UI T D E P R A K T IJ K

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "UI T D E P R A K T IJ K"

Transcriptie

1 VOH IN GEOUWEN UI D E P R A K IJ K Veel schadegevallen in de bouw hebben te maken met vocht. Vochtproblemen komen zowel voor in de bouwfase, als in de gebruiksfase van een gebouw. Zij kunnen verregaande gevolgen hebben. Daarom beslisten de drie W OORZAKEN EN REMEDIES Luc Firket, arch., technologisch adviseur*, W om Van den ossche, ing., technologisch adviseur*, W * echnologische Adviseerdienst Vocht, gesubsidieerd door de Gewesten Gewesten in samenwerking met het W een technologische adviseerdienst op te richten, met de bedoeling vochtproblemen zoveel mogelijk te voorkomen en, waar nodig, oplossingen te zoeken voor bestaande problemen. 1 VOHGEHALE ij de vaste stoffen onderscheidt men poreuze (uit VAN MAERIALEN poriën opgebouwde) en niet-poreuze materialen. Niet-poreuze materialen, zoals glas en metaal, kunnen geen water opnemen. Onder de poreuze materialen kunnen enkel de materialen met open poriën water opnemen. ij deze laatste vormen de poriën een netwerk van capillairen, waarin water als damp of als vloeistof kan doordringen. Dit veronderstelt dat de poriëndiameter voldoende groot is. 2 In de han- Alle materialen met open poriën kunnen teoretisch een vochthoeveelheid bevatten tussen 0 kg/m 3 en het verzadigingsvochtgehalte. ussen deze twee extreme waarden zijn niet alle toestanden even waarschijnlijk. Enkele vochtgehalten zijn karakteristiek : het hygroskopisch vochtgehalte, het kritisch vochtgehalte, het capillair vochtgehalte en het maximaal vochtgehalte of verzadigingsvochtgehalte : hygroskopisch vochtgehalte : dit is het vochtgehalte dat een materiaal met open poriën aanneemt bij een bepaalde relatieve luchtvochtigheid; het hygroskopisch vochtgehalte is over het algemeen afhankelijk van de relatieve luchtvochtigheid en in mindere mate van de temperatuur kritisch vochtgehalte : dit is het vochtgehalte waaronder geen en waarboven wel capillair watertransport mogelijk is capillair vochtgehalte : dit is het maximale vochtgehalte dat in een materiaal, in kontakt met een waterspiegel, kan worden aangetroffen verzadigingsvochtgehalte : dit vochtgehalte kan alleen bereikt worden door op kunstmatige wijze de lucht uit de poriën te onttrekken en deze met water te vullen. Het is dus een teoretische waarde. MEEN VAN HE VOHGEHALE del bestaan diverse toestellen waarmee op min of meer nauwkeurige wijze het vochtgehalte van een materiaal kan worden gemeten. De meest courante toestellen meten de elektrische weerstand van het materiaal en maken het mogelijk het vochtgehalte te bepalen aan de hand van een in te stellen schaal of met behulp van tabellen. Daarbij dient opgemerkt te worden dat de invloed van het vochtgehalte op de elektrische weerstand niet bij alle materialen gelijk is. Meetresultaten, bekomen met toestellen die slechts van één enkele schaalverdeling zijn voorzien en waarbij geen omzettingstabellen beschikbaar zijn, zijn slechts geldig voor een welbepaalde soort materialen (dit is bij voorbeeld het geval bij houtvochtmeters). Extrapolatie naar andere materialen dient met de nodige omzichtigheid te gebeuren. oestellen zonder duidelijke gegradueerde schaal geven doorgaans slechts een indikatie van het vochtgehalte. Maar ook de resultaten van duidelijk gegradueerde elektrische toestellen dienen juist geïnterpreteerd te worden. Zo kan de aanwezigheid van zouten (bij voorbeeld in pleisterwerk) het elektrisch geleidingsvermogen van het te onderzoeken materiaal sterk doen toenemen. Voorts dient erop gelet te worden dat steeds een goed kontakt bestaat tussen de materie waarin gemeten wordt en de polen van het toestel. Om deze reden wordt het vochtgehalte van dekvloeren, beton of metselwerk bij voorkeur niet met een elektrische vochtmeter bepaald. Soms komt het voor dat de polen van een elektrische vochtmeter kortgesloten worden, bij voorbeeld door de aanwezigheid van 17 ZOMER 1993

2 W metaalpapier achter het behang. Dit kan verkeerdelijk de indruk geven dat het onderzochte materiaal zeer vochtig is. Voor steenachtige materialen gebruikt men doorgaans een carbidefles om het vochtgehalte te bepalen. In moeilijke gevallen kan het vochtgehalte van een materiaal gemeten worden door de bepaling van het gewichtsverlies na gedwongen droging in een oven. Deze proeven zijn duurder en enkel voor metingen in beton en in speciale gevallen te verantwoorden. De eenheden, die gebruikt worden om het vochtgehalte van een materiaal uit te drukken, zijn niet voor alle materialen dezelfde. Voor anorganische materialen (baksteen, pleister, beton,...) drukt men het vochtgehalte uit in kg water per m 3 materiaal (kg/m 3 ). ij plantaardige materialen (hout,...) wordt het vochtgehalte uitgedrukt in kg water per kg materiaal, of ook soms in massaprocenten (kg/kg of gewicht %). Voor kunststofschuim (isolatiematerialen,...) wordt het vochtgehalte uitgedrukt in m 3 per m 3 materiaal of ook soms in volumeprocenten (m 3 /m 3 of volume %). 3 OORZAKEN Vochtproblemen kunnen VAN VOH zeer uiteenlopende oorzaken hebben. Zowel het voorkomen als het oplossen van vochtproblemen vergen een degelijke kennis van de oorzaak. De diverse potentiële oorzaken van vochtproblemen, die door onze diensten werden vastgesteld, zijn : bouwvocht ( 3.1) hygroskopiciteit en kondensatie ( 3.2) infiltraties via gevels ( 3.3.1), daken ( 3.3.2), kelders ( 3.3.3) of schrijnwerk ( 3.3.4) opstijgend vocht ( 3.4) toevallige oorzaken ( 3.5). 3.1 OUWVOH Onder bouwvocht verstaat men het vocht dat in de konstruktie of een deel ervan aanwezig is na het beëindigen van de bouwwerken. ouwvocht is dus een gevolg van het water dat door de bouwmaterialen wordt opgenomen tijdens hun opslag, hun verwerking of bij neerslag in de bouwfase. ouwvocht kan over het algemeen niet vermeden worden. Wel is het mogelijk de hoeveelheid ervan te beperken. Men schat dat na de bouw van een courante, traditioneel opgetrokken woning 3000 tot 5000 liter bouwvocht moeten worden afgevoerd. ij prefab woningen en houtskeletbouw is deze hoeveelheid doorgaans kleiner. abel 1 geeft een schatting van de hoeveelheid bouwvocht die in enkele bouwmaterialen aanwezig kan zijn. Daarbij valt op dat het niet uitgesloten is dat bepaalde materialen meer dan capillair vocht kunnen bevatten. Droge ouw- apillair Materiaal volumemassa vocht vochtgehalte [kg/m 3 ] [kg/m 3 ] [kg/m 3 ] aksteen tot tot 210 ellenbeton imsbeton Slakkenbeton Met geëxpandeerde klei bereid beton Houtwolcementplaten Grindkorrelbeton abel 1 Geschatte hoeveelheid bouwvocht in sommige materialen. ouwvocht is niet alleen belangrijk bij het gebruik van het gebouw, maar ook (en vooral) tijdens de afwerking ervan. epaalde bouwmaterialen zijn namelijk vochtgevoelig of gedragen zich slecht indien zij in vochtige omstandigheden geplaatst zijn. Wij denken daarbij in het bijzonder aan volgende problemen : hygroskopische bewegingen van houten binnenschrijnwerk houten en soepele vloerbedekkingsmaterialen : deze vergen over het algemeen een relatief droge ondergrond. Voor cementgebonden dekvloeren moet de massavochtigheid, vóór het plaatsen van een weinig dampdoorlatende vloerbedekking of een parketvloer, kleiner zijn dan 3 % (gewichtspercent); deze waarde bedraagt 1 % voor anhydrietdekvloeren pleisterwerken : doorgaans worden deze uitgevoerd vóór het aanbrengen van de dekvloeren; indien het pleisterwerk tot op een te laag niveau wordt doorgetrokken of niet wordt verwijderd vóór het plaatsen van de dekvloer, kan het door capillaire opzuiging het bouwvocht uit de dekvloer opnemen (afbeelding 1). 18 ZOMER 1993

3 UI D E P R A K IJ K W pleisterlaag mortelstop plint stelmortel van de plint De oppervlaktetemperatuur van een bouwdetail (bij voorbeeld een linteel boven een raam) hangt af van de binnentemperatuur, de buitentemperatuur, de geometrie van het detail en de mate waarin warmte kan toegevoerd worden. Aan de hand van een berekenbare parameter, temperatuurfaktor (τ) genoemd, die afhankelijk is van de geometrie van het detail, kan men onder gegeven omstandigheden van binnen- en buitenklimaat de kans op oppervlaktekondensatie bij een normaal gebruik van de woning schatten. Hoe hoger de temperatuurfaktor, hoe hoger de oppervlaktetemperatuur van het detail, en dus hoe kleiner de kans op oppervlaktekondensatie. 3.2 abel 2 Dauwpunt van vochtige lucht bij 20. HYGROSKOPIIEI EN KONDENSAIE Afb. 1 Detail van de aansluiting tussen de dekvloer en de muur. Lucht bevat een zekere hoeveelheid waterdamp. De maximale hoeveelheid waterdamp (verzadiging) die lucht kan bevatten, is afhankelijk van de temperatuur. Hoe hoger de luchttemperatuur, hoe meer waterdamp de lucht kan opnemen. De verhouding van de partiële druk van de aanwezige damp tot de dampdruk bij verzadiging en bij dezelfde temperatuur geeft de relatieve vochtigheid van de lucht. Wanneer lucht met een bepaalde relatieve vochtigheid afgekoeld wordt, zal bij een gegeven temperatuur kondensatie ontstaan. Deze temperatuur noemt men het dauwpunt van de lucht. Wanneer vochtige lucht in aanraking komt met een oppervlak, waarvan de temperatuur lager is dan het dauwpunt van de lucht, treedt er oppervlaktekondensatie op. Het dauwpunt van de lucht zal hoger zijn naarmate de relatieve luchtvochtigheid hoger is. abel 2 geeft het dauwpunt van vochtige lucht met een temperatuur van 20. RELAIEVE DAUWPUN LUHVOHIGHEID [%] [ ] 50 9, , , , , , , , ,2 Rekening houdend met de praktische moeilijkheden om een voldoende hoge temperatuurfaktor te bereiken bij koudebruggen, kan volgende minimumwaarde voorgesteld worden : τ min = 0,70. De latei, uitgevoerd volgens het schema in afbeelding 2, maar zonder spouwisolatie, levert als kleinste temperatuurfaktor 0,59 op. Is er wel spouwisolatie aanwezig, dan bedraagt de kleinste temperatuurfaktor slechts 0,35. Wordt de latei evenwel uitgevoerd zoals in afbeelding 3 aangeduid, dan levert de uitvoering met een geïsoleerde spouwmuur de kleinste temperatuurfaktor van 0,87 op, terwijl de uitvoering met een niet-geïsoleerde spouwmuur slechts een temperatuurfaktor van 0,70 oplevert. Men kan stellen dat koudebruggen bij geïsoleerde spouwmuren meer geaccentueerd zijn dan bij niet-geïsoleerde spouwmuren. Dit toont aan dat men bijzondere aandacht dient te besteden aan het vermijden van koudebruggen in geïsoleerde konstrukties. De latei kan eventueel aan de binnenkant geïsoleerd worden, zoals aangeduid in afbeelding 4. Een goede lucht- en dampdichte uitvoering is daarbij van zeer groot belang, maar niet steeds eenvoudig te verwezenlijken. Wanneer in een gebouw voldaan is aan de voorwaarde τ min = 0,70, kan men zich afvragen hoe oppervlaktekondensatie kan vermeden worden. Men kan aantonen dat het dauwpunt van de lucht in een verwarmde kamer, waarin vocht geproduceerd wordt, daalt naarmate het ventilatiedebiet van de kamer toeneemt. Anderzijds neemt de oppervlaktetemperatuur toe wanneer de kamer tot een hogere temperatuur verwarmd wordt. eide maatregelen verminderen de kans op oppervlaktekondensatie. De relatieve luchtvochtigheid wordt bij voorkeur ingesteld tussen 30 en 70 %, met een optimum van 50 %. 19 ZOMER 1993

4 W Afb. 2 Latei of randbalk van beton zonder termische onderbreking. Doorsnede ter plaatse van een raam. Afb. 3 Latei of randbalk van beton met termische onderbreking. Doorsnede ter plaatse van een raam. 1. volle baksteen 2. holle baksteen 3. isolatiemateriaal 4. holle plaat 5. dekvloer 6. normaal gewapend beton Afb. 4 Latei of randbalk van beton met binnenisolatie. Doorsnede ter plaatse van een raam. Het is dan ook van groot belang ventilatiemogelijkheden te voorzien bij het ontwerpen van de woning. De eenvoudigste metode is uiteraard stootventilatie (openen van ramen). Deze metode heeft echter belangrijke nadelen : er wordt alleen geventileerd wanneer het raam open is het openen van ramen geeft meestal aanleiding tot hoge ventilatiedebieten en veroorzaakt in winteromstandigheden snelle afkoeling en hinderlijke tocht indien de ramen niet geregeld worden geopend, is oppervlaktekondensatie in matig of niet verwarmde, bewoonde kamers (slaapkamers) in winteromstandigheden niet te vermijden het langdurig open blijven van ramen heeft tot gevolg dat zowel de temperatuur als de relatieve vochtigheid van het binnenklimaat in evenwicht komen met het buitenklimaat. Daar in winteromstandigheden de relatieve vochtigheid van de buitenlucht doorgaans zeer hoog is, geeft dit aanleiding tot hoge hygrische vochtgehalten in de materialen die in verluchte kamers aanwezig zijn. Dit kan op zijn beurt schimmelvorming veroorzaken de relatieve luchtvochtigheid neemt weer vrij snel toe na het ventileren van een kamer. Door het permanent verluchten kan aan al deze nadelen verholpen worden. Een permanente verluchting kan verwezenlijkt worden door natuurlijke ventilatie door middel van ventilatieroosters of door mechanische ventilatie conform de norm NN D [1]. Over het algemeen kan men stellen dat, indien kondensatie ook op het centraal gedeelte van dubbel glas wordt vastgesteld (met uitzondering van de badkamer tijdens het baden), de relatieve luchtvochtigheid in de woning hoog is. abel 3 illustreert dit. INNEN- RELAIEVE INNENLUHVOHIGHEID EMPERAUUR [%] [ ] , ,5-0, ,5 +10, ,5-8,5-4, , , ,5 +11, abel 3 uitentemperatuur waarbij oppervlaktekondensatie optreedt op dubbel glas. De hoeveelheid waterdamp die de lucht bevat, kan ook uitgedrukt worden als een partiële waterdampdruk. Meestal is de partiële waterdampdruk in een woning hoger dan buiten. Door diffusie zal dan ook waterdamp van binnen in de woning naar buiten getransporteerd worden. Zo zal op jaarbasis ongeveer 670 gr/m 2 waterdamp diffunderen door een niet-geïsoleerde spouwmuur en ongeveer 300 gr/m 2 door een spouwmuur, geïsoleerd met platen van geëxtrudeerd schuim. Dit toont aan dat, rekening houdend met een vochtproduktie van 50 gram per uur en per persoon, het ventileren in een woning nood- 20 ZOMER 1993

5 UI D E P R A K IJ K W 3.3 zakelijk is, zowel bij niet-geïsoleerde als bij geïsoleerde woningen. Wanneer er zich in de wanden, waardoor diffusie optreedt, dampdichte en tevens koude lagen bevinden, kan de diffunderende waterdamp hierop kondenseren. Dit verschijnsel noemt men inwendige kondensatie. ij lichte wanden en hellende daken is vooral de luchtdichtheid van belang. Vooral convectieve luchtlekken kunnen bij dergelijke wanden aanleiding geven tot kondensatie van de waterdamp. SHIMMELVORMING Hoge vochtgehalten kunnen aanleiding geven tot schimmelvorming. Op te merken valt dat schimmelvorming geen oppervlaktekondensatie noodzaakt. Het volstaat dat de relatieve luchtvochtigheid rond het detail voldoende hoog is. Hierdoor neemt het hygroskopisch vochtgehalte van de materialen toe, wat kan volstaan om schimmel te ontwikkelen. INFILRAIES INFILRAIES VIA GEVELS De meeste vochtproblemen ten gevolge van infiltraties via gevels zijn te wijten aan een gebrekkige plaatsing van de dichtingsmembranen die bestemd zijn om spouwmuren te draineren. Hoewel deze membranen thans systematisch worden geplaatst, wordt de af te voeren hoeveelheid water doorgaans onderschat. Wanneer openingen ontbreken om het door het membraan verzamelde water af te voeren of wanneer deze openingen niet volledig open zijn tot op het membraan, kan het water zijdelings weglopen en doordringen via de eerste de beste onderbreking : overlapping, gaatjes, plaatsen waar het membraan ophoudt aan deuropeningen of aan weerszijden van de lateien. Dergelijke gebreken kunnen als volgt worden voorkomen : een membraan met een voldoende hoge pons- en scheursterkte gebruiken om toevallige doorboring tijdens de plaatsing te voorkomen aansluitingen en overlappingen tot het strikte minimum beperken en deze hetzij perfekt dicht lijmen, hetzij de uiteinden van ieder stuk membraan rug aan rug opwerken in een stootvoeg en die opstanden met elkaar verbinden met een geschikte kleefband de uiteinden van het membraan aan iedere onderbreking ervan opwerken aan weerszijden van lateien en deuropeningen de stootvoegen (1 op 2 of 1 op 3 en minimaal 2 per stuk membraan) tot op het membraan vrijmaken en ervoor zorgen dat het enkele millimeters buiten de gevel uitsteekt. In dit verband hebben wij nog volgende vaststellingen gedaan : deze infiltratieproblemen doen zich voor bij bakstenen met een verschillende porositeit. In tegenstelling tot wat men meestal zou kunnen denken, leveren de bakstenen met de hoogste waterabsorptiegraad niet de meeste problemen op. Integendeel, metselwerk uit weinig capillaire materialen (betonblokken, natuursteenblokken, verglaasde baksteen, ) schijnt doorlatender te zijn voor slagregen wanneer het membraan niet korrekt geplaatst wordt, kan de doeltreffendheid van de herstellingen vaak moeilijk worden gewaarborgd, omdat die in twee fasen en met verspringende stukken dienen te worden uitgevoerd. De waterdichtheid van de verbindingen tussen de stukken van de eerste fase en die van de tweede fase is delikaat uit te voeren. Wij vragen ons af of het in dergelijk geval niet beter zou zijn de uiteinden van de verschillende stukken van het membraan steeds op te werken het vaak aanbevolen vochtwerend maken van het oppervlak brengt in vele gevallen een gevoelige verbetering tot stand. Hoe goed het produkt en hoe verzorgd de uitvoering ook mogen zijn, vormt dit echter geen universele remedie en in moeilijke gevallen kan het een gevelbekleding niet vervangen. ij weinig capillaire materialen en materialen met een open struktuur (betonblokken, natuursteen) is het niet zeker dat deze behandeling een goed resultaat geeft INFILRAIES VIA DAKEN Infiltraties via daken zijn meestal het gevolg van slechte aansluitingsdetails bij de doorboringen van het dak. Defekte aansluitingen met dakramen en schoorstenen vormen het grootste deel van de optredende problemen. In afbeeldingen 5 en 6 zijn enkele goede uitvoeringsdetails opgenomen. 21 ZOMER 1993

6 W Afb. 5 Detail van de aansluiting met een dakraam. onderdak sandwichpaneel Afb. 6 Detail van de aansluiting tussen een hellend dak en een schoorsteen. Onderkoeling kan in sommige gevallen tot vochtproblemen leiden. ij heldere hemel zal de dakbedekking warmte afstralen, zodat de oppervlaktetemperatuur tot ongeveer 5 onder de buitentemperatuur daalt. ij hellende daken wordt de spouw tussen de dakbedekking en het onderdak veelal geventileerd met buitenlucht. Deze komt in kontakt met de koude dakbedekking, waarna de in de ventilatielucht aanwezige waterdamp kondenseert. De hoeveelheid kondensaat kan zeer belangrijk zijn. Dit kondensaat zal bij pannen uit gebakken aarde en beton door de capillaire werking in de massa opgenomen worden. ij leien dringt dit vocht meestal door capillaire werking in de voegen tussen de leien door. Daar bij daken uit golfplaten slechts zelden een onderdak wordt geplaatst en deze platen doorgaans weinig capillair zijn, druipt het kondensaat af op de onderliggende termische isolatie en infiltreert zo door de plafonds. Hieraan kan verholpen worden door de golfplaten aan de bovenkant te isoleren met speciaal daartoe voorgevormde isolatieplaten. Hierop wordt een nieuwe golfplaat aangebracht, die niet met buitenlucht wordt geventileerd. Dergelijke dakopbouw leidt dus niet tot kondensatie door onderkoeling. Een andere oplossing kan erin bestaan onder de golfplaten een onderdak te voorzien. Deze oplossing lijkt ons de meest elegante, maar ze moet uiteraard reeds bij het ontwerpen voorzien worden INFILRAIES VIA KELDERS Wanneer het grondwaterpeil boven het grondpeil van de kelders ligt, kan infiltratie optreden via de afdichting van de bekuiping, b.v. bij onderbrekingen van de bekuiping aan de hoeken of in de lopende delen t.g.v. uitvoeringsgebreken of scheuren in de draagkonstruktie, infiltraties via lekken in de bekuiping,... De meeste problemen zijn echter te wijten aan het onderschatten van de gevaren voor waterophoping achter ondergrondse muren. Wanneer de grond rond het gebouw niet voldoende doorlatend is, sijpelt het regenwater er te traag door, waardoor een tijdelijke waterdruk tegen de muren kan ontstaan. In dergelijke gevallen wordt in bijna alle bestekken een met een bitumenemulsie bestreken cementering tegen de buitenmuren voorgeschreven. Deze oplossing is echter vaak onvoldoende. Ook het gewoon plaatsen van een draineerbuis aan de omtrek onderaan de muur biedt geen zekere remedie voor dit probleem, aangezien het water in een aanaarding niet snel doordringt. ij een onderkelderd gebouw in een weinig doorlatende grond (nagenoeg geen doordringing van het water, wanneer men het in een gat giet na een regenachtige periode), zelfs indien het zich ruim boven het grondwaterpeil bevindt, doet men er goed aan volgende schikkingen gelijktijdig te voorzien : een cementering met eventueel daarop een bitumenemulsie (wanneer men ze tegen de agressiviteit van de grond wil beschermen) 22 ZOMER 1993

7 UI D E P R A K IJ K W draineerplaten of draineermatten met open struktuur, met aan de buitenkant een syntetisch geotextiel (b.v. ongeweven polyester) een op de riolering aangesloten draineerbuis in de dikte van de funderingsvloer onder een helling die liefst niet minder dan 2 % bedraagt; het hoogste punt van de drainering mag niet boven het peil van de fundering en het laagste punt niet onder het peil van de fundering uitkomen. Deze buis moet omgeven zijn met een draineermateriaal (grind) en afgedekt met de filter van de platen of matten die tegen de wanden zijn geplaatst. In zeer ondoorlatende gronden is het aan te bevelen een aanvullende afdichting tegen de achterzijde van de draineerplaten of draineermatten te voorzien (vloeibaar afdichtingsprodukt of dichtingsmembraan met gelaste naden), om het hoofd te bieden aan een eventuele trage werking van het draineersysteem. Wanneer de ondergrondse lokalen bestemd zijn voor bewoning en/of afgewerkt zijn met vochtgevoelige materialen (gipspleisterwerk, behang, ) is de plaatsing van dit bijkomend dichtingsmembraan volgens ons onontbeerlijk. Voorts is het wenselijk dergelijke wanden termisch te isoleren (tegen de buitencementering gelijmde of mechanisch bevestigde platen van geëxtrudeerd polystyreen) om de termische inertie, te wijten aan de grond, alsook het gevaar voor oppervlaktekondensatie tijdens de zomer bij onweer te beperken INFILRAIES VIA HE SHRIJNWERK Waterinsijpeling bij schrijnwerk komt doorgaans meer voor bij ambachtelijk vervaardigde houten ramen. Ramen van PV, aluminium met termische onderbreking, polyuretaan of industrieel vervaardigde houten ramen veroorzaken meestal slechts kleine problemen ten gevolge van de montage en de plaatsing van de ramen (regeling van het hang- en sluitwerk, dichtheid van de verbindingen, dichtheid aan de aansluiting met de ruwbouw, ). Wij geven hieronder de voornaamste stelregels voor het ontwerpen van de profielen : men moet een onderscheid maken tussen luchtschermen en waterschermen; beide dienen over de gehele omtrek van het raam in een enkel vlak te liggen het waterscherm, dat in het vlak van de buiten- of binnenaanslag ligt, mag niet als een absolute afdichting worden beschouwd. Dergelijk scherm heeft als rol sterke infiltratie in de dekompressiekamer te voorkomen het luchtscherm ligt in het vlak van de tussenaanslag en moet voorzien zijn van een samendrukbare dichtingsstrip (doorgaans van neopreen) die in een daartoe bestemde groef wordt geplaatst. Deze strip dient bij het sluiten van de vleugel samengedrukt te worden, hetgeen voelbaar is bij het vergrendelen van het beslag. Wanneer men een kontakt hout op hout aanvoelt of hoort, mag men aannemen dat de strip niet (of onvoldoende) samengedrukt is, waardoor de luchtdichtheid en dus ook de waterdichtheid van het raam onvoldoende is tussen beide schermen ligt de dekompressiekamer, die voorzien moet zijn van ruime afvoeropeningen. Uit W- laboratoriumproeven blijkt dat een totale sektie van 2,5 cm 2 /m voeg (d.i. de omtrek van de vleugel in meters) voor een korrekte waterafvoer zorgt, voor zover de minimumdiameter van de openingen of hun minimumbreedte (bij holle verbindingen) 8 mm bedraagt de druiplijst van de vleugel moet minstens 4 mm hoog en 6 mm breed zijn [3]. Deze druiplijst dient door te lopen aan de raamstijlen, om op die plaats een anticapillaire onderbreking tot stand te brengen. Deze stelregels zijn geïllustreerd in afbeeldingen 7 en 8. Met de uitvoering, voorgesteld in afbeelding 7, kan de lucht- en waterdichtheid gemakkelijker verwezenlijkt worden, vermits de twee schermen van elkaar verwijderd zijn op nagenoeg de gehele dikte van het profiel. Om het beslag regenvrij in de dikte van de vleugel te kunnen plaatsen, plaatst de schrijnwerker echter vaak een tussenaanslag om het luchtscherm meer naar voren te brengen, waardoor de beschikbare ruimte voor de drainering en de druiplijst smaller wordt. De profilering van de vleugel en dekompressiekamer (die soms wordt uitgevoerd met een aluminiumprofiel) dient in dat geval speciaal te worden bestudeerd om de hierboven (afb. 8) aanbevolen afmetingen te kunnen respekteren. Voorts hebben wij nog het volgende vastgesteld : de plaatsing van een waterlijst op een onvoldoende waterdichte raamvleugel levert slechts een geringe verbetering op. Omgekeerd moet een goed ontworpen en uitgevoerd raam niet noodzakelijk van een waterlijst worden voorzien om toch voldoende waterdicht te zijn wanneer water in de binnengoot (die achter 23 ZOMER 1993

8 W waterscherm waterscherm dekompressiekamer dekompressiekamer luchtscherm luchtscherm Afb. 7 Lucht- en waterdichtheid van schrijnwerk. Afb. 8 Lucht- en waterdichtheid van schrijnwerk met ingebouwd hang- en sluitwerk. 3.4 het luchtscherm ligt) dringt, tracht de schrijnwerker dit euvel vaak te herstellen door bijkomende afwateringsopeningen in die goot te boren. Dergelijke oplossing is niet aan te raden, omdat ze de waterdichtheid van het raam doorgaans niet verbetert en de luchtdichtheid verder verzwakt een verbetering van de luchtdichtheid van de buitenaanslag heeft meestal een nadelige invloed op de prestaties van de ramen. In dergelijke gevallen is de snelheid van de in de draineeropeningen stromende lucht dermate groot, dat er waterdruppeltjes op de tussendichtingsstrip kunnen spatten [2]. OPSIJGEND VOH De verschillende gevallen van stijgvocht die wij hebben onderzocht, deden zich voor, hetzij in oude gebouwen waarvan het metselwerk niet voorzien was van anticapillaire membranen onderaan de muur, hetzij in recente gebouwen waar de anticapillaire membranen en/of de membranen bestemd om de spouw te draineren niet korrekt geplaatst waren. In het laatste geval blijft het water op het anticapillair membraan staan en kan het door capillariteit in het binnenmuurblad opstijgen. De ervaring die wij in de loop der jaren inzake de behandeling van stijgvocht hebben opgedaan, heeft uitgewezen, enerzijds dat de injektie van hydrofobe harsen het meest polyvalente en meest gebruikte systeem is, anderzijds dat de doeltreffendheid van die behandelingen doorgaans zeer goed is. In een aantal gevallen (met name een gebrekkige uitvoering) zijn de bereikte resultaten niet volledig bevredigend : injekties uitgevoerd aan de binnenzijde van de muur onder het maaiveld niet-afkappen van het pleisterwerk na het drogen van de muren injekties uitgevoerd boven de plinten zonder die te verwijderen sterke koncentratie van nitraten in het metselwerk zeer dikke en heterogene muren in weinig verwarmde en/of geventileerde lokalen. Om stijgvocht te vermijden, kunnen volgende algemene aanbevelingen worden gedaan : de injekties worden op alle punten boven het maaiveld rond het gebouw uitgevoerd. Is dat niet mogelijk, dan gebeuren ze op het niveau van de binnenplinten en wordt de muur volgens de principes van tegen vocht beschermd de behandeling gebeurt, indien mogelijk, ter hoogte van de plint nadat deze verwijderd is. Na droging van het metselwerk wordt het pleisterwerk van alle voorheen vochtige zones afgekapt, omdat de vroeger in het metselwerk aanwezige zouten meestal in het pleisterwerk gedrongen zijn tijdens de droging. Vervolgens plaatst men de plinten te- 24 ZOMER 1993

9 UI D E P R A K IJ K W rug met een vochtwerende mortel om te voorkomen dat het anticapillair scherm door het pleisterwerk wordt omzeild [4] bij hoge nitraatkoncentraties mag men geen te hoge resultaten verwachten. epaalde nitraten zijn immers dermate hygroskopisch dat ze het luchtvocht opslorpen en het metselwerk vochtig houden, zelfs in een normaal binnenklimaat en los van de uitgevoerde behandeling. In dat geval voorziet men, hetzij onmiddellijk na de behandeling, hetzij bij gebrek aan bevredigende resultaten na een normale droogtijd voor het metselwerk, een vochtongevoelige voorzetwand (vochtbestendige platen, pleisterwerk op geprofileerde, stijve polyetyleenplaten met een warmgelaste kunststof wapening, ) bij zeer dikke en heterogene muren moet men rekening houden, enerzijds met het feit dat een grote hoeveelheid produkt soms moet worden ingespoten en dat het moeilijk is om dit perfekt te verspreiden, anderzijds met het feit dat de vereiste droogtijd lang kan zijn. In weinig verwarmde en/of geventileerde gebouwen (zoals bij voorbeeld kerkmuren) verloopt de droging dermate langzaam, dat het weinig realistisch is een optimaal resultaat te verwachten. In de meeste gevallen wordt slechts na verscheidene jaren een gedeeltelijke verbetering merkbaar. Om de droging in dergelijke gebouwen te versnellen, kan men een permanente lichte ventilatie en verwarming voorzien tijdens de wintermaanden en in het tussenseizoen. akoestische metode : hierbij wordt het geluid gemeten, dat door het uit de leiding ontsnappende water wordt teweeggebracht. Ook in dit geval kunnen slechts resultaten worden geboekt wanneer het lekdebiet vrij groot is magnetische metode : deze metode berust op de hypotese dat de beschermmantel van de leiding op de plaats van het lek beschadigd is. In dat geval moet men een verstoring van het magnetisch veld op de plaats van het lek kunnen meten. Deze techniek is natuurlijk enkel van toepassing op metalen leidingen. Omwille van de genoemde beperkingen van de verschillende metoden en van hun hoge kosten, worden ze zelden gebruikt in de privésektor. ovendien zijn ze niet van toepassing op afvoerleidingen (eventueel met uitzondering van de termische metode). ZOMER OEVALLIGE OORZAKEN ij slechts een klein aantal vochtproblemen zijn waterlekken in ingewerkte leidingen de oorzaak. Om dergelijke lekken op te sporen zonder schade te veroorzaken, beschikt men over volgende middelen : termische metode : door de oppervlaktetemperatuur te meten of met een infraroodcamera kan men zones opsporen waar zich warmwaterlekken voordoen, voor zover die voldoende groot zijn. Vereiste daarbij is dat de leidingen niet termisch geïsoleerd zijn en warm water erdoor kan stromen, zonder overdreven spanningen ten gevolge van termische uitzetting te veroorzaken 25 ZOMER 1993

TECHNISCHE INGREPEN TEGEN VOCHT ONDERAAN DE MUREN. Er kan een onderscheid gemaakt worden tussen :

TECHNISCHE INGREPEN TEGEN VOCHT ONDERAAN DE MUREN. Er kan een onderscheid gemaakt worden tussen : TECHNISCHE INGREPEN TEGEN VOCHT ONDERAAN DE MUREN Ongeacht de aard van de ingreep en zijn doeltreffendheid vergt het drogen van muren vrij veel tijd. Zo bijvoorbeeld bevat een muur met een dikte van 40

Nadere informatie

Thermische isolatie van bestaande platte daken

Thermische isolatie van bestaande platte daken Thermische isolatie van bestaande platte daken In onze maatschappij gaat steeds meer aandacht naar energiebesparingen, milieubescherming en comfort, wat een doordachte thermische isolatie van de gebouwschil

Nadere informatie

Waterdichtheid verzekeren ter hoogte van aansluitingen tussen wanden: een noodzaak! Laurent Lassoie Jörg Wijnants Afdeling Technisch Advies WTCB

Waterdichtheid verzekeren ter hoogte van aansluitingen tussen wanden: een noodzaak! Laurent Lassoie Jörg Wijnants Afdeling Technisch Advies WTCB Waterdichtheid verzekeren ter hoogte van aansluitingen tussen wanden: een noodzaak! Laurent Lassoie Jörg Wijnants Afdeling Technisch Advies WTCB Inleiding Infiltraties 54 % schimmel (// vocht) condensatie

Nadere informatie

Waterdichtheid verzekeren ter hoogte van aansluitingen tussen wanden: een noodzaak!

Waterdichtheid verzekeren ter hoogte van aansluitingen tussen wanden: een noodzaak! Waterdichtheid verzekeren ter hoogte van aansluitingen tussen wanden: een noodzaak! Jörg Wijnants fdeling Technisch dvies WTCB Inleiding Infiltraties 54 % schimmel (// vocht) condensatie (inwendige) condensatie

Nadere informatie

Drempeldetaillering voor toegankelijk buitenschrijnwerk

Drempeldetaillering voor toegankelijk buitenschrijnwerk Drempeldetaillering voor toegankelijk buitenschrijnwerk Eddy Mahieu Hoofdadviseur Technisch Advies Probleemstelling We WILLEN: een drempelloze, rolstoeltoegankelijke woning realiseren MAAR zonder dat door

Nadere informatie

INDIVIDUELE TAAK OPLEIDINSONDERDEEL CONSTRUCTIES 1. JULIE VANDENBULCKE MAK 1 E Aannemer: Luc Vandermeulen

INDIVIDUELE TAAK OPLEIDINSONDERDEEL CONSTRUCTIES 1. JULIE VANDENBULCKE MAK 1 E Aannemer: Luc Vandermeulen INDIVIDUELE TAAK OPLEIDINSONDERDEEL CONSTRUCTIES 1 JULIE VANDENBULCKE MAK 1 E Aannemer: Luc Vandermeulen Inhoud 1. 1 ste constructiedetail... 2 2. 2 de constructiedetail... 3 3. Beschrijving van de opbouw

Nadere informatie

C o n s t r u c t i e s 1

C o n s t r u c t i e s 1 Individuele taak constructies Andreas Geldof Bouwheer: Lecobouw BVBA Architect: Hans Geldof Aannemer: Ronny Bernaert Ligging: Handzamestraat 3, 8840 Staden C onstructies 1 Opzoekingswerk WTCB, korte samenvatting

Nadere informatie

Condensatie op dubbele beglazingen

Condensatie op dubbele beglazingen Algemeen Het verschijnsel oppervlaktecondensatie op dubbele komt voor in drie vormen, te weten: op de buitenzijde of positie 1; op de spouwzijdes 2 en 3 van de dubbele beglazing; op de binnenzijde of positie

Nadere informatie

Drempel(loo)s zonder hindernissen

Drempel(loo)s zonder hindernissen 11/06/2010 Drempel(loo)s zonder hindernissen Stefan Danschutter Contact: sda@bbri.be, Av. P. Holoffe 21, B-1342 Limelette, Tel: 02/655.77.11 Probleemstelling We willen een drempelloze, rolstoeltoegankelijke

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Diagnosetools voor renovatie Leefmilieu Brussel Diagnose van de isolatie van de gebouwschil Gauthier KEUTGEN ICEDD Doelstelling(en) van de presentatie De aandacht vestigen op

Nadere informatie

Onvolkomenheden in de isolatie van de gebouwschil

Onvolkomenheden in de isolatie van de gebouwschil Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf http://www.wtcb.be Implicaties van lageenergieconstructies voor de ruwbouw Onvolkomenheden in de isolatie van de gebouwschil Sven Eeckhout, ing.,

Nadere informatie

Algemeen: door het toepassen van gevelisolatie is dan ook veel energie te besparen.

Algemeen: door het toepassen van gevelisolatie is dan ook veel energie te besparen. Gevelisolatie Dit verhaal bevat: een korte beschrijving van een aantal voor gevelisolatie belangrijke bouwfysische principes. een uitleg over de berekening van de warmteweerstand uitleg diverse soorten

Nadere informatie

Duurzaam bouwen. Muren

Duurzaam bouwen. Muren Duurzaam bouwen Muren 1 % zonder isolatie Muren isoleren waar staan we?? 100 80 60 40 20 0 1998 2001 2003 2005 2008 2020 2 Ouderdom woning 3 Energieverlies per 100 m² ca. 1500 m³ aardgas of 1500 liter

Nadere informatie

Algemeen: door het toepassen van gevelisolatie is dan ook veel energie te besparen.

Algemeen: door het toepassen van gevelisolatie is dan ook veel energie te besparen. Gevelisolatie Dit verhaal bevat: een korte beschrijving van een aantal voor gevelisolatie belangrijke bouwfysische principes. een uitleg over de berekening van de warmteweerstand uitleg diverse soorten

Nadere informatie

Lerarenopleiding Demodag 1 - Daken

Lerarenopleiding Demodag 1 - Daken Lerarenopleiding Demodag 1 - Daken 17 november 2015 Marcus Peeters & Stijn Van der Meersch Deel 2 Hellende daken Demodag 1 17/11/2015 2 Inhoud 1. Dakopbouwen 2. Bouwelementen Demodag 1 17/11/2015 3 Inhoud

Nadere informatie

Constructiedetails: Bouwknopen

Constructiedetails: Bouwknopen Constructiedetails: Bouwknopen Joachim Coopman en Devin De Brabander 1 Vastgoed-Landmeten Constructies 1 Bouwheer: Architect: Kassymo nv Zeedijk, Nieuwpoort Bert Janssens Oudburg 30B, Gent Aannemingsbedrijf:

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam gebouw: Renovatie met een hoge energie-efficiëntie: technische details Leefmilieu Brussel

Opleiding Duurzaam gebouw: Renovatie met een hoge energie-efficiëntie: technische details Leefmilieu Brussel Opleiding Duurzaam gebouw: Renovatie met een hoge energie-efficiëntie: technische details Leefmilieu Brussel ISOLATIE VAN MUREN BIJ RENOVATIE Pierre DEMESMAECKER Institut de Conseil et d Etudes en Développement

Nadere informatie

L u c h t d i c h t b o u w e n

L u c h t d i c h t b o u w e n S t u d i e b u r e e l G r e e s a b v b a Meerhoutstraat 92 2430 Vorst-Laakdal Tel: 013/29 51 98 Fax: 013/29 41 99 Website: www.greesa.be E-mail: info@greesa.be GSM: 0495/92 08 69 BTW: BE.0883.002.381

Nadere informatie

Duurzaam bouwen. Muren

Duurzaam bouwen. Muren Duurzaam bouwen Muren 1 % zonder isolatie Muren isoleren waar staan we? 100 80 60 40 20 0 1998 2001 2003 2005 2008 2020 2 Ouderdom woning 3 Energieverlies per 100 m² ca. 1500 m³ aardgas of 1500 liter stookolie

Nadere informatie

DELTA -LIQUIXX FX: Plaatsingsvoorschriften «binnentoepassing»

DELTA -LIQUIXX FX: Plaatsingsvoorschriften «binnentoepassing» DELTA -LIQUIXX FX: Plaatsingsvoorschriften «binnentoepassing» Is geschikt voor volgende lucht- en dampschermen: DELTA -DBF FX DELTA -REFLEX PLUS DELTA -DAWI GP DELTA -SPARXX M1 Het systeem DELTA -LIQUIXX

Nadere informatie

Heeft luchtdicht bouwen wel zin? copyright: Innoceal bvba

Heeft luchtdicht bouwen wel zin? copyright: Innoceal bvba Heeft luchtdicht bouwen wel zin? HEEFT LUCHTDICHT BOUWEN WEL ZIN? WAAROM? - Europees streven naar energieneutrale gebouwen tegen 2020 - bouwregelgeving volgt en verlaagt gestaag het toegelaten E-peil -

Nadere informatie

Beton is een mengsel van grind, zand, cement en water. Gewapend beton is beton dat verstevigd is met ijzer.

Beton is een mengsel van grind, zand, cement en water. Gewapend beton is beton dat verstevigd is met ijzer. De ruwbouw is het geheel van funderingen, muren, balken, welfsels en dak. Een aannemer in bouwwerken voert de ruwbouw uit. Hij heeft gekwalificeerde vaklui als metselaars, betonbekisters en ijzervlechters

Nadere informatie

THIJCO BVBA TIPS & TRICKS LUCHTDICHT BOUWEN

THIJCO BVBA TIPS & TRICKS LUCHTDICHT BOUWEN THIJCO BVBA TIPS & TRICKS LUCHTDICHT BOUWEN In dit document zullen de basisvereisten voor een goede luchtdichtheid kort besproken worden. Indien deze principes aangehouden worden tijdens de werken zal

Nadere informatie

Duurzaam bouwen. Het geïsoleerde hellend dak

Duurzaam bouwen. Het geïsoleerde hellend dak Duurzaam bouwen Het geïsoleerde hellend dak 1 Het geïsoleerde hellende dak Bron: WTCB TV 202 2 Dakstructuur - daktimmer muurplaat gebint gordingen nokgording kepers spanten zelfdragende dakplaten 3 Bron:

Nadere informatie

WTCB EEN UITGAVE VAN HET WETENSCHAPPELIJK EN TECHNISCH CENTRUM VOOR HET BOUWBEDRIJF

WTCB EEN UITGAVE VAN HET WETENSCHAPPELIJK EN TECHNISCH CENTRUM VOOR HET BOUWBEDRIJF DIGEST WTCB EEN UITGAVE VAN HET WETENSCHAPPELIJK EN TECHNISCH CENTRUM VOOR HET BOUWBEDRIJF EEN DEKVLOER KIEZEN HOE DE DIKTE VAN DE DEKVLOER EN DE SAMENSTELLING ERVAN BEPALEN, WELKE TOLERANTIES TOEPASSEN

Nadere informatie

Condensatie op mijn ramen

Condensatie op mijn ramen 1-5 De vorming van condensatie op je ramen is niet altijd te wijten aan een fout aan je ramen, het kan het gevolg zijn van een natuurlijk fenomeen. Hoe ontstaat condensatie? Lucht kan, volgens zijn temperatuur,

Nadere informatie

SECAUGEL INJECT 2 INJECTIEGEL TEGEN OPSTIJGEND VOCHT WTCB-RAPPORT DE 622X748-2

SECAUGEL INJECT 2 INJECTIEGEL TEGEN OPSTIJGEND VOCHT WTCB-RAPPORT DE 622X748-2 SECAUGEL INJECT 2 INJECTIEGEL TEGEN OPSTIJGEND VOCHT WTCB-RAPPORT DE 622X748-2 Hoogwaardig injectieproduct voor de behandeling van opstijgend vocht in muren Enkel te gebruiken na raadpleging van onze technische

Nadere informatie

Het gamma massieve elementen voor woningbouw volgens de passief huis -normen. www.alphabeton.com www.pamaflex.eu

Het gamma massieve elementen voor woningbouw volgens de passief huis -normen. www.alphabeton.com www.pamaflex.eu Het gamma massieve elementen voor woningbouw volgens de passief huis -normen www.alphabeton.com www.pamaflex.eu Het gamma Pamaflex bouwelementen, ontwikkeld door Alpha Beton, houdt in het bijzonder rekening

Nadere informatie

Vocht, schimmels & gezondheid

Vocht, schimmels & gezondheid Vocht, schimmels & gezondheid Ongeveer 15 procent van de woningen in Nederland is vochtig. Te veel vocht vermindert de kwaliteit van de binnenlucht. Dit kan luchtweg- en andere gezondheidsklachten bij

Nadere informatie

Isolatie plaatsen en de kiertjes niet afdichten? Een jas die niet dicht kan, heeft toch ook geen zin...

Isolatie plaatsen en de kiertjes niet afdichten? Een jas die niet dicht kan, heeft toch ook geen zin... Isolatie plaatsen en de kiertjes niet afdichten? Een jas die niet dicht kan, heeft toch ook geen zin... Woonvocht en oppervlaktecondensatie De mens zelf produceert steeds een hoeveelheid waterdamp door

Nadere informatie

Daken. 6.1. Platte daken. 6.2. Hellende daken. 6.3. Metalen daken. Warm dak Omgekeerd dak

Daken. 6.1. Platte daken. 6.2. Hellende daken. 6.3. Metalen daken. Warm dak Omgekeerd dak Daken 6.1. Platte daken Warm dak Omgekeerd dak 6.2. Hellende daken 6.3. Metalen daken 6.1. Platte daken plat dak = regendicht + waterdicht AFDICHTINGEN Vier variabelen: - aantal lagen éénlaags, tweelaags

Nadere informatie

Werf gelegen in Lebbeke, Brusselsesteenweg 307

Werf gelegen in Lebbeke, Brusselsesteenweg 307 Sandrien Van Verre Constructies BZL Taak 2015-2016 VG/MAK 1D1 Werf gelegen in Lebbeke, Brusselsesteenweg 307 Architect Pierre Aelbrecht Korte Minnestraat 26 9280 Lebbeke Bouwheer Bart Moens Brusselsesteenweg

Nadere informatie

MENUISERITE NT - Onderdakplaat

MENUISERITE NT - Onderdakplaat Dak MENUISERITE NT - Onderdakplaat TOEPASSINGSRICHTLIJNEN 1 1 ALGEMEEN Een onderdak is een doorlopend scherm onder de dakbedekking dat voor een totale dichtheid tegen stuifsneeuw en wind zorgt. Het moet

Nadere informatie

Leginstructies. Natural Floor VOORAF. Europese Eik Europese Productie. Acclimatisering. Omgevingstemperatuur en Relatieve Luchtvochtigheid

Leginstructies. Natural Floor VOORAF. Europese Eik Europese Productie. Acclimatisering. Omgevingstemperatuur en Relatieve Luchtvochtigheid Leginstructies VOORAF Voor een goed resultaat is het absoluut noodzakelijk de leginstructies nauwkeurig te volgen. Het is belangrijk om, bij daglicht, alle panelen voor en tijdens de plaatsing te controleren

Nadere informatie

Brochure isolatie. oktober 2014. Oktober 2014 Woonstichting VechtHorst

Brochure isolatie. oktober 2014. Oktober 2014 Woonstichting VechtHorst oktober 2014 Inleiding Misschien staat u er niet bij stil, maar het is heel goed mogelijk om in uw bestaande woning uw muren, dak en vloeren te isoleren. Welk comfort deze isolatie met zich meebrengt vertellen

Nadere informatie

Alles over verbouwen en renoveren!

Alles over verbouwen en renoveren! 1. Algemeen Alles over verbouwen en renoveren! Belangrijkste functie van thermische isolatie is het beperken van het energieverbruik en de reductie van de CO 2 uitstoot (milieu). Voor het isoleren van

Nadere informatie

Wooncomfort begint bij uw dak.

Wooncomfort begint bij uw dak. Wooncomfort begint bij uw dak. Optimaal gebruik van de ruimte onder het dak... Vandaag de dag is bij elke nieuwbouw of renovatie een maximaal en optimaal gebruik van de ruimte onder het dak een absolute

Nadere informatie

Mogelijke oplossingen op begane grond

Mogelijke oplossingen op begane grond Presentatie 3: De aansluiting met ruwbouw, dakdichting en binnenvloer Uitvoering en impact op het bouwproces. Eddy Mahieu Technisch Advies & Consultancy Pagina 1 Probleemstelling We WILLEN: een drempelloze,

Nadere informatie

Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf http://www.wtcb.be De plaatsing van dichtingsmembranen onder dorpels

Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf http://www.wtcb.be De plaatsing van dichtingsmembranen onder dorpels De plaatsing van dichtingsmembranen onder dorpels Workshop Buitenschrijnwerk-oplossingen voor toegankelijkheid 21 februari 2008 Inhoud van de voordracht: Het werkingsprincipe van de spouwmuur; Membranen

Nadere informatie

welkom! algemene bouwkunde ipd-opleidingen breda

welkom! algemene bouwkunde ipd-opleidingen breda welkom! algemene bouwkunde ipd-opleidingen breda 1 lesstof in de lessenreeks behandeld. 22 september! inleiding!!! hoofdstuk 1!! wonen woonvormen regelgeving!!! hoofdstuk 1!! bouwmethoden!!! hoofdstuk

Nadere informatie

DEEL 1: Buitenmuren. L. Lassoie & J. Wijnants Afdeling Technisch Advies WTCB

DEEL 1: Buitenmuren. L. Lassoie & J. Wijnants Afdeling Technisch Advies WTCB Constructiedelen en bouwdetails DEEL 1: Buitenmuren L. Lassoie & J. Wijnants Afdeling Technisch Advies WTCB Thermische isolatie Luchtdichtheid 1 Film luchtdichtheid De volgende film van een 10-tal minuten

Nadere informatie

innovation in insulation

innovation in insulation warmte vocht geluid 2.500 / BV / 07-2003 Bergman Grafimedia Deze uitgave is met de meeste zorg samengesteld. Eventuele wijzigingen en zetfouten ten alle tijde voorbehouden. Vocht Inleiding Vocht kan de

Nadere informatie

6IWc Volbouw 1. Deel 2: Volbouw

6IWc Volbouw 1. Deel 2: Volbouw 6IWc Volbouw 1 Inleiding Deel 2: Volbouw Er zijn verschillende manieren voor het bouwen van een passief huis. Een van die technieken is de volbouw techniek. Het wordt ook wel soms de traditionele manier

Nadere informatie

Vereniging van eigenaren

Vereniging van eigenaren este bewoners, rahmslaan 22-62 te Leiden Diverse woningen kampen met vochtige buitenmuren al dan niet in samenhang met vocht- en schimmelplekken. De VVE heeft de firma Cauberg-Huygen een onderzoek laten

Nadere informatie

Fermacork FC. www.matgreen.eu

Fermacork FC. www.matgreen.eu Augustus 0 FC Bouwplaat met verdunde randen, samengesteld uit een gipsplaat (80%), gerecycleerde cellulosevezels (0%) en een geëxpandeerde kurkplaat. Inleiding De lancering van de Fermacell-plaat met kurk

Nadere informatie

> Verwarmen en ventileren

> Verwarmen en ventileren > Verwarmen en Verwarmen en Vochtproblemen in huis, condens op de ramen, een beschimmelde muur u kunt het allemaal voorkomen door goed te en te verwarmen. Zorg voor voldoende frisse lucht in huis. Lees

Nadere informatie

Infosessies voor energiedeskundigen type A. januari/februari 2011

Infosessies voor energiedeskundigen type A. januari/februari 2011 Infosessies voor energiedeskundigen type A januari/februari 0 Deel IV Verduidelijkingen en aanpassingen in de werkwijze voor het bepalen van de U-waarden van de gebouwschil U-waarde bepaling Invoerveld

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Binnenhuispolluenten: hoe ze te beperken? Leefmilieu Brussel Vochtbestrijding in bouwwerken Sandrine HERINCKX CSTC - WTCB Vochtbestrijding in bouwwerken Sandrine Herinckx - 2014

Nadere informatie

ONDERDAKEN ETERROOF DEEL 1 ALGEMENE TECHNISCHE GEGEVENS

ONDERDAKEN ETERROOF DEEL 1 ALGEMENE TECHNISCHE GEGEVENS 1 ALGEMENE GEGEVENS WAT BETREFT HET PRODUCT ALGEMEENHEDEN De functies van het onderdak zijn: - Tijdelijk de regendichtheid van het dak bevorderen - Zorgen voor de afwatering naar de goot - De stormvastheid

Nadere informatie

Luchtdichtheid bij houtbouw. arch. Piet Kerckhof Aché Ligno Architecten

Luchtdichtheid bij houtbouw. arch. Piet Kerckhof Aché Ligno Architecten Luchtdichtheid bij houtbouw arch. Piet Kerckhof Aché Ligno Architecten Agenda 1. Luchtdichtheid 3. Andere houtbouwmethodes 4. Gevelbekleding 1. Luchtdichtheid Verliezen via K-15 (PHP) K-30 (LEW) K-45 (max.)

Nadere informatie

Koudebruggen. Inleiding. Voorbeelden. Meer info

Koudebruggen. Inleiding. Voorbeelden. Meer info Koudebruggen Inleiding Voorbeelden Meer info Inleiding Je ziet en voelt ze niet altijd maar als ze er zijn, voelt je portefeuille het wel. Koudebruggen, de vaak onzichtbare vijand van je energierekening,

Nadere informatie

van krachtig isolatiemateriaal

van krachtig isolatiemateriaal Een compleet gamma van krachtig isolatiemateriaal BENELUX 5B rue Saint Roch B - 5640 BIESME Tel.: 0032 (0)71 741 610 Fax: 0032 (0)71 741 710 www.ati-isol.com info@ ati-isol.com www.ati-isol.com Impression

Nadere informatie

DryStone Gel Combibox

DryStone Gel Combibox Product Solventvrij en gebruiksklaar injectie systeem op basis van siloxanen en silanen voor het blokkeren van opstijgend vocht. Eenvoudig in te brengen met een kokerpistool in boorgaten in een horizontale

Nadere informatie

Vocht & Ventilatie. Nummer 25

Vocht & Ventilatie. Nummer 25 Nummer 25 Art.nr. 912697 In deze KlusZo Vocht & Ventilatie Folder beschrijven we stapsgewijs waar u rekening mee moet houden als u vocht in uw huis gaat bestrijden en waarom u moet ventileren. In deze

Nadere informatie

Voor dak, wand, vloer en zolder

Voor dak, wand, vloer en zolder ISOLATIEPLATEN PIR Voor dak, wand, vloer en zolder DIVISION INSULATION www.unilininsulation.com Al meer dan 30 jaar maakt UNILIN, division insulation dakelementen met poly urethaanisolatie voor het hellende

Nadere informatie

Advieswijzer: verwarmen en ventileren

Advieswijzer: verwarmen en ventileren 100% wonen Vochtproblemen in huis, condens op de ramen, een beschimmelde muur u kunt het voorkomen door goed te en te verwarmen. Zorg voor voldoende frisse lucht in huis. Lees deze advieswijzer aandachtig

Nadere informatie

Vocht & Ventilatie. 10000560_KlusZo_25_Vocht/Ventil 13-05-2003 14:46 Pagina 1. Nummer 25 Art.nr. 912697

Vocht & Ventilatie. 10000560_KlusZo_25_Vocht/Ventil 13-05-2003 14:46 Pagina 1. Nummer 25 Art.nr. 912697 0000560_KlusZo_25_Vocht/Ventil 3-05-2003 4:46 Pagina Nummer 25 Art.nr. 92697 In deze KlusZo Vocht & Folder beschrijven we stapsgewijs waar u rekening mee moet houden als u vocht in uw huis gaat bestrijden

Nadere informatie

DryStone Gel Combibox

DryStone Gel Combibox Product Solventvrij en gebruiksklaar injectie systeem op basis van siloxanen en silanen voor het blokkeren van opstijgend vocht. Eenvoudig in te brengen met een silicone pistool in boorgaten in een horizontale

Nadere informatie

Beschrijving keramische prefab wandelementen BRIXALL

Beschrijving keramische prefab wandelementen BRIXALL Beschrijving keramische prefab wandelementen BRIXALL Keramische prefab wandelementen opgebouwd uit keramische snelbouwstenen Omschrijving De keramische muurelementen zijn uitgevoerd uit geperforeerde,

Nadere informatie

Gevels. 4.1. Inleiding. 4.2. Massieve gevel. 4.3. Spouwmuren. functie van de gevel prestatie-eisen van toepassing op gevels

Gevels. 4.1. Inleiding. 4.2. Massieve gevel. 4.3. Spouwmuren. functie van de gevel prestatie-eisen van toepassing op gevels Gevels 4.1. Inleiding 4.2. Massieve gevel 4.3. Spouwmuren functie van de gevel prestatie-eisen van toepassing op gevels traditionele gevel, isolerende blokken binnen- en buitenisolatie 4.1. Inleiding GEVELS

Nadere informatie

TRIDEX: lastenboeken

TRIDEX: lastenboeken TRIDEX: lastenboeken Algemeen 1. voor verkleving met koudlijm 1-laags 2. voor verkleving met koudlijm met onderlaag 3. voor renovatie op oude bitumineuze dakdichting 4. voor plaatsing met ballast 5. voor

Nadere informatie

BODEMVERSTERKING EN STABILISATIE. Plaatsingsvoorschriften. nidagreen

BODEMVERSTERKING EN STABILISATIE. Plaatsingsvoorschriften. nidagreen BODEMVERSTERKING EN STABILISATIE Plaatsingsvoorschriften nidagreen nidagreen onderlaag voor sierkunstgras 1 - Algemeen nidagreen platen zijn honingraatplaten in polypropyleen die bedoeld zijn als stevige

Nadere informatie

P L A AT S I N G S T E C H N I E K

P L A AT S I N G S T E C H N I E K P L A AT S I N G S T E C H N I E K H E T H I TTESC H I L D INHOUD 1. TOEPASSINGEN 03 2. PLAATSINGSTECHNIEK 04 2.1. ALGEMEEN 2.1.1. LUCHT- EN WATERDICHTHEID 04 2.1.2. EEN LUCHTLAAG LATEN 04 2.1.3. SAMENDRUKKING

Nadere informatie

BATIBOUW 2011 25 februari 2011

BATIBOUW 2011 25 februari 2011 Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf www.wtcb.be BATIBOUW 2011 25 februari 2011 Antoine Tilmans, ir Afdeling Klimaat, Installaties en Energieprestatie WTCB - Wetenschappelijk en Technisch

Nadere informatie

Thermische isolatie oplossingen. thermische isolatie. muur en vloer PUR / PIR. panelen TMS & SIS REVE

Thermische isolatie oplossingen. thermische isolatie. muur en vloer PUR / PIR. panelen TMS & SIS REVE Thermische isolatie oplossingen thermische isolatie muur en vloer PUR / PIR panelen TMS & SIS REVE TMS & SIS REVE muren comfort besparingen prestaties Een gebouw dat slecht of helemaal niet geïsoleerd

Nadere informatie

1.2. Isolatie- en dichtingsmaterialen

1.2. Isolatie- en dichtingsmaterialen 1.2. Isolatie- en dichtingsmaterialen MATERIALEN VOOR WARMTE-ISOLATIE 3 4 2 Warmtetransport in een poreus materiaal 1 DROOG 1. geleiding door de materiaalmatrix 2. geleiding door het poriëngas 3. convectie

Nadere informatie

Bij deze isolatietechniek wordt de isolatie aan de buitenzijde van de gevelmuren geplaatst. Op deze isolatie wordt een nieuwe afwerking geplaatst.

Bij deze isolatietechniek wordt de isolatie aan de buitenzijde van de gevelmuren geplaatst. Op deze isolatie wordt een nieuwe afwerking geplaatst. Wat is buitenmuurisolatie? De meeste woningen, gebouwd voor 1960, hebben geen spouwmuren, maar volle muren. In deze gevallen is een spouwmuurisolatie geen optie en moet u kiezen voor de isolatie van buitenmuren

Nadere informatie

Taak constructies. Architecten en ingenieurs: Goossens & Partners. Dries de Burggrave. 1MAK a 2015-2

Taak constructies. Architecten en ingenieurs: Goossens & Partners. Dries de Burggrave. 1MAK a 2015-2 Taak constructies Architecten en ingenieurs: Goossens & Partners. Dries de Burggrave 1MAK a 2015-2 Bouwknoop 1 Het gaat om een bouwknoop omdat de verticale muur verbonden wordt met een hellend dak. Detailtekening

Nadere informatie

4. Gevelbekleding 1 de 15

4. Gevelbekleding 1 de 15 4. Gevelbekleding 1 de 15 BASISPRINCIPES VOOR DE CONSTRUCTIE VAN GEVELS IN KOPER Fysische gegevens 1.0 De bescherming tegen de weersomstandigheden 2.0 De vochtigheid 3.0 De warmte Bepaling van de verschillende

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam gebouw: Renovatie met een hoge energie-efficiëntie: technische details

Opleiding Duurzaam gebouw: Renovatie met een hoge energie-efficiëntie: technische details Opleiding Duurzaam gebouw: Renovatie met een hoge energie-efficiëntie: technische details Leefmilieu Brussel DAKISOLATIE BIJ RENOVATIES Pierre DEMESMAECKER Institut de Conseil et d Etudes en Développement

Nadere informatie

Na-isolatie van spouwmuren door insitu vullen van de luchtspouw. Kwaliteitsborging

Na-isolatie van spouwmuren door insitu vullen van de luchtspouw. Kwaliteitsborging Na-isolatie van spouwmuren door insitu vullen van de luchtspouw Kwaliteitsborging Jörg Wijnants Afdeling Technisch Advies WTCB 1 Het Energierenovatieprogramma 2020 van de Vlaamse overheid Het programma

Nadere informatie

Hoogwaardige, bepleisterbare, kleefbare afdichtingsband voor luchtdichte naden aan ramen, deuren, vloeren of houten structuren

Hoogwaardige, bepleisterbare, kleefbare afdichtingsband voor luchtdichte naden aan ramen, deuren, vloeren of houten structuren Hoogwaardige, bepleisterbare, kleefbare afdichtingsband voor luchtdichte naden aan ramen, deuren, vloeren of houten structuren Internal & External Use Multifunctioneel voor binnen & buiten Bepleisterbaar

Nadere informatie

MAXON EPDM BESTEKTEKSTEN

MAXON EPDM BESTEKTEKSTEN MAXON EPDM BESTEKTEKSTEN Algemeen 1. Voor verkleving met koudlijm eenlaags 2. Voor verkleving met koudlijm met onderlaag 3. Voor renovatie op oude bitumineuze dakdichting 4. Voor plaatsing met ballast

Nadere informatie

1. Principe. 2. De EPB regelgeving. Informatie en ondersteuning. Opmerkingen

1. Principe. 2. De EPB regelgeving. Informatie en ondersteuning. Opmerkingen Informatie en ondersteuning EPB Gebouwschil: thermische isolatie, oververhitting, luchtdichtheid Thermische isolatie van gevels en andere muren die het beschermde volume begrenzen Verschenen: april 2014

Nadere informatie

OPSTIJGEND VOCHT. Rewah nv. Sinds 1985 uw specialist in de ontwikkeling van producten voor vochtbestrijding

OPSTIJGEND VOCHT. Rewah nv. Sinds 1985 uw specialist in de ontwikkeling van producten voor vochtbestrijding OPSTIJGEND VOCHT Rewah nv Sinds 1985 uw specialist in de ontwikkeling van producten voor vochtbestrijding Diagnose: opstijgend vocht! - Vlekvorming - Geurhinder - Vochtig pleisterwerk - Schimmels - Zoutuitbloeiingen

Nadere informatie

APPLICATION RULES Mechanische bevestiging van de waterdichting

APPLICATION RULES Mechanische bevestiging van de waterdichting APPLICATION RULES Mechanische bevestiging van de waterdichting AR-09 APPLICATION RULES 1 ALGEMEEN Bij een mechanisch bevestigd waterdichtingscomplex kan men drie technische families onderscheiden : A.

Nadere informatie

Aluthermo PLAATSINGSTECHNIEK

Aluthermo PLAATSINGSTECHNIEK PLAATSINGSTECHNIEK INHOUD 1. TOEPASSINGEN 03 2. PLAATSINGSTECHNIEK 04 2.1. ALGEMEEN 2.1.1. LUCHT- EN WATERDICHTHEID 04 2.1.2. EEN LUCHTLAAG LATEN 04 2.1.3. SAMENDRUKKING 04 2.2. WERKWIJZE VOOR EEN DAK

Nadere informatie

EGM adviseurs B09123.00. Renovatie 2 flats Groenoord KOUDEBRUG TER PLAATSE VAN GALERIJVLOEREN. Opdrachtgever: Woonplus Schiedam. Valeriusstraat 3-5

EGM adviseurs B09123.00. Renovatie 2 flats Groenoord KOUDEBRUG TER PLAATSE VAN GALERIJVLOEREN. Opdrachtgever: Woonplus Schiedam. Valeriusstraat 3-5 B09123.00 EGM adviseurs Wilgenbos 20 3311 JX Dordrecht postbus 298 3300 AG Dordrecht telefoon (078) 633 07 50 telefax (078) 614 00 71 e-mail egmadviseurs@egm.nl www.egm.nl gecertificeerd ISO 9001:2008

Nadere informatie

Na-isolatie van muren

Na-isolatie van muren Na-isolatie van muren Aandachtspunten en kwaliteitsbewaking Joost Beke, expert-architect (joost.beke@expert-architect.be) Na-isolatie van muren Inleiding Mogelijkheden Algemene aandachtspunten Isolatietechnieken

Nadere informatie

BELBLOCK betonmetselstenen & thermische isolatie samen wordt het goed

BELBLOCK betonmetselstenen & thermische isolatie samen wordt het goed De eerste parameter voor het comfortgevoel binnen een gebouw is de binnentemperatuur. Om deze zomer en winter op een economische wijze op een aangenaam peil te houden is een samenwerking tussen de en de

Nadere informatie

Voorzetwanden: vrijstaand stijl- en regelwerk (hout of metaal)

Voorzetwanden: vrijstaand stijl- en regelwerk (hout of metaal) Voorzetwanden: vrijstaand stijl- en regelwerk (hout of metaal) De R w - waarde van een wandopbouw wordt gemeten in het akoestisch laboratorium of berekend op basis van voorspellingsmodellen (EN 12354).

Nadere informatie

ONDERDAK- EN DAMPSCHERMFOLIES

ONDERDAK- EN DAMPSCHERMFOLIES NDERDAK- EN DAMPSCHERMFLIES VERKPPRIJZEN P 01.04.2014 www.fakro.be.be 1 H 2 ADEMT UW DAK? DAKFLIES DE PLSSING VR EEN DRG EN WARM DAK H 2 H 2 H 2 H 2 H 2 WATERDICHT H 2 DAMPPEN FAKR biedt een breed gamma

Nadere informatie

Tapes. www.wiltec.nl. Tapes

Tapes. www.wiltec.nl. Tapes 63 Tape is tape hoor je vaak, maar niets is minder waar. Tussen de verschillende soorten en kwaliteiten tapes zijn grote verschillen aanwezig. Het gebruiken van een verkeerde tape in uw productieproces

Nadere informatie

. Verwerkingsvoorschriften DAAS Isomo.

. Verwerkingsvoorschriften DAAS Isomo. . Verwerkingsvoorschriften DAAS Isomo. 1. Ondergrond 2. Steiger. 3. Plaatsen isolatie platen. 4. Verlijming isolatie platen. 5. Plaatsen schroefankers. 6. Bijzonder detail 7. Naden dichten 8. Aanmaken

Nadere informatie

REFLECTIE? SLIM GEVONDEN!

REFLECTIE? SLIM GEVONDEN! REFLECTIE? SLIM GEVONDEN! HET HITTESCHILD ALUTHERMO, HET HITTESCHILD is een dun, reflecterend isolatiemateriaal met uitzonderlijke eigenschappen die een zeer eenvoudige plaatsing mogelijk maken. Het product

Nadere informatie

Chemical CO². Negative

Chemical CO². Negative Cruysberghs bvba Chemical Producent van bouwchemische specialiteiten REAXYL Bouwchemie Erkend BASF Construc on Chemicals partner Dealer van PCI tegellijmsystemen en bouwchemische hulpstoffen Voor bouwprofessionals

Nadere informatie

Technische Details. 1) Detail: muur met spouw - betonplaat op cellumat latei. www.cellumat.be. Binnenbepleistering. Blok CELLUMAT. Cellufor.

Technische Details. 1) Detail: muur met spouw - betonplaat op cellumat latei. www.cellumat.be. Binnenbepleistering. Blok CELLUMAT. Cellufor. 1) Detail: muur met spouw - betonplaat op cellumat latei Spouwanker type droge muur Mortel Samendrukbaar materiaal Chape en afwerking Slab waterkering Gevelmetselwerk Neopreen Betonvloer Thermische scheiding

Nadere informatie

P L A AT S I N G S T E C H N I E K

P L A AT S I N G S T E C H N I E K P L A AT S I N G S T E C H N I E K H E T H I TTESC H I L D INHOUD 1. TOEPASSINGEN 03 2. PLAATSINGSTECHNIEK 04 2.1. ALGEMEEN 2.1.1. LUCHT- EN WATERDICHTHEID 04 2.1.2. EEN LUCHTLAAG LATEN 04 2.1.3. SAMENDRUKKING

Nadere informatie

SAMEN IS ZOVEEL BETER!

SAMEN IS ZOVEEL BETER! SAMEN IS ZOVEEL BETER! HET HITTESCHILD INLEIDING Voor een goede thermische en akoestische isolatie moet je in principe verschillende lagen uit verschillende materialen, elk met zijn specifieke eigenschappen,

Nadere informatie

WILLCO Isolatiesystemen

WILLCO Isolatiesystemen WILLCO Isolatiesystemen De WILLCO Isolatiesystemen kunnen afgewerkt worden met WILLCO Kunstharssierpleisters, WILLCO Silicoonharssierpleisters, WILLCO Silicaatsierpleisters of WILLCO Minerale Sierpleisters.

Nadere informatie

3. HYGRISCHE EIGENSCHAPPEN

3. HYGRISCHE EIGENSCHAPPEN Technische documentatie V CE 2004 Hygrische eigenschappen 21 3. HYGRISCHE EIGENSCHAPPEN 3.1 Het vochtgehalte Het vochtgehalte wordt bij geëxpandeerd polystyreen weergegeven in volume % m.a.w. m 3 vocht

Nadere informatie

Lage energierenovatie van een 100 jarige woning. Cyndie Hanssens ; architect en bouwheer

Lage energierenovatie van een 100 jarige woning. Cyndie Hanssens ; architect en bouwheer Lage energierenovatie van een 100 jarige woning Cyndie Hanssens ; architect en bouwheer Algemeen Woning gelegen in Spiere, bouwjaar 1900, volsteense muur Authentieke elementen Goede structuur Groene ligging

Nadere informatie

Materiaaltechnische sanering van metselwerk, ter voorbereiding van een energetische renovatie

Materiaaltechnische sanering van metselwerk, ter voorbereiding van een energetische renovatie Materiaaltechnische sanering van metselwerk, ter voorbereiding van een energetische renovatie Yves Vanhellemont Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf Waarom? Een energetische renovatie

Nadere informatie

Isolatie. Bedrijven realiseren forse Energiewinst met Isolatie. Heel simpel.

Isolatie. Bedrijven realiseren forse Energiewinst met Isolatie. Heel simpel. Bedrijven realiseren forse Energiewinst met Isolatie. Heel simpel. Isolatie Nog altijd prijkt verwarming hoog op de lijst energiekostenposten voor bedrijven: met maar liefst 45 procent* is het verreweg

Nadere informatie

Luchtdicht Bouwen. Stappenplan voor een optimale afdichting

Luchtdicht Bouwen. Stappenplan voor een optimale afdichting Luchtdicht Bouwen Stappenplan voor een optimale afdichting tremco illbruck expertise in luchtdicht bouwen Duurzaam bouwen, Passiefhuis, nul-energiewoningen en klimaatneutraal bouwen zijn momenteel veel

Nadere informatie

4. Fysische en mechanische eigenschappen

4. Fysische en mechanische eigenschappen 4.1 Uiterlijk en structuur De structuur van cellenbeton wordt bepaald door de aanwezigheid van een groot aantal uiterst kleine cellen. Cellenbeton wordt in verschillende volumemassa s vervaardigd, variërend

Nadere informatie

3.4 Waterdichting Opkanten

3.4 Waterdichting Opkanten 3.4 Waterdichting Opkanten 3.4.1 Waterdichting Opkanten Algemeen De waterdichting van de opkanten is afgeleid van de eerder beschreven methodes van kimfixatie. Ofwel wordt de EPDM folie verlijmd op de

Nadere informatie