Metabolic emergencies probleem onderbelicht

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Metabolic emergencies probleem onderbelicht"

Transcriptie

1 19 mei 2009 Jaarbeurs Utrecht Metabolic emergencies probleem onderbelicht Hella Bosch Verpleegkundig specialist oncologie Máxima medisch centrum Eindhoven

2 Wat is een metabolic emergencie? Een acute, potentieel levensbedreigende gebeurtenis van metabole oorsprong, welke direct of indirect gerelateerd is aan de patiënt met kanker of zijn behandeling daarvan Hypercalciëmie Hyponatriëmie en SIADH Antidiuretisch hormoon parathormoon

3 Hypercalciëmie Definitie Epidemiologie (Patho)fysiologie Etiologie Diagnostiek Beleid en behandeling: Niet medicamenteus Medicamenteus Verpleegkundige aspecten

4 Definitie hypercalciëmie Verhoging van het geïoniseerde calcium in het plasma > 1,30 mmol/l > 2,0 mmol/l kan fataal zijn indien niet behandeld Totaal calcium > 2,65 mmol/l

5 Levensverwachting bij hypercalciëmie Mediane overleving zonder antitumortherapie: dagen (65-70% overlijdt binnen 3 maanden) Mediane overleving met antitumorbehandeling: 86 tot 140 dagen

6 Epidemiologie 20-30% van alle kankerpatiënten; waarvan 80-90% botmetastasen heeft Prevalentie: 15 tot 20 per personen Mammacarcinoom 20-40% NSCLC (plaveiselcelca) 12-35% Multipel myeloom 30-50% Hoofd/hals tumoren 3-25% Niercarcinoom 3-17% Maligne lymfomen 1-4%

7 Normale calciumstofwisseling Hormonen uit de schildklier Parat hormoon (PTH) Verhoogt calciumspiegel in het bloed Calcitonine Verlaagt calciumgehalte in het bloed

8 Normale calciumhuishouding De invloed van het parathormoon: Vrijmaken calcium uit het skelet Tegengaan van calciumverlies via de nieren Bevorderen van calciumopname in de darm via vitamine D

9 Pathofysiologie Verhoogde activiteit van osteoclasten (afbraak van bot) door: Aanwezigheid van botmetastasen (local osteolytic hypercalcemia) Bij afwezigheid van botmetastasen (humoral hypercalcemia of malignancy) wordt een Parathormoonachtig eiwit (PTH-related proteine, PTH-rP) door tumorcellen aangemaakt PTH-rP

10 Etiologie Bij patiënten met kanker: Uiting van activiteit ziekte tumorflare bij mammacarcinoom met botmetastasen Andere oorzaken evt ook bij patiënten met kanker Primaire hyperparathyroïdie (adenoom) Bijwerkingen medicatie (thiazide diuretica, lithium) Vitamine A of D intoxicatie Nierinsufficiëntie

11 Symptomen Meest frequente beginsymptomen: Anorexie Misselijkheid en braken Obstipatie Polyurie en dorst Moeheid en algemene malaise Deze symptomen zijn gemakkelijk te verwarren met klachten veroorzaakt door: Algemene achteruitgang Bijwerkingen opioïden Bijwerkingen chemotherapie Symptomen ten gevolge van ileus Hersenmetastasen

12 Symptomen Symptomen in later stadium: Uitdroging en gewichtsdaling Ileus Spierzwakte Cerebrale symptomen (suf, verward, psychoses, convulsies) Hartritme- en geleidingsstoornissen Symptomen zijn gecorreleerd aan de snelheid van het stijgen van het calcium Geen relatie tussen het hoogte van het calcium en de ernst van de klachten

13 Diagnostiek Uitvoerig uitvragen van de anamnese Lichamelijk onderzoek Bloedonderzoek: geïoniseerd Calcium, creat, natrium, kalium, fosfaat ECG (bij verdenking op hartritmestoornissen) Botscan (bij verdenking botmeta s)

14 Beleid en behandeling Significante vermindering van klachten: Anorexie 50% van de patiënten Misselijkheid en braken 56% Obstipatie 70% Polyurie 83% Algehele malaise en vermoeidheid 47% Neurologische symptomen 71%

15 Beleid en behandeling Acute situatie: Herstellen van de vochtbalans Vochttoediening 2-4 liter NaCl 0,9%/ 24 uur Medicamenteuze behandeling: Bij M. Kahler of maligne lymfomen: prednisolon 60 mg dd of dexamethason 8 mg dd Bij overige maligniteiten: Bisfosfonaten pamidroninezuur (APD) 90 mg in 2 uur zoledroninezuur (Zometa ) 4 mg in 15 min N.B. ter preventie van skeletmorbiditeit Bij levensbedreigende situatie (cardiaal, neurologische problemen): Calcitonine 400IE/ 24 uur

16 Beleid en behandeling Behandeling onderliggende maligniteit (oorzaak): Hormonale therapie Chemotherapie Staken van medicamenten die hypercalciëmie veroorzaken (vit A/D, lithium, thiazide diuretica)

17 Verpleegkundige interventies Goed uitvragen van de anamnese Vroegtijdig onderkennen van de symptomen Observatie Voorlichting Psycho-sociale ondersteuning Ondersteuning en verlichting van symptomen: Algehele malaise, misselijkheid, obstipatie, verwardheid

18 SIADH en Hyponatriëmie

19 SIADH Normale regulatie zout/ water huishouding Definitie SIADH Oorzaken Klinische symptomen Diagnostiek Behandeling Verpleegkundige interventies

20 SIADH definitie SIADH = Syndroom van de Inadequate secretie van het Anti- Diuretisch Hormoon Continue afgifte van ADH door hypofyseachterkwab Waterretentie (waterintoxicatie) Hyponatriëmie

21 Normale regulatie zout / waterhuishouding 60-80% van lichaam bestaat uit water 2/3 intracellulair 1/3 extracellulair (bloedcellen, natrium, kalium) Plasma-osmolaliteit: verhouding Natrium en kalium tot water Plasma-osmolaliteit = intracellulaire osmolaliteit Waterinname wordt geregeld door dorstmechanisme Wateruitscheiding wordt geregeld door afgifte ADH (verlies natrium in urine via de nier)

22 oorzaken Tumoren: SCLC (meest voorkomende oorzaak) Thymuscarcinoom Pancreascarcinoom Hersentumoren Lymfomen (NHL, Hodgkin)

23 oorzaken Aandoeningen hersenen en longen CVA Hersentrauma Meningitis Encephalitis Hersenabces Tuberculose Pneumonie Ernstige COPD Acute respiratoire insufficiëntie Gevolg van geneesmiddelen Chemotherapeutica: o.a vincristine, vinblastine,cisplatine, docetaxel Thiazide diuretica antidepressiva (SSRI s) NSAID Andere oorzaken AIDS, stress, angst, misselijkheid

24 Klinische symptomen Normaal serum- natrium: mmol/l Serum-natrium ± 125 mmol/l : klinische symptomen kunnen ontbreken serum- natrium < 120 mmol/l: Klinische symptomen Matige gewichtstoename Algemene malaise Vermoeidheid Hoofdpijn Concentratiestoornissen Spierkrampen Vage maagklachten

25 Klinische symptomen Klinische symptomen bij serum- natrium < 110 mmol/l: Sufheid Verwardheid Convulsies Misselijkheid/ braken Diarrhee Dorst Nog verdere daling kan leiden tot coma en vervolgens de dood

26 Diagnostiek Uitvoerig uitvragen van de anamnese Algehele malaise, plassen, dorst Lichamelijk onderzoek bijna nooit oedeemvorming of hypertensie Bloedonderzoek electrolyten: na, kalium, ureum Urine- onderzoek: hoog natrium en hoge osmolaliteit

27 Behandeling Afhankelijk van de ernst van de hypo-natriëmie: Vochtbeperking van ml per dag Infuus met hypertoon natrium 3% Evt behandeling met furosemide Serum- natrium corrigeren met max 8 mmol/l per 24 uur; anders kans op acuut inkrimpen van de hersencellen (CPM) Centrale Pontiene Myelinolysis kan zich uiten in: Paraparesis, spraakstoornis, slikstoornis Behandeling onderliggende maligniteit of andere oorzaak!

28 Verpleegkundige interventies Goed uitvragen van de anamnese Vroegtijdig onderkennen van de symptomen Observatie van sufheid, verwardheid Psycho-sociale ondersteuning Ondersteuning en verlichting van symptomen: Algehele malaise, misselijkheid, diarrhee, Goed bijhouden van een vochtbalans: inname en urineproductie

29 Samenvatting Hypercalciëmie en SIADH Hypercalciëmie Parathormoon Symptomen: Anorexie, misselijkheid en braken,obstipatie, polyurie en dorst,moeheid en algemene malaise, sufheid en verwardheid Oorzaak: Maligniteit: vaak botmetastasen Behandeling: Hyperhydreren met 4 l NaCL 0,9% Bisfosfanaten SIADH Antidiuretisch hormoon Symptomen: Matige gewichtstoename,algemene malaise,vermoeidheid, hoofdpijn, concentratiestoornissen, spierkrampen, vage maagklachten, sufheid en verwardheid Oorzaak: Maligniteit :vaak SCLC Behandeling: vochtbeperking 500ml 1liter met Hypertoon zout 3%

30 Met dank voor de aandacht

31 Referenties Landelijke richtlijn Hypercalciëmie versie 1.0 (2006) Nederlandse Internisten Vereniging (2005): Richtlijnen elektrolytenstoornissen Kirchman, L. (2003). Anatomie en fysiologie van de mens. Maarssen: Elsevier.

Osmo- en volumeregulatie

Osmo- en volumeregulatie Osmo- en volumeregulatie De water- en zouthuishouding van het lichaam Anne Lohuis - 7 Februari 2013 Doelstelling Het verduidelijken van twee belangrijke functies van het menselijk lichaam, met daar aan

Nadere informatie

Behandeling met Bisfosfonaat bij kanker

Behandeling met Bisfosfonaat bij kanker Behandeling met Bisfosfonaat bij kanker Inleiding Samen met uw arts heeft u besloten dat u wordt behandeld met een Bisfosfonaat per infuus of tablet. Een Bisfosfonaat wordt voorgeschreven om de botten

Nadere informatie

Besluitvorming in de palliatieve fase

Besluitvorming in de palliatieve fase Besluitvorming in de palliatieve fase Riky Dorrestein Verpleegkundig specialist intensieve zorg/ oncologie Meander Medisch Centrum, Amersfoort Alexander de Graeff Internist-oncoloog UMC Utrecht Consulent

Nadere informatie

Deze richtlijn is gebaseerd op de Nederlandse richtlijn 'Hypercalciëmie versie 2009 - geschreven door:

Deze richtlijn is gebaseerd op de Nederlandse richtlijn 'Hypercalciëmie versie 2009 - geschreven door: Colofon Deze richtlijn is gebaseerd op de Nederlandse richtlijn 'Hypercalciëmie versie 2009 - geschreven door: A. de Graeff, internist-oncoloog, UMC Utrecht/Kenniscentrum Palliatieve Zorg Utrecht en arts

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Behandeling met APD. Gebruik en bijwerkingen. 1234567890-terTER_

Patiënteninformatie. Behandeling met APD. Gebruik en bijwerkingen. 1234567890-terTER_ Patiënteninformatie Behandeling met APD Gebruik en bijwerkingen 1234567890-terTER_ Behandeling met APD U heeft een afspraak in Tergooi voor een behandeling APD. Onze artsen en medewerkers doen er alles

Nadere informatie

Refeedingsyndroom in de Oncologie Marleen Ariëns en Esther Heijkoop Diëtisten

Refeedingsyndroom in de Oncologie Marleen Ariëns en Esther Heijkoop Diëtisten Refeedingsyndroom in de Oncologie Marleen Ariëns en Esther Heijkoop Diëtisten 2015 Agenda Historie Ondervoeding en oncologie Refeeding Casus tijdens de presentatie 1ste lijn Refeeding? Historie Belegeringen

Nadere informatie

Levensbedreigende hyponatriëmie. J.G. van der Hoeven UMC St Radboud, Nijmegen

Levensbedreigende hyponatriëmie. J.G. van der Hoeven UMC St Radboud, Nijmegen Levensbedreigende hyponatriëmie J.G. van der Hoeven UMC St Radboud, Nijmegen 1 U meet een lage plasma [Na + ] - waarom? Concentratie = Totaal Na + in extracellulaire ruimte 2 U meet een lage plasma [Na

Nadere informatie

Misselijkheid en braken in de palliatieve fase

Misselijkheid en braken in de palliatieve fase Misselijkheid en braken in de palliatieve fase Annemieke Delhaas: oncologie verpleegkundige hospice, consulent PTMN Franca Horstink-Wortel: Specialist ouderengeneeskunde/kaderarts palliatieve zorg, consulent

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Zometa - Informatie en toestemmingsverklaring

Patiënteninformatie. Zometa - Informatie en toestemmingsverklaring Patiënteninformatie Zometa - Informatie en toestemmingsverklaring 2 Inhoud Inhoud... 3 Inleiding... 5 Omschrijving en doel van de behandeling... 5 Voorbereiding op de behandeling... 6 Wat u moet weten

Nadere informatie

Maligne hematologie. Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014

Maligne hematologie. Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014 Maligne hematologie Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014 Indeling Leukemie acuut AML (acute myeloïde leukemie) ALL (acute lymfoïde leukemie) chronisch CML (chronische myeloïde

Nadere informatie

Hyperglycemie Keto-acidose

Hyperglycemie Keto-acidose Hyperglycemie Keto-acidose Klinische les Marco van Meer SJG 20 06 2007 (acute) ontregeling van diabetes Doel Op het einde van mijn presentatie is jullie kennis over glucose huishouding en ketoacidose weer

Nadere informatie

APD-infuus bij uitzaaiingen in de botten

APD-infuus bij uitzaaiingen in de botten APD-infuus bij uitzaaiingen in de botten Albert Schweitzer ziekenhuis november 2013 pavo 0662 Inleiding Binnenkort wordt u behandeld met het medicijn APD. In deze folder leest u meer over deze behandeling

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. D-CURE FORTE 100.000 IE, Drank Werkzaam bestanddeel: Cholecalciferol

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. D-CURE FORTE 100.000 IE, Drank Werkzaam bestanddeel: Cholecalciferol BIJSLUITER 1 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER D-CURE FORTE 100.000 IE, Drank Werkzaam bestanddeel: Cholecalciferol Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat innemen want er staat

Nadere informatie

Hersenmetastasen. Jeroen van Eijk Neuroloog JBZ 4e Voorjaars Symposium V&VN Landelijk Netwerk Verpleegkundig Specialisten Oncologie 24 maart 2016

Hersenmetastasen. Jeroen van Eijk Neuroloog JBZ 4e Voorjaars Symposium V&VN Landelijk Netwerk Verpleegkundig Specialisten Oncologie 24 maart 2016 Hersenmetastasen Jeroen van Eijk Neuroloog JBZ 4e Voorjaars Symposium V&VN Landelijk Netwerk Verpleegkundig Specialisten Oncologie 24 maart 2016 Disclosures (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst

Nadere informatie

BIJSLUITER. FUROSEMIDE 2 mg/ml drank

BIJSLUITER. FUROSEMIDE 2 mg/ml drank BIJSLUITER FUROSEMIDE 2 mg/ml drank Dit geneesmiddel is specifiek voor kinderen jonger dan 12 jaar ontwikkeld en daar is de tekst van de bijsluiter op aangepast. Lees de hele bijsluiter goed vóórdat u

Nadere informatie

Misselijkheid en braken. Ellen de Nijs, verpleegkundig specialist palliatieve zorg Alexander de Graeff, internist-oncoloog, consulent PTMN

Misselijkheid en braken. Ellen de Nijs, verpleegkundig specialist palliatieve zorg Alexander de Graeff, internist-oncoloog, consulent PTMN Misselijkheid en braken Ellen de Nijs, verpleegkundig specialist palliatieve zorg Alexander de Graeff, internist-oncoloog, consulent PTMN Voorkomen van misselijkheid en braken bij patiënten met vergevorderde

Nadere informatie

Elektrolytstoornis tijdens ALS. samenstelling: Pim Keurlings, arts SEH

Elektrolytstoornis tijdens ALS. samenstelling: Pim Keurlings, arts SEH Elektrolytstoornis tijdens ALS samenstelling: Pim Keurlings, arts SEH Inhoudsopgave Doelstelling Context: 4 H s en 4 T s Kalium Hyperkaliëmie Hypokaliëmie Samenvatting Vragen/discussie Doelstelling Inzicht

Nadere informatie

Nummer: D04-6 Datum: Oktober 2013 Versie: 1.0

Nummer: D04-6 Datum: Oktober 2013 Versie: 1.0 Natriumchloride drank 1mL=90mg=1.5mmol Na Werking en toepassingen Wat doet dit medicijn en waarbij wordt het gebruikt? De werkzame stof in natriumchloridedrank is natriumchloride. Dit middel wordt gebruikt

Nadere informatie

Palliatieve zorg bij COPD

Palliatieve zorg bij COPD Palliatieve zorg bij COPD Joke Hes Longverpleegkundige Palliatieve zorg bij COPD 26/06/2014 Joke Hes Inhoud presentatie Welkom Wat is COPD Wanneer is er sprake van palliatieve zorg bij COPD Ziektelast

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. D-CURA 2.400 I.E./ml druppels voor oraal gebruik, oplossing Cholecalciferol

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. D-CURA 2.400 I.E./ml druppels voor oraal gebruik, oplossing Cholecalciferol BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER D-CURA 2.400 I.E./ml druppels voor oraal gebruik, oplossing Cholecalciferol Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat

Nadere informatie

Casus oncologie minisymposium dd. 22-03-2012

Casus oncologie minisymposium dd. 22-03-2012 Casus oncologie minisymposium dd. 22-03-2012 Dhr. Braakman, 21-10-1933 fictief Medische voorgeschiedenis: Jaren 90 pijn op de borst e.c.i. waarvoor starten Ascal. Geen cardiologische onderliggende ziekte

Nadere informatie

Kanker: klinisch beeld,

Kanker: klinisch beeld, Kanker: klinisch beeld, epidemiologie, biologie en pathofysiologie Prof. Patrick Schöffski, M.D., M.P.H. Dienst Algemene Medische Oncologie Universitair Ziekenhuis Gasthuisberg Leuvens Kanker Instituut

Nadere informatie

Pijn als verzorg -probleem

Pijn als verzorg -probleem Pijn als verzorg -probleem Mimmie Wouters Netwerk Palliatieve Zorg Aalst Dendermonde Ninove Pijnbestrijding bij palliatieve patiënten De huidige versie richtlijn Pijn werd in de periode van 2010-2013 geschreven

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. D-CURA 25.000 IE, drank D-CURA 100.000 IE, drank Cholecalciferol

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. D-CURA 25.000 IE, drank D-CURA 100.000 IE, drank Cholecalciferol B. BIJSLUITER BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER D-CURA 25.000 IE, drank D-CURA 100.000 IE, drank Cholecalciferol Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat

Nadere informatie

Nierfalen en pallia+eve zorg: wat is de rela+e?

Nierfalen en pallia+eve zorg: wat is de rela+e? Nierfalen en pallia+eve zorg: wat is de rela+e? Workshop 1 Be,e Hoekstra, Verpleegkundig specialist Maasstad Ziekenhuis (potentiële) Belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties

Nadere informatie

Een behandeling met APD wordt onder andere voorgeschreven

Een behandeling met APD wordt onder andere voorgeschreven APD infuus Inleiding U heeft van uw specialist gehoord dat infusie-therapie met APD van belang is bij de behandeling van uw ziekte. Uw specialist zal u al grotendeels op de hoogte hebben gesteld over

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. CALCICLO STEROP 11 meq 10ml Oplossing voor injectie. Calciumchloride dihydraat

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. CALCICLO STEROP 11 meq 10ml Oplossing voor injectie. Calciumchloride dihydraat BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER CALCICLO STEROP 11 meq 10ml Oplossing voor injectie Calciumchloride dihydraat Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het toediening van

Nadere informatie

Opzij, Opzij, Opzij oncologische spoedgevallen

Opzij, Opzij, Opzij oncologische spoedgevallen Opzij, Opzij, Opzij oncologische spoedgevallen Jan Alex van Spil Verpleegkundig Specialist Oncologie Antonius Ziekenhuis Zuid-West Friesland / Thuiszorg Zuid-West Friesland DEFINITIE Een een oncologisch

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. Desmopressine Teva 0,2 mg tabletten Desmopressine acetaat

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. Desmopressine Teva 0,2 mg tabletten Desmopressine acetaat BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Desmopressine Teva 0,2 mg tabletten Desmopressine acetaat Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het innemen van dit geneesmiddel. Bewaar

Nadere informatie

PD: Peritoneale Dialyse

PD: Peritoneale Dialyse PD: Peritoneale Dialyse Uw kind is opgenomen op de Intensive Care (IC) kinderen en krijgt een behandeling die zijn of haar nierfunctie gaat vervangen, genaamd Peritoneale Dialyse (PD). De arts zal u en

Nadere informatie

Misselijkheid & Braken Jan de Heer Huisartsconsulent Palliatieve Zorg

Misselijkheid & Braken Jan de Heer Huisartsconsulent Palliatieve Zorg Misselijkheid & Braken Jan de Heer Huisartsconsulent Palliatieve Zorg Vragen bij de palliatieve helpdesks? Vragen bij de palliatieve helpdesks Pijn 43.5 % Obstipatie 15.1 % Misselijkheid 14.9 % Benauwdheid

Nadere informatie

Chronische nierschade A. van Tellingen. Smeerolie voor de poli 2015

Chronische nierschade A. van Tellingen. Smeerolie voor de poli 2015 Chronische nierschade A. van Tellingen Smeerolie voor de poli 2015 Wie dient verwezen te worden? 52-jarige vrouw met diabetische nefropathie: MDRD 62 ml/min/1.73m 2 en albuminurie 28 mg/l? 68-jarige man:

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS D-vital 500 mg/ 880 IE, bruisgranulaat Calcium / Vitamine D 3

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS D-vital 500 mg/ 880 IE, bruisgranulaat Calcium / Vitamine D 3 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS D-vital 500 mg/ 880 IE, bruisgranulaat Calcium / Vitamine D 3 Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie

Nadere informatie

14-5-2013. Water en zouthuishouding. Doelstelling. Belangrijkste bestanddeel van ons lichaam. Totaal Lichaamswater (TLW) ECV en ICV

14-5-2013. Water en zouthuishouding. Doelstelling. Belangrijkste bestanddeel van ons lichaam. Totaal Lichaamswater (TLW) ECV en ICV Doelstelling Water en zouthuishouding Basale kennis en inzicht in de water en zout huishouding Kennis en inzicht in de normaalwaarden van de belangrijkste laboratorium uitslagen Bart Ramakers B.Ramakers@ic.umcn.nl

Nadere informatie

STEOCAR 500 mg, bruistabletten STEOCAR FORTE 1000 mg, bruistabletten

STEOCAR 500 mg, bruistabletten STEOCAR FORTE 1000 mg, bruistabletten Blz. : 1/6 BIJSLUITERTEKST Lees de hele bijsluiter aandachtig door, omdat er voor u belangrijke informatie in staat. Dit geneesmiddel is zonder voorschrift verkrijgbaar. Desalniettemin dient u STEOCAR

Nadere informatie

4e Post EAUN Meeting. Vermoeidheid en pijn, Natascha Schrama, MANP-verpleegkundig specialist oncologie

4e Post EAUN Meeting. Vermoeidheid en pijn, Natascha Schrama, MANP-verpleegkundig specialist oncologie 4e Post EAUN Meeting Vermoeidheid en pijn, Natascha Schrama, MANP-verpleegkundig specialist oncologie. Even voorstellen Natascha Schrama MANP- Verpleegkundig specialist oncologie Elkerliek ziekenhuis Helmond

Nadere informatie

CVVH(DF): Continue Veno-Veneuze Hemo (DiaFiltratie)

CVVH(DF): Continue Veno-Veneuze Hemo (DiaFiltratie) CVVH(DF): Continue Veno-Veneuze Hemo (DiaFiltratie) Uw kind is opgenomen op de Intensive Care (IC) kinderen en krijgt een behandeling die zijn of haar nierfunctie gaat vervangen, genaamd Continue Veno-Veneuze

Nadere informatie

VII. Inhoud. Algemeen

VII. Inhoud. Algemeen VII Inhoud I Algemeen 1 Kanker, diagnostiek en stadiëring............................................... 3 1.1 Inleiding............................................................................. 4 1.2

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER NATRICLO 585 mg/10ml NATRICLO 1g/10ml NATRICLO 2g/10ml NATRICLO 3g/10ml NATRICLO 4g/20ml NATRICLO 6g/20ml Concentraat voor oplossing voor infusie Natriumchloride

Nadere informatie

Marijse Koelewijn huisarts

Marijse Koelewijn huisarts PIJN Marijse Koelewijn huisarts Je hoeft tegenwoordig toch geen pijn meer te lijden Moeilijk behandelbare pijn Om welke pijnen gaat het? Welke therapeutische mogelijkheden zijn er? Opzet workshop: Korte

Nadere informatie

Trastuzumab (Herceptin )

Trastuzumab (Herceptin ) Trastuzumab (Herceptin ) Borstkanker (mammacarcinoom) De diagnose borstkanker is bij u vastgesteld. Dit wordt ook wel een mammacarcinoom genoemd. De behandeling van een mammacarcinoom bestaat uit een operatieve

Nadere informatie

Pijn en pijnbehandeling bij Kanker 23-04-2014 Centrum Cabane

Pijn en pijnbehandeling bij Kanker 23-04-2014 Centrum Cabane Pijn en pijnbehandeling bij Kanker 23-04-2014 Centrum Cabane Drs. A.M. Karsch, anesthesioloog pijnspecialist UMC Utrecht Drs. G. Hesselmann, oncologieverpleegkundige, epidemioloog UMCU Wat is pijn? lichamelijk

Nadere informatie

www.azstlucas.be > Wegwijs in uw bloeduitslagen Centrum voor behandeling van Chronische Nierinsufficiëntie

www.azstlucas.be > Wegwijs in uw bloeduitslagen Centrum voor behandeling van Chronische Nierinsufficiëntie www.azstlucas.be > Wegwijs in uw bloeduitslagen Centrum voor behandeling van Chronische Nierinsufficiëntie Inhoud Inleiding a. Rode bloedcellen b. Witte bloedcellen c. Bloedplaatjes d. Hematocriet e. Hemoglobine

Nadere informatie

Acute electrolytstoornissen. Hyperkalemie. Hyperkalemie assessment. Intake 17/04/2013. K + 3.5-5.0 meq/l

Acute electrolytstoornissen. Hyperkalemie. Hyperkalemie assessment. Intake 17/04/2013. K + 3.5-5.0 meq/l Acute electrolytstoornissen Prof. dr. Koen Van Hoeck Hyperkalemie Referentiecentrum Kindernefrologie UZA 03/ 821 3481 Prof. dr. D.Trouet S. Eerens RN expertverpleegkundige Marjan De Wulf,J ulie de Muynck

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER BIJSLUITER 1 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER STEOCAR 250 mg capsules STEOCAR 500 mg SINAASAPPEL kauwtabletten Calcium Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want

Nadere informatie

Desmopressine-acetaat Aurobindo 0,1 mg/ml, neusspray (oplossing)

Desmopressine-acetaat Aurobindo 0,1 mg/ml, neusspray (oplossing) 1.3.1 Samenvatting van de productkenmerken Rev.nr. 1505 Pag. 1 van 7 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Desmopressine-acetaat Aurobindo 0,1 mg/ml, neusspray (oplossing) 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Chronische nierschade en nierfalen

PATIËNTEN INFORMATIE. Chronische nierschade en nierfalen PATIËNTEN INFORMATIE Chronische nierschade en nierfalen Inhoud Waarom deze folder?... 3 Waar zitten de nieren en hoe zien ze eruit?... 3 Wat doen de nieren?... 4 Wat is chronische nierschade?... 4 Wat

Nadere informatie

Verpleegkundige Instructie Palliatieve Zorg Misselijkheid

Verpleegkundige Instructie Palliatieve Zorg Misselijkheid Verpleegkundige Instructie Palliatieve Zorg Misselijkheid 5-Folder misselijk.indd 1 15-07-2008 09:23:15 5-Folder misselijk.indd 2 15-07-2008 09:23:16 1. Hoe herkent u misselijkheid? Misselijkheid is een

Nadere informatie

Inhoud. 1 Zorgvragers met aandoeningen aan het bewegingsstelsel 1

Inhoud. 1 Zorgvragers met aandoeningen aan het bewegingsstelsel 1 IX Inhoud 1 Zorgvragers met aandoeningen aan het bewegingsstelsel 1 1 Anatomie en fysiologie van het bewegingsstelsel 2 1.1 Inleiding 2 1.2 Botten 2 1.3 Spierweefsel 3 2 Zorgvragers met gewrichtsaandoeningen

Nadere informatie

Comorbiditeit en oncologische zorg voor ouderen

Comorbiditeit en oncologische zorg voor ouderen Comorbiditeit en oncologische zorg voor ouderen Huub Maas, klinisch geriater TweeSteden ziekenhuis Tilburg IKZ Eindhoven Rotterdam 19-11-2008 Definities Comorbiditeit: bijkomende ziekte(n) naast de index

Nadere informatie

Dorstproef. Afdeling Interne geneeskunde

Dorstproef. Afdeling Interne geneeskunde Dorstproef Afdeling Interne geneeskunde In deze patiënteninformatie wordt uitgelegd wat de dorstproef inhoudt en hoe deze verloopt. Er is een woordenlijst als bijlage bijgevoegd om sommige woorden te verduidelijken.

Nadere informatie

WEBINAR Magnesium. Maartje Wijnhoven. AOV i.s.m. Stichting Educatie Atrium Innovations

WEBINAR Magnesium. Maartje Wijnhoven. AOV i.s.m. Stichting Educatie Atrium Innovations WEBINAR Magnesium Maartje Wijnhoven AOV i.s.m. Stichting Educatie Atrium Innovations Stichting Educatie Atrium Innovations Voeding, voedingsstoffen en suppletie in relatie tot gezondheid en welbevinden,

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Calcium/Vitamine D 3 Sandoz 500 mg/440 IE, kauwtabletten calcium en cholecalciferol

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Calcium/Vitamine D 3 Sandoz 500 mg/440 IE, kauwtabletten calcium en cholecalciferol Sandoz B.V. Page 1/7 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Calcium/Vitamine D 3 Sandoz 500 mg/440 IE, calcium en cholecalciferol Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken

Nadere informatie

Workshop 2 Pijn & Pijnbestrijding en de rol van de verpleegkundige Antoine Engelen, Paul Cornelissen & Sylvia Verhage

Workshop 2 Pijn & Pijnbestrijding en de rol van de verpleegkundige Antoine Engelen, Paul Cornelissen & Sylvia Verhage Workshop 2 Pijn & Pijnbestrijding en de rol van de verpleegkundige Antoine Engelen, Paul Cornelissen & Sylvia Verhage Kasteel Maurick 2-10-2012 Pijn bij kanker Pijn bij kanker + algemeen voorkomend symptoom

Nadere informatie

Ziekten die mogelijk insufficiëntie veroorzaken:

Ziekten die mogelijk insufficiëntie veroorzaken: Wat is nier insufficiëntie? Als de nieren altijd onvoldoende werken wordt dit chronische nierinsufficiëntie genoemd ( insufficiënt = onvoldoende) chronische nierinsufficiëntie is het mogelijke gevolg van

Nadere informatie

Bijsluiter: informatie voor de patiënt. Removab 10 microgram concentraat voor oplossing voor infusie catumaxomab

Bijsluiter: informatie voor de patiënt. Removab 10 microgram concentraat voor oplossing voor infusie catumaxomab Bijsluiter: informatie voor de patiënt Removab 10 microgram concentraat voor oplossing voor infusie catumaxomab Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke

Nadere informatie

VOORBEELDEN VAN OPEN VRAGEN ZOALS DEZE GESTELD GAAN WORDEN IN DE SET VAN LEREN DOKTEREN 5.

VOORBEELDEN VAN OPEN VRAGEN ZOALS DEZE GESTELD GAAN WORDEN IN DE SET VAN LEREN DOKTEREN 5. VOORBEELDEN VAN OPEN VRAGEN ZOALS DEZE GESTELD GAAN WORDEN IN DE SET VAN LEREN DOKTEREN 5. Let op dit zijn voorbeelden van mogelijke vragen. Vergelijkbare vragen kunnen ook gesteld worden over de andere

Nadere informatie

Chronisch Hartfalen. Wat is chronisch hartfalen?

Chronisch Hartfalen. Wat is chronisch hartfalen? Chronisch Hartfalen Wat is chronisch hartfalen? Omschrijving Hartfalen Hartfalen is een aandoening van het hart waarbij het hart niet meer in staat is om voldoende bloed uit te pompen en rond te pompen.

Nadere informatie

Hyponatriëmie: adequate behandeling op geleide van te berekenen uitkomsten

Hyponatriëmie: adequate behandeling op geleide van te berekenen uitkomsten klinische lessen Hyponatriëmie: adequate behandeling op geleide van te berekenen uitkomsten G.Vervoort en J.F.M.Wetzels Dames en Heren, Hyponatriëmie is de meest voorkomende stoornis in de water- en elektrolythuishouding.

Nadere informatie

High output stoma s Een multidisciplinaire uitdaging

High output stoma s Een multidisciplinaire uitdaging High output stoma s Een multidisciplinaire uitdaging Hester Wierda, diëtist Darmfalenteam Radboudumc Dansac 22 mei 2014ma (Potentiële) belangenverstrengeling Zie hieronder Voor deze bijeenkomst mogelijk

Nadere informatie

NIERZIEKTEN WEGWIJS IN UW BLOEDUITSLAGEN

NIERZIEKTEN WEGWIJS IN UW BLOEDUITSLAGEN NIERZIEKTEN WEGWIJS IN UW BLOEDUITSLAGEN WEGWIJS IN UW BLOEDUITSLAGEN 03 Rode bloedcellen 03 Witte bloedcellen 04 Bloedplaatjes 04 Hematocriet 04 Hemoglobine 04 Ureum 05 Creatinine 05 Urinezuur 05 Natrium

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Minrin 0,1 mg tabletten Minrin 0,2 mg tabletten. Desmopressine-acetaat

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Minrin 0,1 mg tabletten Minrin 0,2 mg tabletten. Desmopressine-acetaat BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Blz. 1 van 5 Minrin 0,1 mg tabletten Minrin 0,2 mg tabletten Desmopressine-acetaat Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er

Nadere informatie

Vulling. Hoeveel water heeft een mens en waar zit het?

Vulling. Hoeveel water heeft een mens en waar zit het? Vulling Hoeveel water heeft een mens en waar zit het? Vulling Lichaamswater Bij mannen 60%; vrouwen 50% ECV: iets minder dan de helft ICV: iets meer dan de helft Intravasculair (plasma): onderdeel van

Nadere informatie

Bij een metabole acidose is er een daling van de ph en het bicarbonaatgehalte. Compensatoir kan het CO2 gehalte in het bloed dalen.

Bij een metabole acidose is er een daling van de ph en het bicarbonaatgehalte. Compensatoir kan het CO2 gehalte in het bloed dalen. ZUUR BASE EVENWICHT Afwijkingen in het zuur base evenwicht worden onderverdeeld in respiratoire en metabole acidose, respiratoire en metabole alkalose en gemengde aandoeningen. 1.1 Respiratoire acidose

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Cholecalciferol Will Pharma 800 IE, 1000 IE, 7000 IE, 30000 IE filmomhulde tabletten

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Cholecalciferol Will Pharma 800 IE, 1000 IE, 7000 IE, 30000 IE filmomhulde tabletten BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Cholecalciferol Will Pharma 800 IE, 1000 IE, 7000 IE, 30000 IE filmomhulde tabletten cholecalciferol (vitamine D 3 ) Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit

Nadere informatie

Overdracht in de palliatieve zorg Regionale Transmurale Afspraak Zuidoost Brabant

Overdracht in de palliatieve zorg Regionale Transmurale Afspraak Zuidoost Brabant Overdracht in de palliatieve zorg Regionale Transmurale Afspraak Zuidoost Brabant Marlie Spijkers Arts symptoombestrijding en palliatieve zorg Sint Annaziekenhuis Medisch adviseur netwerk palliatieve zorg

Nadere informatie

Bijwerkingen op de nier. Patricia van den Bemt Lareb Bijwerkingendag 20-11-2014

Bijwerkingen op de nier. Patricia van den Bemt Lareb Bijwerkingendag 20-11-2014 Bijwerkingen op de nier Patricia van den Bemt Lareb Bijwerkingendag 20-11-2014 Belangrijkste aandoeningen Acuut nierfalen Pre-renaal Renaal Post-renaal Nefrotisch syndroom Chronisch nierfalen Acuut nierfalen

Nadere informatie

24 september 2015. Van harte welkom!

24 september 2015. Van harte welkom! 24 september 2015 Van harte welkom! Programma 20.00: Welkom Wendy de Valk, verpleegkundig specialist cardiologie 20.10: Het vrouwenhart. Is er verschil tussen mannen en vrouwen? Mw. A. Lubbert-Verberkmoes,

Nadere informatie

Workshop Delirium Symposium Palliatieve Zorg, richtlijnen voor de praktijk Utrecht, 12-01-2006

Workshop Delirium Symposium Palliatieve Zorg, richtlijnen voor de praktijk Utrecht, 12-01-2006 Workshop Delirium Symposium Palliatieve Zorg, richtlijnen voor de praktijk Utrecht, 12-01-2006 Ine Klijn, psychiater, Zorglijn Acute en Consultatieve Psychiatrie Divisie Hersenen, UMCU Rob Krol, adviseur

Nadere informatie

Klinisch redeneren D. Michel van Megen

Klinisch redeneren D. Michel van Megen Klinisch redeneren D Michel van Megen SEH/IC vpk CWZ Begrippen: Intracraniële infecties» meningitis» encefalitis Ruimte innemende processen» hersenabces» hersentumoren brughoektumor astrocytomen hypofysetumor

Nadere informatie

Anorexie en gewichtsverlies

Anorexie en gewichtsverlies Anorexie en gewichtsverlies Marja Leermakers-Vermeer, diëtist, Universitair Medisch Centrum Utrecht j.leermakers@umcutrecht.nl Alexander de Graeff, internist-oncoloog/hospice-arts Universitair Medisch

Nadere informatie

Interne Geneeskunde Nefrologie. Informatie over afstoting na niertransplantatie

Interne Geneeskunde Nefrologie. Informatie over afstoting na niertransplantatie Interne Geneeskunde Nefrologie Informatie over afstoting na niertransplantatie Interne Geneeskunde Nefrologie Wat is afstoting na niertransplantatie? U krijgt medicijnen om afstoting van uw transplantatienier

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. Resonium A, poeder

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. Resonium A, poeder BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Resonium A, poeder Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. Bewaar deze bijsluiter. Het kan nodig zijn

Nadere informatie

De behandeling van hartfalen bij de oudere patiënt. Loes Klieverik WES 11-03-2010

De behandeling van hartfalen bij de oudere patiënt. Loes Klieverik WES 11-03-2010 De behandeling van hartfalen bij de oudere patiënt Loes Klieverik WES 11-03-2010 Wat is oud?? Definitie Hartfalen Tekortschieten van de pompwerking van het hart en veranderingen in de neurohumorale activatie

Nadere informatie

Waarom aandacht chronische nierschade (CNS)? CNS. Controle nieren: meer dan albumine en kreatinine. Dr. Wim JC de Grauw. MDRD vs kreatinine klaring

Waarom aandacht chronische nierschade (CNS)? CNS. Controle nieren: meer dan albumine en kreatinine. Dr. Wim JC de Grauw. MDRD vs kreatinine klaring MDRD vs kreatinine klaring Controle nieren: meer dan albumine en kreatinine Dr. Wim JC de Grauw Huisarts Afd. Eerstelijnsgeneeskunde UMC St. Radboud Nijmegen Diabetes Huisartsen Adviesgroep (DiHAG) Lid

Nadere informatie

BIJSLUITER INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Minrin Melt 240 µg, lyophilisaat voor oraal gebruik. Desmopressine-acetaat

BIJSLUITER INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Minrin Melt 240 µg, lyophilisaat voor oraal gebruik. Desmopressine-acetaat BIJSLUITER INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Blz. 1 van 5 Minrin Melt 60 µg, lyophilisaat voor oraal gebruik Minrin Melt 120 µg, lyophilisaat voor oraal gebruik Minrin Melt 240 µg, lyophilisaat voor oraal gebruik

Nadere informatie

Dieet bij hartfalen. Een kwestie van smaak. Marjon Achterberg- Budding, diëtist 4 e Nationale Voedingscongres 8 februari 2011

Dieet bij hartfalen. Een kwestie van smaak. Marjon Achterberg- Budding, diëtist 4 e Nationale Voedingscongres 8 februari 2011 Dieet bij hartfalen Een kwestie van smaak Marjon Achterberg- Budding, diëtist 4 e Nationale Voedingscongres 8 februari 2011 Wat komt aan de orde? Achtergronden bij de nieuwe Multidisciplinaire Richtlijn

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Etalpha i.v. 2 microgram/ml oplossing voor injectie. Alfacalcidol

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Etalpha i.v. 2 microgram/ml oplossing voor injectie. Alfacalcidol BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Etalpha i.v. 2 microgram/ml oplossing voor injectie Alfacalcidol Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke

Nadere informatie

MEDICATIE BIJ CVA PATIËNTEN. Chinette Verhagen PA neurologie

MEDICATIE BIJ CVA PATIËNTEN. Chinette Verhagen PA neurologie MEDICATIE BIJ CVA PATIËNTEN Chinette Verhagen PA neurologie Meest gebruikte medicatie als secundair preventie: Plaatjesaggregatieremmers Ascal (persantin) Clopidogrel (plavix) Vitamine K antagonisten Acencoumarol

Nadere informatie

Dagboek Hartfalen. Thoraxcentrum Dagboek hartfalen

Dagboek Hartfalen. Thoraxcentrum Dagboek hartfalen Dagboek Hartfalen Dit dagboek hartfalen heeft u gedownload op de website van het UMCG (www.umcg.nl). Het dagboek is zowel voor u als voor de betrokken hulpverleners een belangrijk hulpmiddel. Om ervoor

Nadere informatie

Casusschetsen. Casusschets 1

Casusschetsen. Casusschets 1 Interline Pijnbehandeling Casusschetsen 29 mei 2001 Casusschets 1 Vrouw, 50 jaar Patiente is bekend met een gemetastaseerd mammaca met botmetastasen thoracale en lumbale werverkolom. Tot nu toe is de pijn

Nadere informatie

Maatschap Urologie. Zorgprogramma Koliek Traject voor patiënten met koliekpijnklachten als gevolg van een urologische oorzaak

Maatschap Urologie. Zorgprogramma Koliek Traject voor patiënten met koliekpijnklachten als gevolg van een urologische oorzaak Maatschap Urologie Traject voor patiënten met koliekpijnklachten als gevolg van een urologische oorzaak Algemeen/Inleiding Deze folder vertelt u meer over het zorgprogramma Koliek waaraan u deelneemt.

Nadere informatie

Workshop chronische nierschade. Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra

Workshop chronische nierschade. Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra Workshop chronische nierschade Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra Mevr. Muis 73 jaar Voorgeschiedenis: diabetes mellitus type 2 hartfalen regelmatig urineweginfecties, 2x pyelonefritis aspecifieke

Nadere informatie

Goed leven met hartfalen?! 26 juni 2012 Mgm Kolff-Kamphuis

Goed leven met hartfalen?! 26 juni 2012 Mgm Kolff-Kamphuis Goed leven met hartfalen?! 26 juni 2012 Mgm Kolff-Kamphuis Komt iemand bij de dokter.. Heb ik hartfalen? Indeling + Definitie + Statistiek + Oorzaken + Onderzoek + Behandeling: medicatie leefregels CABG/klepoperatie

Nadere informatie

Fries Wisselprotocol CVRM

Fries Wisselprotocol CVRM Fries Wisselprotocol CVRM Basis Educatie Leefstijloptimalisatie: o matig alcoholgebruik o bewuste voeding waaronder zoutbeperking (tot 5 gram/dag) o stoppen roken o voldoende lichamelijke activiteiten

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. STEOCAR 500 mg bruistabletten STEOCAR FORTE 1000 mg bruistabletten. Calcium

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. STEOCAR 500 mg bruistabletten STEOCAR FORTE 1000 mg bruistabletten. Calcium BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER STEOCAR 500 mg bruistabletten STEOCAR FORTE 1000 mg bruistabletten Calcium Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat

Nadere informatie

Opzet. Workshop Consultatie II. Behoefte aan methodische benadering voor consultatie. Palliatieteam Midden Nederland

Opzet. Workshop Consultatie II. Behoefte aan methodische benadering voor consultatie. Palliatieteam Midden Nederland Workshop Consultatie II Palliatieteam Midden Nederland, 13 november 2008 Alexander de Graeff Internist-oncoloog UMC Utrecht, hospice arts Academisch Hospice Demeter Ginette Hesselmann Verpleegkundig specialist

Nadere informatie

CARDIOLOGIE. Zelf kunt u dagelijks uw gewicht opschrijven. Ook als uw bloeddruk en pols zijn opgemeten, kunnen deze waarden worden genoteerd.

CARDIOLOGIE. Zelf kunt u dagelijks uw gewicht opschrijven. Ook als uw bloeddruk en pols zijn opgemeten, kunnen deze waarden worden genoteerd. CARDIOLOGIE Hartfalendagboek In dit hartfalendagboek worden gegevens genoteerd over uw gezondheid. Het dagboek helpt u en uw hulpverleners om inzicht te krijgen in uw lichamelijke conditie en het verloop

Nadere informatie

De P, RR, adh,t, en vochtbalans

De P, RR, adh,t, en vochtbalans De P, RR, adh,t, en vochtbalans Een lezing Presentatie: Alfons Huisintveld Principe van de pols? Hart contractie linker ventrikel Slagvolume 70 100 ml Meten vd pulsatie Pols = a.r Hals = a.c Lies = a.f

Nadere informatie

Deze richtlijn werd in 2010 geschreven op basis van de richtlijn Koorts van pallialine.nl door

Deze richtlijn werd in 2010 geschreven op basis van de richtlijn Koorts van pallialine.nl door Koorts COLOFON Dezerichtlijnwerdin2010geschrevenopbasisvanderichtlijn Koorts vanpallialine.nldoor Dr.PeterPype huisartsenequipeartspalliatiefnetwerkmiddenwest Vlaanderen Dr.DirkSchrijvers medischoncoloog

Nadere informatie

Symptomatische behandeling hersenmetastasen. Jeroen van Eijk, neuroloog JBZ 3 e Regionale Symposium Palliatieve Zorg 07-11-2013

Symptomatische behandeling hersenmetastasen. Jeroen van Eijk, neuroloog JBZ 3 e Regionale Symposium Palliatieve Zorg 07-11-2013 Symptomatische behandeling hersenmetastasen Jeroen van Eijk, neuroloog JBZ 3 e Regionale Symposium Palliatieve Zorg 07-11-2013 Zo maar een paar vragen: -Moeten patiënten met HM standaard met dexamethason

Nadere informatie

Kliniek endocrinologie. Dirk Vanderschueren

Kliniek endocrinologie. Dirk Vanderschueren Kliniek endocrinologie Dirk Vanderschueren Kliniek Vrouw 64 jaar Geen klachten wel wat meer depressief MVG: negatief buiten polsfractuur 5 jaar geleden KO: BD 140-80, pols 88, gekende goiter Kliniek Vrouw

Nadere informatie

Diabe&sche ketoacidose. Diana Jansen, ANIOS IC 6 maart 2015

Diabe&sche ketoacidose. Diana Jansen, ANIOS IC 6 maart 2015 Diabe&sche ketoacidose Diana Jansen, ANIOS IC 6 maart 2015 Casus 38- jarige man VG: blanco Buiten bewustzijn aangetroffen, onduidelijk of hij voordien klachten had Bij verdenking hypoglycemie in ambulance

Nadere informatie

De resultaten van een bloedonderzoek moeten altijd zeer kritisch bekeken worden.

De resultaten van een bloedonderzoek moeten altijd zeer kritisch bekeken worden. Klinisch - chemisch bloedonderzoek INLEIDING Bloedonderzoek is in veel gevallen een onmisbare mogelijkheid om de juiste diagnose te stellen. Bovendien kunnen we via bloedonderzoek het effect van onze behandeling

Nadere informatie

Delier en Depressie in de terminale fase

Delier en Depressie in de terminale fase Delier en Depressie in de terminale fase Karel Hoffmans huisartsconsulent IKST 06- /07 DELIER in de terminale fase Casus uit de praktijk gegrepen Diagnostiek Behandeling Discussie Uit de praktijk gegrepen

Nadere informatie

Protocol Chronische nierschade op basis van de LTA

Protocol Chronische nierschade op basis van de LTA Protocol Chronische nierschade op basis van de LTA A. Doel en achtergrondinformatie Doel Patiënten met chronische nierschade in een vroege fase diagnosticeren en het juiste behandeltraject inzetten om

Nadere informatie

Stappenplan urine-incontinentie in de eerste lijn

Stappenplan urine-incontinentie in de eerste lijn Stappenplan urine-incontinentie in de eerste lijn Preventie van urine-incontinentie en complicaties bij zelfstandig wonende ouderen Stap 1: Screenen op urine-incontinentie in de eerste lijn Verliest u

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE DE PATIËNT. Ostac 520, filmomhulde tabletten 520 mg dinatriumclodronaat

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE DE PATIËNT. Ostac 520, filmomhulde tabletten 520 mg dinatriumclodronaat BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE DE PATIËNT Ostac 520, filmomhulde tabletten 520 mg dinatriumclodronaat Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat innemen want er staat belangrijke informatie

Nadere informatie