Methodiekenbundel bij de JONGERENGIDS voor tieners van 12 tot 15 jaar

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Methodiekenbundel bij de JONGERENGIDS voor tieners van 12 tot 15 jaar"

Transcriptie

1 Methodiekenbundel bij de JONGERENGIDS voor tieners van 12 tot 15 jaar

2 Methodiekenbundel bij de JONGERENGIDS voor tieners van 12 tot 15 jaar Een uitgave van: De Ambrassade vzw, Leopoldstraat Brussel Inhoudelijke realisatie en lay-out: bureau voor verantwoord communiceren 2

3 inhoudstafel Voorwoord 4 Jongerengids.be 5 De Ambrassade 5 Inhoud van deze methodiekenbundel 6 Methodieken die focussen op informatievergaring en verwerking 6 Inhoudelijke methodieken 7 Eindtermen 7 Voor je begint 11 Voor wie nog meer wil weten 12 Methodieken Rollenspel: jij werkt voor AWEL / JAC 14 Website-quiz 15 Lights, Camera, Action! 18 Zoek het online op 19 Thema Geld: Hey Big Spender! 20 Thema Rechten en plichten: Ren je Rot 28 Thema School: Hoe hou jij het vol? 38 Thema Relaties: Dagelijkse kost 39 3

4 voorwoord Ouders, vrienden, leerkrachten, websites, flyers, folders, facebook: information overload! Kinderen, tieners en jongeren worden vaak overspoeld door informatie. Ze vinden niet altijd hun weg in het grote aanbod. Soms gaan ze aan de slag met foute informatie of informatie die hen in een bepaalde richting stuurt. Soms is de info niet op hun maat geschreven of voldoet die niet aan hun informatiebehoefte. Jongerengids.be brengt voor kinderen en jongeren rust in die informatieoverload. De gidsen en websites behandelen thema s die voor hen van belang zijn, op hun maat gebracht. Ze geven de basisinformatie en verwijzen door naar gespecialiseerde organisaties die nog veel meer goeie info geven. Want alleen door goed geïnformeerd te zijn, kunnen kinderen en jongeren keuzes maken. Met deze methodiekenmap kan je met Jongerengids.be actief aan de slag gaan in de klas of in je werking. De eerste methodieken laten kinderen en jongeren kennismaken met Jongerengids.be, zowel de boekjes als de websites. We laten hen zo zien welke info er allemaal in te vinden is. Als ze nog eens informatie opzoeken, weten ze dat ze bij Jongerengids.be terecht kunnen. Met de andere methodieken willen we ook dieper ingaan op een aantal thema s die misschien minder vaak besproken worden in de klas, in het jeugdwerk, enz. Zo komen ze er op een plezante manier mee in aanraking. Je kan met de methodieken één of meerdere lessen of sessies vullen. Allemaal VOETEN-proof! Veel plezier! Eva Vereecke Algemeen Directeur De Ambrassade 4

5 Jongerengids.be Onder de naam Jongerengids.be vind je zowel online, op de websites, als offline, in de gidsen, actuele en allesomvattende informatie op maat voor drie leeftijdsgroepen: kinderen van 8 11 jaar, tieners tussen 12 en 15 jaar en jongeren ouder dan 16 jaar. In de gidsen en op de websites vinden kinderen en jongeren een antwoord op de vragen die hun vrienden niet weten en die ze niet aan hun ouders durven stellen. Gezondheid, vrienden, internet, geld, werk, seks, wonen, school, rechten, natuur, het is slechts een greep uit de verschillende thema s die aangereikt worden. De gidsen en de websites zijn enerzijds opgevat als vertrekpunt van waaruit kinderen, tieners en jongeren een antwoord kunnen zoeken op hun vragen. Anderzijds is het ook een informatieportaal voor iedereen die gewoon nieuwsgierig is. Op die manier krijgen jongeren degelijke informatie en reiken we hen tegelijk een middel aan om hun eigen weg te vinden in het informatieaanbod. Want goeie informatie maakt keuzes mogelijk. Jongerengids.be wordt tweejaarlijks opnieuw uitgegeven. Deze map hoort bij de editie De Ambrassade Jongerengids.be is een project van De Ambrassade, en kwam tot stand met de steun van de Vlaamse Overheid. De Ambrassade is een samensmelting van drie organisaties in het jeugdwerk: Steunpunt Jeugd, VIP Jeugd en de Vlaamse Jeugdraad. De Ambrassade zet de jeugd, het jeugdwerk, jeugdinformatie en het jeugdbeleid op de kaart. We versterken de positie van kinderen en jongeren in de samenleving en hebben een positieve impact op hun levenskwaliteit. De Ambrassade linkt de woorden `ambras en `ambassade aan elkaar. Het is een naam die meteen de missie van de nieuwe organisatie neerpoot: De Ambrassade treedt op als dé referentie voor alles wat kinderen, jongeren en hun organisaties aanbelangt. Als schakel tussen overheid, middenveld en jeugd wordt De Ambrassade een passioneel voorvechter en uitdager van de positie van kinderen, jongeren en hun organisaties in de samenleving. 5

6 Inhoud van deze methodiekenbundel De tien methodieken uit deze methodiekenbundel zijn complementair te gebruiken. Je hoeft ze niet chronologisch af te werken. Je kan, afhankelijk van de tijd die je aan dit thema wil besteden, de methodieken uitkiezen die jou en de klas het beste liggen. Wees niet bang voor inhoudelijke overlapping in de oefeningen. Herhaling is de moeder van de kennis. De methodieken zijn op te delen in twee categorieën. Enerzijds zijn er methodieken die de leerlingen stimuleren om zelf informatie op te zoeken, te verwerken en er mee aan de slag te gaan via de jongerengids. Bij deze methodieken staat de informatievergaring voorop. Alle thema s die in de jongerengidsen aan bod komen, worden aangesneden in deze methodieken. Zo bouwen leerlingen nieuwe kennis op omtrent de thema s lichamelijkheid, gezondheid, relaties, kinderrechten, milieueducatie, veilig en verantwoord gebruik van informatie- en communicatietechnologieën en wereldoriëntatie. Naast deze informatiegecentreerde methodieken, vind je in de bundel ook een aantal methodieken die dieper ingaan op een thema. Hierbij staat niet alleen de informatieverwerking voorop, maar ook het inhoudelijk verschaffen van inzicht in het thema school, kinderrechten, lichamelijkheid en familierelaties. Methodieken die focussen op informatievergaring en verwerking: Aan de hand van deze methodieken leren leerlingen zelfstandig informatie opzoeken en verwerken. Zo leren ze de jongerengids kennen en gebruiken en bouwen nieuwe kennis op omtrent de thema s lichamelijkheid, gezondheid, relaties, kinderrechten, milieu-educatie, veilig en verantwoord gebruik van informatie- en communicatietechnologieën en wereldoriëntatie. Jij werkt voor JAC / AWEL Leerlingen leren zich in deze rollenspelen empathisch inleven in probleemsituaties van leeftijdsgenoten en gaan zelf op zoek naar tips om dit probleem proberen op te lossen. De jongerengids dient hierbij als leidraad, maar ze kunnen ook hun eigen creativiteit hierin kwijt. Website quiz Via deze methodiek leren tieners zowel inhoudelijke aspecten als de meerwaarde van het opzoeken van info in de gids kennen. Ze leren ook online informatie opzoeken en verwerken via de website Via de quiz erna in de klas wordt de informatie klassikaal verwerkt. Lights, camera, action! Op deze ludieke manier leren tieners zowel inhoudelijke aspecten als de meerwaarde van het opzoeken van info in de gids kennen. Ze kiezen een thema dat in de gids aan bod komt en werken dit op een creatieve manier verder uit door concrete tips in verband met deze thematiek te formuleren. Hiervoor hoeven ze zich niet te beperken tot de informatie uit de jongerengids zelf, maar mogen ze ook andere bronnen consulteren. 6

7 Zoek en het online op Via deze methodiek leren tieners zowel inhoudelijke aspecten als de meerwaarde van het opzoeken van info in de gids kennen. Ze leren ook online informatie opzoeken en verwerken via de website Ook hier wordt vertrokken vanuit concrete probleemsituaties of vragen die tieners zich stellen en waarop ze via deze methodiek een antwoord kunnen vinden. Ook worden ze gestimuleerd om andere jongeren te helpen. Inhoudelijke methodieken THEMA GELD: Hey Big Spender! Via deze methodiek willen we met tieners nadenken over de manier waarop ze met geld omgaan. Wat is iets voor jou waard? THEMA RECHTEN EN PLICHTEN: Ren je rot Deze methodiek wil tieners bewust maken rond hun eigen rechten en plichten. Vanaf welke leeftijd mag je wat? Een actieve methodiek die ook in een rustigere variant gebruikt kan worden. THEMA SCHOOL: Hoe hou jij het vol Via deze methodiek geven leerlingen elkaar studietips en denken ze na over hun eigen schools functionneren. THEMA VRIENDEN EN FAMILIE: Dagelijkse kost Samen met leerlingen nadenken over belangrijke onderdelen en karakteristieken van vrienschapsrelaties. Hen laten beseffen dat dit voor iedereen anders is. Eindtermen Zoals je hierboven kan lezen zijn de methodieken in deze bundel op te delen in twee categorieën. Enerzijds zijn er methodieken die de leerlingen stimuleren om zelf informatie op te zoeken, te verwerken en er mee aan de slag te gaan via de jongerengids. Bij deze methodieken staat de informatievergaring voorop. Deze methodieken sluiten dan ook vooral aan bij de leergebiedoverschrijdende eindtermen rond Leren Leren: Vakoverschrijdende eindtermen Leren Leren Eerste Graad 9 De leerlingen kunnen samenhangende informatie begrijpen en analyseren door de betekenis van woorden, begrippen en zinnen, waar mogelijk, uit de context af te leiden of op te zoeken. 10 Bij het oplossen van een probleem herformuleren de leerlingen het probleem; bedenken zij onder begeleiding een oplossingsweg en lichten die toe; passen zij de gevonden oplossingsweg toe. 7

8 Vakoverschrijdende eindtermen Leren Leren Tweede Graad 1 De leerlingen werken planmatig. 2 De leerlingen reflecteren over hun leeropvattingen, leermotieven en leerstrategieën. De leerlingen kunnen op systematische wijze verschillende informatiebronnen op hun niveau zelfstandig gebruiken. 3 De leerlingen kunnen uit gegeven informatiebronnen en -kanalen kritisch kiezen en deze raadplegen met het oog op te bereiken doelen. 5 De leerlingen kunnen gegeven informatie onder begeleiding kritisch analyseren en samenvatten 6 De leerlingen herkennen strategieën om problemen op te lossen en evalueren ze. Er bestaat echter niet zoiets als informatievergaring zonder een leereffect als het op de inhoud aankomt. Alle thema s die in de jongerengidsen aan bod komen, worden in deze eerste categorie van methodieken dan ook aangesneden. Zo bouwen leerlingen nieuwe kennis op omtrent de thema s lichamelijkheid, gezondheid, relaties, kinderrechten, milieu-educatie, veilig en verantwoord gebruik van informatieen communicatietechnologieën en wereldoriëntatie. Dit is nog meer het geval in de methodieken die dieper ingaan op het thema school, kinderrechten, lichamelijkheid en familierelaties. Deze methodieken sluiten dan ook aan bij een waaier aan vakoverschrijdende eindtermen. Deze vakoverschrijdende eindtermen zijn globaal van toepassing op het secundair onderwijs. Dit maakt deze methodiekenbundel bruikbaar in de eerste zowel als de tweede graad van het ASO, BSO, TSO en KSO: Context 1: Lichamelijke gezondheid en veiligheid De leerlingen 5 maken gezonde keuzes in hun dagelijkse voeding; 6 hanteren richtlijnen voor het hygiënisch omgaan met voeding; 7 nemen dagelijks tijd voor lichaamsbeweging; 8 schatten de risico s en gevolgen in bij het gebruik van genotsmiddelen en medicijnen en reageren assertief in aanbodsituaties; 9 nemen voorzorgsmaatregelen tegen risicovol lichamelijk contact; 8

9 Context 2: Mentale gezondheid De leerlingen 3 erkennen probleemsituaties en vragen, accepteren en bieden hulp; 4 aanvaarden en verwerken hun seksuele ontwikkeling en veranderingen in de puberteit; 5 kunnen zich uiten over en gaan respectvol om met vriendschap, verliefdheid, seksuele identiteit en geaardheid, seksuele gevoelens en gedrag; 6 stellen zich weerbaar op; 7 gebruiken beeld, muziek, beweging, drama of media om zichzelf uit te drukken; Context 3: Sociorelationele ontwikkeling De leerlingen 2 erkennen het bestaan van gezagsverhoudingen en het belang van gelijkwaardigheid, afspraken en regels in relaties; 3 accepteren verschillen en hechten belang aan respect en zorgzaam heid binnen een relatie; 6 doorprikken vooroordelen, stereotypering, ongepaste beïnvloeding en machtsmisbruik; 7 bespreken opvattingen over medische, psychische en sociale aspecten van samenlevingsvormen, veilig vrijen, gezinsplanning, zwangerschap en zwangerschapsafbreking; 9 zoeken naar constructieve oplossingen voor conflicten; Context 4: Omgeving en duurzame ontwikkeling De leerlingen 2 herkennen in duurzaamheidsvraagstukken de verwevenheid tussen economische, sociale en ecologische aspecten en herkennen de invloed van techniek en beleid; 3 zoeken naar mogelijkheden om zelf duurzaam gebruik te maken van ruimte, grondstoffen, goederen, energie en vervoermiddelen; 4 zoeken naar duurzame oplossingen om de lokale en globale leefomgeving te beïnvloeden en te verbeteren; 5 tonen interesse en uiten hun appreciatie voor de natuur, het landschap en het cultureel erfgoed; 6 voelen de waarde aan van natuurbeleving en het genieten van de natuur. 9

10 Context 5: Politiek-juridische samenleving De leerlingen 2 passen inspraak, participatie en besluitvorming toe in reële schoolse situaties; 3 tonen het belang en dynamisch karakter aan van mensen- en kinderrechten; 4 zetten zich actief en opbouwend in voor de eigen rechten en die van anderen. Context 6: Socio-economische samenleving De leerlingen 7 kunnen het eigen budget en de persoonlijke administratie beheren. Vakoverschrijdende eindtermen ict De leerlingen 2 gebruiken ict op een veilige, verantwoorde en doelmatige manier 8 kunnen ict gebruiken om op een veilige, verantwoorde en doelmatige manier te communiceren. 10 zijn bereid hun handelen bij te sturen na reflectie over hun eigen en elkaars ict-gebruik. Gezien de methodieken website-quiz, lights, camera, action! en zoek het online op gebruik maken van het internet en andere informatie- en communicatietechnologieën, zijn hierop ook de leergebiedoverschrijdende eindtermen rond ICT van toepassing: Vakoverschrijdende eindtermen ict De leerlingen 1 hebben een positieve houding tegenover ict en zijn bereid ict te gebruiken om hen te ondersteunen bij het leren. 3 kunnen zelfstandig oefenen in een door ict ondersteunde leeromgeving. 4 kunnen zelfstandig leren in een door ict ondersteunde leeromgeving. 5 kunnen ict gebruiken om eigen ideeën creatief vorm te geven. 6 kunnen met behulp van ICT digitale informatie opzoeken, verwerken en bewaren. 7 kunnen ict gebruiken bij het voorstellen van informatie aan anderen. 9 kunnen afhankelijk van het te bereiken doel adequaat kiezen uit verschil lende ICT-toepassingen. 10

11 Voor je begint In wat volgt worden soms gevoelige onderwerpen besproken. Dit is niet voor alle leerlingen even makkelijk. Daarom is het belangrijk dat er een sfeer van vertrouwen en veiligheid gecreeërd wordt. Maak daarom vooraleer aan een methodiek te beginnen een aantal concrete afspraken met de groep. De PIKASOLL-methodiek van Sensoa vormt hier een goede leidraad. Schrijf de letters P, I, K, A, L en L onder elkaar op het bord. Vul letter per letter het kernwoord van de afspraak aan en leg uit welke afspraak er geldt. Zorg ervoor dat de regels tijdens de les goed zichtbaar zijn en blijven, zodat er steeds naar verwezen kan worden. We praten over onszelf, onze gevoelens en ervaringen, opvattingen We zijn open en eerlijk in wat we vertellen. P privacy I ik-vorm Persoonlijke zaken die in de groep verteld worden, zijn vertrouwelijk en blijven binnen de groep. We gebruiken wat we hier horen niet in andere situaties, ook de leerkracht / begeleider niet. Kkies Wees actief in het verloop van het groepsgebeuren. We geven je veel ruimte om zelf te bepalen waarover het moet gaan vandaag. Dus wacht niet passief af tot iemand anders iets inbrengt. Aactief Kies wat je vertelt en wat niet. Niet alles is voor alle oren bedoeld, en je kan gerust je gevoelens en gedachten voor jezelf houden als je ze, om wat voor reden ook, niet wil delen met de groep. L luisteren Humor is belangrijk, het is soms goed geladen onderwerpen te ontmijnen. Uitlachen kan niet. L lachen Luisteren naar elkaar zorgt voor een goed gesprek. 11

12 Voor wie nog meer wil weten Jongerengids.be wil daar zijn waar jongeren zijn. Naast de boekjes, zijn er ook onze websites, één voor elke leeftijdscategorie, een Facebook- en Twitterpagina en een YouTubekanaal. De websites kan je nu ook mobiel bezoeken Voor iedereen die werkt met kinderen en jongeren is er ook de Jeugdinfotheek. Die website bundelt jeugdinformatie(producten) en kennis over het verstrekken van informatie aan jongeren. De Ambrassade werkt ook aan een kwaliteitslabel voor goede jeugdinformatie. Waar Trusty verschijnt, zitten kinderen en jongeren op een website, in een folder of boekje dat op hun maat gemaakt is en hen niets probeert wijs te maken. 12

13 Methodieken

14 ROLLENSPEL : jij werkt voor AWEL / JAC Doelstelling: Leerlingen leren zich empathisch inleven in het perspectief van iemand anders. Leerlingen zoeken zelfstandig informatie op en verwerken deze. Leerlingen leren de jongerengids kennen en gebruiken. Leerlingen leren probleemoplossend denken. Leerlingen bouwen nieuwe kennis op omtrent de thema s lichamelijkheid, gezondheid, relaties en seksualiteit, kinderrechten, milieu-educatie, veilig en verantwoord gebruik van informatie- en communicatietechnologieën en wereldoriëntatie. Verloop: Deel de leerlingen op in duo s. Elk duo krijgt een situatie voorgeschoteld. De leerlingen krijgen een kwartier voorbereidingstijd. In die tijd o Bekijken ze hun sitatie / schatten ze de hulpvraag in o Zoeken ze naar tips of advies om te geven in de jongerengids o Beslissen ze wie in het rollenspel de rol van beller en wie de rol van AWEL- / JAC-medeweker zal opnemen. Elk duo voert z n rollenspel op voor de grote groep. Nabespreking in groep: o Wat vonden jullie van het rollenspel? o Zouden jullie andere tips gegeven hebben? Waarom? Welke? Situaties: Lieke wordt gepest. Siebe zit nogal vaak op internet. Hij vraagt zich af of hij zich zorgen moet maken en vraagt zich af hoe het veilig te houden. Simon vraagt zich af of zijn ouders zomaar z n post mogen lezen. Emma vraagt zich af wanneer ze aan seks kan beginnen. Naima denkt dat ze last heeft van de puberteit. Ze wil graag gezond blijven, in haar hoofd zowel als haar lichaam. Silke is de ruzies met haar ouders beu. Ze denkt eraan van huis weg te lopen. Bram vindt het moeilijk om nieuwe vrienden te maken. Brahim worstelt met zichzelf, z n zelfvertrouwen en zelfrespect. Tibo heeft het moeilijk met studeren. Vita shopt heel erg graag en heeft een chronische geldgebrek. Ze vraagt zich af of ze kan bijverdienen. Ella ligt wakker van het milieu en de klimaatcrisis. Kobe is het beu dat volwassenen hem altijd commanderen. Hij wil weten wat zijn rechten zijn. 13

15 Website-Quiz Doelstelling: Via deze methodiek leren tieners zowel inhoudelijke aspecten als de meerwaarde van het opzoeken van info in de gids kennen. Ze leren ook online informatie opzoeken en verwerken via de website Leerlingen zoeken zelfstandig informatie op en verwerken deze. Leerlingen leren de jongerengids kennen en gebruiken. Leerlingen bouwen nieuwe kennis op omtrent de thema s lichamelijkheid, gezond heid, relaties en seksualiteit, kinderrechten, milieu-educatie, veilig en verantwoord gebruik van informatie- en communicatietechnologieën en wereldoriëntatie. Verloop: Geef elke leerling het werkblad met de vragen erop. Laat hen dit blad eerst individueel (of bij wijze van huiswerk) invullen door de antwoorden op te zoeken op Organiseer in de klas de grote jongerengids-quiz : Leerlingen staan in twee rijen, tegenover elkaar. In het midden wordt een bal, doek, pen of ander voorwerp gelegd. o De leerlingen mogen hun voorbereidingsblad bijhouden. o Lees de vragen van het werkblad één voor één voor. o Denkt iemand het antwoord te weten, mogen ze naar het midden lopen om het voorwerp te pakken te krijgen. o Wie het eerst het voorwerp vastheeft, mag antwoorden. De tieners mogen zich niet beperken tot een louter ja / neen-antwoord, maar moeten ook het waarom erachter erbij vertellen. Is het antwoord juist, krijgt de groep van het tiener in kwestie een punt. Is het fout, mogen alle andere leerlingen, van zodra het voorwerp terug neerligt, een tweede poging wagen. Materiaal werkblad en jongerengidsen ter voorbereiding sjaaltje of ander voorwerp om in het midden te leggen tijdens de quiz. 14

16 Werkblad zoek het op Surf naar en ga op zoek naar de antwoorden op de volgende vragen. Zeg nu niet enkel ja of neen, maar ga ook op zoek naar het waarom erachter! Kan je overleven op chips en cola? Mag ik op 12 jaar al bier drinken? Zijn er trucs om minder te zweten en te stinken? Kan een meisje van 15 zelf voor abortus kiezen? Kan je van aids sterven? Mag je vrijen op je 13 jaar? Is een adoptiegezin hetzelfde als een pleeggezin? Bestaan er tips om een ruzie uit te praten? Kan je ergens hulp vinden als je vader te veel drinkt of hij je slaat? Kan je een cyberpester laten stoppen? Is porno kijken op internet illegaal? Mogen je ouders je gsm-rekening checken? Heb je op je 14 jaar recht op een eigen mening? Kan je iets doen tegen racisten? 15

17 Werkblad zoek het op (vervolg) Mag een leraar jou uitschelden? Mag een school mij verbieden om een hoofddoek te dragen? Mag je altijd zelf je studierichting kiezen? Mag je in de klas bidden? Zal er later genoeg werk zijn voor iedereen? Kunnen tieners zich engageren voor een rechtvaardigere wereld? Is politiek saai? Kan je als tiener al gaan lenen bij de bank? Kunnen je ouders je weigeren om je geld te geven? Mogen jongeren van 12 jaar al gaan werken? Kan je iets doen om je ecologische voetafdruk kleiner te maken? Is de trein milieuvriendelijker dan de auto? Mag je alle muziek op internet downloaden? Bestaat er een vereniging die kinderen helpt en beschermt? 16

18 Lights, Camera, Action! Doelstelling: Leerlingen leren zich empathisch inleven in het perspectief van iemand anders. Leerlingen zoeken zelfstandig informatie op en verwerken deze door ze te vertalen naar een concrete probleemsituatie. Leerlingen leren de jongerengids kennen en gebruiken. Leerlingen leren probleemoplossend denken. Leerlingen bouwen nieuwe kennis op omtrent de thema s lichamelijkheid, gezondheid, relaties en seksualiteit, kinderrechten, milieu-educatie, veilig en verantwoord gebruik van informatie- en communicatietechnologieën en wereldoriëntatie. Verloop: Deel de groep op in kleinere groepjes van 4 tieners. Probeer ervoor te zorgen dat de tieners die ervaring hebben met het maken van filmpjes of monteren of iets dergelijks, over de groepjes verdeeld zijn. Laat elke groep een thema uit de jongerengids kiezen. Hun opdracht bestaat eruit om een filmpje van ongeveer 2 minuten te maken waarin ze hun thema + tips hieromtrent in beeld brengen. Ze mogen info opzoeken uit de jongerengids, maar ook andere bronnen eraan toevoegen. o Ze mogen ook op een andere creatieve manier hun verhaal in beeld brengen, bijvoorbeeld via fotocollages, een rapsong, straatinterviews, o Als leidraad kunnen ze het volgende gebruiken: Een situatieschets rond vb. Geld, relaties of rechten waarbij een probleem aangekaart wordt. Tips om het probleem aan te pakken. Dit kan gebeuren als project, waar tieners een aantal weken aan mogen werken of er kan in de les tijd voor vrijgemaakt worden. Organiseer een showmoment waarop alle projecten voorgesteld worden. Bevraag na de vertoning van elk project bij de anderen tieners wat ze ervan vonden. o Wat vonden ze goed / origineel? o Wat zouden ze anders aangepakt hebben? o Wat hebben ze bijgeleerd? Zet deze filmpjes online, zodat ook anderen er iets aan kunnen hebben o Stuur de filmpjes door naar en zo komen ze misschien op de website van de jongerengids terecht! 17

19 Zoek het online op Doelstelling: Via deze methodiek leren tieners zowel inhoudelijke aspecten als de meerwaarde van het opzoeken van info in de gids kennen. Ze leren ook online informatie opzoeken en verwerken via de website Leerlingen zoeken zelfstandig informatie op en verwerken deze. Leerlingen leren de jongerengids kennen en gebruiken. Leerlingen bouwen nieuwe kennis op omtrent de thema s lichamelijkheid, gezondheid, relaties en seksualiteit, kinderrechten, milieu-educatie, veilig en verantwoord gebruik van informatie- en communicatietechnologieën en wereldoriëntatie. Verloop: Verdeel de klas in duo s of kleine groepen Elke groep krijgt een thema uit de jongerengids toegewezen (gezondheid, relaties en seks, vrienden en familie, internet en gsm, respect, school, wereld, geld, ecologie of gerecht) Zonder de gids te openen, denken ze even na welke vragen dit thema bij hen oproept. Waarover hebben ze nog meer info nodig dan ze al hebben, info die ze graag in de gids willen vinden. Deze vragen schrijven ze op. Vervolgens zoeken ze een antwoord op hun vragen in de gids. Blijven er nog vragen over (of zijn er nieuwe bijgekomen)? De leerlingen zoeken meer info op Vinden ze ook daar het antwoord niet, stellen ze de vraag aan anderen op de website. Hebben ze geen vragen meer over, lezen ze de vragen / reacties van anderen op de site om hier vervolgens zelf op te reageren. In deze methodiek gaat het vooral om informatievragen. Ook bij het stellen van vragen op de website, gaat het vooral hierover. Als tieners echt een hulpvraag hebben, kunnen ze die via de site stellen aan een JAC-medewerker via het vraagformulier of de chatapplicatie. Het is goed hen hierop te wijzen bij het doorlopen van deze methodiek. 18

20 Geld: Hey Big Spender Doelstelling: Met tieners nadenken over de manier waarop ze met geld omgaan. Wat is iets voor jou waard? Verloop: Geef een week op voorhand een huiswerkopdracht mee aan de leerlingen. Laat hen een huishoudboekje bijhouden waarin ze opschrijven waar ze die week geld aan uitgegeven hebben. Kopieer de werkbladen in bijlage op A3-formaat en hang deze op in de klas. Voorzie ook een leeg blad bij wijze van restcategorie waar leerlingen andere producten / activiteiten kunnen plaatsen. o Eten en drinken (broodjes, blikjes, snoep, ) o GSM (toestel zowel als belkrediet) o Muziek o Vrije-tijdsactiviteiten o Kledij o Op stap gaan met vrienden o Computers en andere toestellen Deel post- its uit aan de leerlingen. Op de post-its noteren ze het budget dat ze uitgegeven hebben in de categorie waar de foto naar verwijst Nabespreking: o Zijn er grote verschillen in de budgetten die we uitgeven? Hoe komt dat? o Denken jullie na waaraan je geld uitgeeft? o Waar zou je liever meer / minder geld aan uitgeven? Waarom? Hoe denk je dat aan te pakken? Wat denk je van vakantiewerk of werken als jobstudent? Dit kan wel pas vanaf je 15e. Zou je dat dan overwegen? Welke job zou je later graag doen? Is geld daarbij belangrijk? o Bekijk daarna samen met de leerlingen nog eens concreet wat er in de jongerengids staat over dit thema. Materiaal: werkbladen extra A3-blad post-its 19

21 computer 20

22 eten 21

23 GSM 22

24 Kledij 23

25 muziek 24

26 vrienden 25

27 vrije tijd 26

28 Rechten en plichten: Ren je rot Doelstelling: Deze methodiek wil tieners bewust maken rond hun eigen rechten en plichten. Vanaf welke leeftijd mag je wat? Verloop: Kopieer de afbeeldingen in bijlage op A3 en verspreid deze over de hele klas. De leerlingen staan in het midden van de klas Schotel hen een situatie voor. o Ronde 1: De leerlingen gaan staan bij de leeftijd waarop zij denken dat dit toegelaten is. Het gaat hier om een feit, niet om hun mening. Deze komt later aan bod. Ze kunnen dus weten (of gokken) dat je pas rookwaren mag aankopen vanaf je 16e, maar in ronde twee van plaats veranderen omdat ze vinden dat dit al vanaf je 13e moet kunnen. o Ronde 2: De leerlingen gaan bij de leeftijd staan waarop zij vinden dat dit toegelaten zou moeten zijn. Het gaat hier om hun mening, niet om het feit. Pols naar hun motivaties om te staan waar ze staan. Varianten Rustigere variant: print de afbeeldingen af op gekleurd papier en laat de jongeren stemmen met hun kaartjes Eventueel kan, om er een competitief element in te brengen, een puntensysteem aan toegevoegd worden. Hebben ze het juist, krijgen ze een punt. Staan ze bij de verkeerde afbeelding, 0 punten. Materiaal werkbladen extra A3-blad 27

29 SITUATIES Rookwaren kopen (16) Roken staat op zich geen leeftijd op, enkel op de verkoop Roken op openbare plaatsen Alcohol drinken staat op zich geen leeftijd op, enkel op de verkoop Alcohol kopen (sterke drank) (18) Pintjes drinken op café (16) Uitgaan in een dancing (16) Uitgaan naar een fuif van de jeugdbeweging staat geen leeftijd op Seks (16) Stoppen met school en thuis les krijgen mag altijd, in België bestaat enkel leerplicht, geen schoolplicht) Stoppen met leren (18) Kiezen bij wie je woont als je ouders gaan scheiden. (nooit, je ouders of de jeugdrechter beslissen. Je mag wel je mening geven) Een studentenjob doen (15) Je eigen geloof kiezen mag altijd, je ouders kunnen je niets verplichten Je eigen zin doen, zonder dat je ouders iets te zeggen hebben (18, op voorwaarde dat je de wet naleeft) Facebooken (13) Een eigen gsm hebben staat geen leeftijd op, gemiddelde is 12 jaar Abortus plegen staat geen leeftijd op. De wet zegt dat de zwangere vrouw zelf mag beslissen. Over leeftijd wordt niet gesproken. Een arts van een abortuscentrum mag dus op verzoek van een minderjarige een abortus uitvoeren. Elke arts en hulpverlener is gebonden aan het beroepsgeheim. Ze mogen je ouders dus niet op de hoogte brengen van je verzoek tot een zwangerschapsafbreking, noch van de eventuele ingreep. Een verkeersboete moeten betalen als je iets fout gedaan hebt 16 Doe je een overtreding, dan stelt de politie een proces-verbaal op en stuurt dat naar het jeugdparket. De jeugdrechter kan onder je zestien jaar geen geldboete opleggen en geen gevangenisstraf uitspreken. Opgelet! Vanaf zestien jaar is de verkeersrechter bevoegd en kunnen wel de gewone straffen worden opgelegd. Geld lenen bij de bank (18) 28

30 12 jaar 29

31 13 jaar 30

32 14 jaar 31

33 15 jaar 32

34 16 jaar 33

35 16 jaar 34

36 18 jaar 35

37 21 jaar 36

38 Mag nooit 37

39 School: Hoe hou jij het vol? Doelstelling: Leerlingen geven elkaar studietips. Leerlingen denken na over hun eigen schools functioneren. Verloop: Deel twee post-its, van elke kleur eentje, uit aan alle leerlingen. Op de ene gekleurde (vb. gele) post-it moeten ze een studiegerelateerde situatie schrijven waar ze vaak mee worstelen vb. Mij concentreren terwijl mijn zus niet moet studeren, veel leerstof verzetten, wiskundestellingen vanbuiten leren, Op de andere kleur (vb. groene) post-it schrijven ze een studietip waarmee ze hun eerste probleem trachten op te lossen. Alle post-its worden opgehaald en per kleurgroep bij elkaar gelegd. Om beurten komen de leerlingen naar voren. De leerling neemt een gele situatie-post-it (niet z n eigen situatie), leest deze luidop voor en plakt de post-it op het bord. Vervolgens kiest hij een groene oplossingstip waarvan hij / zij denkt dat het wel zou kunnen helpen, leest deze voor en plakt de tip naast de gele situatie. Vraag door bij de leerling en de rest van de klas: o Vind je deze situatie herkenbaar? Worstel je hier ook wel eens mee? o Wat denk je van de tip? Zou deze in deze situatie gelden? o Is deze tip iets voor jou? Zou jij het anders doen? Bekijk samen ook even de tips die in de jongerengids staan. Materiaal 2 kleuren post-its 38

Methodiekenbundel bij de JONGERENGIDS voor jongeren vanaf 16 jaar

Methodiekenbundel bij de JONGERENGIDS voor jongeren vanaf 16 jaar Methodiekenbundel bij de JONGERENGIDS voor jongeren vanaf 16 jaar Methodiekenbundel bij de JONGERENGIDS voor jongeren vanaf 16 jaar Een uitgave van: De Ambrassade vzw, Leopoldstraat 25 1000 Brussel Inhoudelijke

Nadere informatie

AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen)

AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen) AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen) (VAN KRACHT VANAF SEPTEMBER 200) VOOR DE EERSTE GRAAD 2 2 AANSLUITING BIJ DE VAKKEN aardrijkskunde biologie sociaal-economische initiatie

Nadere informatie

AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen)

AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen) AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen) (VAN KRACHT VANAF SEPTEMBER 00) VOOR DE DERDE GRAAD AANSLUITING BIJ DE VAKKEN De ethische matri aardrijkskunde biologie ecologie economie

Nadere informatie

METHODIEKENBUNDEL. 16-22 jaar

METHODIEKENBUNDEL. 16-22 jaar METHODIEKENBUNDEL 16-22 jaar METHODIEKENBUNDEL bij www.jongerengids.be voor 16- tot 22-jarigen 26 september 2015 1 Colofon Redactie: Incepti Eindredactie: De Ambrassade Lay-out voorpagina en werkbladen:

Nadere informatie

Geschiedenis en VOET

Geschiedenis en VOET Geschiedenis en VOET Per 1 september 2010 traden de nieuwe vakoverschrijdende eindtermen (VOET) in werking en vanaf 1 september 2011 zal de doorlichting de VOET meenemen in de focus van de scholen. De

Nadere informatie

Methodiekenbundel bij de JONGERENGIDS voor 8-11 jarigen

Methodiekenbundel bij de JONGERENGIDS voor 8-11 jarigen Methodiekenbundel bij de JONGERENGIDS voor 8-11 jarigen Methodiekenbundel bij de JONGERENGIDS voor 8-11 jarigen Een uitgave van: De Ambrassade vzw, Leopoldstraat 25 1000 Brussel Inhoudelijke realisatie

Nadere informatie

2. Projectomschrijving 6 3. Website & lespakket 7 4. Eindtermen 8. 2. Spelbord en spelkaarten 23. 2. HIV & soa 63

2. Projectomschrijving 6 3. Website & lespakket 7 4. Eindtermen 8. 2. Spelbord en spelkaarten 23. 2. HIV & soa 63 lespakket Lespakket Dicht bij mijn bed show Inhoudsopgave 1. Inleiding 5 2. Projectomschrijving 6 3. Website & lespakket 7 4. Eindtermen 8 5. PIKASOLL 9 1. RELATIes 11 1. Spel Reis rond de wonderlijke

Nadere informatie

METHODIEKENBUNDEL. 11-15 jaar

METHODIEKENBUNDEL. 11-15 jaar METHODIEKENBUNDEL 11-15 jaar METHODIEKENBUNDEL Bij www.jongerengids.be voor 11- tot 15-jarigen 26 september 2015 1 Colofon Redactie: Incepti Eindredactie: De Ambrassade Lay-out voorpagina, werkbladen,

Nadere informatie

Wervelende. Voorlichtingsshow

Wervelende. Voorlichtingsshow De Wervelende Voorlichtingsshow Introductieles/Omkadering 1. HINTS Doelstelling: Taal en termen kennen. Werkwijze: Om beurten krijgt men een woord in het oor gefluisterd door de begeleider De deelnemer

Nadere informatie

Educatief materiaal om te werken rond relaties en seksualiteit met de bijhorende VOET

Educatief materiaal om te werken rond relaties en seksualiteit met de bijhorende VOET 1 Educatief materiaal om te werken rond s en seksualiteit met de bijhorende VOET Beddengoed, voorbehoedmiddelengids voor jongeren Een heldere en leerrijke brochure, bruikbaar in klasverband. Het boekje

Nadere informatie

Taalvaardigheid Preventie en remediëring. -betrokkenheid verhogende werkvormen creëren -een maximale -herformuleren de lln het probleem

Taalvaardigheid Preventie en remediëring. -betrokkenheid verhogende werkvormen creëren -een maximale -herformuleren de lln het probleem Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VOET LEREN LEREN EN GOK Voet@2010 leren leren en thema s gelijke onderwijskansen Socio-emotionele ontwikkeling (1ste graad)

Nadere informatie

Pakket 5: auteursrechten

Pakket 5: auteursrechten Pakket 5: auteursrechten Inhoud 5. PAKKET 5: AUTEURSRECHTEN ENZ. 5.1 Eindtermen voor het lager onderwijs 3 5.2 Eindtermen voor het secundair onderwijs 4 5.3 Doelen 5 5.4 Links 6 5.5 Tip voor de leerkracht

Nadere informatie

Kop. Romp. Lesbrief Seksualiteit Leerjaar 1-Profiel1,2,3

Kop. Romp. Lesbrief Seksualiteit Leerjaar 1-Profiel1,2,3 Lesbrief Seksualiteit Leerjaar 1-Profiel1,2,3 Tijd: 50 minuten Voorbereiding: op www.meerdanliefde.nl is veel informatie te vinden in redelijk eenvoudige taal. Ook in het App Note Mouse draaiboek staan

Nadere informatie

Lesvoorbereiding : Voedingsindustrie (beroepen : kwaliteitsverantwoordelijke, productieoperator en onderhoudstechnicus)

Lesvoorbereiding : Voedingsindustrie (beroepen : kwaliteitsverantwoordelijke, productieoperator en onderhoudstechnicus) Lesvoorbereiding : Voedingsindustrie (beroepen : kwaliteitsverantwoordelijke, productieoperator en onderhoudstechnicus) Klas: 1ste graad secundair onderwijs Leervak: Techniek Onderwerp: Atelier i.v.m.

Nadere informatie

Studiedag Duurzame Ontwikkeling

Studiedag Duurzame Ontwikkeling Studiedag Duurzame Ontwikkeling Wanneer je een schip wilt bouwen, breng dan geen mensen bij elkaar om hout aan te slepen, werktekeningen te maken, taken te verdelen en werk te plannen, maar leer de mensen

Nadere informatie

Over taaie taboes en lastige liefdes

Over taaie taboes en lastige liefdes Seksuele diversiteit graad 3 Lesvoorbereiding Over taaie taboes en lastige liefdes Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Print het artikel Huwelijken

Nadere informatie

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën:

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: > Categorieën De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: 1 > Poten, vleugels, vinnen 2 > Leren en werken 3 > Aarde, water,

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Transport en logistiek (beroepen: planner, magazijnmedewerker en vrachtwagenchauffeur)

Lesvoorbereiding: Transport en logistiek (beroepen: planner, magazijnmedewerker en vrachtwagenchauffeur) Lesvoorbereiding: Transport en logistiek (beroepen: planner, magazijnmedewerker en vrachtwagenchauffeur) Klas: 1ste graad secundair onderwijs Leervak: Techniek Onderwerp: Atelier i.v.m. de beroepssectoren

Nadere informatie

Werkloos, hoezo? Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les:

Werkloos, hoezo? Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Werk graad 3 Lesvoorbereiding Werkloos, hoezo? Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Zet het luisterverhaal klaar op het smartboard. Print de memory

Nadere informatie

Werkvormen: Basis 6.1 Kwaliteiten van een vriend Reflectie Subgroepen 30 min 6.2 Hyves-profiel Reflectie Subgroepen (digi) 20 min.

Werkvormen: Basis 6.1 Kwaliteiten van een vriend Reflectie Subgroepen 30 min 6.2 Hyves-profiel Reflectie Subgroepen (digi) 20 min. Les 6: Gezocht: een vriend Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen weten wat ze belangrijk vinden in een vriendschap; Kinderen kunnen een aantal kenmerken en voorwaarden benoemen waar een vriendschap aan moet

Nadere informatie

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen.

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen. Groep 1, 2 1. Hallo, hier ben ik! 2. Prettig kennis te maken Kinderen leren elkaar beter kennen en ontdekken verschillen en overeenkomsten. 3. Samen in de klas Over elkaar helpen, geholpen worden en afspraken

Nadere informatie

Liefde, voor iedereen gelijk?

Liefde, voor iedereen gelijk? Seksuele diversiteit graad 2 Lesvoorbereiding Liefde, voor iedereen gelijk? Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Print de verhalen 'Het geheim van Mirjam'

Nadere informatie

Relationele vorming. De rol van ouders in de gezonde seksuele ontwikkeling van kinderen

Relationele vorming. De rol van ouders in de gezonde seksuele ontwikkeling van kinderen Relationele vorming De rol van ouders in de gezonde seksuele ontwikkeling van kinderen Programma Introductie relationele- en seksuele vorming Inventarisatie van vragen De seksuele ontwikkeling van kinderen

Nadere informatie

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken - 2 - Weer huiswerk? Nee, deze keer geen huiswerk, maar een boekje óver huiswerk! Wij (de meesters en juffrouws) horen jullie wel eens mopperen als je huiswerk opkrijgt.

Nadere informatie

TABAK ALCOHOL GAMEN. algemene sociale vaardigheden

TABAK ALCOHOL GAMEN. algemene sociale vaardigheden Leerlijnen per graad : 3 de graad LO 10-12j Doelstelling: Versterken van de kennis en vaardigheden die kinderen nodig hebben om gezonde keuzes te maken en niet te roken, geen alcohol te drinken en op een

Nadere informatie

Lesvoorbereiding. Inleiding voor de leerkracht :

Lesvoorbereiding. Inleiding voor de leerkracht : Lesvoorbereiding Inleiding voor de leerkracht : Child Focus, de Stichting voor Verdwenen en Seksueel Uitgebuite Kinderen, heeft als missie om de fenomenen van verdwijning en seksueel misbruik te bestrijden

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Chemie, kunststoffen en life-sciences (beroep: Onderzoeker)

Lesvoorbereiding: Chemie, kunststoffen en life-sciences (beroep: Onderzoeker) Lesvoorbereiding: Chemie, kunststoffen en life-sciences (beroep: Onderzoeker) Klas: 1ste graad secundair onderwijs Leervak: Techniek Onderwerp: Atelier i.v.m. de beroepssectoren en specifiek over de sector

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

WORKSHOP DOELGROEP. Lager Onderwijs 3 e graad. Secundair Onderwijs 1 e graad 2 e graad 3 e graad 4 e graad. Type ASO TSO BSO KSO

WORKSHOP DOELGROEP. Lager Onderwijs 3 e graad. Secundair Onderwijs 1 e graad 2 e graad 3 e graad 4 e graad. Type ASO TSO BSO KSO WORKSHOP NAAM ORGANISATIE TITEL WORKSHOP STUDIO GLOBO Aan Tafel! DOELGROEP Lager Onderwijs 3 e graad Secundair Onderwijs 1 e graad 2 e graad 3 e graad 4 e graad Type ASO TSO BSO KSO DBSO BuSO KORTE OMSCHRIJVING

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

Ong e pland. zwanger Onverwacht? Ongewenst? Wat nu?

Ong e pland. zwanger Onverwacht? Ongewenst? Wat nu? Ong e pland zwanger Onverwacht? Ongewenst? Wat nu? Alles over ongeplande zwangerschap Fara, luister- en informatiepunt rond zwangerschapskeuze tel. 016 38 69 50 www.faranet.be met Xtra voor jongeren LUNA

Nadere informatie

Ong e pland. zwanger Onverwacht? Ongewenst? Wat nu?

Ong e pland. zwanger Onverwacht? Ongewenst? Wat nu? Ong e pland zwanger Onverwacht? Ongewenst? Wat nu? Alles over ongeplande zwangerschap Fara, luister- en informatiepunt rond zwangerschapskeuze tel. 016 38 69 50 www.faranet.be met Xtra voor jongeren LUNA

Nadere informatie

Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 11: Wat is seks? Lesoverzicht

Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 11: Wat is seks? Lesoverzicht Les 11: Wat is seks? Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen kunnen verschillende betekenissen geven aan seksualiteit. Kinderen zijn zich ervan bewust dat iedereen seksuele gevoelens heeft, en dat je je daarvoor

Nadere informatie

v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan

v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan Alles over verslavingen Voor vragen over alcohol, illegale drugs, gokken en medicijnen: De DrugLijn tel. 078 15 10 20 www.druglijn.be SOS Nuchterheid tel. 09

Nadere informatie

Iedereen online, van 9 tot 99 jaar. Les 7 ... Facebook, sociaal zijn op het internet. Deze iconen tonen aan voor wie het document is

Iedereen online, van 9 tot 99 jaar. Les 7 ... Facebook, sociaal zijn op het internet. Deze iconen tonen aan voor wie het document is Les 7... Facebook, sociaal zijn op het internet Deze iconen tonen aan voor wie het document is Leerkrachten WebExperts Senioren Leerlingen Achtergrondinformatie Achtergrondinformatie voor de leerkracht

Nadere informatie

Mix & match: gezamelijke visie

Mix & match: gezamelijke visie Mix & match: gezamelijke visie Weten jullie waar jullie als groep voor staan, maar willen jullie graag nog een stap verder gaan? Werk dan een visie uit op alcohol- en druggebruik in de jeugdbeweging. Hierbij

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Kapper en schoonheidsspecialist (beroepen: kapper en schoonheidsspecialist)

Lesvoorbereiding: Kapper en schoonheidsspecialist (beroepen: kapper en schoonheidsspecialist) Lesvoorbereiding: Kapper en schoonheidsspecialist (beroepen: kapper en schoonheidsspecialist) Klas: 3 e graad basisonderwijs Leervak: WO Technologie - Maatschappij Onderwerp: Atelier i.v.m. de beroepssectoren

Nadere informatie

IEMAND VAN JE FAMILIE

IEMAND VAN JE FAMILIE POLITIE STEUNKAARTJE IEMAND VAN JE FAMILIE STEUNKAARTJE IEMAND VAN JE GEZIN STEUNKAARTJE JE VERKERING STEUNKAARTJE BESTE VRIEND/VRIENDIN STEUNKAARTJE HUISARTS STEUNKAARTJE (LEERLING)BEGELEIDER STEUNKAARTJE

Nadere informatie

Lieve ouder, De inhoud van wat je schrijft is persoonlijk. Probeer eerlijk te zijn in wat je schrijft en je gevoelens toe te laten.

Lieve ouder, De inhoud van wat je schrijft is persoonlijk. Probeer eerlijk te zijn in wat je schrijft en je gevoelens toe te laten. Lieve ouder, Langs de één of andere weg ben je in het bezit gekomen van dit boekje, omdat je je kindje verloor door abortus en je het daar moeilijk mee hebt. Dit boekje is een soort dagboek, een leidraad

Nadere informatie

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel DOCUMENT VVKSO Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica Dit document is een aanvulling op het algemeen servicedocument

Nadere informatie

Talenposters. Doel. Tijd. Hoe. Stap 1 MAAK JE SILHOUET

Talenposters. Doel. Tijd. Hoe. Stap 1 MAAK JE SILHOUET Talenposters Leerlingen staan doorgaans niet zo bewust stil bij de talige bagage waarover ze beschikken of dat ze betekenissen geven aan diverse talen. Met deze activiteit zetten we hen aan het denken

Nadere informatie

Kaarten voor Leerling-bemiddeling

Kaarten voor Leerling-bemiddeling Math Boesten Communicatie & Conflicthantering Mediation Training Coaching Arno Callemeijn Communicatie & Conflicthantering Mediation Training Coaching Kaarten voor Leerling-bemiddeling Een handzaam hulpmiddel

Nadere informatie

(On)g e pland. zwanger Verwacht of ongepland? Wat nu?

(On)g e pland. zwanger Verwacht of ongepland? Wat nu? (On)g e pland zwanger Verwacht of ongepland? Wat nu? Alles over zwangerschap Fara, luister- en informatiepunt rond zwangerschapskeuze tel. 016 38 69 50 www.faranet.be met Xtra voor jongeren LUNA alle vragen

Nadere informatie

JONG HOEZO ANDERS?! EN HOOGGEVOELIG. Informatie, oefeningen en tips voor hooggevoelige jongeren

JONG HOEZO ANDERS?! EN HOOGGEVOELIG. Informatie, oefeningen en tips voor hooggevoelige jongeren Ellen van den Ende in samenwerking met Mariëtte Verschure JONG EN HOOGGEVOELIG HOEZO ANDERS?! Informatie, oefeningen en tips voor hooggevoelige jongeren Uitgeverij Akasha Inhoud Hooggevoelig, hoezo anders?!

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Metaal en Technologie (beroepen: lasser, elektricien, matrijzenbouwer, )

Lesvoorbereiding: Metaal en Technologie (beroepen: lasser, elektricien, matrijzenbouwer, ) Lesvoorbereiding: Metaal en Technologie (beroepen: lasser, elektricien, matrijzenbouwer, ) Klas: 1ste graad secundair onderwijs A stroom / B - stroom Leervak: Techniek Onderwerp: Atelier i.v.m. de beroepssector

Nadere informatie

Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER

Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER kleuter 2,5-6j 1 ste graad LO 6-8j 2 de graad LO 8-10j 3 de graad LO 10-12j doelstelling doelstelling doelstelling doelstelling Versterken

Nadere informatie

Liefde, relaties en seksualiteit 17 april Nieuwegein

Liefde, relaties en seksualiteit 17 april Nieuwegein Liefde, relaties en seksualiteit 17 april Nieuwegein Inhoud Wat is seksualiteit? Seksuele vorming in de school? Draagvlak bij school, ouders en leerlingen De rol van de leerkracht Vaardigheden van de leerkracht

Nadere informatie

Bedrijf en effecten - 3 Talenten en beroepen

Bedrijf en effecten - 3 Talenten en beroepen Klas in bedrijf www.klasinbedrijf.be Werkbladen Techniek in de klas Reëel bedrijfsbezoek Bedrijf en effecten - 3 Talenten en beroepen Peter Hantson 2013 2015 Dit materiaal is auteursrechtelijk beschermd.

Nadere informatie

WORKSHOP. Type ASO TSO BSO KSO DBSO (mits afstemming vooraf)

WORKSHOP. Type ASO TSO BSO KSO DBSO (mits afstemming vooraf) WORKSHOP NAAM ORGANISATIE TITEL WORKSHOP Studio Globo En... Actie?! DOELGROEP Lager Onderwijs 3 e graad Secundair Onderwijs 1 e graad 2 e graad 3 e graad 4 e graad Type ASO TSO BSO KSO DBSO (mits afstemming

Nadere informatie

Let s talk about sex Eerste hulp bij seksuele voorlichting

Let s talk about sex Eerste hulp bij seksuele voorlichting Let s talk about sex Eerste hulp bij seksuele voorlichting Normen en waarden De spelleider wijst iemand aan die een casus voorlegt waarin seksuele voorlichting is gegeven aan een cliënt. Bespreek in tweetallen

Nadere informatie

Mijn computer is leuk

Mijn computer is leuk Handleiding Mijn computer is leuk Ouders praten samen over computers, kinderen en opvoeding Pharos, 2014 Marjolijn van Leeuwen INHOUDSOPGAVE Inleiding blz. 3 De themabijeenkomst blz. 5 Thema 1, oefeningen

Nadere informatie

WORKSHOP HET AFRIKAANSE SCHOONHEIDSIDEAAL

WORKSHOP HET AFRIKAANSE SCHOONHEIDSIDEAAL WORKSHOP HET AFRIKAANSE SCHOONHEIDSIDEAAL NAAM ORGANISATIE : AFRIKA AT HOME vzw TITEL WORKSHOP: HET AFRIKAANSE SCHOONHEIDSIDEAAL. Beleef de schoonheid in Afrika DOELGROEP : Kleuter / Lager Onderwijs 3

Nadere informatie

Werkvormen bij Elk kind heeft recht op een gelijke behandeling (Uit: Recht in de roos) 1. De gelen en de groenen* Doel. Benodigdheden. Tijd.

Werkvormen bij Elk kind heeft recht op een gelijke behandeling (Uit: Recht in de roos) 1. De gelen en de groenen* Doel. Benodigdheden. Tijd. Werkvormen bij Elk kind heeft recht op een gelijke behandeling (Uit: Recht in de roos) 1. De gelen en de groenen* Debatteren over regels in de maatschappij. Discriminatie ervaren. Macht en machteloosheid

Nadere informatie

Theater/Bioscoop De Nieuwe Kolk

Theater/Bioscoop De Nieuwe Kolk Theater/Bioscoop De Nieuwe Kolk Reclame maken, doe je zo! Groep 6 Thema-overzicht Thema-overzicht Reclame maken, doe je zo! Groep 6 Theater/Bioscoop De Nieuwe Kolk Kern van het thema Het thema Functies

Nadere informatie

Kinderrechtswinkels, vzw, Hoogstraat 81, 9000 Gent krw.koepel@kinderrechtswinkel.be - www.kinderrechtswinkel.be. Karin Maes

Kinderrechtswinkels, vzw, Hoogstraat 81, 9000 Gent krw.koepel@kinderrechtswinkel.be - www.kinderrechtswinkel.be. Karin Maes REALISATIE Kinderrechtswinkels, vzw, Hoogstraat 81, 9000 Gent krw.koepel@kinderrechtswinkel.be - www.kinderrechtswinkel.be EINDREDACTIE Karin Maes VERANTWOORDELIJKE UITGEVER Marc Morris, secretaris-generaal.

Nadere informatie

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft!

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! Scott de Jong http://www.positiefleren.nl - 1 - Je leest op dit moment versie 2.0 van het Ebook: 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft.

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Van nodig of leuk? tot kinderrechten in de krant

Van nodig of leuk? tot kinderrechten in de krant Van nodig of leuk? tot kinderrechten in de krant (Uit: Recht in de roos) (Uit: het land van Kwien: educatief pakket 2 de en 3 de graad) Doel Kennismaken met kinderrechten. Het onderscheid begrijpen tussen

Nadere informatie

2 > Kerndoelen 11. 4 > Aan de slag 15. 5 > Introductie van de manier van werken 22. 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27

2 > Kerndoelen 11. 4 > Aan de slag 15. 5 > Introductie van de manier van werken 22. 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27 Inhoud 1 > Uitgangspunten 9 2 > Kerndoelen 11 3 > Materialen 12 4 > Aan de slag 15 5 > Introductie van de manier van werken 22 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27 7 > Waarom samenwerkend

Nadere informatie

(Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding

(Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding (Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding Aan de slag met lezen in beroepsgerichte vakken Voor de verbetering van leesvaardigheid is het belangrijk dat leerlingen regelmatig en veel lezen. Hoe krijg

Nadere informatie

Handleiding/verbetersleutel voor de leerkracht bij themafiche 25 jaar IVRK

Handleiding/verbetersleutel voor de leerkracht bij themafiche 25 jaar IVRK Eindtermen: Wereldoriëntatie 3.1* ; 4.13 ; 4.15 ; 5.8 ; 5.9* Sociale vaardigheden 1.6 ; 3 Nederlands 2.9* ; 2.10* ; 3.4 ; 4.6 ; 4.7 Muzische vorming Handleiding/verbetersleutel voor de leerkracht bij themafiche

Nadere informatie

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders Grafisch ontwerp: Ontwerpstudio 2 MAAL EE Bij huiselijk geweld tussen (ex-)partners worden kinderen vaak over het hoofd gezien. Toch hebben

Nadere informatie

Charter collectieve rechten en plichten

Charter collectieve rechten en plichten Charter collectieve rechten en plichten Van Begeleid Wonen Zennestreek vzw het voor Personen met een ( VAPH) (erkenningsnummer 409200333) Ons adres: In dit charter leggen we duidelijk uit hoe we werken

Nadere informatie

Safe surfen. www.safesurfen.be. Safe surfen juf Lies 1

Safe surfen. www.safesurfen.be. Safe surfen juf Lies 1 Safe surfen www.safesurfen.be Safe surfen juf Lies 1 INLEIDING 1. WAAROVER GAAT DEZE BUNDEL? Deze bundel wil je op weg helpen om veilig op het internet te surfen. In de bundel staan gevaren van het internet

Nadere informatie

Mishandeling en seksueel. Laat het niet zomaar gebeuren

Mishandeling en seksueel. Laat het niet zomaar gebeuren Mishandeling en seksueel geweld Laat het niet zomaar gebeuren Alles over mishandeling en seksueel geweld Meldpunt Geweld, Misbruik en Kindermishandeling tel. 1712 elke werkdag van 9 tot 17 uur Dit nummer

Nadere informatie

LEERKRACHTGEDEELTE ACTIVITEIT HOE-FILE: HOE MAAK IK HET UIT? VAN LIEF NAAR EX.

LEERKRACHTGEDEELTE ACTIVITEIT HOE-FILE: HOE MAAK IK HET UIT? VAN LIEF NAAR EX. LEERKRACHTGEDEELTE ACTIVITEIT HOE-FILE: HOE MAAK IK HET UIT? VAN LIEF NAAR EX. Omschrijving van de activiteit De leerlingen lezen tips over correct handelen als je het uitmaakt met je lief. Ze bespreken

Nadere informatie

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel DOCUMENT VVKSO Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica Dit document is een aanvulling op het algemeen servicedocument

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Als je ouders uit elkaar gaan

Als je ouders uit elkaar gaan Scheiding Als je ouders uit elkaar gaan Alles over scheiden Als je ouders apart gaan wonen www.tweehuizen.be De Kinderrechtswinkel, voor informatie over jouw rechten tel. 070 21 00 71 www.kinderrechtswinkel.be

Nadere informatie

WORKSHOP DE SMAAK VAN AFRIKA : proeven van de Oost-Afrikaanse keuken

WORKSHOP DE SMAAK VAN AFRIKA : proeven van de Oost-Afrikaanse keuken WORKSHOP DE SMAAK VAN AFRIKA : proeven van de Oost-Afrikaanse keuken NAAM ORGANISATIE : AFRIKA AT HOME vzw TITEL WORKSHOP: DE SMAAK VAN AFRIKA : proeven van de Oost- Afrikaanse keuken DOELGROEP : Kleuter

Nadere informatie

Vind je eigen geld uit

Vind je eigen geld uit Geld graad 2 Vind je eigen geld uit Lesvoorbereiding Print verhaal Meneertje Yamada en de drukbezette zakenman uit en steek hem in een envelop. Print, schrijf zelf (of laat overschrijven) brief 1 van meter

Nadere informatie

Professoren in systeemdenken

Professoren in systeemdenken Wonen graad 2 Lesvoorbereiding Professoren in systeemdenken Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les Print de aspectkaarten zoveel keer als nodig. Elke leerling

Nadere informatie

Voordoen (modelen, hardop denken)

Voordoen (modelen, hardop denken) week 11-12 maart 2012 - hardop-denktekst schrijven B Voordoen (modelen, hardop denken) Waarom voordoen? Net zoals bij lezen, leren leerlingen heel veel over schrijven als ze zien hoe een expert dit (voor)doet.

Nadere informatie

You bet! Educatief pakket over gokken voor 16-18-jarigen

You bet! Educatief pakket over gokken voor 16-18-jarigen You bet! Educatief pakket over gokken voor 16-18-jarigen V.U. Paul Van Deun VAD, Vanderlindenstraat 15, 1030 Brussel - januari 2016 D/2016/6030/3 De DrugLijn is een initiatief van VAD - VAD wordt gefinancierd

Nadere informatie

Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland

Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland week 2 9 januari 2012 Handleiding Schrijven niveau A Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland Inhoud Eenmalig afdrukken: Handleiding les 1 en 2 Hardopdenk-tekst Voor de leerlingen: Leerlingblad

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

> NASLAG WERKWINKEL LEERLINGEN IN DE SCHOOLRAAD Studiedag Leerlingen en school: partners in crime? 24-04-3013

> NASLAG WERKWINKEL LEERLINGEN IN DE SCHOOLRAAD Studiedag Leerlingen en school: partners in crime? 24-04-3013 > NASLAG WERKWINKEL LEERLINGEN IN DE SCHOOLRAAD Studiedag Leerlingen en school: partners in crime? 24-04-3013 Leerlingen uit het secundair onderwijs mogen vertegenwoordigd zijn als partner op de schoolraad.

Nadere informatie

Een nieuwe bank. Lesvoorbereiding Crisis graad 2. Verwondering

Een nieuwe bank. Lesvoorbereiding Crisis graad 2. Verwondering Een nieuwe bank Lesvoorbereiding Crisis graad 2 Voorzie speelgoed - geld, echte kleine muntstukken of print het blad met de centen. Op elk blad staan 100 centen in rijen van 10. Zo kan je gemakkelijk het

Nadere informatie

SPOT EEN JOB! Later wil ik worden. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS

SPOT EEN JOB! Later wil ik worden. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS SPOT EEN JOB! Wie zoekt die vindt! Er zijn veel manieren om vacatures te vinden. In dit lespakket worden de jongeren aan het werk gezet om via verschillende kanalen vacatures te vinden: kranten, internet,

Nadere informatie

Meningsvorming: jij en vluchtelingen

Meningsvorming: jij en vluchtelingen Meningsvorming: jij en vluchtelingen Korte omschrijving Het kan uw leerlingen bijna niet ontgaan zijn dat de Europese Unie te maken heeft met een grote stroom vluchtelingen. Sinds een paar maanden is dit

Nadere informatie

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Creatief en flexibel toepassen van Triplep Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Programma Overzicht Kennismaking Persoonlijke werving van ouders Een goede relatie opbouwen met de ouders

Nadere informatie

13 Jij en pesten. Ervaring

13 Jij en pesten. Ervaring 82 13 Jij en pesten Wat doe ik hier vandaag? P Ik word me ervan bewust hoe erg het is om iemand te pesten en gepest te worden. P Ik leer dat ik met anderen steeds weer respectvol moet omgaan. P Ik ken

Nadere informatie

Uitleg boekverslag en boekbespreking

Uitleg boekverslag en boekbespreking Uitleg boekverslag en boekbespreking groep 7 schooljaar 2014-2015 Inhoudsopgave: Blz. 3 Blz. 3 Blz. 3 Blz. 4 Blz. 6 Blz. 7 Blz. 7 Stap 1: Het lezen van je boek Stap 2: Titelpagina Stap 3: Inhoudsopgave

Nadere informatie

WIJ BESLISSEN MEE: KINDEREN EN INSPRAAK

WIJ BESLISSEN MEE: KINDEREN EN INSPRAAK WIJ BESLISSEN MEE: KINDEREN EN INSPRAAK VOORBESPREKING Een kinderreglement Kinderen laten nadenken over de rechten van het kind. Verzamel samen met de kinderen materiaal uit de media waarin kinderen betrokken

Nadere informatie

V e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan

V e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan V e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan Alles over verslavingen De Druglijn tel. 078 15 10 20 www.druglijn.be SOS Nuchterheid tel. 09 330 35 25 www.sosnuchterheid.org Anonieme Alcoholisten Vlaanderen

Nadere informatie

Wijzer in de Liefde LES 1

Wijzer in de Liefde LES 1 Wijzer in de Liefde Draaiboek voor het geven van seksuele voorlichting aan en seksuele vorming van jeugdige asielzoekers en nieuwkomers LES 1 - Kennismaken met seksualiteit - Lesopzet Inleiding Les 1 gaat

Nadere informatie

Films kijken op internet: verboden of niet?

Films kijken op internet: verboden of niet? Les over auteursrecht tekst niveau A Films kijken op internet: verboden of niet? Veel mensen kijken graag naar films. Jij ook? Als je zin hebt om een film te zien, kun je natuurlijk naar de bioscoop gaan.

Nadere informatie

Klas in bedrijf. Werkbladen. Bedrijf en logistiek proces - 3. Talenten en beroepen: logistiek. Peter Hantson

Klas in bedrijf. Werkbladen. Bedrijf en logistiek proces - 3. Talenten en beroepen: logistiek. Peter Hantson Klas in bedrijf www.klasinbedrijf.be Werkbladen Techniek in de klas Reëel bedrijfsbezoek Bedrijf en logistiek proces - 3 Talenten en beroepen: logistiek Peter Hantson 2013 2015 Dit materiaal is auteursrechtelijk

Nadere informatie

Intensieve Kortdurende Thuisbegeleiding. Onthaalbrochure voor jongeren. Deze brochure is van:

Intensieve Kortdurende Thuisbegeleiding. Onthaalbrochure voor jongeren. Deze brochure is van: Intensieve Kortdurende Thuisbegeleiding Onthaalbrochure voor jongeren Deze brochure is van: Inhoudstafel Voorwoord 3 Wie zijn we? 4 Wie kom ik tegen? 6 Belangrijke nummers 7 Hoe kan je ons bereiken? 8

Nadere informatie

(1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor

(1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor (1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor Beschrijving (ter info voor gastdocent) Deze gastles gaat over je leefstijl en welk soort uitgavenpatroon de leerling heeft. Ben je je bewust

Nadere informatie

B&O Info Tel.: 06-20657425 E-mail: info@bo-info.nl Internet: www.bo-info.nl Twitter: @bo_info Facebook: https://www.facebook.com/bo.

B&O Info Tel.: 06-20657425 E-mail: info@bo-info.nl Internet: www.bo-info.nl Twitter: @bo_info Facebook: https://www.facebook.com/bo. Er is niet één antwoord te geven op de vraag hoe vaak of hoe lang een kind op een tablet, smartphone of computer mag. Dat hangt sterk af van het kind en de situatie. Deskundigen zijn het er wel over eens

Nadere informatie

Welkom bij. Mijn puber en de sociale media hoe ga ik daar mee om? Gaby Herweijer

Welkom bij. Mijn puber en de sociale media hoe ga ik daar mee om? Gaby Herweijer Welkom bij Mijn puber en de sociale media hoe ga ik daar mee om? Gaby Herweijer Welkom in de Puberteit Pubers ondergaan veel veranderingen Vrienden School Lichamelijk Seksualiteit Hersenen Pubers vragen

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E.

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Page of 6 Enquête basisonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas zit je?

Nadere informatie

a. vakgebonden eindtermen p. 2 b. leerplandoelstelllingen in het vrij onderwijs (VSKO) p. 3

a. vakgebonden eindtermen p. 2 b. leerplandoelstelllingen in het vrij onderwijs (VSKO) p. 3 VELDWERK LANDSCHAP DOELEN Met dit educatief pakket, ontwikkeld door de natuur- en milieueducatie dienst van de Provincie West-Vlaanderen worden belangrijke doelen en leerplandoelstellingen bereikt in het

Nadere informatie

Je bent je bewust van je eigen referentiekader en houdt er rekening mee dat anderen handelen vanuit hun referentiekader.

Je bent je bewust van je eigen referentiekader en houdt er rekening mee dat anderen handelen vanuit hun referentiekader. 3. Samen eten Een Afrikaanse vrouw nodigt de Vlaamse buurkinderen uit voor het eten. De buurvrouw komt thuis en vindt haar kinderen niet. Ze is ongerust en maakt zich kwaad. Je gaat toch niet zomaar bij

Nadere informatie

Werkvorm: Bekend, Benieuwd en Bewaard.

Werkvorm: Bekend, Benieuwd en Bewaard. Werkvorm: Bekend, Benieuwd en Bewaard. Doel: Eén van jullie groep gaat opschrijven wat jullie al weten over De Tweede Wereldoorlog (bekend). Daarna schrijven jullie op wat jullie graag willen weten over

Nadere informatie

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie (MO)

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie (MO) RLLL-RLLL-EXT-ADV-007bijl3 Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie (MO) Opleiding AO BE 20 (Ontwerp) Versie {1.0} (Ontwerp) Pagina 1 van 11 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 15

Nadere informatie

lesprogramma PO activerende lessen over respect voor het primair onderwijs

lesprogramma PO activerende lessen over respect voor het primair onderwijs lesprogramma PO activerende lessen over respect voor het primair onderwijs Wordle van respect Duur Materialen een computer met internetverbinding Introductie Op 8 november is het de Dag van Respect. Deze

Nadere informatie