbij is het mogelijk om middels deze faciliteiten nieuwe ontwikkelingen te starten en snel prototypes te maken en te testen en zodoende de kennisbasis verder op te bouwen. Het aanbieden van deze service voor III-V technologie is uniek in de wereld en wordt veelal door JePPIX gecoördineerd.

17 17 PIC s supply chain beschikbaar De benodigde supply chain voor het realiseren van nieuwe PIC s is ingericht met gestandaardiseerde productiefaciliteiten van met name SMART Photonics die als eerste bedrijf services op het gebied van Multi Project Wafer runs (MPW) commercieel is gaan aanbieden en in de nabije toekomst verder zal inrichten en verbeteren. Door het aanbieden van MPW runs, waarbij meerdere klanten een eigen ontwerp in dezelfde productiebatch kunnen laten vervaardigen (meerdere PIC-designs op één wafer), wordt de instapdrempel voor klanten enorm verlaagd door een kortere levertijd gepaard gaand met een lagere kostprijs bij een hoge productkwaliteit en productbetrouwbaarheid. De generieke basistechnologie voor het ontwikkelen en vervaardigen van PIC s is dus beschikbaar en MPW runs leveren een perfect instroommodel voor nieuwe componenten op basis van designs van klanten. Daarnaast is het mogelijk om prototypes en kleine productseries te vervaardigen hetgeen het instromen van nieuwe klanten verder vereenvoudigd. Door de ervaring met integratietechnologie in het III-V-domein kunnen andere fotonische technologieën zoals Si-photonics makkelijker ingepast worden bij de huidige technologische ontwikkelingen en dit biedt extra kansen in de markt. Wereldklasse HTSM supply chain beschikbaar De Brainport regio heeft een supply chain van wereldklasse beschikbaar om alle aanpalende technologie (micro elektronica, mechatronica, embedded software, infratechniek, assemblage) op het gebied van high tech systems aan te leveren. Deze aanpalende technologie is noodzakelijk om PIC s en daarbij fotonische modules op een passende wijze in apparatuur te kunnen integreren. Een dergelijke supply chain bestrijkt het gehele traject van ontwerp tot en met realisatie, testen, vrijgaven en service van apparatuur die men kan toepassen in diverse applicatiesectoren zoals health care, datacom en agri-food. Photon Delta beschikt over een wereldklasse HTSM supply chain die zich al lange tijd heeft bewezen en heeft een sterke omgeving voor technologische ontwikkeling met bedrijven zoals ASML, Philips, FEI en hun toeleverketens. Hier maakt Photon Delta ook gebruik van, hetgeen wordt gezien als een extra unique selling point. Gunstig vestigingsklimaat Photon Delta Eindhoven kan meeliften op alle gunstige aspecten die de regio te bieden heeft. De regio is aantrekkelijk voor nieuwkomers uit het buitenland door een gunstig vestigingsklimaat, uitstekende kenniscentra en goed ingerichte faciliteiten zoals die van de High Tech Campus. In de regio zijn veel samenwerkingsmogelijkheden met het grote aanbod aan bedrijven en het adopteren van nieuwe spelers is hierbij een normale gangbare werkwijze. Het beschikbare potentieel aan kenniswerkers en de beschikbaarheid aan faciliteiten geeft een goede houvast.

18 18 Organiserend vermogen en regionale cultuur De Brainport regio waar Photon Delta onderdeel van is, heeft het organiserend vermogen dat met enkele gerichte organisatie-toevoegingen tot versnelde wasdom van het Photon Delta ecosysteem gaat leiden. Het opzetten van samenwerkingsverbanden is daarbij een geoefende bezigheid die meermaals successen heeft opgeleverd, zoals ook bij de halfgeleider industrie, mechatronische industrie en de machinebouw (zie ook bijlage 4). Middels de open innovation suppy chain van Brainport en andere initiatieven is er een goed georganiseerde omgeving waarmee snel en adequate geschakeld kan worden. 1.3 De kansen in de markt De markt voor het ecosysteem Photon Delta biedt vele vaak samenhangende kansen voor een groot scala aan bedrijven. Hierbij zijn diverse supply chains betrokken die allemaal een eigen afzetmarkt kennen. Iedere stap in de hoofdstroom (componenten, modules, apparaten, service providers) heeft weer een eigen aanvoerende supply chain. Dit levert diverse kansen voor alle bedrijven in het gehele ecosysteem op. In figuur 4 is een globaal overzicht weergegeven van deze samengestelde supply chain. PIC-componenten Fotonisch (sub)systeem/module Multidisciplinair apparaat Serviceprovider/ productiecenter Assembleren van de PIC s Assembleren module Assembleren apparaat Operationeel maken service InP wafer fabricage Toelevering componenten Ontwikkelen software Samenbouw productiecenter Simulatie van de PIC s Design E-sturing Design overige modules Design overige installaties Design van de PIC s Design van module Design van apparaat Design van productiecenter Figuur 4. Een overzicht van de samengestelde supply chain die op verschillende gebieden de mogelijkheid geeft om nieuwe business te genereren.

19 19 Vanuit deze samengestelde supply chain zijn de belangrijkste deelmarkten voor het bedrijfsleven hieronder vermeld. Hierbij geldt dat er een focus is op met name de ontwikkeling, realisatie, levering en gebruik van: 1. Een compleet assortiment aan fotonische componenten ofwel de zogenaamde PIC s. Om dergelijke PIC s te kunnen maken worden deze eerst ontworpen en gesimuleerd en daarna in MPW-runs vervaardigd om vervolgens in een behuizing te worden afgemonteerd. Deze PIC s vormen daarna veelal het hart van een fotonisch (sub)systemen ofwel modules waarmee een fotonische functie wordt gecreëerd. Ook hier wordt van een dergelijke module eerst een ontwerp gemaakt dat bestaat uit een aantal PIC s aangevuld met de benodigde elektronische aansturing en andere mechanische componenten, onderdelen zoals fibers en connectoren die samen worden geassembleerd tot de beoogde module. Hierbij is het een voordeel om met standaarden te werken voor de componenten, materialen en interfaces. 2. Dergelijke fotonische modules worden op maat vervaardigd voor een breed scala aan toepassingen ofwel apparaten waar deze fotonische modules onderdeel van uitmaken. Applicatiegebieden zoals de health care, HTSM, energie, veiligheid en de watersector vragen om specifieke fotonische functies die met name door de specifieke PIC s worden ingevuld. Deze toepassingen bevinden zich zowel in de B2B als B2C markt. Veelal komen de apparaten in de B2B markt vervolgens bij service providers terecht zoals in bijvoorbeeld datacentra. In de B2C markt moet men veelal denken aan wearables op het menselijk lichaam maar ook aan sensoren die op een smart phone worden aangesloten. 3. Een marktsector waar Photon Delta zich daarnaast op kan richten is het complete assortiment aan productie equipment en tooling om deze fotonische componenten en modules te kunnen ontwikkelen, simuleren, produceren, testen en assembleren. De standaardisatie bij de componenten vereenvoudigd het standaardiseren van de productieprocessen die daarbij een betrouwbaar en reproduceerbaar karakter krijgen. Machinebouw is daarbij een unique selling point van de Brainport regio. 4. Tevens kunnen dergelijke productiemachines worden ingezet in een compleet assortiment aan productiecentra voor PIC s in zowel front-end als back-end (assemblage en packaging), waarmee grotere en kleinere productseries kunnen worden vervaardigd, getest en aan de equipmentbouwers kunnen worden aangeleverd.

20 20 Het gedeelte in de hoofdstroom vanaf de stap multidisciplinair apparaat is qua supply chain uitstekend ingericht in de Brainport regio. Voor het ontwikkelen en produceren van componenten (PIC s) wordt de betreffende keten ontwikkeld en ingericht. De maakapparatuur die nodig is om deze componenten en modules te maken biedt ook weer businessmogelijkheden voor de OEM-machinebouwbedrijven in de regio. Deze machinebouwers hebben inmiddels een uitstekend track record en zij hebben de nodige ervaring met semiconductor apparatuur en assemblage machines. De supply chain voor modules is binnen Photon Delta nog onderontwikkeld en zal moeten worden opgepakt door de diverse machinebouwers in de regio. Figuur 5a. Applicatiemarkten: medische toepassingen, astronomie antenne, FttH, automotive. Figuur 5b. PIC s en Subsystemen: InP Photonic IC, MultiProject Wafer, fotonische package module, wafer met PIC s, photonic crystals. Figuur 5c. Productie Equipment: ASM Int. depositie apparatuur, ASML lithografie machine, Tempress oven, FEI microscoop (Magelean). Het aanjagen van het aantal applicaties (apparaten) is de bepalende factor voor economische groei, waarbij met een goed uitgeruste supply chain ook de ontwikkelingen van nieuwe modules en componenten zullen toenemen. Geïntegreerde fotonica heeft een analogie met de levenscyclus en supply chains van elektronische halfgeleiders zoals die van CMOS, waarbij gaandeweg gestandaardiseerde productieprocessen, productieapparatuur, componenten, systemen en toepassingsapparatuur worden ontwikkeld, vermarkt en toegepast. Om een beeld te krijgen staan enkele voorbeelden van fotonische applicaties, modules en productie equipment hierboven weergegeven. 1.4 Van kansrijk in 2014 naar wereldfaam in 2020 vanuit de eigen kracht! De opbouw van het huidige ecosysteem dat in de Brainport regio aanwezig is wordt met name gekenmerkt door de systemen die voor de telecom en datacom zijn ontwikkeld en geleverd. JDS Uniphase is hierin een belangrijke leverancier geweest en tegenwoordig is ook Cisco en IBM structureel bezig geïntegreerde fotonica op te nemen als technologie in haar datasystemen. De laatste 8 jaar is het Eindhovense bedrijf Genexis op dit gebied enorm gegroeid tot een 50 M op jaarbasis en groeit nog verder door dankzij investeringen en overnames. Bedrijven zoals Avantes leveren al langere tijd massaspectrometers en Optics11 is nieuwe geavanceerde meetapparatuur aan het ontwikkelen en verkopen.

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Amandus Lundqvist Voorzitter Topteam HTSM 21 maart 2014 Topteam HTSM advies toename private én publieke

Nadere informatie

Business Cluster Semiconductors East Netherlands

Business Cluster Semiconductors East Netherlands Business Cluster Semiconductors East Netherlands Ledenbijeenkomst 2 november 2010 Roel Fonville Supported by Roel Fonville Ruim 30 jaar Philips: 20 jaar Philips Components & Semiconductors Ontwikkelaar

Nadere informatie

Value Chain Industriële Elektronica

Value Chain Industriële Elektronica In de Nederlandse brancheorganisatie voor Industriële Elektronica zijn circa 225 bedrijven verenigd met een gezamenlijke omzet van 1,9 miljard in 2007. De applicaties van elektronica zijn de laatste decennia

Nadere informatie

Propositiedocument. Business Cluster Semiconductors. - aanbevelingen -

Propositiedocument. Business Cluster Semiconductors. - aanbevelingen - Propositiedocument Business Cluster Semiconductors - aanbevelingen - Uitgevoerd in opdracht van: Business Cluster Semiconductors Nijmegen, februari 2012 Aanbevelingen A Veranker en versterk de toppen (circuits,

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

Kenmerkend voor ruimtevaart is de succesvolle samenwerking van bedrijfsleven, universiteiten & kennisinstituten en overheid: de gouden driehoek.

Kenmerkend voor ruimtevaart is de succesvolle samenwerking van bedrijfsleven, universiteiten & kennisinstituten en overheid: de gouden driehoek. 00 Ruimtevaart in Nederland en in Europa - Kort resume van de Nederlandse positie. Aandacht voor de komende Ministersconferentie van de European Space Agency (ESA) In december 2014 vindt de ESA Ministersconferentie

Nadere informatie

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Wereldwijde veranderingen vereisen nieuwe manieren van denken en doen op het gebied van wereldwijde megatrends Demografische veranderingen Globale

Nadere informatie

Nieuwe kansen in de verhouding tussen huurder en verhuurder van laboratoria. Jeff Gielen, 28 oktober 2014. www.biofacilities.nl

Nieuwe kansen in de verhouding tussen huurder en verhuurder van laboratoria. Jeff Gielen, 28 oktober 2014. www.biofacilities.nl Nieuwe kansen in de verhouding tussen huurder en verhuurder van laboratoria Jeff Gielen, 28 oktober 2014 www.biofacilities.nl Inhoud 1. Kadans Biofacilities 2. Expertise en support + services 3. Lessons

Nadere informatie

Factsheet KICKSTARTERS Mirabeau

Factsheet KICKSTARTERS Mirabeau Factsheet KICKSTARTERS Mirabeau KICKSTARTERS We lanceren binnen twee maanden een nieuw digitaal platform waarmee u in hoog tempo business value genereert. De digitale transformatie is in volle gang. Consumenten

Nadere informatie

MKB-innovatiestimuleringsplan 2016 voor de topsector HTSM (en ICT) Utrecht, 5 februari 2016

MKB-innovatiestimuleringsplan 2016 voor de topsector HTSM (en ICT) Utrecht, 5 februari 2016 MKB-innovatiestimuleringsplan 2016 voor de topsector HTSM (en ICT) Utrecht, 5 februari 2016 MKB-Innovatiestimuleringsplan voor de topsector HTSM - 1 - Inleiding: De topsector High Tech Systemen en Materialen

Nadere informatie

THEME Competence Matrix - Mechatronics

THEME Competence Matrix - Mechatronics COMPETENTIEGEGIED COMPETENTIE ONTWIKKELINGSSTAPPEN 1. Onderhouden van systemen en borgen van de betrouwbaarheid Hij/zij kan het elementaire onderhoud van machines en systemen, volgens planning uitvoeren.

Nadere informatie

Big Data: wat is het en waarom is het belangrijk?

Big Data: wat is het en waarom is het belangrijk? Big Data: wat is het en waarom is het belangrijk? 01000111101001110111001100110110011001 Hoeveelheid 10x Toename van de hoeveelheid data elke vijf jaar Big Data Snelheid 4.3 Aantal verbonden apparaten

Nadere informatie

Technologie geïntegreerd in verlichting. Rob Verbeelen. December, 2014

Technologie geïntegreerd in verlichting. Rob Verbeelen. December, 2014 Technologie geïntegreerd in verlichting Rob Verbeelen Luxendi - Xicato Benelux www.luxendi.com December, 2014 Welke technologie kan je integreren in licht? LED lichtbron(led array) Elektronische driver

Nadere informatie

WELKOM. 28 april 2011

WELKOM. 28 april 2011 WELKOM 28 april 2011 Historie 1978 1979 2000 2003 2006 2008 2010 2010 oprichting Halin in Nuenen vestiging in Veldhoven verhuist naar huidige locatie ISO9001/2000 certificering Oprichting Halin Group en

Nadere informatie

Gimv Health & Care fonds Investeren in de gezondheids- en zorgsector van de toekomst. Brussel, 27 februari 2013

Gimv Health & Care fonds Investeren in de gezondheids- en zorgsector van de toekomst. Brussel, 27 februari 2013 Gimv Health & Care fonds Investeren in de gezondheids- en zorgsector van de toekomst Brussel, 27 februari 2013 Inhoud 1. Health & Care fonds zorgt voor kritische massa en multiplicatoreffect (Urbain Vandeurzen)

Nadere informatie

Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie. Samen naar de top!

Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie. Samen naar de top! Ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie Samen naar de top! Drs. G.M. Landheer Directeur Topsectoren en Industriebeleid

Nadere informatie

100% flexibiliteit in communicatie

100% flexibiliteit in communicatie 100% flexibiliteit in communicatie Ongelimiteerde expertise en capaciteit in één projectorganisatie met vier gerenommeerde partners Group of companies Group of companies 100% flexibiliteit in communicatie

Nadere informatie

Industrieel Ontwerpen

Industrieel Ontwerpen Industrieel Ontwerpen Industrieel ontwerpen, het vakgebied Industrieel Ontwerpen in Twente Industrieel Ont Industrieel ontwerpen, het vakgebied Industrieel Ontwerpen houdt zich bezig met het ontwikkelen

Nadere informatie

Unified Enterprise Security wordt geleverd door onze strategische partner Masergy, de wereldspeler in global communications en security.

Unified Enterprise Security wordt geleverd door onze strategische partner Masergy, de wereldspeler in global communications en security. Het verlengstuk van uw IT security operations: altijd (24x7) de beste expertise en meest actuele kennis, geïntegreerd zicht op wat er gebeurt in uw datacenter en eerder en Security as a Service Het verlengstuk

Nadere informatie

Business Cluster Semiconductors. Bijeenkomst ASML 12 september 2012

Business Cluster Semiconductors. Bijeenkomst ASML 12 september 2012 Business Cluster Semiconductors Bijeenkomst ASML 12 september 2012 Agenda l World Class Ecosysteem in Nederland l Value propositie NL semiconductors sector l Ambitie BCS l Activiteiten BCS l Planning en

Nadere informatie

Reference case Atlas Copco. Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren. Vodafone Power to you

Reference case Atlas Copco. Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren. Vodafone Power to you Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren Vodafone Power to you Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren Atlas Copco

Nadere informatie

Remote maintenance 4.0

Remote maintenance 4.0 Locatie A Locatie B Remote maintenance 4.0 Onderwerpen 1 2 3 Uitleg Remote maintenance 4.0 Verschillende manieren van Remote maintenance Remote maintenance als een service 4 Twee voorbeelden van mogelijke

Nadere informatie

BCS in 2011 een bewogen jaar..!

BCS in 2011 een bewogen jaar..! BCS in 2011 een bewogen jaar..! Roel Fonville Eindhoven, 19 December 2011 Supported by Business Cluster Semiconductors Totaal Ecosysteem - Circa 150 bedrijven - Circa 15.000 werknemers - R&D omzet 10 miljard

Nadere informatie

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot:

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: Jac. Gofers 16 april 2015 1 Smart Industry Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: de productvraag (specificaties,

Nadere informatie

Gefascineerd door elektronica, gedreven door uw uitdaging

Gefascineerd door elektronica, gedreven door uw uitdaging Gefascineerd door elektronica, gedreven door uw uitdaging Altijd de goede verbinding! Kwaliteit, snelheid en flexibiliteit: uw wensen zijn ons uitgangspunt EPR Technopower is gespecialiseerd in de Engineering,

Nadere informatie

Eigen logo. Welkom. Beheer van bekabeling vanuit het gezichtsveld met een praktijk gerichte blik

Eigen logo. Welkom. Beheer van bekabeling vanuit het gezichtsveld met een praktijk gerichte blik Welkom Beheer van bekabeling vanuit het gezichtsveld met een praktijk gerichte blik Binnen het beheer van datacenters speelt bekabeling en de passieve infrastructuur een steeds belangrijkere rol. De vraag

Nadere informatie

Brainport Industries. Towards integrated supply networks. John Blankendaal Managing Director. Turnhout, 27 februari 2014

Brainport Industries. Towards integrated supply networks. John Blankendaal Managing Director. Turnhout, 27 februari 2014 1 Brainport Industries Towards integrated supply networks Turnhout, 27 februari 2014 John Blankendaal Managing Director Coöperatie van 85 suppliers 2 Brainport Industries richt zich primair op 5 markten

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

Ontwikkeling in de High TechSystemIndustrie

Ontwikkeling in de High TechSystemIndustrie Ontwikkeling in de High TechSystemIndustrie Verslag van het industrieonderzoek 2007 Prof. ir. Math de Vaan Drs. Klaas de Gier & drs. Laurens Friso Download op www.berenschot.com/innovatie Informatie en

Nadere informatie

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020 OP EFRO OOST-NEDERLAND 2014-2020PRESENTATIE KENNISPARK, 23 APRIL 2014 JOLANDA VROLIJK, PROGRAMMAMANAGER EFRO OP EFRO Oost-Nederland 2014-2020 Inhoud presentatie 1. Inleiding Europese Fondsen: cohesie beleid

Nadere informatie

BETER OP DE HOOGTE VAN UW INFRASTRUCTUUR

BETER OP DE HOOGTE VAN UW INFRASTRUCTUUR BETER OP DE HOOGTE VAN UW INFRASTRUCTUUR Real-Time inzicht in beweging, verandering, zetting en herstel van infrastructurele objecten www.infrasensorsolutions.com WELKOM, De dynamiek van het aantal transportbewegingen

Nadere informatie

Kennisbundeling brengt micro- en nanotechnologie sneller op de markt

Kennisbundeling brengt micro- en nanotechnologie sneller op de markt Kennisbundeling brengt micro- en nanotechnologie sneller op de markt I2I: Innovation to Industrialisation for advanced Micro- and Nanosystems R&D I2I, bestaand uit zes R&D deelprojecten en één clusterontwikkeling

Nadere informatie

Kracht door samenwerking. VDL Industrial Modules

Kracht door samenwerking. VDL Industrial Modules Kracht door samenwerking VDL Industrial Modules IN DE HIGH-TECH WERELD WAARIN U EN WIJ OPEREREN, DRAAIT ALLES OM EFFICIENCY: STREVEN NAAR REDUCTIE VAN KOSTEN EN UITBESTEDING VAN NIET KERNCOMPETENTIES.

Nadere informatie

The Road to Working Capital Excellence. Werken aan structurele verbeteringen door het tussen de oren krijgen van werkkapitaal

The Road to Working Capital Excellence. Werken aan structurele verbeteringen door het tussen de oren krijgen van werkkapitaal The Road to Working Capital Excellence Werken aan structurele verbeteringen door het tussen de oren krijgen van werkkapitaal The road to Working Capital Excellence Vraag Aanpak Toepassing Resultaat Quick

Nadere informatie

Samenstelling bestuur

Samenstelling bestuur Presentatie KvO 2.0 Samenstelling bestuur Krachtteam Peter Beckers : voorzitter Jan van Loon : initiatiefnemer Theo Vinken : initiatiefnemer Paul Jansen : aanvoerder werkorganisatie 2a Karel Jan van Kesteren

Nadere informatie

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen Een regio om trots

Nadere informatie

PRODUCTBROCHURE PRECITEC LR. Optische sensor voor oppervlakken waarbij extreme nauwkeurigheid noodzakelijk is

PRODUCTBROCHURE PRECITEC LR. Optische sensor voor oppervlakken waarbij extreme nauwkeurigheid noodzakelijk is PRODUCTBROCHURE PRECITEC LR Optische sensor voor oppervlakken waarbij extreme nauwkeurigheid noodzakelijk is 2 PRECITEC LR Optische sensor voor oppervlakken waarbij extreme nauwkeurigheid noodzakelijk

Nadere informatie

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Dutch industry fit for the future?! onze wereld verandert en dus ook onze industrie. met impact op economie en samenleving smart industry agenda

Nadere informatie

Analyse integrale aanpak arbeidsmarktbeleid Zuidoost-Nederland Samenvatting

Analyse integrale aanpak arbeidsmarktbeleid Zuidoost-Nederland Samenvatting Analyse integrale aanpak arbeidsmarktbeleid Zuidoost-Nederland Samenvatting Versie 28 november 2012 In opdracht van de Brainport 2020-commissie Samenvatting Brainport 2020 heeft de ambitie om Zuidoost-Nederland

Nadere informatie

PRODUCT SHEET WHAT WE DO

PRODUCT SHEET WHAT WE DO ESDNOW, onderdeel van DISC BV, is dé Europese specialist als het gaat om het beheren, beveiligen, verkopen, toegang verschaffen tot, en distributie van digitale content. ESDNOW helpt uitgevers bij het

Nadere informatie

Industrie 4.0 Smart Industry. Principes en kansen voor het bedrijfsleven, Ing. F.R. Wijlhuizen MBA, Windesheim UAS

Industrie 4.0 Smart Industry. Principes en kansen voor het bedrijfsleven, Ing. F.R. Wijlhuizen MBA, Windesheim UAS Industrie 4.0 Smart Industry Principes en kansen voor het bedrijfsleven, Ing. F.R. Wijlhuizen MBA, Windesheim UAS Wanneer komt wat in welke samenhang? De verwarring Men hoort allerlei begrippen door elkaar

Nadere informatie

BIM + DCIM = optimaal ontwerpen, bouwen en beheren (+ een gunstige TCO) Leo van Ruijven Principal Systems Engineer Croon Elektrotechniek BV TBI

BIM + DCIM = optimaal ontwerpen, bouwen en beheren (+ een gunstige TCO) Leo van Ruijven Principal Systems Engineer Croon Elektrotechniek BV TBI BIM + DCIM = optimaal ontwerpen, bouwen en beheren (+ een gunstige TCO) Leo van Ruijven Principal Systems Engineer Croon Elektrotechniek BV TBI TBI is een groep van ondernemingen die onze leefomgeving

Nadere informatie

Haal het beste uit uw gegevens met geïntegreerde Business Intelligence

Haal het beste uit uw gegevens met geïntegreerde Business Intelligence Exact Insights powered by QlikView Haal het beste uit uw gegevens met geïntegreerde Business Intelligence Met Exact Insights zet u grote hoeveelheden data moeiteloos om in organisatiebrede KPI s en trends.

Nadere informatie

Smart Cities Center. Prof.ir. Elphi Nelissen

Smart Cities Center. Prof.ir. Elphi Nelissen Smart Cities Center Prof.ir. Elphi Nelissen Inleiding Wat zijn Smart Cities (1) De Smart Cities definitie volgens de TU/e: De uitdaging hoe steden optimaal te ontwerpen en transformeren tot slimme/intelligente

Nadere informatie

Brainport Industries Campus Invalshoeken. 14-10-2015 Jaarcongres BI 2

Brainport Industries Campus Invalshoeken. 14-10-2015 Jaarcongres BI 2 Brainport Industries Campus Invalshoeken 14-10-2015 Jaarcongres BI 2 Brainport Industries Campus Sociaal 14-10-2015 Jaarcongres BI 3 Sociaal Fabriek van de Toekomst Boeien, binden en behouden van technisch

Nadere informatie

Digital human measurement technology

Digital human measurement technology Digital human measurement technology Philip J. Wijers - 27-3-2002 Samenvatting Digital human measurement technology is sterk in opkomst in Japan. Zoals wel vaker het geval is bij de ontwikkeling van industriële

Nadere informatie

HEALTH CARE LAB. Scannen Visualisatie 3D Printen Simulatie Big Data Smart Textile Robotica Applicatie Sensoring

HEALTH CARE LAB. Scannen Visualisatie 3D Printen Simulatie Big Data Smart Textile Robotica Applicatie Sensoring HEALTH CARE LAB Scannen Visualisatie 3D Printen Simulatie Big Data Smart Textile Robotica Applicatie Sensoring Medische proeftuin en R&D centrum voor nieuwe innovaties Concept HEALTH CARE LAB Inleiding

Nadere informatie

Missie en visie. BTG/TGG verbindt organisaties in hun gezamenlijke belangen in het domein van ICT en telecommunicatie

Missie en visie. BTG/TGG verbindt organisaties in hun gezamenlijke belangen in het domein van ICT en telecommunicatie BTG 2016 Missie en visie BTG/TGG verbindt organisaties in hun gezamenlijke belangen in het domein van ICT en telecommunicatie BTG/TGG organiseert hiertoe: Structurele lobby tussen overheid, leveranciers

Nadere informatie

Trends en ontwikkelingen

Trends en ontwikkelingen Ons wereldbeeld ???!!! Intussen in Trends en ontwikkelingen >9 mld mensen!!!!! Wat betekent dit? Kernvraag Hoe zorgen we voor een blijvend goed leefklimaat voor onze burgers? Wonen, werken, welzijn

Nadere informatie

Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H. Datum 05 april 2011

Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H. Datum 05 april 2011 Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H Datum 05 april 2011 kiemt KANSEN CREËREN EN BENUTTEN Thecogas Binnenstadservice.nl Sidcon Ingrepro Bredenoord Nuon Helianthos Ubbink Solar Solesta

Nadere informatie

Brainport Industries TIM 14, 18 oktober 2011

Brainport Industries TIM 14, 18 oktober 2011 Brainport Industries TIM 14, 18 oktober 2011 Marc Hendrikse Voorzitter Brainport Industries, CEO NTS-Group Start met onderzoek Meesters in de Maakindustrie 2 5 OEM s 14 1e lijns toeleveranciers 320 2/3e

Nadere informatie

Internet of Things Businesskansen met slimme en internet-verbonden producten en diensten. Joris Castermans Workshop Internet of Things 1-12-2014

Internet of Things Businesskansen met slimme en internet-verbonden producten en diensten. Joris Castermans Workshop Internet of Things 1-12-2014 Internet of Things Businesskansen met slimme en internet-verbonden producten en diensten Joris Castermans Workshop Internet of Things 1-12-2014 Intro IoT IoT en business! I-real B.V.: H2g0 Real-time

Nadere informatie

Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development

Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development Brainport Development ontwikkelingsmaatschappij nieuwe stijl Bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid Strategie-ontwikkeling-uitvoering

Nadere informatie

Denk mee over standaardisatie in Smart Industry

Denk mee over standaardisatie in Smart Industry Denk mee over standaardisatie in Smart Industry D U T C H I N D U S T RY F I T F O R T H E F U T U R E www.smartindustry.nl PROFITEER VAN DE KANSEN DIE SMART INDUSTRY UW BEDRIJF BIEDT DENKT U MEE OVER

Nadere informatie

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013 Tilburg University 2020 Toekomstbeeld College van Bestuur, april 2013 Strategie in dialoog met stakeholders Open voor iedere inbreng die de strategie sterker maakt Proces met respect en waardering voor

Nadere informatie

Colofon. Dit is een publicatie van: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland NBSO Chengdu. Opgesteld door: Bertrille Snoeijer, NBSO Chengdu

Colofon. Dit is een publicatie van: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland NBSO Chengdu. Opgesteld door: Bertrille Snoeijer, NBSO Chengdu Colofon Dit is een publicatie van: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland NBSO Chengdu Opgesteld door: Bertrille Snoeijer, NBSO Chengdu Contactpersoon: NBSO Chengdu Chief Representative : Bertrille Snoeijer

Nadere informatie

Samen realiseren we de koers van Zuid-Limburg

Samen realiseren we de koers van Zuid-Limburg Samen realiseren we de koers van Zuid-Limburg Ambitie programma Toegevoegde waarde/bijdrage aan BNP: 40 miljard euro op ZON niveau 8,5 miljard op het niveau van Zuid- Limburg Complete werkgelegenheid:

Nadere informatie

Tabel 1 Aanbevelingen om de relatie met FoodValley te versterken. Overige betrokkenen ICT bedrijven, ICT Valley, BKV. situatie

Tabel 1 Aanbevelingen om de relatie met FoodValley te versterken. Overige betrokkenen ICT bedrijven, ICT Valley, BKV. situatie Samenvatting De gemeente maakt sinds 2011 onderdeel uit van de bestuurlijke regio FoodValley. In de regio FoodValley heeft elke gemeente een economisch profiel gekozen dat moet bijdragen aan de doelstelling

Nadere informatie

ScaleUp Dashboard 2015

ScaleUp Dashboard 2015 Rapportage ScaleUp Dashboard 2015 ScaleUp Dashboard 2015 Prof. dr. Justin Jansen Lotte de Vos Rotterdam School of Management Erasmus Centre for Entrepreneurship Conclusies Nederland staat aan de Europese

Nadere informatie

Beschrijving toolset Netwerk/Protocol/Applicatie test Datum 11 januari 2012 Auteur Louis de Wolff Versie 1.0

Beschrijving toolset Netwerk/Protocol/Applicatie test Datum 11 januari 2012 Auteur Louis de Wolff Versie 1.0 Beschrijving toolset Netwerk/Protocol/Applicatie test Datum 11 januari 2012 Auteur Louis de Wolff Versie 1.0 Netwerk evaluatie tools Inleiding In een pakket geschakelde netwerk gebeurt de communicatie

Nadere informatie

Integrale productontwikkeling wearable products BNO FHI bijeenkomst Utrecht, 4 november 2014. Michaël Hoonakker

Integrale productontwikkeling wearable products BNO FHI bijeenkomst Utrecht, 4 november 2014. Michaël Hoonakker Integrale productontwikkeling wearable products BNO FHI bijeenkomst Utrecht, 4 november 2014 Michaël Hoonakker Wearable products (functionele) Eisen: Verbinden met omgeving Informatie verstrekken Acties

Nadere informatie

TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid. Programmalijnen en speerpunten 2014

TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid. Programmalijnen en speerpunten 2014 TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid Programmalijnen en speerpunten 2014 Programmalijnen en aandachtspunten 1. Energiemanagement voor fleibiliteit van energiesysteem 2. Informatie en control

Nadere informatie

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Slimmer samenwerken met SharePoint Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Workflows, forms, reports en data WAAROM KIEZEN VOOR K2? Of u nu workflows moet maken voor items in SharePoint

Nadere informatie

Duurzame software? Single- versus multi-tenant software. Erik Jagroep 10-04-2013

Duurzame software? Single- versus multi-tenant software. Erik Jagroep 10-04-2013 Duurzame software? Single- versus multi-tenant software Erik Jagroep 10-04-2013 Agenda Achtergrond Eerste experiment Resultaten Toekomstig onderzoek Centric Opgericht in 1992 door Gerard Sanderink Uitgegroeid

Nadere informatie

Maintenance Innovatie in de Delta Regio, de strategie van Zuid Nederland tot 2020. Gerard Blom & Patrick Essers

Maintenance Innovatie in de Delta Regio, de strategie van Zuid Nederland tot 2020. Gerard Blom & Patrick Essers Maintenance Innovatie in de Delta Regio, de strategie van Zuid Nederland tot 2020 Gerard Blom & Patrick Essers Contents Koepelvisie Strategic Board Delta Region Strategische Innovatie Agenda Innovatiethema

Nadere informatie

Score Ram Mobile Data BV

Score Ram Mobile Data BV Score Ram Mobile Data BV Visie Missie Strategie Doelen: financieel Doelen: organisatieontwikkeling Doelen: marktbenadering Doelen: producten en dienst-ontwikkeling Rendementsverbetering Versterken en uitbouwen

Nadere informatie

HMI s ontsluiten machines naar het WEB

HMI s ontsluiten machines naar het WEB HMI s ontsluiten machines naar het WEB Grip op uw machine onafhankelijk van zijn locatie Door: Bert-Jan Ruesink Email: b.ruesink@duranmatic.nl Machinebouw event 2015 Pag. 1 Duranmatic B.V. Technische handelsonderneming,

Nadere informatie

Het creëren van een innovatieklimaat

Het creëren van een innovatieklimaat Het creëren van een innovatieklimaat Bertholt Leeftink Directeur- Generaal Bedrijfsleven & Innovatie Inhoud 1. Waarom bedrijven- en topsectorenbeleid? 2. Verdienvermogen en oplossingen voor maatschappelijke

Nadere informatie

Koning & Hartman maakt het verschil

Koning & Hartman maakt het verschil Koning & Hartman maakt het verschil KH Smart Manufacturing KH Smart Manufacturing Smart Made Simple Smart Made Simple Nieuwe technologieën volgen elkaar steeds sneller op en leiden tot nieuwe concepten,

Nadere informatie

Zonnecellen 2.0. Oktober 2013 Beurs Elektrotechniek 2013

Zonnecellen 2.0. Oktober 2013 Beurs Elektrotechniek 2013 Zonnecellen 2.0 Oktober 2013 Beurs Elektrotechniek 2013 Innovatiereis 0-energieomgeving De toekomst van zonne-energie Oktober 2013 3 Inhoud Commerciële haalbaarheid Zonne-cellen 2.0 Smart grid Rexel Nederland

Nadere informatie

Data Driven Defensie. Kooy Symposium 2016 AI en Big Data. Prof.dr. Paul C. van Fenema. Nederlandse Defensie Academie

Data Driven Defensie. Kooy Symposium 2016 AI en Big Data. Prof.dr. Paul C. van Fenema. Nederlandse Defensie Academie Data Driven Defensie Prof.dr. Paul C. van Fenema Kooy Symposium 2016 AI en Big Data Nederlandse Defensie Academie Niet noodzakelijkerwijs opinie van het Ministerie van Defensie hicago Telefoonlijn 311

Nadere informatie

Workshop Ruimte voor verbeelding. ICTU / GBO 9 april 2009

Workshop Ruimte voor verbeelding. ICTU / GBO 9 april 2009 Workshop Ruimte voor verbeelding ICTU / GBO 9 april 2009 Aanleiding Programma Kabinet neemt toegenomen administratieve lasten en regeldruk van ondernemers serieus Er zijn diverse overheidsacties in het

Nadere informatie

Internet of Everything (IoE) Top 10 inzichten uit de Value at Stake-analyse (Analyse potentiële waarde) van IoE voor de publieke sector door Cisco

Internet of Everything (IoE) Top 10 inzichten uit de Value at Stake-analyse (Analyse potentiële waarde) van IoE voor de publieke sector door Cisco Internet of Everything (IoE) Top 10 inzichten uit de Value at Stake-analyse (Analyse potentiële waarde) van IoE voor de publieke sector door Cisco Joseph Bradley Christopher Reberger Amitabh Dixit Vishal

Nadere informatie

Toeleveranciersketen Innovatie: Innoverende ketens of innoveren van de keten. Hans Dijkhuis

Toeleveranciersketen Innovatie: Innoverende ketens of innoveren van de keten. Hans Dijkhuis Toeleveranciersketen Innovatie: Innoverende ketens of innoveren van de keten Hans Dijkhuis ASML ontwerpt en produceert Semiconductor Lithography Equipment WAFER Slide 22 Chips zitten overal in Slide 3

Nadere informatie

Veldcommunicatie in relatie tot Smart Factory

Veldcommunicatie in relatie tot Smart Factory Veldcommunicatie in relatie tot Smart Factory Marcel Vennemann Sales Manager Turck B.V. Ruiterlaan 7, NL-8019 BN Zwolle Postbus 297, NL-8000 AG Zwolle T +31 38 422 77 50 F +31 38 422 74 51 E marcel.vennemann@turck.com

Nadere informatie

Voorsprong in kabels, met de juiste oplossing voor ieder segment en elke omgeving

Voorsprong in kabels, met de juiste oplossing voor ieder segment en elke omgeving Voorsprong in kabels, met de juiste oplossing voor ieder segment en elke omgeving Welkom bij Voltec Kabels, componenten en complete systemen: Klanten van Voltec profiteren al jaren van innovatieve, betrouwbare

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau

Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau CONTINUOUS VALUE DELIVERY We zorgen ervoor dat u in elke volwassenheidsfase van uw digitale platform snel en continu waarde kunt toevoegen voor eindgebruikers.

Nadere informatie

Economische kracht van de maritieme sector in de Zuidvleugel (van tweede Maasvlakte tot Gorinchem) verder versterken door inzet op vier lijnen:

Economische kracht van de maritieme sector in de Zuidvleugel (van tweede Maasvlakte tot Gorinchem) verder versterken door inzet op vier lijnen: Bijlage 1B behorend bij Voortgangsrapportage vragen Economie door gemeenten MKB: overzicht initiatieven MKB-kennisinstellingen Naam project Maritime Delta Economische kracht van de maritieme sector in

Nadere informatie

Programme for High Tech Systems een krachtige impuls voor innovatie in de Nederlandse hightech machinebouw- en systeemsector 10 maart 2006

Programme for High Tech Systems een krachtige impuls voor innovatie in de Nederlandse hightech machinebouw- en systeemsector 10 maart 2006 een krachtige impuls voor innovatie in de Nederlandse hightech machinebouw- en systeemsector 10 maart 2006 Het haalbaarheidsonderzoek naar het Programme for High Tech Systems wordt gefinancierd door het

Nadere informatie

Het ontwerpproces verloopt meestal volgens een vastomlijnd traject: 1)opstellen van de specificaties - van de klant - normering - onze eigen spec's

Het ontwerpproces verloopt meestal volgens een vastomlijnd traject: 1)opstellen van de specificaties - van de klant - normering - onze eigen spec's Kennismaking met ADD-Controls. De firma ADD-Controls ontwerpt en fabriceert elektronica voor industriële toepassingen. Een groot deel hiervan bestaat uit machinebesturingen. Voorbeelden hiervan zijn: een

Nadere informatie

De vijf invloedrijkste fotonica-toepassingen

De vijf invloedrijkste fotonica-toepassingen Deze week organiseerde de Vrije Universiteit Brussel een De vijf invloedrijkste fotonica-toepassingen congres over de recente ontwikkelingen in fotonica: Spie Photonics Europe. Fotonica heeft alles te

Nadere informatie

WESTHOEK BUSINESS DISTRICT. een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband

WESTHOEK BUSINESS DISTRICT. een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband WESTHOEK BUSINESS DISTRICT een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband AGENDA 1. Missie, doelstellingen en taakstellingen van Westhoek Business District 2. Inspirerende

Nadere informatie

Meten is weten. Whitepaper over de toepassing van een facilitairmanagementplatform. Auteur Michiel Wanninkhof Datum 30-9-2013 Versie 0106NL

Meten is weten. Whitepaper over de toepassing van een facilitairmanagementplatform. Auteur Michiel Wanninkhof Datum 30-9-2013 Versie 0106NL Meten is weten Whitepaper over de toepassing van een facilitairmanagementplatform in het onderwijs Auteur Michiel Wanninkhof Datum 30-9-2013 Versie 0106NL Whitepaper FPP 0106.docx Pagina 1 8 Inleiding

Nadere informatie

Bezoek Zorgnetwerk Limburg aan de High Tech Campus op initiatief van Lensen. 1 April 10, 2015 Philips Innovation Services

Bezoek Zorgnetwerk Limburg aan de High Tech Campus op initiatief van Lensen. 1 April 10, 2015 Philips Innovation Services Bezoek Zorgnetwerk Limburg aan de High Tech Campus op initiatief van Lensen 1 April 10, 2015 Philips Innovation Services Wat is innovatie? Innovatie is vernieuwing van iets concreets Dat kan zijn: Van

Nadere informatie

Halfjaarcijfers 2007

Halfjaarcijfers 2007 Halfjaarcijfers 2007 Inhoud presentatie Cijfers Operationele gang van zaken Personeel en organisatie Vooruitzichten 2 Geconsolideerde winst- en verliesrekening 1e halfjaar 1e halfjaar Mutatie (x 1000)

Nadere informatie

Service Boulevard Ontwikkelen met de wereldtop

Service Boulevard Ontwikkelen met de wereldtop Service Boulevard Ontwikkelen met de wereldtop Brightlands Chemelot Campus 13/10/14 Hugo Delissen Chemisch technoloog 14 jaar Productie engineer, Product ontwikkeling, Operations manager 1990-2004 Philips

Nadere informatie

Gratis kaart. Complete en betaalbare MKB-oplossing

Gratis kaart. Complete en betaalbare MKB-oplossing Complete en betaalbare MKB-oplossing De Oracle Business Intelligence Suite is een open en complete oplossing waarmee u iedereen binnen de organisatie van de juiste informatie kunt voorzien: De gegevens

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

Real Time Monitoring & Adaptive Cyber Intelligence SBIR13C038

Real Time Monitoring & Adaptive Cyber Intelligence SBIR13C038 Real Time Monitoring & Adaptive Cyber Intelligence SBIR13C038 Opgericht 2010 Ervaring >10 jaar Expertise Forensisch gegevensonderzoek Anomalie detectie Behavioral profiling SBIR Partners TNO Texar Data

Nadere informatie

Cleantech Markt Nederland 2008

Cleantech Markt Nederland 2008 Cleantech Markt Nederland 2008 Baken Adviesgroep November 2008 Laurens van Graafeiland 06 285 65 175 1 Definitie en drivers van cleantech 1.1. Inleiding Cleantech is een nieuwe markt. Sinds 2000 heeft

Nadere informatie

Zorglandschap 2016 - De rol van IT bij gedwongen verandering

Zorglandschap 2016 - De rol van IT bij gedwongen verandering Zorglandschap 2016 - De rol van IT bij gedwongen verandering Zorgorganisaties worden uitgedaagd tot het leveren van betere zorg voor minder geld. De vraag naar zorg neemt toe, als gevolg van de vergrijzing

Nadere informatie

5000 Serie Modulaire brandmeldcentrale Net zo flexibel als uw ideeën

5000 Serie Modulaire brandmeldcentrale Net zo flexibel als uw ideeën 5000 Serie Modulaire brandmeldcentrale Net zo flexibel als uw ideeën 2 U hoeft zich geen zorgen meer te maken met de 5000 Serie Modulaire brandmeldcentrale Het systeem wordt gedefinieerd door uw wensen

Nadere informatie

Stageplaatsen Philips Consumer Luminaires

Stageplaatsen Philips Consumer Luminaires Stageplaatsen Philips Consumer Luminaires PHILIPS CONSUMER LUMINAIRES Kontich Philips Consumer Luminaires heeft zijn global HQ in Kontich, waar het verlichtingsoplossingen ontwikkelt voor de consumentenmarkt,

Nadere informatie

Desktop Delivery: een zakelijke afweging

Desktop Delivery: een zakelijke afweging Desktop Delivery: een zakelijke afweging Client - Server, SBC, virtuele desktops, virtuele applicaties of een virtueel besturingssysteem? Er zijn genoeg mogelijkheden om desktop functionaliteit aan de

Nadere informatie

Winst met Waarde. In 3 stappen de unieke waarde van je bedrijf vergroten

Winst met Waarde. In 3 stappen de unieke waarde van je bedrijf vergroten Winst met Waarde In 3 stappen de unieke waarde van je bedrijf vergroten Erwin Meijboom Je hebt de stap genomen om deze e-paper te downloaden! Ben je startend ondernemer, wil je je startup gaan ontwikkelen,

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

Innovaties door nieuwe ontwikkelingen

Innovaties door nieuwe ontwikkelingen IO Link dag - 2 juni 2015 IO-Link Festo: Benno Brinkers & Jeroen Mars Mogelijkheden van IO- Link Type producten Communicatie & installatie Integratie van signalen Machineveiligheid Demo Wie is Festo? Opgericht

Nadere informatie

Opinievergaring jongeren Innovatie & Commercialisering

Opinievergaring jongeren Innovatie & Commercialisering Opinievergaring jongeren Innovatie & Commercialisering THEMABIJEENKOMST I & C 22 maart 2013 SER DIALOOGSESSIE 27 februari 2013 30 Young Professionals 50 Young Professionals ONDERWERPEN TER DISCUSSIE: 1.

Nadere informatie