Energie Bouwbesluit en het Activiteitenbesluit

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Energie Bouwbesluit en het Activiteitenbesluit"

Transcriptie

1 Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu Energie Bouwbesluit en het Activiteitenbesluit Het behalen van energie-efficiëntieverbetering in een bepaald type gebouw wordt zowel door het Bouwbesluit 1 als door het Activiteitenbesluit 2 gewaarborgd. Het Bouwbesluit regelt op welke wijze nieuwbouw moet plaatsvinden en wanneer een bestaand gebouw qua energiezuinigheid moet worden verbeterd (zoals verbouwingen waarvoor een omgevingsvergunning nodig is). In het Bouwbesluit zijn diverse technische gebouwgebonden maatregelen vastgelegd voor een minimale energieprestatie. Het gaat om maatregelen die betrekking hebben op de gebouwschil', zoals de thermische isolatie, de luchtdoorlatendheid, de orientatie van het gebouw, gebouwvorm en de zonwering. Het realiseren van de gebouwgebonden energiebesparende maatregelen vallen onder de verantwoordelijkheid van de eigenaar van het gebouw of aan de degene die uit andere hoofde bevoegd is om technische maatregelen in een gebouw te realiseren. De eisen van het Bouwbesluit zijn aan te merken als producteisen. Het Activiteitenbesluit stelt eisen aan energie-efficiëntieverbetering in een bedrijf. Het gaat daarbij nadrukkelijk om bedrijven die op grond van de Wm als inrichting worden beschouwd. De ondernemer heeft de plicht om alle energiebesparende maatregelen te realiseren die in vijf jaar (of minder) worden terugverdiend. Hier wordt geen onderscheid gemaakt in gebouwgebonden of installatiegebonden energiebesparende maatregelen. De eisen met betrekking tot energiebesparing richten zich tot de drijver van de inrichting' (veelal is dit de ondernemer of eigenaar van het bedrijf). De eisen van het Activiteitenbesluit zijn aan te merken als gebruiksbepalingen'. Nieuwbouwproces Nieuwbouw is een natuurlijk moment om een zuinig en doelmatig gebruik van energie te kunnen waarborgen. Echter, gedurende het nieuwbouwproces neemt de aandacht voor energie-efficiëntie af. Grofweg wordt het bouwproces onderscheiden in de initiatiefase, definitiefase, ontwerpfase, realisatiefase en beheerfase. De meeste invloed kan worden uitgeoefend bij de allereerste fase, de initiatiefase. Het is belangrijk dat het bevoegd gezag in dit stadium inzichtelijk heeft welke eisen op grond van het Bouwbesluit van toepassing zijn die verband houden met de eisen voor energieefficiëntieverbetering op grond van het Activiteitenbesluit. Het bevoegd gezag kan de relevante partijen (zoals opdrachtgever, architect of adviseur) nader informeren over de energiebesparende maatregelen die tijdens de nieuwbouw niet over het hoofd mogen worden gezien. Interne communicatie bevoegd gezag Inzicht in de diverse fases tijdens het nieuwbouwproces is voor het bevoegd gezag belangrijk om invloed uit te oefenen bij een nieuwbouwproject in de gemeente. Dit pleit voor een tijdige en eenduidige interne communicatie (en uitwisseling van informatie) tussen de diverse afdelingen van het bevoegd gezag, zoals de afdeling milieutoezicht en afdeling bouw- en woningtoezicht. Het tijdig anticiperen op nieuwbouwplannen door het bevoegd gezag is van groot belang. Aanpassingen die na de bouw (aanvullend) noodzakelijk zijn, zijn veelal kostbaarder en moeilijk te realiseren. Bouwbesluit en het Activiteitenbesluit Infomil 1

2 De bouwvergunning en het Bouwbesluit Bij nieuwbouw (en renovatie) moet het bevoegd gezag rekening houden met het Bouwbesluit waarin diverse eisen zijn gesteld voor de energieprestatie van een gebouw. De eisen die in het Bouwbesluit zijn opgenomen, hebben voorrang op de (aanvullende) eisen van het Activiteitenbesluit. Bepaalde energiezuinige installatiegebonden technieken zijn in de EPC-berekening forfairtair en via een gelijkwaardigheidsverklaring gewaardeerd. Het betreft technieken in relatie tot verlichting ruimteverwarming, koeling, ventilatie, warmteterugwinning, pompen en bevochtiging. Op grond van het Bouwbesluit moet aan energieprestatienormen (EPN) worden voldaan die in diverse NEN-normen zijn vastgelegd. De EPN geeft een bepalingsmethode om een inzicht te krijgen in de totale energieprestatie van een gebouw. De verkregen energieprestatie richt zich dus nadrukkelijk niet op de aparte energiebesparende technieken. Voor utiliteitsgebouwen vindt deze bepaling plaats op basis van NEN Op basis van deze normen wordt een energieprestatie-coefficient berekend, beter bekend als een EPC. Het Bouwbesluit maakt een onderscheid in diverse gebruiksfuncties in een gebouw waaraan een energieprestatie-eis is gekoppeld 3. Per type gebruiksfunctie is in het Bouwbesluit een minimale EPCeis vastgelegd. De relevante partijen in het nieuwbouwproces (zoals architect, opdrachtgever, adviseurs) hebben de keuzevrijheid in het toepassen van de diverse energiebesparende technieken in een gebouw. Echter moet de keuze ertoe leiden dat aan de minimale vereisten voor energiezuinigheid wordt voldaan. Naast deze keuzevrijheid, ligt dus tegelijkertijd ook de verantwoordelijkheid bij die partijen voor het behalen van de vereiste energiezuinigheid. Een inzicht in de behaalde EPC is noodzakelijk voor het verkrijgen van een bouwvergunning. In de bouwaanvraag moet een EPC-berekening beschikbaar zijn voor ieder type gebouwfunctie. Alle afwijkingen ten opzichte van de energie-prestatie volgens de bouwaanvraag, moeten door de partijen aan de bouwtoezichthouder worden gemeld. De gemeente moet alert zijn op eventuele wijzigingen voor, tijdens of na de bouw. De gemeente dient zich ervan te gewissen dat met de wijzigingen nog steeds wordt voldaan aan de EPC-eis en dit waar nodig af te dwingen, waarbij de mileu- en bouwtoezichthouders samenwerken. De melding en het Activiteitenbesluit Indien sprake is van een activiteit waarvoor een omgevingsvergunning is vereist 4, wordt het indienen van een melding (een inrichting B) als indieningsvereiste 5 beschouwd. Dit houdt in dat tegelijkertijd met de aanvraag voor een omgevingsvergunning een melding op grond van het Activiteitenbesluit moet worden ingediend. Het bevoegd gezag heeft de mogelijkheid om een aanvraag voor een omgevingvergunning buiten behandeling te laten. 6 Het bevoegd gezag heeft hiermee de mogelijkheid om via de melding een inzicht te krijgen in het jaarlijkse energiegebruik van een bedrijf (zie 'Dossieropbouw en voorbereiding toezicht'). Echter is het eerdergenoemde niet op een inrichting type A van toepassing. Voor dergelijke inrichtingen geldt geen meldingsplicht en is een melding geen indieningsvereiste voor een aanvraag van een omgevingsvergunning. Hierdoor kan direct' de nieuwbouw worden gestart. Op grond van het Activiteitenbesluit moet een melding vier weken voor de oprichting van het bedrijf bij het bevoegd gezag zijn ingediend. Vanwege het korte tijdsbestek van vier weken kan dit een knelpunt vormen, zodra de (nieuw-) bouwplannen op het moment van de melding zich al in een vergevorderd stadium bevinden. Hierdoor is het niet ondenkbaar dat er weinig ruimte bestaat om op grond van het Activiteitenbesluit energiebesparende maatregelen door te voeren tijdens de bouw. In die situaties dat dit niet het geval is, biedt de melding (en daarbij horende informatie) een uitkomst om op grond van het Acitiviteitenbesluit energiebesparing te betrekken in het nieuwbouwproces. Lokaal gemeentelijk beleid kan dit knelpunt Bouwbesluit en het Activiteitenbesluit Infomil 2

3 grotendeels ondervangen. Voor een effectief energiebesparingsbeleid is het daarom belangrijk dat een toezichthouder zo snel mogelijk op de hoogte is van een bouwinitiatief in de gemeente. Ook hier is het belangrijk dat tijdig en eenduidig intern wordt gecommuniceerd tussen de diverse afdelingen van het bevoegd gezag. Eigenaar of huurder Een ondernemer is veelal de eigenaar van een gebouw. Echter, het kan voorkomen dat een ondernemer een gebouw huurt en geen eigenaar van het gebouw is. In dergelijke situaties is het niet ondenkbaar dat de ondernemer onbevoegd is om gebouwgebonden energiebesparende maatregelen te treffen. Op grond van de Wm geldt dat de drijver van de inrichting altijd verantwoordelijk is voor het naleven van de milieuregelgeving met betrekking tot de inrichting en het gebruik van een gebouw. Eisen voor de energiezuinigheid van een gebouw zijn zowel in de bouwregelgeving als in de milieuregelgeving opgenomen. Vanwege deze overlap kan het lastig om de verantwoordelijkheden vast te stellen. Een ondernemer die een gebouw huurt, is op grond van het Activiteitenbesluit verantwoordelijk voor het realiseren van de energiebesparende maatregelen (met een terugverdientijd van vijf jaar of minder) met betrekking tot het inrichten van het bedrijf en het bedrijfsproces. Een ondernemer kan echter privaatrechtelijk een huurcontract met een eigenaar (de verhuurder) hebben afgesloten die geen enkele wijziging van technische installaties of maatregelen toestaat in het gehuurde gebouw. In dergelijke gevallen is het redelijk om de ondernemer meer tijd te geven, zodat met de eigenaar kan worden overlegd op welke wijze aan de wet- en regelgeving kan worden voldaan. De ondernemer kan bijvoorbeeld in overleg met de eigenaar het (afgesloten) contract aanpassen dan wel concrete afspraken maken over het realiseren van de energiebesparende maatregelen in het gebouw. Als de eigenaar niet bereid is om afspraken met de huurder te maken, heeft het bevoegd gezag de mogelijkheid om de eigenaar van het gebouw als drijver van de inrichting' te beschouwen. De eigenaar is in die situatie namelijk de enige die bij machte is de overtreding op grond van het Activiteitenbesluit ongedaan te maken. Een ondernemer zal in het uiterste geval naar een andere locatie moeten uitkijken. Deze situatie kan zich voordoen als een ondernemer, door de opstelling van een gebouweigenaar, het gebouw niet energiezuiniger mag maken. Het kan ook voorkomen dat een ondernemer een gebouw huurt en wel energiebesparende maatregelen mag (of moet) realiseren, maar dat de ondernemer vanwege het afgesloten contract de hieruit vloeiende energiebesparingkosten niet zelf kan innen. Dit kan voorkomen als de huurder periodiek een vast bedrag voor het energiegebruik aan de eigenaar betaalt. De verantwoordelijkheid om alle energiebesparende maatregelen te realiseren, ligt dan niet bij de partij die van de kostenbesparing profiteert. Ook in deze situatie geldt dat de drijver van de inrichting verantwoordelijk is en blijft om aan het wet- en regelgeving te voldoen. In een dergelijke situatie wordt ook niet anders met het rendabiliteitcriterium omgegaan, namelijk een terugverdientijd van vijf jaar of minder. Het criterium geeft primair een inschatting of de investering in een energiebesparende maatregel in verhouding staat tot het behaalde milieurendement, niet het bedrijfsrendement. De baten mogen niet gelijk aan nul worden gesteld worden, ook al komen de baten ten gunste van een andere partij. Ook in deze situatie is het redelijk de ondernemer meer de tijd te geven, zodat met de eigenaar kan worden overlegd (eventuele aanpassing van het huurcontract of verrekening van kosten en baten). Het is verstandig om de ondernemer zo vroeg mogelijk op de hoogte te brengen van het realiseren van energiebesparende maatregelen in het gebouw. Het is verstandig dat de ondernemer hiermee rekening houdt bij het opstellen en aangaan van contracten. Bouwbesluit en het Activiteitenbesluit Infomil 3

4 Noten 1. Wettelijke grondslag is de Woningwet. Wettelijke grondslag is de Woningwet. 2. Wettelijke grondslag is de Wet milieubeheer. Wettelijke grondslag is de Wet milieubeheer. 3. Zie artikel 5.12 van het Bouwbesluit. Zie artikel 5.12 van het Bouwbesluit. 4. Zie artikel 2.1 of 2.2 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht. Zie artikel 2.1 of 2.2 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht. 5. Zie artikel 8.41a (tweede lid) van de Wet milieubeheer. Zie artikel 8.41a (tweede lid) van de Wet milieubeheer. 6. Zie artikel 8.41a (tweede lid) van de Wet milieubeheer. Zie artikel 8.41a (tweede lid) van de Wet milieubeheer. Bouwbesluit en het Activiteitenbesluit Infomil 4

5 Colofon Bron: Datum: 5 september 2014 Dit is een publicatie van: Post Postbus KA Rijswijk Bezoek Lange Kleiweg 34 Rijswijk is onderdeel van Rijkswaterstaat Leefomgeving van Rijkswaterstaat, de uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Meer over Rijkswaterstaat Leefomgeving vindt u op Meer over Rijkswaterstaat vindt u op

Wat betekent 'Synchronisatie van OLO status door bevoegd gezag'?

Wat betekent 'Synchronisatie van OLO status door bevoegd gezag'? Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu status door bevoegd gezag'? Vraag status door bevoegd gezag'? Antwoord Om deze vraag te beantwoorden moet eerst duidelijk zijn welke statussen een

Nadere informatie

Kenniscentrum InfoMil verlenen vergunning/melding

Kenniscentrum InfoMil verlenen vergunning/melding Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu verlenen vergunning/melding 4 maart 2017 Inhoudsopgave verlenen vergunning/melding 3 Een aanvraag houdt de status in behandeling 3 3 3 Hoe lang duurt

Nadere informatie

Overzicht: uitgebreide procedure Wabo

Overzicht: uitgebreide procedure Wabo Overzicht: uitgebreide procedure Wabo Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu Op deze pagina vindt u een kort overzicht van alle handelingen per procedurele fase voor een vergunning. Het

Nadere informatie

Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Kenniscentrum InfoMil Bieden van gelegenheid voor het beoefenen van sport in de buitenlucht

Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Kenniscentrum InfoMil Bieden van gelegenheid voor het beoefenen van sport in de buitenlucht Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu Bieden van gelegenheid voor het beoefenen van sport in de buitenlucht 19 maart 2017 Inhoudsopgave Bieden van gelegenheid voor het beoefenen van sport

Nadere informatie

Kenniscentrum InfoMil Energiebesparing bij een sportclub

Kenniscentrum InfoMil Energiebesparing bij een sportclub Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu Energiebesparing bij een sportclub 23 januari 2017 Inhoudsopgave Energiebesparing bij een sportclub 3 Energiezuinige sportveldverlichting 3 Opwekken

Nadere informatie

Revisieversie van de Activiteitenregeling met de voorgestelde wijzigingen voor energiebesparing door de 4e tranche*

Revisieversie van de Activiteitenregeling met de voorgestelde wijzigingen voor energiebesparing door de 4e tranche* Revisieversie van de Activiteitenregeling met de voorgestelde wijzigingen voor energiebesparing door de 4e tranche* De voorgestelde wijzigingen voor energiebesparing van het Activiteitenregeling milieubeheer

Nadere informatie

Infomil Wet milieubeheer Wm-procedures

Infomil Wet milieubeheer Wm-procedures Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu Infomil Wet milieubeheer Wm-procedures 16 juni 2016 Inhoudsopgave Vraag en antwoord 3 Geldt 20.8 Wm ook in een situatie van bestaande bouw - met

Nadere informatie

Kenniscentrum InfoMil Iemand machtigen

Kenniscentrum InfoMil Iemand machtigen Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu Iemand machtigen 10 januari 2017 Inhoudsopgave Iemand machtigen 3 Hoe kan een bedrijf een aanvraag/melding invullen voor een particulier en voor

Nadere informatie

Energie Energiebesparing en Winst

Energie Energiebesparing en Winst Energie Energiebesparing en Winst Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu Checklist rubber en kunststofverwerkende industrie Hieronder is een checklist weergegeven die voor het inventariseren

Nadere informatie

Kenniscentrum InfoMil Vergunningcheck

Kenniscentrum InfoMil Vergunningcheck Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu Kenniscentrum InfoMil Vergunningcheck 5 januari 2017 Inhoudsopgave Vergunningcheck 3 Kan ik de gegevens van mijn vergunningcheck meenemen in de aanvraag

Nadere informatie

Feiten en fabels rond de aanscherping van de EPC van 0,8 naar 0,6

Feiten en fabels rond de aanscherping van de EPC van 0,8 naar 0,6 Feiten en fabels rond de aanscherping van de EPC van 0,8 naar 0,6 Inleiding Per 1 januari 2011 gaat de wettelijk vereiste EPC voor nieuwbouwwoningen omlaag van 0,8 naar 0,6. De verandering van het Bouwbesluit

Nadere informatie

Voorbeelden toepassen Besluit m.e.r.

Voorbeelden toepassen Besluit m.e.r. Voorbeelden toepassen Besluit m.e.r. Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu Hier vindt u twee voorbeelden voor het toepassen van de bijlage bij het Besluit m.e.r. (onderdeel C en D): Een

Nadere informatie

Nieuwe energieprestatienorm

Nieuwe energieprestatienorm Nieuwe energieprestatienorm >> Als het gaat om energie en klimaat De tools Uw weg vinden in de nieuwe energieprestatienorm, wie helpt u daarbij? Heeft u hem al in huis, de nieuwe energieprestatienorm NEN

Nadere informatie

Bevordering naleving Ventilatie en EPC regels. Verslag uitgevoerde activiteiten 2010. Datum 13 december 2010 Status Definitief

Bevordering naleving Ventilatie en EPC regels. Verslag uitgevoerde activiteiten 2010. Datum 13 december 2010 Status Definitief Bevordering naleving Ventilatie en EPC regels Verslag uitgevoerde activiteiten 2010 Datum 13 december 2010 Status Definitief Colofon Publicatienummer VROM-Inspectie Directie Uitvoering Programma Bouwen

Nadere informatie

Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl)

Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) Technische briefing Tweede Kamer 2016 29 september 2016 Eenvoudig Beter Inhoud 1. Inhoud Besluit bouwwerken leefomgeving 2. Bijdrage Bbl aan de stelselherziening 3.

Nadere informatie

Kenniscentrum InfoMil Inspectie en handhaving

Kenniscentrum InfoMil Inspectie en handhaving Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu Inspectie en handhaving 24 januari 2017 Inhoudsopgave Inspectie en handhaving 3 Inspectie definitie 3 Termijn aanvullende inspectie 3 Niet-routinematige

Nadere informatie

MJA Workshop Wet & Regelgeving. Duurzaamheid, gebouwen en energiebesparing

MJA Workshop Wet & Regelgeving. Duurzaamheid, gebouwen en energiebesparing MJA Workshop Wet & Regelgeving Duurzaamheid, gebouwen en energiebesparing Marco van de Esschert Ministerie van BZK Energieakkoord, Bouwbesluit, Energielabel en BENG MJA Workshop 2014 Marco van de Esschert

Nadere informatie

Beoordelingssystematiek Gecontroleerde kwaliteitsverklaringen en gecontroleerde gelijkwaardigheidsverklaringen

Beoordelingssystematiek Gecontroleerde kwaliteitsverklaringen en gecontroleerde gelijkwaardigheidsverklaringen Beoordelingssystematiek gelijkwaardigheid- en kwaliteitsverklaringen 01-07-2010 Beoordelingssystematiek Gecontroleerde kwaliteitsverklaringen en gecontroleerde gelijkwaardigheidsverklaringen Inleiding

Nadere informatie

RENOVATIE KANTOOR NOTITIE ENERGIEBESPARING EN INVESTERINGEN INHOUDSPOGAVE

RENOVATIE KANTOOR NOTITIE ENERGIEBESPARING EN INVESTERINGEN INHOUDSPOGAVE RENOVATIE KANTOOR NOTITIE ENERGIEBESPARING EN INVESTERINGEN INHOUDSPOGAVE SAMENVATTING 0. INLEIDING 1. ISOLATIE 2. INSTALLATIE 3. RAMEN EN KOZIJNEN 4. ZONWERING EN KOELING 5. VERLICHTING DIA duurzame auteur:

Nadere informatie

De vormvrije m.e.r.-beoordeling: vereisten

De vormvrije m.e.r.-beoordeling: vereisten Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu vereisten In gevallen dat een be sluit of plan betrekking heeft op activiteiten die voorkomen op de D-lijst kent de vormvrije m.e.r.-beoordeling

Nadere informatie

Werkt energiebeleid met prestatienorm?

Werkt energiebeleid met prestatienorm? 1 Werkt energiebeleid met prestatienorm? Werkelijke besparingen en uitgevoerde maatregelen in kantoren Samenvatting Energieprestatieberekeningen worden uitgevoerd ten behoeve van de bouwaanvraag. Het ontwerp

Nadere informatie

HOOFDSTUK 25: STIMULERING DUURZAAMHEID EN WONINGBOUWPRODUCTIE

HOOFDSTUK 25: STIMULERING DUURZAAMHEID EN WONINGBOUWPRODUCTIE ALGEMENE SUBSIDIEVERORDENING ZWOLLE HOOFDSTUK 25: STIMULERING DUURZAAMHEID EN WONINGBOUWPRODUCTIE Artikel 25:1 Begripsomschrijving In dit hoofdstuk wordt verstaan onder: 1. duurzame woning: een nieuwbouw

Nadere informatie

Energieprestatie. De aanscherping van de Energieprestatieeis in de gebouwde omgeving

Energieprestatie. De aanscherping van de Energieprestatieeis in de gebouwde omgeving Energieprestatie De aanscherping van de Energieprestatieeis in de gebouwde omgeving 1 Even voorstellen: Ron van der Aa (projectmanager bij NEN) Wie bent u? Context 2 Inhoud van deze presentatie Algemeen:

Nadere informatie

Energieke Zorgbouw. 5 oktober 2011. Wijnanda Willemse (Agentschap NL) Stefan van Heumen (TNO)

Energieke Zorgbouw. 5 oktober 2011. Wijnanda Willemse (Agentschap NL) Stefan van Heumen (TNO) Energieke Zorgbouw 5 oktober 2011 Wijnanda Willemse (Agentschap NL) Stefan van Heumen (TNO) Introductie Wijnanda Willemse adviseur NL Energie & Klimaat - Agentschap NL Voorheen SenterNovem Energiebesparing

Nadere informatie

: Bezoekresultaten naleving milieuwetgeving energiebesparing, locatie te Kies een item.

: Bezoekresultaten naleving milieuwetgeving energiebesparing, locatie te Kies een item. T.a.v. s-hertogenbosch/rosmalen Uw brief van : Ref. : De heer Kies een item. Uw kenmerk : Tel. : 073-615 9012 Ons kenmerk : SO/MIL Fax : 073-615 9798 Datum : E-mail : milieu@s-hertogenbosch.nl

Nadere informatie

Energielabel voor woningen. Antwoorden op de meest gestelde vragen

Energielabel voor woningen. Antwoorden op de meest gestelde vragen Energielabel voor woningen Antwoorden op de meest gestelde vragen Energielabel voor woningen Antwoorden op de meest gestelde vragen 03 1. Waarom deze brochure? Gaat u een huis verkopen of verhuren? Dan

Nadere informatie

2. Actuele wet- en regelgeving

2. Actuele wet- en regelgeving 2. Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) De Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo, per 1 oktober 2010) regelt de omgevingsvergunning voor het bouwen (voorheen de bouwvergunning) en de omgevingsvergunning/gebruiksmelding

Nadere informatie

Kenniscentrum InfoMil Invoer emissiepunten

Kenniscentrum InfoMil Invoer emissiepunten Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu Invoer emissiepunten 15 januari 2017 Inhoudsopgave Invoer emissiepunten 3 Natuurlijke ventilatie met 1 emissiepunt 3 3 3 Emissiepunt buiten stal

Nadere informatie

Eindtermen en toetsmatrijs: toets energielabel nieuwbouw Utiliteit Vastgesteld door de EPA-examencommissie

Eindtermen en toetsmatrijs: toets energielabel nieuwbouw Utiliteit Vastgesteld door de EPA-examencommissie Eindtermen en toetsmatrijs: toets energielabel nieuwbouw Utiliteit Vastgesteld door de EPA-examencommissie Examen Energielabel nieuwbouw bestaat uit twee delen: 40 MC tijdsduur 0 minuten Softwaretoets

Nadere informatie

Kenniscentrum InfoMil Wachtwoorden

Kenniscentrum InfoMil Wachtwoorden Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu Kenniscentrum InfoMil Wachtwoorden 4 januari 2017 Inhoudsopgave Wachtwoorden 3 Het lukt me niet meer in te loggen, hoe kan dat? 3 3 3 Hoe wijzig

Nadere informatie

Besluit bouwwerken in de leefomgeving (Bbl) 29 oktober 2015. Marcel Balk Joost Pothuis. Bouwkwaliteit

Besluit bouwwerken in de leefomgeving (Bbl) 29 oktober 2015. Marcel Balk Joost Pothuis. Bouwkwaliteit Besluit bouwwerken in de leefomgeving (Bbl) 29 oktober 2015 Marcel Balk Joost Pothuis Bouwkwaliteit Inhoud presentatie Inleiding: Omgevingswet en amvb s Hoofdlijnen van het beoogde Besluit Bouwwerken in

Nadere informatie

Energieprestatie. Energieprestatie van gebouwen en de rol van de installatiesector. Kees Arkesteijn (ISSO)

Energieprestatie. Energieprestatie van gebouwen en de rol van de installatiesector. Kees Arkesteijn (ISSO) Energieprestatie Energieprestatie van gebouwen en de rol van de installatiesector Kees Arkesteijn (ISSO) Programma 1. Inleiding Energieprestatie gebouwen 2. Methoden bepaling Energieprestatie 3. Wet en

Nadere informatie

Brandveilige gebouwen

Brandveilige gebouwen Brandveilige gebouwen Het wettelijk kader (of is gezond verstand voldoende?) Hajé van Egmond Ministerie VROM 6 oktober 2010 Programma Introductie wet- en regelgeving Het huidige stelsel van de bouwregelgeving

Nadere informatie

Kenniscentrum InfoMil Resultaten

Kenniscentrum InfoMil Resultaten Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu Resultaten 25 december 2016 Inhoudsopgave Resultaten 3 Resultaten 2011 3 Resultaten 2012 4 Colofon 6 Resultaten Via deze pagina informeren wij u

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 1999 138 Besluit van 16 maart 1999, houdende wijziging van het Bouwbesluit (aanscherping energieprestatiecoëfficiënt voor niet tot bewoning bestemde

Nadere informatie

Energieprestatie van gebouwen

Energieprestatie van gebouwen Energieprestatie van gebouwen Caleffi Academy Pieter Nuiten Maart 2014 Planadvies W/E adviseurs Een betrouwbare partner in duurzaam vastgoed www.w- e.nl! Voor opdrachtgevers met ambi8e! 25 medewerkers!

Nadere informatie

Gelijkwaardigheidsverklaringen combiketel, warmteterugwinning en zelfregelende en vraaggestuurde roosters

Gelijkwaardigheidsverklaringen combiketel, warmteterugwinning en zelfregelende en vraaggestuurde roosters EPN en Nieuwbouw Gelijkwaardigheidsverklaringen combiketel, warmteterugwinning en zelfregelende en vraaggestuurde roosters Combiketel: hulpenergie Een aantal leveranciers van verwarmingsketels heeft een

Nadere informatie

Bouwbesluit 2012 Verbouw & Energiebesparing. Recente wijzigingen in de bouwregelgeving 8 oktober 2013 Hajé van Egmond

Bouwbesluit 2012 Verbouw & Energiebesparing. Recente wijzigingen in de bouwregelgeving 8 oktober 2013 Hajé van Egmond Bouwbesluit 2012 Verbouw & Energiebesparing Recente wijzigingen in de bouwregelgeving 8 oktober 2013 Hajé van Egmond Stelsel bouwregelgeving Verbouwvoorschriften Energiezuinigheid Onderwerpen Bouwen, waar

Nadere informatie

Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012

Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012 Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012 Voor u ligt het Programma van Eisen Frisse Scholen. Dit Programma van Eisen dient als leidraad voor opdrachtgevers van nieuw- en verbouw van scholen (schoolbesturen

Nadere informatie

Notitie. Betreft: Aansluitplicht op het warmtenet

Notitie. Betreft: Aansluitplicht op het warmtenet Notitie Van: afdeling Bouw- en Woningtoezicht E-mail: bwt-bouwfysica@rotterdam.nl Telefoon: 14 010 Datum: 15 april 2016 Betreft: Aansluitplicht op het warmtenet Wat is het warmtenet? Het warmtenet levert

Nadere informatie

Energiebesparing. Erkende maatregelen. Schakeldag 25 juni 2015. Wendy Simonse

Energiebesparing. Erkende maatregelen. Schakeldag 25 juni 2015. Wendy Simonse Energiebesparing Erkende maatregelen Schakeldag 25 juni 2015 Wendy Simonse Opzet van de sessie Uitleg erkende maatregelen SER-akkoord, wettelijke plicht tot energiebesparing, maatregelenlijsten Vragen

Nadere informatie

Bouwbesluit. Wettelijke regelingen

Bouwbesluit. Wettelijke regelingen Bouwbesluit Wettelijke regelingen Woningwet Bouwbesluit Ministeriële regeling bouwbesluit Nederlandse normen: NEN s Nederlandse praktijkrichtlijnen: NPR Kwaliteitsverklaringen Cauberg-Huygen 2 Bouwbesluit:

Nadere informatie

Kwaliteitsverklaringen combiketel, warmtepomp en warmterugwinning

Kwaliteitsverklaringen combiketel, warmtepomp en warmterugwinning EPN en Nieuwbouw Kwaliteitsverklaringen combiketel, warmtepomp en warmterugwinning Combiketel: warm tapwater In een EPC-berekening kan het opwekkingsrendement van warm tapwater op basis van een kwaliteitsverklaring

Nadere informatie

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties Den Haag, 21 april 2017 dossiernummer: 103601 uw kenmerk: telefoonnummer: +31 (0)70 335 35 61 e-mail: m.deregt@advocatenorde.nl Betreft: consultatie

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 13245 29 juni 2012 Regeling van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 27 juni 2012, nr. 2012-000368158,

Nadere informatie

Samenvatting bevindingen Energiescan

Samenvatting bevindingen Energiescan techniplan adviseurs bv R A A D G E V E N D I N G E N I E U R S B U R E A U SIH-103X1-E-MV002A blad 1 van 6 Status: CONCEPT Project : Hogeschool Windesheim Zwolle Onderwerp : Samenvatting bevindingen Energiescan

Nadere informatie

Toelichting. 1. Inleiding

Toelichting. 1. Inleiding Toelichting 1. Inleiding Met deze wijziging van de Regeling energieprestatievergoeding huur (hierna: de regeling) wordt uitvoering gegeven aan artikel 3 van het Besluit energieprestatievergoeding huur

Nadere informatie

Gecontroleerde kwaliteits-/ gelijkwaardigheidsverklaringen ten behoeve van Nieuwbouw/Bestaande bouw. Kees Arkesteijn, ISSO

Gecontroleerde kwaliteits-/ gelijkwaardigheidsverklaringen ten behoeve van Nieuwbouw/Bestaande bouw. Kees Arkesteijn, ISSO Gecontroleerde kwaliteits-/ gelijkwaardigheidsverklaringen ten behoeve van Nieuwbouw/Bestaande bouw Kees Arkesteijn, ISSO Gecontroleerde kwaliteits-/ gelijkwaardigheidsverklaringen Programma Kennismaken

Nadere informatie

Energielabel voor gebouwen

Energielabel voor gebouwen Energielabel voor gebouwen Het energielabel, wegwijzer naar lagere kosten en een beter milieu Energielabel voor gebouwen Inhoud 1. Wat biedt het energielabel 05 2. Enkele feiten op een rij 07 3. Een energielabel

Nadere informatie

Het ABC van de energieprestatieregelgeving

Het ABC van de energieprestatieregelgeving Het ABC van de energieprestatieregelgeving De Vlaamse overheid streeft er naar dat alle gebouwen in Vlaanderen energiezuinig én comfortabel worden. Een van de middelen om dit te realiseren, is de energieprestatieregelgeving,

Nadere informatie

Wettelijke regelingen

Wettelijke regelingen Bouwbesluit Wettelijke regelingen Woningwet Bouwbesluit Ministeriële regeling bouwbesluit Nederlandse normen: NEN s Nederlandse praktijkrichtlijnen: NPR Kwaliteitsverklaringen Cauberg-Huygen 2 Bouwbesluit:

Nadere informatie

Wijzigingen Bouwbesluit 2012. ing. A. de Jong Maart 2013

Wijzigingen Bouwbesluit 2012. ing. A. de Jong Maart 2013 Wijzigingen Bouwbesluit 2012 ing. A. de Jong Maart 2013 Introductie algemeen Nieman Raadgevende Ingenieurs BV Onderdeel van de Nieman Groep Sinds 1988 actief in de bouw Bouwfysica, bouwregelgeving, brand,

Nadere informatie

Wijzigingsblad d.d. 2012-09-27 bij BRL 9501

Wijzigingsblad d.d. 2012-09-27 bij BRL 9501 KBI Wijzigingsblad d.d. 2012-09-27 bij BRL 9501 Vastgesteld door het CCvD van de Stichting Kwaliteitsborging Installatiesector op 27 september 2012 Aanvaard door de Harmonisatie Commissie Bouw van de Stichting

Nadere informatie

Energielabel voor woningen. Antwoorden op de meest gestelde vragen

Energielabel voor woningen. Antwoorden op de meest gestelde vragen Energielabel voor woningen Antwoorden op de meest gestelde vragen Energielabel voor woningen Antwoorden op de meest gestelde vragen 02 Inhoud 1. Waarom deze brochure? 03 2. De feiten op een rij 05 3.

Nadere informatie

Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Infomil Wet milieubeheer Algemene wet bestuursrecht Awb, Procedures

Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Infomil Wet milieubeheer Algemene wet bestuursrecht Awb, Procedures Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu Infomil Wet milieubeheer Algemene wet bestuursrecht Awb, Procedures 16 juni 2016 Inhoudsopgave en antwoord 3 Wanneer treedt een besluit in werking?

Nadere informatie

Energielabel voor woningen. Antwoorden op de meest gestelde vragen

Energielabel voor woningen. Antwoorden op de meest gestelde vragen Energielabel voor woningen Antwoorden op de meest gestelde vragen Energielabel voor woningen Antwoorden op de meest gestelde vragen 02 Inhoud 1. Waarom deze brochure? 03 2. De feiten op een rij 05 3.

Nadere informatie

Aanpak van de vormvrije m.e.r.-beoordeling

Aanpak van de vormvrije m.e.r.-beoordeling Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu beoordeling De vormvrije m.e.r.-beoordeling is een nieuw fenomeen, waarvoor geen vereisten van vorm, maar wel voor de inhoud bestaan. Omdat de beoordeling

Nadere informatie

Datum 16 december 2011 Betreft Beantwoording van het verzoek om brief n.a.v. het dodelijke ongeval in zwembad Tilburg

Datum 16 december 2011 Betreft Beantwoording van het verzoek om brief n.a.v. het dodelijke ongeval in zwembad Tilburg > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Schedeldoekshaven 200 Postbus 20011 2500 EA Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Verduurzamen van commercieel vastgoed juridische aspecten

Verduurzamen van commercieel vastgoed juridische aspecten Verduurzamen van commercieel vastgoed juridische aspecten 19 juni 2014 Inleiding Rollen en partijen Verschillende typen vastgoed met een eigen regime Woningen, winkels en overige bedrijfsruimte De split

Nadere informatie

Eindtermen en Toetsmatrijs: Energieprestatiecertificaat Utiliteitsbouw Nieuwbouw Vastgesteld door de EPA-examencommissie en goedgekeurd door het CCvD

Eindtermen en Toetsmatrijs: Energieprestatiecertificaat Utiliteitsbouw Nieuwbouw Vastgesteld door de EPA-examencommissie en goedgekeurd door het CCvD Eindtermen en Toetsmatrijs: Energieprestatiecertificaat Utiliteitsbouw Nieuwbouw Vastgesteld door de EPA-examencommissie en goedgekeurd door het CCvD van de Stichting Kwaliteitsborging Installatiesector:

Nadere informatie

Asbest in gemeentelijke gebouwen. Een praktisch handvat voor het omgaan met asbest

Asbest in gemeentelijke gebouwen. Een praktisch handvat voor het omgaan met asbest Asbest in gemeentelijke gebouwen Een praktisch handvat voor het omgaan met asbest Bezit uw gemeente gebouwen waarin asbest is verwerkt? Het kan voorkomen dat u als gemeentelijke gebouwbeheerder met asbest

Nadere informatie

Kenniscentrum InfoMil Bijlagen

Kenniscentrum InfoMil Bijlagen Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu Kenniscentrum InfoMil Bijlagen 23 januari 2017 Inhoudsopgave Bijlagen 3 Wie kunnen bijlagen toevoegen in een aanvraag of melding? 3 3 3 Waar moet

Nadere informatie

Vergunningcheck Wabo/omgevingsvergunning

Vergunningcheck Wabo/omgevingsvergunning Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu Wabo/omgevingsvergunning Hieronder zijn de wijzigingen in de vergunningcheck voor Wabo/omgevingsvergunning beschreven. Aanpassen conclusie bouwen

Nadere informatie

RAPPORTAGE 'MATERIËLE TOETS' GEMEENTE HEUSDEN

RAPPORTAGE 'MATERIËLE TOETS' GEMEENTE HEUSDEN RAPPORTAGE 'MATERIËLE TOETS' GEMEENTE HEUSDEN Rapporteur Eindverantwoordelijke drs. R.B.J. Prins ir J.W. Pothuis PRC Bouwcentrum B.V. Bodegraven, 4 juli 2002 INHOUDSOPGAVE pagina 1. INLEIDING 1 1.1 Verricht

Nadere informatie

Energieneutraal via de Passief bouwen route

Energieneutraal via de Passief bouwen route Energieneutraal via de Passief bouwen route ing. J.J.P. (Jan Pieter) van Dalen Slotsymposium 14 september 2015 Verbouw monument Verbouw van een monument Monument als bedoeld in art. 1 onder d (Monumentenwet

Nadere informatie

Energielabel interessanter voor u: financieel en wetgeving

Energielabel interessanter voor u: financieel en wetgeving Energielabel interessanter voor u: financieel en wetgeving Ed Blankestijn, RVO adviseur Energielabel Utiliteitsbouw Energievakbeurs 5/10/16 Energielabel Stand van zaken nu Handhaving Label, financiële

Nadere informatie

Maar ik heb toch een vergunning?! Over regels, kwaliteit en (eigen) verantwoordelijkheid Brandende kwesties Risico s en regels voor erfgoed

Maar ik heb toch een vergunning?! Over regels, kwaliteit en (eigen) verantwoordelijkheid Brandende kwesties Risico s en regels voor erfgoed Maar ik heb toch een vergunning?! Over regels, kwaliteit en (eigen) verantwoordelijkheid Brandende kwesties Risico s en regels voor erfgoed Hajé van Egmond Je moet in Nederland aan het Bouwbesluit voldoen!

Nadere informatie

Object. Hoge Zand 35 DEN HAAG Energielabel A

Object. Hoge Zand 35 DEN HAAG Energielabel A Object Hoge Zand 35 DEN HAAG Energielabel A Energielabel gebouw Afgegeven conform de Regeling energieprestatie gebouwen. Veel besparingsmogelijkheden A (zie toelichting in bijlage) Dit gebouw Weinig besparingsmogelijkheden

Nadere informatie

Wat is er geregeld rond het transport van vuurwerk?

Wat is er geregeld rond het transport van vuurwerk? Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu van vuurwerk? Vraag van vuurwerk? Stilstaan tijdens transport Parkeren voertuig met vuurwerk Transport Laden en lossen Herkenning voertuig Classificatie

Nadere informatie

Kenniscentrum InfoMil Beheermodule

Kenniscentrum InfoMil Beheermodule Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu Kenniscentrum InfoMil Beheermodule 15 maart 2017 Inhoudsopgave Beheermodule 3 Beheermodule 3 Wijzigingen in pdf-formulier bij particuliere gegevens

Nadere informatie

Woningventilatie en renovatie

Woningventilatie en renovatie Woningventilatie en renovatie Bouwbesluit, bewoners en de praktijk Workshop Energie Nul73 Ir. H.J.J. (Harm) Valk Nieman Raadgevende Ingenieurs BV 19 mei 2015 Ventilatie Waarom ventileren? Kwaliteit en

Nadere informatie

Op weg naar klimaatneutraal bouwen

Op weg naar klimaatneutraal bouwen Op weg naar klimaatneutraal bouwen Waarom klimaatneutraal bouwen? Klimaatneutraal bouwen Klimaatneutraal bouwen Energieneutraal bouwen CO 2 neutraal bouwen Regelgeving en initiatieven EPBD EPC en Energielabel

Nadere informatie

Voorbeelduitwerking Regime 1: Coaten van hout

Voorbeelduitwerking Regime 1: Coaten van hout Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu van hout Beschrijving bedrijf Een meubelfabrikant maakt beuken eetkamerstoelen. De stoelen worden gebeitst en tweemaal gelakt. Voor het beitsen maakt

Nadere informatie

Uwe Excellentie, De Europese Commissie De Commissaris voor Energie

Uwe Excellentie, De Europese Commissie De Commissaris voor Energie Directoraat-Generaal Wonen Directie Beleidsontwikkeling Bouwkwaliteit De Europese Commissie De Commissaris voor Energie Rijnstraat 8 Postbus 30941 2500 GX Den Haag www.vrom.nl Informatieverzoek inzake

Nadere informatie

Psi-waarden ( ) in de EPC-berekening. Het bepalen van de -waarden (spreek uit: psi-waarden) en het invoeren daarvan in de EPC-berekening.

Psi-waarden ( ) in de EPC-berekening. Het bepalen van de -waarden (spreek uit: psi-waarden) en het invoeren daarvan in de EPC-berekening. Psi-waarden ( ) in de EPC-berekening Probleem Het bepalen van de -waarden (spreek uit: psi-waarden) en het invoeren daarvan in de EPC-berekening. Oplossingsrichtingen Oplossingsrichtingen Om de?-waarden

Nadere informatie

Berekening emissiefactoren systeem met vervolghuisvesting vleeskuikens

Berekening emissiefactoren systeem met vervolghuisvesting vleeskuikens Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu met vervolghuisvesting vleeskuikens Vraag Hoe moet ik de emissiefactoren berekenen bij een uitbroed-/ opfoksysteem voor vleeskuikens met meerdere

Nadere informatie

Stappenplan. U (ver)bouwd uw huis niet zomaar. U wilt dat uw huis mooier wordt en beter bij u past. Daar heeft u ongetwijfeld al ideeën over.

Stappenplan. U (ver)bouwd uw huis niet zomaar. U wilt dat uw huis mooier wordt en beter bij u past. Daar heeft u ongetwijfeld al ideeën over. Introductie U (ver)bouwd uw huis niet zomaar. U wilt dat uw huis mooier wordt en beter bij u past. Daar heeft u ongetwijfeld al ideeën over. Het idee omzetten in werkelijkheid is voor velen een grote stap.

Nadere informatie

A (zie toelichting in bijlage)

A (zie toelichting in bijlage) Energielabel gebouw Afgegeven conform de Regeling energieprestatie gebouwen. Veel besparingsmogelijkheden A (zie toelichting in bijlage) Dit gebouw Weinig besparingsmogelijkheden Labelklasse maakt vergelijking

Nadere informatie

deur, raam, kozijn 1 woonfunctie b andere woonfunctie 1 2 3 - - 1 - - 1-1 2 - - * 2 bijeenkomstfunctie 1 2 3 - - 1 - - 1-1 2 - - *

deur, raam, kozijn 1 woonfunctie b andere woonfunctie 1 2 3 - - 1 - - 1-1 2 - - * 2 bijeenkomstfunctie 1 2 3 - - 1 - - 1-1 2 - - * hermische isolatie gebruiksfunctie leden van toepassing algemeen deur, raam, kozijn thermische isolatie-index vrijgesteld verbouw tijdelijk bouw artikel 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7 lid 1 2 3 4 5 1 2 * 1 2

Nadere informatie

Energie besparen is makkelijker met erkende maatregelen

Energie besparen is makkelijker met erkende maatregelen Energie besparen is makkelijker met erkende maatregelen Selina Roskam Energievakbeurs 2016 Voorstellen: Selina Roskam Kennismakelaar Duurzaam bouwen RVO-expert Energieprestatiecontracten en ESCo s Te volgen

Nadere informatie

Gezondheid en Energie in 2020: toekomstperspectief?

Gezondheid en Energie in 2020: toekomstperspectief? Gezondheid en Energie in 2020: toekomstperspectief? ir. Marc M.F. Ammerlaan Werkgroepslid Werkgroep gezondheid & energiezuinigheid Houdt zich bezig met gezond binnenklimaat in gebouwen én energiezuinigheid

Nadere informatie

F (zie toelichting in bijlage)

F (zie toelichting in bijlage) Energielabel gebouw Afgegeven conform de Regeling energieprestatie gebouwen. Veel besparingsmogelijkheden F (zie toelichting in bijlage) Dit gebouw Weinig besparingsmogelijkheden Labelklasse maakt vergelijking

Nadere informatie

NVN 7125 Berekenen energiebesparende gebiedsmaatregelen als onderdeel van de EPC-eis

NVN 7125 Berekenen energiebesparende gebiedsmaatregelen als onderdeel van de EPC-eis NVN 7125 Berekenen energiebesparende gebiedsmaatregelen als onderdeel van de EPC-eis 11 oktober 2011 Bert Elkhuizen Cofely Energy Solutions Definities NEN 7120: nieuwe norm voor het bepalen van de energieprestatie

Nadere informatie

Toezicht & Handhaving in de Gemeente Meerssen

Toezicht & Handhaving in de Gemeente Meerssen Toezicht & Handhaving in de Gemeente Meerssen INLEIDING De meeste mensen willen graag wonen in een gemeente die veilig is en er netjes en verzorgd uitziet. Maar we willen ook wel eens iets aan de omgeving

Nadere informatie

Regiodagen BWT 2017 Van EPC naar BENG

Regiodagen BWT 2017 Van EPC naar BENG Regiodagen BWT 2017 Van EPC naar BENG Maart 2017 ing. A.F. (André) Kruithof Nieman Raadgevende Ingenieurs Programma 1. Overige wijzigingen (Regeling) Bouwbesluit 2. Van EPC (energie prestatie coëfficiënt)

Nadere informatie

OMGEVINGSVERGUNNING nr

OMGEVINGSVERGUNNING nr omgevingsvergunning brandveilig gebruik van het zorgcentrum brandveilig gebruik van het zorgcentrum Beschikking 243812 *15.214629* 15.214629 OMGEVINGSVERGUNNING nr. 243812 Uitgebreide procedure Het College

Nadere informatie

Beleidsregels voor de uitvoering van artikel 7A van de Woningwet

Beleidsregels voor de uitvoering van artikel 7A van de Woningwet Beleidsregels voor de uitvoering van artikel 7A van de Woningwet VROM Circulaire De beleidsregels voor de uitvoering van artikel 7a van de Woningwet van 29 januari 1999 zijn toegevoegd aan de circulaire

Nadere informatie

1. Inleiding. Notitie

1. Inleiding. Notitie Notitie Project Lente-akkoord/Winkels en EPC aanscherping 2015 Betreft Overzicht maatregelen EPC-eis winkels Ons kenmerk E.2014.0354.00.N003 Versie 001 Datum 9 juli 2014 Verwerkt door GA HW Contactpersoon

Nadere informatie

Workshop: Kwaliteit voor kleine en grote bouwwerken

Workshop: Kwaliteit voor kleine en grote bouwwerken Workshop: Kwaliteit voor kleine en grote bouwwerken Wat is BouwGarant Algemeen: Met ruim 1500 aangesloten bouwbedrijven het grootste keurmerk van de bouw in Nederland. Alle deelnemers worden periodiek

Nadere informatie

Energieprestatie. metalen gevelelementen in EP berekening Ubouw. 3, 10 en 17 november 2008 VMRG bijeenkomst. door Peter Vierveijzer

Energieprestatie. metalen gevelelementen in EP berekening Ubouw. 3, 10 en 17 november 2008 VMRG bijeenkomst. door Peter Vierveijzer Energieprestatie metalen gevelelementen in EP berekening Ubouw 3, 10 en 17 november 2008 VMRG bijeenkomst door Peter Vierveijzer aanleiding Denkt u projecten te missen doordat houten en kunststof kozijnen

Nadere informatie

Erkende maatregelen voor Energiebesparing

Erkende maatregelen voor Energiebesparing Erkende maatregelen voor Energiebesparing s Hertogenbosch Wendy Simonse, Irma Boswijk 2 Training Toezicht op energiebesparing Indeling sessie Aan de slag met Toezicht op Energie De erkende maatregelen

Nadere informatie

*15.173770* 15.173770

*15.173770* 15.173770 omgevingsvergunning brandveilig gebruik van het zorgcentrum brandveilig gebruik van het zorgcentrum Beschikking 243812 *15.173770* 15.173770 ONTWERP-OMGEVINGSVERGUNNING nr. 243812 Uitgebreide procedure

Nadere informatie

SER Energieakkoord: prestatieafspraken en EPK handhaving Wet milieubeheer energiebesparing. DGMI/KLG Afdeling Klimaat: Stef Strik

SER Energieakkoord: prestatieafspraken en EPK handhaving Wet milieubeheer energiebesparing. DGMI/KLG Afdeling Klimaat: Stef Strik SER Energieakkoord: prestatieafspraken en EPK handhaving Wet milieubeheer energiebesparing DGMI/KLG Afdeling Klimaat: Stef Strik Energiebesparing = winst voor de lokale groene economie beperking van woon-

Nadere informatie

EPC berekening. advies- en ingenieursbureau. Nieuwbouw kantoorpand Demostraat, Tiel

EPC berekening. advies- en ingenieursbureau. Nieuwbouw kantoorpand Demostraat, Tiel Nieuwbouwkantoorpand Demostraat,Tiel EPC berekening Adresgegevens Fokkerstraat 39, 3905 KV Veenendaal Postbus 1152, 3900 BD Veenendaal T 0318-75 78 88 F 0318-75 78 87 info@enerpro.nl www.enerpro.nl Voorbeeldbedrijf

Nadere informatie

Energiezorg. Een zorg voor de toekomst. Wettelijke en aanvullende dienstverlening voor Vlaanderen

Energiezorg. Een zorg voor de toekomst. Wettelijke en aanvullende dienstverlening voor Vlaanderen Energiezorg. Een zorg voor de toekomst Wettelijke en aanvullende dienstverlening voor Vlaanderen Naar een rationeel energiebeleid De klimaatsverandering zet ons aan om maatregelen te nemen die de uitstoot

Nadere informatie

Energiezuinig bouwen; Wat is wat?

Energiezuinig bouwen; Wat is wat? Inhoud 1. Prestaties... 2 Nul-op-de-meter (NOM)... 2 Nul-op-de-rekening... 2 BENG (Bijna energieneutraal gebouw)... 2 Energieleverend... 2 All-electric... 3 Energieneutraal... 3 Energieprestatievergoeding

Nadere informatie

EPA U. advies- en ingenieursbureau. Nieuwbouw kantoorpand Demostraat, Tiel

EPA U. advies- en ingenieursbureau. Nieuwbouw kantoorpand Demostraat, Tiel Nieuwbouwkantoorpand Demostraat,Tiel EPA U Adresgegevens Fokkerstraat 39, 3905 KV Veenendaal Postbus 1152, 3900 BD Veenendaal T 0318-75 78 88 F 0318-75 78 87 info@enerpro.nl www.enerpro.nl Voorbeeldbedrijf

Nadere informatie

Transformatie kantoren naar woningen

Transformatie kantoren naar woningen Transformatie kantoren naar woningen Uitkomst of is het wachten op problemen? in relatie tot Bouwbesluit 2012 6 oktober 2011 Workshop 1.8 VBWTN 1 Gastvrouw en -heer Gerdien van Dijk, gemeente Rotterdam

Nadere informatie

Energieprestatie in de toekomst Verdouw Beurs 2.0

Energieprestatie in de toekomst Verdouw Beurs 2.0 Energieprestatie in de toekomst Verdouw Beurs 2.0 ing. A.F. (André) Kruithof Oktober 2015 Programma Op weg naar 2050: doelstellingen bestaande bouw & nieuwbouw BENG-indicatoren Energiezuinigheid in de

Nadere informatie