17. Preventief zelfonderzoek

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "17. Preventief zelfonderzoek"

Transcriptie

1 17. Preventief zelfonderzoek nleving ch ls Meer lezen - Op internet kwam ik een total body scan tegen, waarmee je in één dag je hele lichaam kunt laten doorlichten. Aan de ene kant lijkt het me wel zinvol om te doen: mócht er wat mis zijn, dan kun je daar maar beter op tijd achter komen. Aan de andere kant heb ik op dit moment geen gezondheidsklachten. Is zo n onderzoek uit voorzorg dan niet een beetje overdreven? Afweging Ons leven lijkt in veel opzichten maakbaar, maar gezondheid blijft hoe dan ook een ongrijpbare factor. De commerciële medische markt springt daar vol enthousiasme op in met middelen om je eigen gezondheid te screenen. Hoe zinvol is dat? Er zijn tegenwoordig allerlei thuistests om de zorgen over je gezondheid weg te nemen of te bevestigen. Het preventief zelfonderzoek (PZO) is daar Wetenschappelijk het belangrijkste voorbeeld van. PZO s zijn onderzoeken of tests die voor de gewone consument te koop zijn. Ze zijn bedoeld om onbekende gezondheidsproblemen of risico s voor je gezondheid op te sporen. Deze markt is sterk groeiende. Dat aanbod brengt zowel kansen als gevaren met zich mee op medisch en ethisch gebied. Soorten zelfonderzoek Behandeling Diagnostische tests, screenings, bloedonderzoeken er is een hele reeks aan tests te koop die je eenvoudig thuis kunt doen. Voor genetische aandoeningen, bloedarmoede, cholesterol, dikkedarmkanker, prostaatkanker, soa s, hiv en ga zo maar door. De prijzen en de mogelijkheden variëren enorm. Ze zijn te verdelen in vier soorten van tests, die elk hun eigen voor- en nadelen hebben: 1. Meetapparatuur Pastoraal voor bijvoorbeeld bloeddruk, temperatuur, hartslag of alcoholpercentage. In het verlengde hiervan zijn ook allerlei apparaten ontwikkeld die mensen kunnen helpen om langer thuis te blijven wonen. Voor hartpatiënten bestaan er tegenwoordig thuisdefibrillatoren. En natuurlijk zijn er allerlei andere apparaten die mensen met problemen aan bijvoorbeeld hart, gehoor of zicht in het dagelijkse leven helpen. 2. Preventieve gezondheidstests om de status van je gezondheid en de risico s op bepaalde ziektes in kaart te brengen. Een voorbeeld is de lifestyle test. Met een druppel uit je bloed worden de bloedgehaltes van tien verschillende stoffen gemeten, zoals bloedsuiker en cholesterol. Er bestaan ook thuistests voor erfelijke ziektes, op basis van het DNA uit het wangslijmvlies. Ze kunnen informatie geven over de kans die je hebt op bepaalde aandoeningen. 3. Diagnostische tests met speeksel, urine, bloed of bepaalde uitstrijkjes om te zien of je een specifieke ziekte onder de leden hebt. Je kunt den- 141

2 DEEL 3 IN GEZONDHEID EN ZIEKTE ken aan diabetes, soa s, HPV (dat een rol speelt bij baarmoederhalskanker) of de ziekte van Pfeiffer. 4. Informatieve tests zoals de zwangerschaps- of ovulatietest en de vruchtbaarheidstest voor mannen. Eigenlijk is de zwangerschapstest wel het Meer meest lezen bekende voorbeeld van een goede medische zelftest. De test is simpel uitvoerbaar - met wat urine en heel betrouwbaar. In het verlengde hiervan zijn inmiddels allerlei andere tests ontwikkeld. Commerciële online-bedrijven bieden de mogelijkheid voor erfelijk onderzoek vóórdat je zwanger wordt. Dat zou echtparen helpen in hun afweging om wel of niet zwanger te worden. eving h Preventief (zelf)onderzoek geeft je de keuze om zelf je gezondheid door te lichten. Wie kan daar nu tegen zijn? Het onderzoek Afweging helpt je bewust om te gaan met je eigen gezondheid. Je kunt thuis zonder tussenkomst van anderen informatie krijgen over je lichaam. Daarna kun je bepalen met wie je deze informatie wilt delen. Het onderzoek kan helpen om een aandoening eerder op te sporen, zodat je preventief of in een vroeg stadium maatregelen kunt nemen. Het kan er ook toe leiden dat je je levensstijl aanpast: je gaat gezonder leven. Maar er zitten ook nadelen aan het PZO. Er is momenteel geen garantie dat het aanbod Wetenschappelijk aan tests zinvol en veilig is. Vaak ontbreekt evenwichtige informatie over het nut en de noodzaak van een test. Een test kan van slechte kwaliteit zijn, zodat het aantal foute resultaten onaanvaardbaar hoog is. Soms zijn de tests niet gebruikersvriendelijk, wat de uitslag kan beïnvloeden. Bovendien word je als burger nog onvoldoende beschermd tegen misbruik van de (voorspellende) medische gegevens. Bij een onlinetest naar bijvoorbeeld een erfelijke afwijking moet je er zeker van kunnen Behandeling zijn dat je gegevens volledig vertrouwelijk worden verwerkt. Deze privacygevoelige informatie mag niet in de handen kunnen vallen van derden, zoals werkgevers of zorgverzekeraars. Zelfonderzoek past binnen de algemeen geaccepteerde opvatting dat je zelf (mede)verantwoordelijkheid draagt voor je gezondheid. Toch is dat ideaal niet Pastoraal zomaar te realiseren. Als gebruiker moet je wel in staat zijn om het nut en de kwaliteit van zo n test te beoordelen. Daarom heeft de NPV meegedaan in een samenwerkingsproject van de Vereniging Samenwerkende Ouder- en Patiëntenorganisaties (VSOP). Het doel: mensen in staat stellen om een gedegen keuze te maken rond zelftests. Het is van belang dat je zelf kunt bepalen of je een PZO gebruikt en welke vorm het beste is. Een laatste punt van overweging: de uitslag van een zelftest kan gevolgen hebben voor je gezin of familie. Als blijkt dat je een erfelijke aandoening hebt, kan dat ook voor andere familieleden gelden. Het is beter om je op voorhand af te vragen wat je daarmee doet, dan als je de uitslag in handen hebt. Een beperkt effect Dankzij de markt van zelftests kun je dokter, apotheker en zorginstelling op afstand houden zo lijkt het. En is het niet een goedkoop alternatief voor dure zorg? Maar dat is niet het hele verhaal. Want als je gewoon gezond bent, heb je al die tests dan wel nodig? Kerngezonde 142

3 17. PREVENTIEF ZELFONDERZOEK mensen geven heel veel geld uit aan tests en adviezen die hun niets opleveren behalve de boodschap dat er inderdaad niets aan de hand is. Uit bezorgdheid maken ze veel meer gebruik van zelftests dan nodig is. Daarmee gaat veel geld verloren dat veel nuttiger kan worden besteed. Onderzoekers van de Cochrane Collaboration een organisatie die werkt aan betrouwbare medische informatie bekeken veertien onderzoeken naar het effect van medische check-ups. Daarbij laten mensen preventief hun gezondheid nakijken, zoals bloeddruk, cholesterolgehalte, vetpercentage, hartactiviteit en urine. De studies naar het nut van zo n medische check-up werden uitgevoerd onder ruim personen. Bij deze groep werd niet vaker een ziekte vastgesteld dan bij mensen buiten de groep. De check-ups hadden ook geen effect op het sterftecijfer. De conclusie lijkt dat gezondheidschecks helemaal niets uithalen bij mensen die geen extra risico lopen en niets mankeren. De vraag of zo n preventief onderzoek misschien zelfs schade kan veroorzaken bij gezonde mensen, blijft onbeantwoord. En als je wel ziek bent? Kun je de uitslag van zo n test dan zelf beoordelen? Of heb je daar alsnog de hulp van een huisarts voor nodig? Wat is de diagnostische Lezen waarde van zo n test? Meer Misschien lezengeeft de uitslag wel een onterechte geruststelling. Dan ben je nog verder - van huis. Het is dus maar de vraag of zelftests de autonomie en de eigen verantwoordelijkheid van de consument wel écht bevorderen. Uiteindelijk beschik je toch niet over de juiste medische kennis om te bepalen wat je moet doen met de uitslag. Epidemioloog dr. Luc Bonneux ziet de wildgroei aan zelftests als een onderdeel van de cultuur van angst. Volgens hem kan de huisarts in deze cultuur Samenleving een belangrijke rol spelen. Afweging De huisarts zou voor patiënten een bron van vertrouwen, geruststelling en evidence based-informatie (wetenschappelijke kennis) kunnen zijn. Misschien zou het nog beter zijn om te pleiten voor practice based-informatie: op de praktijkervaring gebaseerde kennis die voor de patiënten echt van waarde blijkt te zijn. Zo kunnen huisartsen onterechte zorg wegnemen. PreventieConsult CMR Medisch In Nederland zijn tabaksgebruik Wetenschappelijk en overgewicht de belangrijkste leefstijlgerelateerde oorzaken van ziekte en sterfte. De komende jaren valt daarom een grote toename te verwachten van mensen met zogenoemde cardiometabole risico s (CMR) en aandoeningen. Zulke aandoeningen wil je natuurlijk voorkomen. Dat is beter voor de mensen in kwestie en voor de betaalbaarheid van de gezondheidszorg als geheel. Behandeling Daarom is er door artsen en gezondheidsfondsen het PreventieConsult CMR ontwikkeld: een online vragenlijst die patiënten Bijbels een inschatting geeft van hun risico op het ontstaan van deze ziektes. De huisarts nodigt mensen uit voor deze enquête. In het PreventieConsult CMR heeft een derde van de genodigden meegedaan aan de risicoschatting. Van hen had meer dan de helft een verhoogde risicoscore. Pastoraal Deze mensen kregen het advies om een afspraak te maken met de arts. Van deze groep bleek een op de vijf een cardiometabole aandoening te hebben. 143

4 DEEL 3 IN GEZONDHEID EN ZIEKTE 144 Dit consult is een positief voorbeeld van preventief zelfonderzoek: een test gericht op risicogroepen, professioneel en gebruiksvriendelijk ingericht, en ingebed in de praktijk van de huisarts. Huiver bij de professionele zorg Veel professionele gezondheidsinstanties zijn kritisch over PZO s. Zo ontraadt Soa Aids Nederland (SAN) het gebruik van de soa-doe-hetzelftest. Volgens de organisatie is deze test nog niet van voldoende kwaliteit om een goede uitslag te garanderen. SAN adviseert mensen om dit onderzoek vooralsnog via de reguliere kanalen te laten verrichten: bij een soa-polikliniek (via de GGD) of via de huisarts. De vermeende voordelen van de test zoals laagdrempeligheid staan tot nog toe op gespannen voet met het niveau van de tests. Ook KWF Kankerbestrijding is geen voorstander van zelftests. Kanker is geen ziekte om zelf te onderzoeken zonder tussenkomst van een arts. Er zijn wel zelftests beschikbaar waarmee je bepaalde soorten kanker kunt opsporen. Sommige van de tests die voorheen alleen door artsen werden uitgevoerd, zijn nu ook beschikbaar voor thuisgebruik. Maar tests die in het ziekenhuis worden uitgevoerd, kennen een intensieve kwaliteitscontrole. Er is geen garantie dat de zelftests voor thuisgebruik deze kwaliteit kunnen bieden. De Hartstichting heeft de ervaring dat het niveau van het vaak commerciële testaanbod meestal onvoldoende is. De organisatie is tegen zelftests en tests van (commerciële) aanbieders op locatie. In de praktijk kunnen PZO s leiden tot onterechte ongerustheid of juist onterechte geruststelling. Een voordeel is dat ze je bewust kunnen maken van je levensstijl en mogelijke risicofactoren. Toch mag je in geen geval worden verplicht om je gezondheid te laten testen, vindt de Hartstichting. Volgens de organisatie is het volgende van groot belang als het gaat om zelftests: De test moet voldoen aan een multidisciplinaire richtlijn. De informatie over de test moet deugen en begrijpelijk zijn voor de consument. De uitslag moet zo worden verwoord dat een foute interpretatie zo veel mogelijk wordt voorkomen. Op een test moet een deskundig advies volgen. Er moet een keurmerk komen voor (aanbieders van) gezondheidstests. De aanbevelingen van de Hartstichting zijn in lijn met de bevindingen van het Rathenau Instituut. Deze onafhankelijke organisatie stimuleert de publieke en politieke meningsvorming over wetenschap en technologie. Het Rathenau Instituut deed onderzoek naar zelftests en noemt twee manieren om de kwaliteit te waarborgen: Er is een keurmerk nodig. Consumenten moeten worden begeleid bij het gebruik van de tests door mensen die werken in de zorg of door consumenten- en patiëntenorganisaties.

5 17. PREVENTIEF ZELFONDERZOEK Medische zelftest Wil je een medische zelftest doen? Dan is het verstandig om van Wetenschappelijk tevoren goed stil te staan bij het nut van de test en de mogelijke gevolgen. Het KWF geeft een aantal punten ter overweging voordat je een zelftest rond kanker gaat doen: Medisch 1. Bedenk van tevoren heel goed of je kanker op deze manier wilt opsporen. Stel jezelf de volgende vragen: Waarom wil ik zelf testen? Behandeling Wil ik de test wel thuis doen? Bijbels Hoe betrouwbaar is deze test? Weet ik precies hoe ik de test moet uitvoeren? Weet ik zeker dat ik, mocht de uitslag verdacht zijn, geen professionele begeleiding ter plekke wil hebben? Weet ik na het doen van de Pastoraal test waar ik aan toe ben? Wat betekent het bijvoorbeeld als de test een afwijking aantoont? Hoe groot is dan de kans dat het om kanker gaat of dat het toch iets onschuldigs is? Wat doe ik met de uitslag? 2. Voordat je een test aanschaft, kun je de huisarts vragen of zo n test in jouw geval zinvol is. 3. Laat je bij aanschaf vooraf goed informeren door de apotheker en/of lees de bijsluiter goed. 4. Zorg ervoor dat je de test op een moment doet waarop je voor steun en advies bij iemand terechtkunt. Het is niet gemakkelijk om in je eentje een vervelende/onzekere uitslag te verwerken. De huisarts kan je vertellen wat de uitslag betekent. Als het nodig is, verwijst hij door voor verder onderzoek. De testresultaten kunnen alleen in combinatie met andere onderzoeken worden gebruikt voor een definitieve diagnose. De rol van de arts Vroeger wachtte je als patiënt in de spreekkamer rustig het oordeel van je huisarts af. Nu zitten veel mensen met hun zelftest op schoot klaar. Dat legt een zware verantwoordelijkheid op de schouders van de huisarts. Een verkeerde reactie op de uitslag van zo n onderzoek kan zelfs tot juridische procedures leiden. Tegelijk komen patiënten met vragen over een gezondheidstest die de arts niet zelf heeft gedaan. Ook in deze situaties blijft goed hulpverlenerschap de norm. De arts verheldert de hulpvraag, hij reageert invoelend en voorkomt onnodige onrust bij de patiënt. Een richtlijn van de beroepsgroep over het omgaan met deze tests zou artsen hierin kunnen helpen. Zelftests kunnen je zinvolle informatie geven, maar het consult van een arts kunnen ze niet vervangen. Bij specifieke klachten blijft een bezoek aan de huisarts altijd nodig. De overheid zou hier actiever op mogen wijzen, gezien de toename van het gebruik van zelftests. Huisartsen kunnen de bevolking zinnig én zuinig preventief onderzoek en advies bieden. 145

6 DEEL 3 IN GEZONDHEID EN ZIEKTE De artsenorganisatie KNMG vindt dat je als koper van een zelftest expliciet te horen zou moeten krijgen dat zo n test alléén onvoldoende is. Altijd is ook een bezoek aan de arts nodig. KNMG pleit voor betere (Europese) regelgeving rond zelftests, zodat de betrouwbaarheid groter wordt. Dat betekent ook een mogelijk verbod op tests die niet aan de eisen voldoen én handhaving van dat verbod. Te veel preventie Het zijn trouwens niet alleen de zelftests die om een kritische kanttekening vragen. Bij de opkomst van bevolkingsonderzoeken en preventieve vaccinaties loop je deels tegen dezelfde problematiek aan. Is het zinvol om compleet gezonde mensen te screenen? Maak je mensen niet banger dan nodig is? En wegen de baten op tegen de kosten? De omstreden campagne voor vaccinatie van meisjes tegen baarmoederhalskanker bijvoorbeeld kostte een vermogen. De preventieve screening op borstkanker (jaarlijks bij vrouwen) creëert veel meer angst dan een enkele doorverwijzing door de huisarts na een voelbare afwijking in de borst. Moet je deze negatieve effecten niet meewegen als je wéér nieuw bevolkingsonderzoek start, zoals rond darmkanker? Het zou ook goed zijn als we nadenken over een betere coördinatie van al die losse preventieve initiatieven. Stel dat de apk-keuring voor de auto was opgesplitst in losse tests voor de remmen, de motor, de verlichting en zo meer. Dat zou iedereen toch hopeloos inefficiënt en duur vinden? Zorg voor meer eenduidigheid. En benader mensen via de zorgverleners die dichtbij staan: de huisarts of de wijkverpleegkundige. We hebben baat bij zo n coach die ons helpt om de verantwoordelijkheid voor onze gezondheid op een goede manier te dragen. Zodat we niet verdwalen in een woud van de medische mogelijkheden. Tot slot: wie is verantwoordelijk? Natuurlijk zijn we verantwoordelijk voor onze eigen levensstijl. En het stimuleren van die verantwoordelijkheid is in alle opzichten belangrijk. Voorkomen is beter dan genezen dat is zelfs spreekwoordelijk zo. Maar daarmee is niet alles gezegd. Het is de vraag of preventief zelfonderzoek gezonde patiënten rust brengt. Versterkt dit het vertrouwen in je lijf, of maakt het je juist ongerust? Helpt het je om gezond te leven, of brengt het je juist in verwarring? Op dit punt gaat verantwoordelijkheid verder dan de patiënt alleen. Producenten moeten kwaliteit bieden, de overheid moet regels stellen, patiëntenorganisaties kunnen informatie geven, de huisarts kan als coach optreden. Zo kun je als burger mét hulp van anderen zelfstandig de juiste keuzes maken. Goede zorg blijft een publieke zaak. 146

Preventief Medisch Onderzoek

Preventief Medisch Onderzoek Preventief Medisch Onderzoek De artsenfederatie KNMG vertegenwoordigt ruim 60.000 artsen en studenten geneeskunde. Van de KNMG maken deel uit de Koepel Artsen Maatschappij en Gezondheid (KAMG), Landelijke

Nadere informatie

Preventief Medisch Onderzoek. Wel of geen gezondheidscheck? Deze brochure helpt u om te kiezen

Preventief Medisch Onderzoek. Wel of geen gezondheidscheck? Deze brochure helpt u om te kiezen De artsenfederatie KNMG vertegenwoordigt ruim 60.000 artsen en studenten geneeskunde. Van de KNMG maken deel uit de Koepel Artsen Maatschappij en Gezondheid (KAMG), Landelijke vereniging van Artsen in

Nadere informatie

Het PreventieConsult in de huisartsenpraktijk

Het PreventieConsult in de huisartsenpraktijk Het PreventieConsult in de huisartsenpraktijk Dé verbindingsschakel tussen 1 e lijn en publieke gezondheid Ton Drenthen, NHG Gerrit Vink, Agnes de Bruijn, Astmafonds NCVGZ 12 april 2012 Achtergrond Toenemende

Nadere informatie

DIABETOgen Test. Diabetes mellitus Typ II. Risico s in kaart. Diabetes Mellitus

DIABETOgen Test. Diabetes mellitus Typ II. Risico s in kaart. Diabetes Mellitus DIABETOgen Test Diabetes mellitus Typ II Prof Dr. B. Weber Laboratoires Réunis Risico s in kaart De DIABETOgen test biedt u de mogelijkheid uw persoonlijk risico en predispositie op diabetes mellitus type

Nadere informatie

Screening op prostaatkanker

Screening op prostaatkanker Screening op prostaatkanker Informatie voor mannen die een PSA-test overwegen of aanvragen. Wat we weten en wat we niet weten: zaken om over na te denken alvorens te besluiten een PSA-test te laten uitvoeren.

Nadere informatie

Verzekeringen & erfelijkheid

Verzekeringen & erfelijkheid Verzekeringen & erfelijkheid U wilt een levens- of arbeidsongeschiktheidsverzekering afsluiten? Hier vindt u de www.bpv.nl antwoorden op veelgestelde vragen over erfelijkheid en het aanvragen van een verzekering.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 1674 Vragen van de leden

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 24 maart 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 24 maart 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340 78

Nadere informatie

Samenvatting. Wat is de waarde van zelftests?

Samenvatting. Wat is de waarde van zelftests? Samenvatting Wat is de waarde van zelftests? De markt voor zogenoemde zelftests is volop in beweging. Er komen steeds meer producten en diensten waarmee mensen zelf bloed, urine, ontlasting of speeksel

Nadere informatie

Uw kans op een kind met cystic fibrosis (taaislijmziekte) of sikkelcelziekte en thalassemie (erfelijke bloedarmoede)

Uw kans op een kind met cystic fibrosis (taaislijmziekte) of sikkelcelziekte en thalassemie (erfelijke bloedarmoede) Uw kans op een kind met cystic fibrosis (taaislijmziekte) of sikkelcelziekte en thalassemie (erfelijke bloedarmoede) Deze folder is bedoeld voor mensen die samen met hun partner een kind willen krijgen

Nadere informatie

Plenaire opening. Themamiddag Wil ik het weten? En dan? 28 september 2013

Plenaire opening. Themamiddag Wil ik het weten? En dan? 28 september 2013 Plenaire opening Themamiddag Wil ik het weten? En dan? 28 september 2013 Opening door Anke Leibbrandt Iedereen wordt van harte welkom geheten namens de BVN en de programmacommissie erfelijkheid (betrokken

Nadere informatie

GEZONDHEIDSENQUETE 2013

GEZONDHEIDSENQUETE 2013 GEZONDHEIDSENQUETE 2013 RAPPORT 5: PREVENTIE Stefaan Demarest, Rana Charafeddine (ed.) Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Operationele Directie Volksgezondheid en surveillance J. Wytsmanstraat

Nadere informatie

Vroeg opsporen en voorkomen achteruitgang chronische nierschade

Vroeg opsporen en voorkomen achteruitgang chronische nierschade Factsheet Nieren en nierschade deel 5 Vroeg opsporen en voorkomen achteruitgang chronische nierschade In Nederland hebben 1,7 miljoen mensen chronische nierschade. Dit is in veel gevallen het gevolg van

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 32 793 Preventief gezondheidsbeleid Nr. 199 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der

Nadere informatie

Gebruik van uw medische gegevens en lichaamsmateriaal voor wetenschappelijk onderzoek en onderwijs Geen bezwaar?

Gebruik van uw medische gegevens en lichaamsmateriaal voor wetenschappelijk onderzoek en onderwijs Geen bezwaar? Gebruik van uw medische gegevens en lichaamsmateriaal voor wetenschappelijk onderzoek en onderwijs Geen bezwaar? U bezoekt VU medisch centrum (VUmc) voor onderzoek en/of behandeling. In een ziekenhuis

Nadere informatie

Dikke darm kanker is een veelvoorkomende vorm van kanker. Enkele feiten op een rij:

Dikke darm kanker is een veelvoorkomende vorm van kanker. Enkele feiten op een rij: COLOgen-Test Dikke darmkanker Prof Dr. B. Weber Laboratoires Réunis Risico s in kaart De COLOgen test biedt u de mogelijkheid uw persoonlijk risico en predispositie op dikke darmkanker te bepalen. In deze

Nadere informatie

Preventie en behandeling hart- en vaatziekten WWW.ZORROO.NL

Preventie en behandeling hart- en vaatziekten WWW.ZORROO.NL PATIËNTENINFORMATIE Preventie en behandeling hart- en vaatziekten WWW.ZORROO.NL Inhoudsopgave 1 Voorwoord.............................................................................. 3 2 Zorroo ondersteunt

Nadere informatie

Preventie consult. Huisartspraktijk J.B. Sanders

Preventie consult. Huisartspraktijk J.B. Sanders Preventie consult Het risico op ziekte is nooit precies te voorspellen. U kunt wel te weten komen of uw risico op bepaalde ziekten misschien hoger is. Suikerziekte, hartinfarcten en beroertes zijn ernstige

Nadere informatie

Dragerschap en erfelijke belasting

Dragerschap en erfelijke belasting Dragerschap en erfelijke belasting VSOP 17 mei 2010 Martina Cornel Hoogleraar Community Genetics & Public Health Genomics Quality of Care EMGO Institute for Health and Care Research Nieuwe technologische

Nadere informatie

VWS beleid screening & bevolkingsonderzoek

VWS beleid screening & bevolkingsonderzoek VWS beleid screening & bevolkingsonderzoek NACGG Utrecht, 27 juni 2013 Maaike Prins Publieke gezondheid Ministerie van VWS overheidsbeleid Preventie en vroegopsporing van belang voor een goede gezondheid

Nadere informatie

Borstkanker is een kwaadaardig gezwel in de borst. Dit kan levensbedreigend zijn.

Borstkanker is een kwaadaardig gezwel in de borst. Dit kan levensbedreigend zijn. WELOVERWOGEN BESLISSEN OF U EEN SCREENINGSMAMMOGRAFIE LAAT NEMEN. DE INFORMATIE IN DEZE FOLDER HELPT U DAARBIJ. 1. WAT IS BORSTKANKER? Borstkanker is een kwaadaardig gezwel in de borst. Dit kan levensbedreigend

Nadere informatie

Controles tijdens de zwangerschap

Controles tijdens de zwangerschap Controles tijdens de zwangerschap Tijdens de zwangerschap worden de volgende onderzoeken uitgevoerd: Beoordelen van de groei van de baarmoeder Bij elk bezoek wordt de groei van de baarmoeder nagegaan.

Nadere informatie

Uitgebreide genentest (exoom sequencing) naar oorzaak cardiomyopathie

Uitgebreide genentest (exoom sequencing) naar oorzaak cardiomyopathie & Kindercardiologie Uitgebreide genentest (exoom sequencing) naar oorzaak cardiomyopathie Informatie voor ouders Uw klinisch geneticus (erfelijkheidsarts) / dokter heeft voorgesteld om uitgebreid onderzoek

Nadere informatie

P Doe de risicotest P Laat uw bloedsuikerwaarde meten P Lees wat u zelf kunt doen

P Doe de risicotest P Laat uw bloedsuikerwaarde meten P Lees wat u zelf kunt doen Diabetes en uw apotheek Als bij u diabetes is vastgesteld, dan kunt u natuurlijk terecht bij uw apotheek. Het apotheekteam zorgt ervoor dat u: Op tijd het juiste medicijn krijgt. Medicijnen krijgt die

Nadere informatie

Maat houden met medisch handelen. Nr. 2017/06. Samenvatting

Maat houden met medisch handelen. Nr. 2017/06. Samenvatting Maat houden met medisch handelen Nr. 2017/06 Samenvatting Maat houden met medisch handelen pagina 2 van 6 Met de voortgaande ontwikkeling van de geneeskunde breidt het aantal mogelijkheden voor diagnose

Nadere informatie

Vitale Vaten. Ineke Sterk projectleider Vitale Vaten 4 oktober 2011

Vitale Vaten. Ineke Sterk projectleider Vitale Vaten 4 oktober 2011 Vitale Vaten Ineke Sterk projectleider Vitale Vaten 4 oktober 2011 Dé Gezonde regio: waar? Dé Gezonde regio: wie? Verleiden Opbouw presentatie Inleiding hart- en vaatziekten Project Vitale Vaten Gorinchem

Nadere informatie

Testen op HIV, ja of nee? Informatie voor zwangere vrouwen

Testen op HIV, ja of nee? Informatie voor zwangere vrouwen Testen op HIV, ja of nee? Informatie voor zwangere vrouwen Wat is HIV, wat is aids en wat zijn de gevolgen tijdens de zwangerschap HIV is het virus dat de ziekte aids veroorzaakt. HIV kan op meerdere manieren

Nadere informatie

Gebruik van uw medische gegevens en lichaamsmateriaal voor wetenschappelijk onderzoek en onderwijs. Geen bezwaar?

Gebruik van uw medische gegevens en lichaamsmateriaal voor wetenschappelijk onderzoek en onderwijs. Geen bezwaar? Gebruik van uw medische gegevens en lichaamsmateriaal voor wetenschappelijk onderzoek en onderwijs Geen bezwaar? 1 U bezoekt een van de Santeon ziekenhuizen voor onderzoek en/of behandeling. In een ziekenhuis

Nadere informatie

Kanker en erfelijkheid Hoe vertel ik het mijn familie?

Kanker en erfelijkheid Hoe vertel ik het mijn familie? Kanker en erfelijkheid Hoe vertel ik het mijn familie? Verzekeren en erfelijkheid 1 Heb je een aanleg voor kanker? Dan kunnen sommige familieleden de aanleg voor de ziekte ook hebben. Het is belangrijk

Nadere informatie

Achtergrondinformatie bij het RVZ-advies: Screening en de rol van de overheid

Achtergrondinformatie bij het RVZ-advies: Screening en de rol van de overheid Achtergrondinformatie bij het RVZ-advies: Screening en de rol van de overheid Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag Postbus 19404 2500 CK Den Haag Tel 070 340 50 60 Fax 070 340 75 75 E-mail mail@rvz.net URL

Nadere informatie

Zorg op maat voor Hart- en/of vaatziekten Waarom ontvangt u deze folder?

Zorg op maat voor Hart- en/of vaatziekten Waarom ontvangt u deze folder? Ketenzorg Zorg op maat voor Hart- en/of vaatziekten Waarom ontvangt u deze folder? Bij u is vastgesteld dat u een hart- en/of vaatziekte heeft, of een verhoogd risico hierop. Om zo goed mogelijk met uw

Nadere informatie

Erfelijke borst-, eierstoken eileiderkanker

Erfelijke borst-, eierstoken eileiderkanker Erfelijke borst-, eierstoken eileiderkanker informatie voor patiënten 2 Erfelijke borst-, eierstoken eileiderkanker deze brochure is bedoeld voor wie meer wil weten over erfelijkheid bij borst-, eierstok-

Nadere informatie

Gebruik van uw medische gegevens en lichaamsmateriaal. Heeft u bezwaar?

Gebruik van uw medische gegevens en lichaamsmateriaal. Heeft u bezwaar? Gebruik van uw medische gegevens en lichaamsmateriaal Heeft u bezwaar? Inleiding U bezoekt het Radboudumc voor onderzoek en/of behandeling. Om u zo goed mogelijk te kunnen onderzoeken en/of behandelen

Nadere informatie

Medisch wetenschappelijke standaard voor Preventief Medisch onderzoek

Medisch wetenschappelijke standaard voor Preventief Medisch onderzoek Medisch wetenschappelijke standaard voor Preventief Medisch onderzoek Wat is het PreventieKompas? Het PreventieKompas is een gezondheidsonderzoek dat is ontwikkeld in samenwerking met de top van de Nederlandse

Nadere informatie

Medischwetenschappelijk. onderzoek. Algemene informatie voor de proefpersoon

Medischwetenschappelijk. onderzoek. Algemene informatie voor de proefpersoon Medischwetenschappelijk onderzoek Algemene informatie voor de proefpersoon Inhoud Inleiding 5 Medisch-wetenschappelijk onderzoek 6 Wat is medisch-wetenschappelijk onderzoek? Wat zijn proefpersonen? Wie

Nadere informatie

Welkom. Stichting Zeldzame Ziekten Nederland. Uitslag enquete Nationaal Plan. 15 maart 2012

Welkom. Stichting Zeldzame Ziekten Nederland. Uitslag enquete Nationaal Plan. 15 maart 2012 Welkom Stichting Nederland Uitslag enquete Nationaal Plan 15 maart 2012 Agenda 1. Doel van de bijeenkomst 2. Overzicht reacties op de enquête 3. Conclusies uit de enquête t.b.v. Nationaal Plan 4. Plannen

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 25 mei 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 25 mei 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 25 VX DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

Wil ik het wel weten?

Wil ik het wel weten? Wil ik het wel weten? Vera Hovers en Joyce de Vos-Houben 3 oktober 2015 Wil ik het wel weten? De consequenties van erfelijkheidsonderzoek Vera Hovers en dr. Joyce de Vos-Houben Genetisch consulenten polikliniek

Nadere informatie

Kanker in de familie.

Kanker in de familie. Inhoud workshop Kanker in de familie. Dr. Margreet Ausems klinisch geneticus UMCU Introductie Verwachtingen deelnemers Achtergrondinformatie (cijfers!) Hoe ontstaat kanker? Erfelijke kanker en erfelijkheidsonderzoek

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting 136 Melanoom van de huid is kanker die uitgaat van de pigmentcellen in de huid. Melanoom bij twee of meer eerstegraads verwanten of drie tweedegraads verwanten noemen we erfelijk. Als deze vorm van kanker

Nadere informatie

Klinische Genetica. Erfelijkheidsonderzoek en -voorlichting

Klinische Genetica. Erfelijkheidsonderzoek en -voorlichting Klinische Genetica Erfelijkheidsonderzoek en -voorlichting Klinische Genetica Inhoud Inleiding 3 Een verzoek om erfelijkheidsonderzoek en -voorlichting 3 Wachten op de uitslag 3 Kosten 4 Het doel van

Nadere informatie

Naar al deze ontwikkelingen kun je op verschillende manieren kijken en wel vanuit het perspectief van:

Naar al deze ontwikkelingen kun je op verschillende manieren kijken en wel vanuit het perspectief van: > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Wetenschappelijk onderzoek met uw resterend lichaamsmateriaal. Geen bezwaar?

PATIËNTEN INFORMATIE. Wetenschappelijk onderzoek met uw resterend lichaamsmateriaal. Geen bezwaar? PATIËNTEN INFORMATIE Wetenschappelijk onderzoek met uw resterend lichaamsmateriaal Geen bezwaar? Waarover gaat deze folder? Soms neemt een arts of verpleegkundige bij u wat lichaamsmateriaal af. Het ziekenhuis

Nadere informatie

Brochure Een igene Paspoort: iets voor mij? Leer meer over jouw eigen genen

Brochure Een igene Paspoort: iets voor mij? Leer meer over jouw eigen genen Brochure Een igene Paspoort: iets voor mij? Leer meer over jouw eigen genen Een igene Paspoort: iets voor mij? De belangrijkste overwegingen en achtergronden op een rijtje Bij igene zijn we gefascineerd

Nadere informatie

Visiedocument preventief (zelf)onderzoek. Kwaliteit vanuit het gebruikersperspectief

Visiedocument preventief (zelf)onderzoek. Kwaliteit vanuit het gebruikersperspectief Visiedocument preventief (zelf)onderzoek Kwaliteit vanuit het gebruikersperspectief 2015, herziene versie Een samenwerking van: Patiëntenfederatie NPCF Consumentenbond (CB) Vereniging Samenwerkende Ouder-

Nadere informatie

Nico Mensing van Charante Lezing 2014. Grenzen aan de Geneeskunde

Nico Mensing van Charante Lezing 2014. Grenzen aan de Geneeskunde Nico Mensing van Charante Lezing 2014 Grenzen aan de Geneeskunde Hermitage Amsterdam, Vrijdag 17 januari 2014 Deel 1: Grenzen aan de diagnostiek prof dr Patrick Bindels, huisarts Deel 2: Grenzen aan de

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker

Bevolkingsonderzoek darmkanker Bevolkingsonderzoek darmkanker 2014 Bevolkingsonderzoek darmkanker In deze folder leest u meer over het bevolkingsonderzoek darmkanker en wat dit voor u kan betekenen. Waarom een bevolkingsonderzoek? Darmkanker

Nadere informatie

Darmkanker opsporen? Poepsimpel!

Darmkanker opsporen? Poepsimpel! Darmkanker opsporen? Poepsimpel! Dokter Luc Colemont was enkele maanden geleden te gast bij LM Limburg om zijn missie uit te dragen. Want de missie van de liberale mutualiteit en de dokter is dezelfde.

Nadere informatie

Checklists. Uitneembaar katern, handig om mee te nemen

Checklists. Uitneembaar katern, handig om mee te nemen Uitneembaar katern, handig om mee te nemen Hoofdstuk 2 Zorgverleners bij diabetes type 2 21 Checklists Dit uitneembare katern bevat checklists over controles die bij goede zorg horen; tips voor communicatie

Nadere informatie

Medischwetenschappelijk onderzoek. Algemene informatie voor de proefpersoon

Medischwetenschappelijk onderzoek. Algemene informatie voor de proefpersoon Medischwetenschappelijk onderzoek Algemene informatie voor de proefpersoon Inhoud Inleiding 3 Medisch-wetenschappelijk onderzoek 4 Wat is medisch-wetenschappelijk onderzoek? Wat zijn proefpersonen? Hoe

Nadere informatie

Darmkankeronderzoek vanaf 2014 bij 1,9 miljoen Vlamingen

Darmkankeronderzoek vanaf 2014 bij 1,9 miljoen Vlamingen Kabinet Jo Vandeurzen Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin 3 februari 2012 Darmkankeronderzoek vanaf 2014 bij 1,9 miljoen Vlamingen Stoelgangtest kan op termijn 400 kankerdoden per jaar

Nadere informatie

Moeilijke medische beslissingen. Plus Magazine, november 2009

Moeilijke medische beslissingen. Plus Magazine, november 2009 Moeilijke medische beslissingen Plus Magazine, november 2009 Opereren of bestralen? Langer leven, maar zonder borsten of impotent? De arts wikt, maar de patiënt beslist. Met steeds vaker een zogeheten

Nadere informatie

Er zijn twee onderzoeken mogelijk: 1. Met de combinatietest wordt onderzocht of er een verhoogde kans bestaat dat uw ongeboren kind Downsyndroom

Er zijn twee onderzoeken mogelijk: 1. Met de combinatietest wordt onderzocht of er een verhoogde kans bestaat dat uw ongeboren kind Downsyndroom Prenatale screening op Downsyndroom en lichamelijke afwijkingen INHOUD 1. Wat leest u in deze brochure? 2. Onderzoek naardownsyndroomen lichamelijke afwijkingen 2.1 Onderzoek naar Downsyndroom 2.2 Onderzoek

Nadere informatie

Wetenschappelijk onderzoek resterend lichaamsmateriaal. Informatie en keuzevrijheid

Wetenschappelijk onderzoek resterend lichaamsmateriaal. Informatie en keuzevrijheid Wetenschappelijk onderzoek resterend lichaamsmateriaal Informatie en keuzevrijheid Waarover gaat deze folder? Soms neemt een arts of verpleegkundige bij u wat lichaamsmateriaal af. Het ziekenhuis waar

Nadere informatie

Samenvatting. Huidig programma en criteria voor screening

Samenvatting. Huidig programma en criteria voor screening Samenvatting Technologische ontwikkelingen maken het in toenemende mate mogelijk om al vroeg in de zwangerschap eventuele afwijkingen bij de foetus op te sporen. Ook zijn nieuwe testen beschikbaar die

Nadere informatie

En dan.? De rol van de huisarts. Marjolein Berger, afdeling huisartsgeneeskunde UMCG

En dan.? De rol van de huisarts. Marjolein Berger, afdeling huisartsgeneeskunde UMCG En dan.? De rol van de huisarts Marjolein Berger, afdeling huisartsgeneeskunde UMCG Kanker in Nederland tot 2020 Trends en prognoses KWF Kankerbestrijding Kanker in Nederland tot 2040 De bevolking zal

Nadere informatie

Wet- en regelgeving invitro-diagnostica. Maaike van den Biggelaar

Wet- en regelgeving invitro-diagnostica. Maaike van den Biggelaar Wet- en regelgeving invitro-diagnostica Maaike van den Biggelaar I. Wet- en regelgeving Van EU-richtlijn naar EU-verordening (naar verwachting) voorjaar 2017 aangenomen, inwerkingtreding voorjaar 2022

Nadere informatie

Preventief Medisch Onderzoek, wat moet je er mee als arbeidshygiënist

Preventief Medisch Onderzoek, wat moet je er mee als arbeidshygiënist Preventief Medisch Onderzoek, wat moet je er mee als arbeidshygiënist Maart 2015 Drs.ing. Jolanda Willems MBA, drs. Toin van Haeren, bedrijfsarts, drs. Rik Menting, bedrijfsarts, drs. Edo Houwing, arbeids-

Nadere informatie

Testen op HIV, ja of nee?

Testen op HIV, ja of nee? Afdeling Verloskunde, locatie AZU Testen op HIV, ja of nee? Informatie voor zwangere vrouwen Wat is HIV, wat is aids en wat zijn de gevolgen tijdens de zwangerschap. HIV is het virus dat de ziekte aids

Nadere informatie

pagina 1 van 8 Vragenlijst Inzicht in zorgkosten Invullen namens: NPCF - Nanda Beck Tekstgrootte: A A A Inzicht in zorgkosten Inleiding De landelijke patiëntenkoepels Ieder(in), Landelijk Platform GGz

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker

Bevolkingsonderzoek darmkanker Bevolkingsonderzoek darmkanker 2018 Waarom deze folder? In deze folder vindt u informatie over het bevolkingsonderzoek darmkanker. De folder is bedoeld om u informatie te geven over het onderzoek, zodat

Nadere informatie

Afsluitende les. Leerlingenhandleiding. Risicoschatting

Afsluitende les. Leerlingenhandleiding. Risicoschatting Afsluitende les Leerlingenhandleiding Risicoschatting Leerlingenhandleiding - Risicoschatting Het doen van een voorspelling op basis van getallen is knap lastig. Statistiek heet dit vakgebied. In deze

Nadere informatie

Polikliniek familiaire tumoren. voor patiënten met familiaire belasting voor borst- en / of eierstokkanker

Polikliniek familiaire tumoren. voor patiënten met familiaire belasting voor borst- en / of eierstokkanker Polikliniek familiaire tumoren voor patiënten met familiaire belasting voor borst- en / of eierstokkanker Inleiding U bent doorverwezen naar de polikliniek familiaire tumoren van het UMC Utrecht, Cancer

Nadere informatie

Total Body Scan Je hoeft niet ziek te zijn om beter te worden. René Sprangers Cardioloog

Total Body Scan Je hoeft niet ziek te zijn om beter te worden. René Sprangers Cardioloog Total Body Scan Je hoeft niet ziek te zijn om beter te worden René Sprangers Cardioloog Openbaarmaking belangen R. Sprangers Zelfstandig gevestigde medisch specialist o.a. werkzaam voor Prescan in Medisch

Nadere informatie

Vaatrisico-polikliniek (behandeling van vaatziekten)

Vaatrisico-polikliniek (behandeling van vaatziekten) Vaatrisico-polikliniek (behandeling van vaatziekten) Inleiding U bent door uw behandelend arts verwezen naar de vaatrisicopolikliniek omdat u een vaatziekte heeft en/of vanwege risicofactoren voor het

Nadere informatie

THROMBOgen Test. Trombose. Risico s in kaart. Diep-veneuze trombose

THROMBOgen Test. Trombose. Risico s in kaart. Diep-veneuze trombose THROMBOgen Test Trombose Prof Dr. B. Weber Laboratoires Réunis Risico s in kaart De THROMBOSEgen test biedt u de mogelijkheid uw persoonlijk risico en predispositie op trombose te bepalen. In deze brochure

Nadere informatie

Borst- en/of eierstokkanker: Erfelijk risico en genetisch testen

Borst- en/of eierstokkanker: Erfelijk risico en genetisch testen Borst- en/of eierstokkanker: Erfelijk risico en genetisch testen In onze bevolking heeft iedere vrouw een risico van ongeveer 10% om in de loop van haar leven borstkanker te krijgen en 1,5% om eierstokkanker

Nadere informatie

Vlaamse werkgroep Bevolkingsonderzoek

Vlaamse werkgroep Bevolkingsonderzoek Vlaamse werkgroep Bevolkingsonderzoek 1/09/2011 ADVIES nr. 11-01 Betreft: advies aan de Vlaamse minister, bevoegd voor het gezondheidsbeleid, over het toepassingsgebied van de Vlaamse regelgeving over

Nadere informatie

demedisch Specialist Klinisch geneticus Eva Brilstra: Dit vak is dynamisch, booming en nooit saai

demedisch Specialist Klinisch geneticus Eva Brilstra: Dit vak is dynamisch, booming en nooit saai GATEN IN HET ROOSTER In de knel door individualisering opleiding DEAL! Geheimen van goed onderhandelen demedisch Specialist 1 ARTSEN OVER PAPIERWERK Lusten en lasten van registraties APRIL 2016 UITGAVE

Nadere informatie

lyondellbasell.com PROSTAATKANKER

lyondellbasell.com PROSTAATKANKER PROSTAATKANKER Prostaat Kanker Ongeveer 1 op de 7 mannen krijgt de diagnose Prostaatkanker te horen. Je kent misschien zelf wel iemand die het heeft of ervoor behandeld is. Ondanks dat dit schokkende cijfers

Nadere informatie

Medisch-wetenschappelijk onderzoek Algemene informatie voor de proefpersoon

Medisch-wetenschappelijk onderzoek Algemene informatie voor de proefpersoon Uitgave Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postadres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag Bezoekadres Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag Telefoon (070) 340 79 11 Informatie Voor informatie en vragen

Nadere informatie

ONDERZOEK IN VLOKKEN OF VRUCHTWATER BIJ ECHOAFWIJKINGEN

ONDERZOEK IN VLOKKEN OF VRUCHTWATER BIJ ECHOAFWIJKINGEN ONDERZOEK IN VLOKKEN OF VRUCHTWATER BIJ ECHOAFWIJKINGEN ONDERZOEK IN VLOKKEN E VRUCHTWATER BIJ ECHOAFWIJKINGEN Afdeling Genetica UMCG 2 Onderzoek in vlokken of in vruchtwater bij echoafwijkingen. U bent

Nadere informatie

Vrij verkrijgbare medicijnen

Vrij verkrijgbare medicijnen Vrij verkrijgbare medicijnen WAT ZIJN VRIJ VERKRIJGBARE MEDICIJNEN TIPS VOOR EEN GOEDE KEUZE WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN MEDICIJNEN WERKEN BETER DANKZIJ UW APOTHEKER VRIJ VERKRIJGBARE MEDICIJNEN Een

Nadere informatie

Veilig uitwisselen van medische gegevens. Hoe geeft u toestemming?

Veilig uitwisselen van medische gegevens. Hoe geeft u toestemming? Veilig uitwisselen van medische gegevens Hoe geeft u toestemming? Inleiding Ziekte, een blessure of ongeval komen vaak onverwacht. U kunt daardoor zomaar in de spreekkamer van een vreemde arts, een onbekende

Nadere informatie

Bestrijding ongezonde leefstijl hard nodig om forse stijging diabetes, hart- en vaatziekten en nierfalen te voorkomen.

Bestrijding ongezonde leefstijl hard nodig om forse stijging diabetes, hart- en vaatziekten en nierfalen te voorkomen. Amersfoort, Bussum, Den Haag, 5 april 2007 Bestrijding ongezonde leefstijl hard nodig om forse stijging diabetes, hart- en vaatziekten en nierfalen te voorkomen. Oproep aan de leden van de vaste commissie

Nadere informatie

Wetenschappelijk onderzoek. met uw resterend lichaamsmateriaal; geen bezwaar?

Wetenschappelijk onderzoek. met uw resterend lichaamsmateriaal; geen bezwaar? Wetenschappelijk onderzoek met uw resterend lichaamsmateriaal; geen bezwaar? Naar het ziekenhuis? Lees eerst de informatie op www.asz.nl/brmo. Bron: De tekst van deze folder is afkomstig van de Nederlandse

Nadere informatie

Wat vraag ik aan mijn arts?

Wat vraag ik aan mijn arts? Wat vraag ik aan mijn arts? Tips voor in de spreekkamer! Colofon Uitgave Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie Bestelnummer 10 Prijs 1,25 per stuk inclusief verzendkosten. De folder is gratis voor

Nadere informatie

INFOBLAD. Meeste invloed. Gezond leven

INFOBLAD. Meeste invloed. Gezond leven GEWICHT, VOEDING, BEWEGEN EN ALCOHOL INFOBLAD Ongeveer 30% van kanker zou voorkomen kunnen worden. Een garantie om kanker te voorkomen is er niet. Je kan wel het risico op kanker verkleinen door een gezonde

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker

Bevolkingsonderzoek darmkanker Bevolkingsonderzoek darmkanker 2017 Waarom deze folder? In deze folder vindt u informatie over het bevolkingsonderzoek darmkanker. De folder is bedoeld om u informatie te geven over het onderzoek, zodat

Nadere informatie

Cardiovasculaire aandoeningen (hart- en vaatziekten)

Cardiovasculaire aandoeningen (hart- en vaatziekten) CARDIOgen-Test Hart- en vaatziekten Prof Dr. B. Weber Laboratoires Réunis Risico s in kaart De CARDIOgen biedt u de mogelijkheid uw persoonlijk risico en predispositie op hart- en vaatziekten te bepalen.

Nadere informatie

Screening en de rol van de overheid

Screening en de rol van de overheid Screening en de rol van de overheid Advies uitgebracht door de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg aan de minister en staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Den Haag, 2008 Raad voor de

Nadere informatie

Visiedocument preventief (zelf)onderzoek

Visiedocument preventief (zelf)onderzoek Visiedocument preventief (zelf)onderzoek Kwaliteit vanuit het gebruikersperspectief Juni 2013 Marita Meulmeester NPCF Een samenwerking van: Patiëntenfederatie NPCF Consumentenbond (CB) Vereniging Samenwerkende

Nadere informatie

Individueel zorgplan vitale vaten

Individueel zorgplan vitale vaten Individueel zorgplan vitale vaten Wat kunt u zelf doen? Een gezonde leefstijl is het belangrijkste bij de aanpak van risicofactoren. Misschien is uw leefstijl wel goed. Zorgverleners kunnen u adviseren

Nadere informatie

Erfelijkheidsonderzoek: Exoomsequencing

Erfelijkheidsonderzoek: Exoomsequencing Erfelijkheidsonderzoek: Exoomsequencing Exoomsequencing is een nieuwe techniek voor erfelijkheidsonderzoek. In deze folder vindt u informatie over dit onderzoek. De volgende onderwerpen komen aan bod:

Nadere informatie

Samenvatting van dr. J.J. Koornstra (maag-darm-leverarts) en prof. dr. R.M.W.Hofstra

Samenvatting van dr. J.J. Koornstra (maag-darm-leverarts) en prof. dr. R.M.W.Hofstra Medische Publieksacademie UMCG Thema: Dikkedarmkanker Samenvatting van dr. J.J. Koornstra (maag-darm-leverarts) en prof. dr. R.M.W.Hofstra (moleculair geneticus). Dikkedarmkanker is één van de meest voorkomende

Nadere informatie

Visiedocument preventief (zelf)onderzoek. Kwaliteit vanuit het gebruikersperspectief

Visiedocument preventief (zelf)onderzoek. Kwaliteit vanuit het gebruikersperspectief Visiedocument preventief (zelf)onderzoek Kwaliteit vanuit het gebruikersperspectief 2013 Een samenwerking van: Patiëntenfederatie NPCF Consumentenbond (CB) Vereniging Samenwerkende Ouder- en patiëntenorganisaties

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek borstkanker Uitnodiging

Bevolkingsonderzoek borstkanker Uitnodiging Bevolkingsonderzoek borstkanker Uitnodiging Wat is het bevolkingsonderzoek borstkanker? Het bevolkingsonderzoek borstkanker is een onderzoek naar borstkanker. Alle vrouwen in Nederland van 50 tot en met

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Uitnodiging

Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Uitnodiging Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker Uitnodiging Waarom dit bevolkingsonderzoek? Elk jaar krijgen ongeveer 700 vrouwen baarmoederhalskanker. Jaarlijks overlijden 200 vrouwen aan deze ziekte. Baarmoeder

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker

Bevolkingsonderzoek darmkanker Bevolkingsonderzoek darmkanker 2016 Waarom een bevolkingsonderzoek darmkanker? Darmkanker is een ernstige ziekte. Van elke 100 mensen zullen vier tot vijf mensen in hun leven darmkanker krijgen. In 2014

Nadere informatie

Samenvatting. Gevolgen van health checks voor het individu

Samenvatting. Gevolgen van health checks voor het individu Samenvatting In dit advies brengt de Commissie Bevolkingsonderzoek van de Gezondheidsraad het nut en de risico s van health checks in beeld en adviseert zij over de beschermende rol van de overheid daarbij.

Nadere informatie

Erfelijkheidsonderzoek en -voorlichting

Erfelijkheidsonderzoek en -voorlichting Klinische Genetica Erfelijkheidsonderzoek en -voorlichting Inhoud Inleiding Een verzoek om erfelijkheidsonderzoek en -voorlichting 1 Wachten op de uitslag 2 Het doel van erfelijkheidsonderzoek en -voorlichting

Nadere informatie

Position Paper. Genetische screening bij volwassenen, het psychische aspect

Position Paper. Genetische screening bij volwassenen, het psychische aspect Position Paper Genetische screening bij volwassenen, het psychische aspect Vastgesteld door de Werkgroep Genetisch Onderzoek (2011/2012) Geaccordeerd door het VSOP bestuur, februari 2012 Achtergrond Sommige

Nadere informatie

Uw medische gegevens elektronisch delen?

Uw medische gegevens elektronisch delen? Uw medische gegevens elektronisch delen? Alleen met uw toestemming! Goede zorg met goede informatie Ziekte, een blessure of een ongeval komt vaak onverwacht. Daardoor kunt u terechtkomen bij een onbekende

Nadere informatie

Onbekend maakt onbemind

Onbekend maakt onbemind Onbekend maakt onbemind Huisarts en preventie Pim Assendelft, hoogleraar Huisartsgeneeskunde Hoofd afdeling Eerstelijnsgeneeskunde Radboudumc, Nijmegen 9 april 2015 Generalisme is ons specialisme NHG

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 29 323 Prenatale screening Nr. 92 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

NVOG Voorlichtingsbrochure GROEP B STREPTOKOKKEN EN ZWANGERSCHAP

NVOG Voorlichtingsbrochure GROEP B STREPTOKOKKEN EN ZWANGERSCHAP NVOG Voorlichtingsbrochure GROEP B STREPTOKOKKEN EN ZWANGERSCHAP GROEP B STREPTOKOKKEN EN ZWANGERSCHAP 1. Inleiding 2. Wat zijn groep B streptokokken (GBS)? 3. Hoe vaak komen GBS voor bij zwangeren? 4.

Nadere informatie

NIPT: dynamiek & ethiek van prenatale screening. 31 maart 2014 SPSZN - Rotterdam dr mr Antina de Jong - Health, Ethics & Society

NIPT: dynamiek & ethiek van prenatale screening. 31 maart 2014 SPSZN - Rotterdam dr mr Antina de Jong - Health, Ethics & Society NIPT: dynamiek & ethiek van prenatale screening 31 maart 2014 SPSZN - Rotterdam dr mr Antina de Jong - Inhoud Context prenatale screening NIPT: 3 scenario s Dubbele doelstelling prenatale screening De

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker

Bevolkingsonderzoek darmkanker Bevolkingsonderzoek darmkanker 2015 Waarom een bevolkingsonderzoek darmkanker? Darmkanker is een ernstige ziekte. Van elke 100 mensen zullen vier tot vijf mensen in hun leven darmkanker krijgen. Elk jaar

Nadere informatie

Urologie Hematurie en PSA

Urologie Hematurie en PSA Urologie Hematurie en PSA Marina Hovius en George van Andel, urologen Susanne van Laatum, huisarts 15 januari 2016 Casus 1 Vrouw van 63 jaar, blanco VG, 2 vaginale bevallingen heeft recidiverend urineweginfecties

Nadere informatie

Direct-to-consumer testing: Van autonomie naar keurmerk

Direct-to-consumer testing: Van autonomie naar keurmerk Direct-to-consumer testing: Van autonomie naar keurmerk Utrecht NACGG 20 november 2009 Martina Cornel Hoogleraar Community Genetics & Public Health Genomics Quality of Care EMGO Institute for Health and

Nadere informatie