Vertrouwen en betrouwbaarheid. Een visie op de functionaliteit van de bouwregelgeving

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Vertrouwen en betrouwbaarheid. Een visie op de functionaliteit van de bouwregelgeving"

Transcriptie

1 Vertrouwen en betrouwbaarheid Een visie op de functionaliteit van de bouwregelgeving

2 Inhoudsopgave 3 Inleiding 4 Managementsamenvatting 6 Bouwregelgeving in perspectief 8 Structuur en organisatie 14 Verbeterpunten en aanbevelingen 18 Aanbevelingen 24 Nawoord 25 Verantwoording 25 Colofon etc. 26 Lijst met referenties Stichting Expertisecentrum Regelgeving Bouw Delft, 8 december

3 Inleiding De Stichting Expertisecentrum Regelgeving Bouw (ERB) is nu drie jaar actief om partijen in de bouw te ondersteunen bij het oplossen van problemen die ontstaan bij het inzichtelijk maken en toepassen van de bouwtechnische regelgeving. Het intensief bezig zijn met het functioneren van de bouwregelgeving heeft bij de betrokken experts, het Bestuur en de Raad van Toezicht de behoefte gewekt om de opgedane ervaring uit te dragen in een ongevraagd advies. Het algemeen maatschappelijk belang wordt gediend en beschermd door regelgeving. Zo kunnen markten goed functioneren. Goede regelgeving schept vertrouwen en rechtszekerheid. Om goede regelgeving te maken, onderhouden, toe te passen en te handhaven heeft onze hoogtechnologische en democratische samenleving in een van de dichtstbevolkte en meest welvarende gebieden in de wereld voldoende mensen nodig die op hoogwaardig niveau technisch-juridisch geschoold zijn. Wij vinden dat het aantal mensen met een voldoende kennisniveau toe zou moeten nemen. Meer dan vijftien mensen hebben de afgelopen periode een bijdrage geleverd aan de tekst die nu voor u ligt. Het zijn experts die het over de details in deze notitie niet altijd allemaal met elkaar eens zijn geweest. Wel steunen zij de door het Expertisecentrum voorgestelde koers. Voor de goede orde, deze notitie heeft geen wetenschappelijk karakter. Maar het is wel gebaseerd op een diepgaande ervaring en gedetailleerd inzicht in de bouwregelgeving zelf, en hoe de omgang ermee verbeterd zou kunnen worden. Natuurlijk hebben we kennis genomen van de rapporten van de Commissie Dekker en de Commissie Mans. Beide commissies hebben respectievelijk vanuit de achtergrond van het bouwproces en de herziening van het handhavingstelsel naar de (bouw)regelgeving gekeken. De twee rapporten leveren waardevolle analyses en vrij fundamentele aanbevelingen op. Desondanks mist het Expertisecentrum Regelgeving Bouw hierin een belangrijke dimensie, namelijk een focus op de eindgebruiker, de afnemer van bouwwerken, de consument. Waar liggen vanuit die optiek de knelpunten? Welke maatregelen zijn er daadwerkelijk nodig om het voor alle partijen in de bouw mogelijk te maken om enerzijds aan de verwachtingen van de eindgebruikers en eigenaren van bouwwerken te voldoen en om anderzijds de eigenaren en gebruikers hun wettelijke toegedeelde verantwoordelijkheid ook daadwerkelijk te laten nemen. In de managementsamenvatting schetsen wij de centrale positie die de gebruiker/eigenaar in de regelgeving behoort in te nemen. Daarbij hebben wij steeds in gedachten dat er twee elementaire eisen zijn die de gebruiker/eigenaar aan publiekrechtelijke en privaatrechtelijke regelgeving stelt. Namelijk: dat vertrouwen, betrouwbaarheid en de borging van kwaliteit verankerd dienen te zijn, en het besef dat absolute zekerheid (ook op de terreinen van veiligheid en gezondheid) ook in de regelgeving niet kan worden geboden. Vervolgens werken wij een aantal maatregelen uit die de eisen van de consumenten, gebruikers en afnemers schragen. Tot slot doen we tien aanbevelingen. 3

4 Eigenaar/gebruiker: a. mag niet bouwen in strijd met de regelgeving b. mag bouwwerk niet in staat laten komen in strijd met de regelgeving c. mag bouwwerk niet gebruiken in strijd met de regelgeving Verantwoordelijkheid ligt bij de eigenaar en eindgebruiker Burgers Consumenten Eigenaren overheid private partij partijen onderling publiek privaat Handhaving door: afdwingen Beleidsvragen/ keuzen afspreken 4

5 Managementsamenvatting In deze notitie presenteert de Stichting Expertisecentrum Regelgeving Bouw (ERB) haar visie op een toekomstige ontwikkeling van de bouw(technische) regelgeving in Nederland. De eerste illustratie geeft aan hoe wij in deze notitie de regelgeving benaderen. Uitgangspunt van de notitie is het aanreiken van verbeterpunten op het stelsel van de bouwtechnische regelgeving en de toepassing daarvan. Deze verbeterpunten zijn gericht op het creëren van vertrouwen bij de eindgebruiker, afnemer, consument en het vergroten van de betrouwbaarheid en de borging van kwaliteit van het uiteindelijke product. Deze verbeteringen en aanpassingen worden bereikt door: Investeren in opleiding op alle niveaus; Structureren van de regelgeving vanuit risicobenadering en standaardoplossingen; Volledige decentralisatie van preventieve toetsing van standaard technische, ruimtelijke en organisatorische oplossingen, zoals thans functionerend, met inschakeling van het verzekeringscircuit, al dan niet met behulp van gecertificeerde bouwaanvragen op basis van vereenvoudigde regels; Centraliseren en regionaliseren van handhaving en toezicht van bouwwerken ontworpen en beheerd met toepassing van prestatie-eisen gebaseerd op een risicobenadering: - Centrale evaluatie van bouwwerken; Centralisering van erkenning en certificatie; Verplichte kenbaarheid van prestaties bij overdrachtsmomenten; - Duidelijke prestatie eisen; - Deskundige, gekwalificeerde en erkende personen; Institutionaliseren van een toegesneden verzekeringssysteem gebaseerd op dekking van het risico dat noodzakelijke dan wel overeengekomen prestaties niet zijn gerealiseerd; Reorganisatie van het aanpassings- en ontwikkelingsproces van regelgeving. Aanbevelingen Om deze verbeterpunten aan te pakken hebben wij tien aanbevelingen geformuleerd: 1: De positie van de afnemer/gebruiker moet structureel uitgangspunt van de regelgeving zijn; 2: Respecteer verworven rechten bestaande bouw; maak slechts gebruik van het afdwingen van noodzakelijke voorzieningen (artikel 13 Ww) als algemeen aanvaarde maatschappelijke belangen dat rechtvaardigen; 5

6 3: Herformuleer de regelgeving volgens de regel (80 procent betreft standaardtoepassingen) in deemed to satifsy enerzijds en risico gestuurd, met kenbare en volledig uitgeschreven doelstellingen anderzijds; 4: Zet in op een toegesneden verzekeringssysteem; 5: Spreek controles af van prestaties bij overdrachtsmomenten; 6: Verhoog het kennisniveau en risicobewustzijn, ook bij de burger; 7: Maakt het aanpassingsproces van de regelgeving transparanter; 8: Verbeter de structuur van handhaving en toezicht; 9: Ontwikkel een erkenningsregeling voor erkende deskundigen; 10: Herstructureer erkenning en certificatie. Resultaten Het Expertisecentrum Regelgeving Bouw denkt overigens niet dat uitvoering van deze aanbevelingen direct zal leiden tot een vermindering van de bouwregels. Wel zou uitvoering van onze aanbevelingen een positief effect op de regeldruk 1 hebben. En wij verwachten ook dat hierdoor de administratieve lasten 2 mede verminderen. Ook de bestuurlijke lasten 3 zullen afnemen. En dit is op zich begrijpelijk omdat de aanbevelingen er voor zorgen dat de marktwerking, transparantie, eenduidigheid, acceptatie, verzekerbaarheid en risicobeheersing van en door de regelgeving structureel verbeteren. De kwaliteit van de gebouwde omgeving, blijft door invoering van onze voorstellen gehandhaafd en kan mogelijk verbeteren. 1 Regeldruk: is de som van alle gevolgen van publiekrechtelijke voorschriften die tezamen nodig zijn om de behoeften van de burger te vervullen; 2 Administratieve lasten: zijn de inspanningen die nodig zijn om: a) aanvullend aan de publiekrechtelijke regelgeving noodzakelijke specificaties vast te leggen en te monitoren, en b) aan te tonen dat aan de publiekrechtelijke voorschriften is voldaan. 3 Bestuurlijke lasten: de inspanningen van de mede-overheid om publiekrechtelijke voorschriften te handhaven en om voorschriften op lokaal niveau, waaronder beleid, te onderhouden en actualiseren. 6

7 Bouwregelgeving in perspectief Om volledig te zijn beginnen we deze notitie met het inzichtelijk maken van het stelsel van de bouwtechnische regelgeving. Want waar hebben we het nu eigenlijk over? Hoe ziet het wet- en regellandschap er feitelijk uit? Om hier inzicht in te krijgen hebben we in deze paragraaf een schema opgenomen dat de huidige regelgeving in kaart brengt. Schema Het schema in deze paragraaf beoogt inzicht te geven in de wijze waarop de regelgeving is ingericht. Het schema laat zien dat op drie niveaus aan ontwikkeling en instandhouding van regelgeving wordt gewerkt: Mondiaal Europees (EU) en Nationaal In het schema is sprake van publiekrecht en privaatrecht. Het nationaal niveau is gesplitst in de subniveaus Wetgeving, Normalisatie, Erkenning en Certificatie, de facto standaarden (standaard overeenkomsten en modellen), en het (interne) niveau van bedrijven en instellingen. Om een overzichtelijke analyse van de regelgeving te maken is in het schema verder onderscheid gemaakt tussen de volgende aspecten (weergegeven in kolommen): voorschriften in allerlei vorm, die aan elkaar gerelateerd zijn door verwijzingen totstandkomingproces, dat tegelijk de organisatorische verbanden aangeeft kennisoverdracht handhaving en toezicht rechtspraak Eigen invulling Overigens moeten we bij het schema nog wel de aantekening plaatsen dat er altijd min of meer afgebakende circuits bestaan die elk een eigen invulling hebben. Een goed voorbeeld daarvan is het onderscheid tussen de GWW (Grond-, Weg-, en Waterbouwsector) en de B&U (Burgerlijke en Utiliteitsbouwsector). Vervolgens zijn per circuit weer afgebakende privaatrechtelijke subcircuits te onderscheiden zoals de gezondheidszorg, het onderwijs, de politie, de sportwereld, enz. Maar ook materiaal- en productgebonden subcircuits zijn veelvuldig aanwezig, vormgegeven in brancheorganisaties en instellingen die op hun eigen niveau allemaal weer regels en voorschriften hanteren. In het TNO rapport Landkaart van de Bouw is deze differentiatie in het verleden nauwkeurig uitgewerkt. 7

8 Mondiaal ISO normen ISO Europees Nationaal Juridisch Rechtspraak Publiekrecht Directives/ Richtlijnen Harmonised Standards Niveaus van regeling Producten of resultaten CEC/ SCC CEN wetgeving Wet Woningwet Min VROM Amvb Regeling Bouwbesluit 2003 Bblb/Biab Min. Regeling Overige wetten Mededinging en Ordening Universitair Postdoc HBO Handhaving, Toezicht, en Verzekering MVROM Inspectie Awb BW VSN VNG Bezwaarschriftencie Gelijkwaardigheid Kenniscentrum brv i.o. Totstandkoming Kennisoverdracht Beleidsruimte RvS Gebruiksbesluit Bestuursrechter Arbo MBO Gemeente Bouwtoezicht Gelijkwaardigheid Milieu Technischuitvoerend Brandweer Ontheffing Normalisatie Normbladen NEN NEN Privaatrecht Normcommissies Euroforum NPR s Enz Erkenning en Certificatie BRL s Beoordelingsrichtlijn Uitvoeringsrichtlijn SKG, IKOB enz HCB, SBK, RvC TBB CvD s Kwaliteitsverklaring/ Certificaat Erkende kwaliteitsverklaring KeurMerken Gecertificeerdebouwaanvraag Kwaliteitssystemen Verzekeringssystemen Standaard-en model overeenkomsten Standaardbestekken UAR Raad van Arbitrage De facto standaarden Bedrijfsrichtlijnen werkinstructies 8

9 Structuur en organisatie De bouwtechnische regelgeving is in de voorgaande paragraaf door middel van het schema gethematiseerd. In dit deel gaan we vooral in op de vraag waar de verschillende regels en wetten nu precies voor staan. Daarbij dient uiteraard het schema als leidraad. We zakken dus af van mondiaal niveau via Europa naar ons eigen nationale niveau. Mondiaal Nog voordat er op Europees niveau met het harmonisatiewerk werd begonnen was bouwregelgeving in wereldwijd georganiseerde gremia onderwerp van gesprek. Vaak is dit contact vooral wetenschappelijk van karakter en sterk gericht op kennisuitwisseling. Goede voorbeelden zijn in dit kader het CIB (Conseil International du Batiment), RILEM (International Union of Laboratories and Experts in Construction Materials, Systems and Structures) en IABSE (International Association for Bridge and Structural Engineering). Congressen zijn het bekende vehikel waarin de uitwisseling zich afspeelt. Zeer resultaatgericht is de ontwikkeling geweest binnen de ISO (International Organisation for Standardisation) die wereldnormbladen heeft voortgebracht. Veel kwaliteit- en brandveiligheidterminologie is daarbinnen ontwikkeld en inmiddels wereldwijd aanvaard. En dan is er ook nog de WTO (World Trade Organisation). Deze buigt zich de laatste tijd onder andere over de mondiale energieafspraken en duurzaamheidvraagstukken. Voor ons is vooral van belang dat het prestatie denken en het denken over op risicoafweging gebaseerde regelgeving hoog op de agenda in deze internationale gremia staat. Europees (EU) Harmonisatie Op Europees gebied is voor onze technische regelgeving vooral de CPD (Construction Products Directive of Bouwproducten Richtlijn) van belang. Daarnaast bestaat er een reeks van richtlijnen die een coördinerende invloed uitoefenen op een groot aantal aspecten. Het hoofddoel van de richtlijnen is het bewerkstelligen van vrije handel (het opheffen van technische handelsbelemmeringen, en vrij verkeer van diensten en personen). Het gaat om het op geharmoniseerde wijze (met behulp van hen s, geharmoniseerde Europese Normbladen) vaststellen van eigenschappen van grondstoffen, materialen, producten en systemen. Deze eigenschappen zijn van belang om te kunnen bepalen of het bouwwerk voldoet aan de publiekrechtelijke fundamentele of minimale eisen, wanneer een dergelijk product wordt aangebracht of in een bouwwerk wordt toegepast. De zwaarte van de eisen aan bouwwerken (veiligheid, gezondheid, energiezuinigheid, bruikbaarheid, etc.) is in het Europese beleid overgelaten aan de lidstaten zelf. Dit geldt ook voor de modellen (nationaal genormeerde bepalingsmethoden) die het verband leggen tussen de kwaliteit van producten en het daarmee bereikte niveau van veiligheid, gezondheid etc. in een bouwwerk. Resultaat van de harmonisatie-inspanning is een groot aantal hen s en ondersteunende normbladen waarmee essentiële eigenschappen van producten door beproeving of berekening vastgesteld kunnen worden. Privaatrechtelijk gewenste eigenschappen zijn op Europees niveau niet aan de orde. Vanuit de consument gezien is er ten aanzien van de privaat van belang zijnde eigenschappen en de betrouwbaarheid van de conformiteit daarvan nog veel te wensen. 9

10 De lidstaten zijn bij dit werk op publiekrechtelijk niveau vertegenwoordigd in het SCC (Standing Comittee for Construction). Op privaatrechtelijk niveau worden de lidstaten vertegenwoordigd door de Normalisatie Instellingen in het CEN (Comité Européen de Normalisation). Erkenning en Certificatie is op Europees niveau vormgegeven in de CPD en de Guidance Papers en wordt organisatorisch belichaamd door de zogenaamde GNB (Group of Notified Bodies) en de EOTA (European Organisation for Technical Approvals). Er is een Europese Regeling in voorbereiding ter vervanging van de CPD. Een Europese Regeling is algemeen verbindend recht in een lidstaat. Een deel van het Nederlandse stelsel zal daarom op korte termijn ingrijpend wijzigen. Mutaties op Europees vastgestelde documenten in de technische regelgeving lopen via bovengenoemde organisaties en volgen hun protocollen. Alle nationaal voorgenomen publiekrechtelijke regelgeving en normbladen, dus ook die in de bouw, moeten formeel door de lidstaat worden aangemeld in overeenstemming met de zogenoemde Informatie Richtlijn (Notification Directive). Dit om marktverstoringen vroegtijdig te signaleren en te voorkomen. Op Europees niveau is verder ook aangegeven hoe het toezicht op het vrije verkeer van producten moet zijn geregeld (Market Surveillance). Een essentieel element is dat producten CE (Conformité Europeen) gemarkeerd moeten zijn. Een bouwwerk als eindproduct valt hier uiteraard buiten. Ook al omdat er geen vrij verkeer van bouwwerken bestaat. De markering, op het product zelf of op de verpakking, maakt zichtbaar welk niveau de voor het publiekrecht van belang zijnde eigenschappen van het product volgens de fabrikant bezitten. Dit is relevant voor een aangegeven toepassing van het product in een bouwwerk. Een CE markering is daarom geen kwaliteitsmerk, maar een informatie-etiket waarvan de inhoud de facto voor juist moet worden gehouden. Keurmerken gebaseerd op een nationale beoordelingsrichtlijn zijn overigens wél kwaliteitsmerken. Wij komen hier later nog op terug. Diensten Om te kunnen voldoen aan de wens om ook het dienstenverkeer in Europa vrij te maken is naast het harmoniseren en bijvoorbeeld het erkennen van opleidingen en diploma s, in de ontwerp-, en ingenieurswereld nog heel wat meer nodig. Naast normalisatie van producten kennen we op Europees niveau bepalingsmethoden van eigenschappen van bouwwerken die vrijwillig tot stand komen en bij de implementatie in de lidstaten harmoniserend werken. Dit type normalisatie, Eurocodes zijn het resultaat daarvan, bevordert het vrije verkeer van diensten. Het ERB constateert echter, dat harmonisatie van normbladen op Europees niveau in de lidstaten soms contraproductief werkt omdat het kan leiden tot ongebruikelijke vormen van bouwen met opdrijving van kosten zonder nut en noodzaak. Publiekrechtelijke sturing ontbreekt namelijk bij de totstandkoming van deze normbladen. We hebben bijvoorbeeld in Nederland sinds de ontwikkeling van het Bouwbesluit de normbladen zo ingericht dat er een strikte scheiding is tussen technische inhoud en administratieve bepalingen. De Nederlandse normbladen zijn ook eenduidig geformuleerd en kennen geen functioneel geredigeerde voorschriften meer die aanleiding zijn voor tal van discussies. Voorts is er een strikte scheiding tussen normatieve tekst en opmerkingen en toelichtingen die geen normstellende inhoud mogen hebben. Wij zijn van mening dat de ontwikkeling van de Eurocodes een forse stap voorwaarts is in de ontwikkeling van de Europese harmonisatie. Echter, met de invoering van de Eurocodes zal de Nederlandse eenduidige aanpak met betrekking tot de bepaling van de constructieve veiligheid van bouwwerken echter in zijn geheel teloor gaan. De administratieve lasten zullen fors toenemen omdat de Eurocodes tal van open einden kennen, soms bevoegdheden neerleggen waar ze niet thuishoren en belangrijke 10

11 normatieve elementen slechts onder het kopje opmerkingen zijn ondergebracht. Deze rekenmethoden gelden in heel Europa en stellen ontwerpers en ingenieurs in staat om in iedere lidstaat aan het werk te gaan. Wel gelden er op nationaal niveau bijlagen die een verdere uitwerking vormen van parameters die voor nationale invulling zijn opengelaten. Dit laatste met als doel om aan te sluiten bij tradities en gewoontes en bij klimatologische verschillen in het desbetreffende land. Een ander voorbeeld van het ontbreken van publiekrechtelijke sturing betreft het vaststellen van normbladen waarbij de inhoud zo is ingevuld dat producten van kleine ondernemingen de facto geen bestaansrecht meer hebben. Of de ondergrens van eigenschappen is gedicteerd, terwijl daar geen noodzaak toe bestaat of procedures om eigenschappen te bepalen zijn zonder noodzaak zo beschreven dat deze alleen tegen hoge kosten zijn uit te voeren. Ook het omgekeerde komt voor. Men heeft zelfs in enkele gevallen gesteld dat er eigenschappen van producten aanwezig zijn, die er de facto niet zijn. De interne kwaliteitsborging van de Europese organisaties is onvoldoende toegerust om dergelijke onvolkomenheden te voorkomen. Nationaal niveau Wetgeving Feitelijk laat regelgeving op nationaal niveau zich eenvoudig uitleggen. De Woningwet stelt kaderprincipes; in besluiten worden die principes nader uitgewerkt. Zo zijn bijvoorbeeld in de Woningwet vragen beantwoord zoals: Waaraan moeten bouwwerken voldoen?, Wanneer heb ik een bouwvergunning nodig?, Wat moeten en mogen gemeenten nog regelen? Hoe vraag ik een bouwvergunning aan? en Welke taken heeft een gemeente?. In de Woningwet staat verder dat alle technische eisen aan een bouwwerk zijn ondergebracht in de Algemene Maatregel van Bestuur die nu bekend staat als het Bouwbesluit Indien nodig kan er nog een nadere uitwerking worden gegeven in een Ministeriele Regeling op genoemde onderdelen van het Bouwbesluit De verschillen tussen deze documenten vinden meestal hun oorsprong in de wijze van totstandkoming. Europese Richtlijnen worden in de Nationale regelgeving geïmplementeerd. Het Bouwbesluit 2003 bevat de verzameling minimumvoorschriften die maatschappelijk noodzakelijk wordt gevonden met betrekking tot veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid, energiezuinigheid en duurzaam bouwen. Daar horen echter ook doelen van andere wetten bij die doorwerken in bouwtechnische voorschriften die in het Bouwbesluit 2003 geregeld zijn (artikel 5 Ww). Technisch gezien zijn daardoor de Arbowet, de Wet milieubeheer, de Wet verontreiniging oppervlaktewateren, de Wet bodembescherming, de Warenwet, de Monumentenwet, enz. ook inhoudelijk van belang. Verder is voor het gebruiken van bouwwerken bijvoorbeeld het Gebruiksbesluit van belang. Normalisatie Moderne regelgeving is opgezet vanuit het prestatiebeginsel, met verwijzing naar private normbladen. Het beginsel verwijzing naar Normbladen wordt gebruikt als het gaat om het meten van eigenschappen. Concreet komt het er op neer dat in het Bouwbesluit 2003 een eis (een vereiste prestatie) in de vorm van een meetbare waarde wordt gesteld, bijvoorbeeld een eis aan de energieprestatie van een bouwwerk. Voor het (in situ) meten, berekenen of testen (bij ontwerp en toetsing) wordt verwezen naar een normblad waarin definities, rekenregels, meetafspraken, toleranties, bandbreedten, klassen, enz. eenduidig zijn beschreven. Dat geldt ook ten aanzien van de minimum kwaliteit van de bestaande voorraad. In Europa wordt, behalve in de bouw, normalisatie als invulling gezien van functioneel geredigeerde voorschriften. Het voldoen aan een normblad bewijst dat aan een Europese richtlijn wordt voldaan; dit wordt Europees aangeduid als de Nieuwe Aanpak. Dit kan in de bouw 11

12 echter niet. Want het gaat in de bouw weliswaar om de vrije verhandelbaarheid van producten, maar de essentiële eisen betreffende de vijf pijlers die van belang zijn voor de burger, hebben betrekking op bouwwerken. De vaststelling van het niveau van deze eisen die aan het bouwwerk worden gesteld is overgelaten aan de lidstaten. Het NEN (Nederlands Normalisatie Instituut) is een privaatrechtelijke organisatie en ontwikkelt, muteert en beheert de normbladen waarnaar het Bouwbesluit 2003 en de Regeling Bouwbesluit 2003 en het Gebruiksbesluit verwijzen. Normcommissies werken in een strikt gedefinieerd proces aan de realisatie van de betreffende documenten. Financiering hiervan geschiedt door belanghebbenden: het georganiseerd bedrijfsleven, de overheid, individuele bedrijven en instellingen. Preventief toezicht Er moet preventief toezicht op de totstandkoming van bouwwerken worden uitgeoefend, al was het maar om te voorkomen dat er achteraf moet worden vastgesteld, dat bouwwerken niet veilig of gezond zijn en om die reden niet in gebruik mogen worden genomen. Het aanpassen van een bouwwerk is een kostbare zaak, om nog maar te zwijgen van het in extreme gevallen moeten slopen van het gebouwde. Constructieve veiligheid is een goed voorbeeld waarvoor preventief toezicht nodig is. Er zijn verschillende methoden en organisatievormen waarin het preventieve toezicht systematisch vorm kan krijgen. Als basis daarvoor dienen de rekenregels waarmee op papier vooraf wordt vastgesteld of een bouwwerk wel veilig genoeg is. Erkenning en Certificatie Het Bouwbesluit 2003 is, wat erkenning en certificatie betreft, zeer duidelijk. Als een product op een erkende wijze gecertificeerd is en in overeenstemming met het certificaat is toegepast, voldoet het bouwwerk aan het Bouwbesluit 2003 voor zover dat in het certificaat wordt verklaard. Om niet telkens opnieuw aan te hoeven tonen, dat een product in zijn toepassing leidt tot een gedeelte van een bouwwerk dat voldoet aan de daaraan gestelde eisen, is er in het Bouwbesluit 2003 een erkenningsregeling annex certificatiesysteem gedefinieerd waar de markt gebruik van kan maken. Dat wil zeggen dat marktpartijen een instelling in het leven kunnen roepen die enerzijds kwaliteitseisen aan haar deelnemers (bedrijven) stelt, en anderzijds aan de producten en de verwerking daarvan in een bouwwerk, waarbij dus de wetgeving als bodemniveau fungeert. Dit stelsel vindt zijn uitwerking in zogenaamde BRL s en URL s (Beoordelings- en Uitvoeringsrichtlijnen) die op zich weer naar het Bouwbesluit 2003 en de aangewezen (en andere) normbladen verwijzen. De certificatie-instelling die de betreffende kwaliteitsverklaringen uitgeeft, wordt op haar beurt gecontroleerd door de RvA (Raad voor Accreditatie). De inhoudelijke kwaliteit van de BRL s wordt bewaakt door een CvD (Commissie van Deskundigen). De SBK (Stichting Bouwkwaliteit) en de HCB (Harmonisatie Commissie Bouw) voorkomen dat certificatie-instellingen die op hetzelfde terrein werken strijdige BRL s vaststellen. Het zal overigens duidelijk zijn, dat dit systeem staat of valt bij de deskundigheid van de betrokkenen. Het betrekken van partijen bij het toepassen van regelgeving door middel van certificering en erkenning is en blijft een goede gedachte. Echter, er is een veelheid aan voorbeelden voorhanden van producten en diensten die ondanks het bezit van een certificaat overduidelijk de uitgesproken of gesuggereerde kwaliteit niet bezitten. Dat betekent dat het systeem onvoldoende werkt. Omdat de sector veel profijt heeft van het bestaan van het systeem, lijken de meeste betrokken partijen niet bereid de tekortkomingen onder ogen te zien. Als men onvolkomenheden ziet hoopt men wellicht, dat met de tijd het systeem zijn eigen tekortkomingen zal opheffen. Bijvoorbeeld omdat mogelijk de deskundigheid zal groeien door het introduceren dan wel verbeteren van opleidingen. ERB zet hier vraagtekens bij en pleit voor een actief, continu beleid van openheid en zelfonderzoek met als doel het systeem van certificering snel naar het gewenste niveau te brengen. Standaard- en modelovereenkomsten Gaan we een stapje lager in de regeltechnische hiërarchie, dan komen we terecht bij de bestekken. Het bestek 12

13 (en de daarbij behorende tekeningen) definieert langs privaatrechtelijke weg administratief en technisch de prestatie die door de uitvoerende partijen geleverd moet worden binnen een bouwovereenkomst. In vrijwel alle landen bestaat een instelling die, gedragen door de partijen in de bouw, inclusief de overheid als opdrachtgever en handhaver, zich toelegt op het standaardiseren van het bestek. Om steeds het opnieuw uitvinden van het wiel te voorkomen en interpretatieconflicten te vermijden worden alle (standaard) omstandigheden, voorwaarden en te leveren diensten door de aannemer, beschreven in een bestek, gebaseerd op standaardteksten. De Nederlandse instellingen die zich met het formuleren van deze teksten bezighouden zijn de STABU (Stichting Standaardbestek Burgerlijke en Utiliteitsbouw) en de RAW/CROW in de GWW sector. Daarnaast zijn er nog de facto industriestandaarden, zoals Microsoft Windows, maar die laten we hier gemakshalve buiten beschouwing. Deze standaarden geven geen uniforme prestaties omdat het niveau van de specificaties in open standaarden wordt aangeboden die per project moeten worden ingevuld. Bedrijfsrichtlijnen Op het technische uitvoeringsniveau zijn er uiteraard ook nog werkinstructies. Deze vallen als alles goed verloopt onder het kwaliteitssysteem dat in een bedrijf wordt gehanteerd. Totstandkoming Als het gaat om het realiseren van de wettelijke documenten ligt deze taak voor het grootste deel bij de ambtelijke staf op de betreffende ministeries onder verantwoordelijkheid van de betreffende ministers. Voorwaarde voor een goed functioneren is een goede staf. Het ambtenarenkorps laat zich vaak adviseren door private adviseurs en instellingen en pleegt gestructureerd consultatie bij het scheppen van draagvlak voor voorgenomen regelgeving. Zo is daarvoor het door de minister van VROM, thans WWI, ingestelde OPB (Overlegplatform Bouwregelgeving), en de daaronder opererende JTC (Juridisch Technische Commissie) actief. In die gremia behoort tijd en ruimte te worden gegeven voor fundamentele discussie tot op detailniveau. Immers, hier wordt voorafgaand aan de feitelijke regelgeving bepaald wat van algemeen belang is, wat minimumniveau is en hoe de prestatie wordt vastgesteld. Daar zijn dan vervolgens de publiekrechtelijke handhaving, de ontheffingsbevoegdheid en gelijkwaardigheidbeschouwing op gestoeld. Kennisoverdracht Deze kolom in het schema behelst de diffusie van regelgeving- en toepassingskennis. Het onderwijs van mensen op het gebied van de technische regelgeving geschiedt primair binnen de reguliere bouwkundige en civieltechnische opleidingen. Secundair, in de praktijk veel belangrijker in de vorm van bij- en nascholing door brancheorganisaties, zijn er de professionele commerciële opleiders en trainers en postdoctorale universitaire leergangen. ERB vindt dat er een essentiële taak ligt bij fabrikanten en productleveranciers om zich meer te verdiepen in de wensen van de markt en die kennis via heldere brochures en productflyers uit te dragen. In dat geval komen er ook veel docenten in de markt bij. Handhaving en Toezicht Als het gaat om handhaving en toezicht spelen op Rijksniveau de onder de ministeries ressorterende inspectiediensten hun rol. Op gemeentelijk niveau zijn formeel B&W (vergunningverlening), maar feitelijk Bouw- en Woningtoezicht (preventie, handhaving en toezicht) en de Brandweer (advisering t.a.v. gebruiksvergunning/ brandveiligheid) verantwoordelijk voor handhaving en toezicht. In de praktijk zijn deze taken aan ambtenaren gedelegeerd dan wel gemandateerd. Gemeenten en Brandweer vallen onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Verder is handhaving en toezicht een terugkerend onderwerp van gesprek binnen de VNG (Vereniging Nederlandse Gemeenten), Vereniging van Bouw- en Woningtoezicht en Vereniging Stadswerk Nederland en het NiFV (Nederlands instituut voor Fysieke Veiligheid en rampenbestrijding, Brandweer). 13

14 De daadwerkelijke handhaving door middel van bestuursdwang of last onder dwangsom kan alleen door het bevoegde bestuursorgaan plaatsvinden. Van de roep om bundeling van kennis en kunde op regionaal niveau hebben wij kennis genomen. Die roep en de door ons gevoelde noodzaak wordt alleen maar versterkt als gevolg van wetgevingsinitiatieven zoals de Wabo (Wet algemene bepalingen omgevingsrecht). De bundeling van kennis en kunde is echter nog niet voldoende, ook capaciteit en opleiding zijn aan de orde. Verzekering Een belangrijk mechanisme in onze hoog ontwikkelde samenleving is de verzekering. De afnemer, in welke transactie dan ook, moet op de betrouwbaarheid van de levering kunnen vertrouwen. Maar hij moet ook, indien mogelijk, risico s kunnen afwegen en beslissen of verzekeren een adequaat instrument is om de gevolgen van aansprakelijkheid en economische schade beheersbaar te maken. Een noodzakelijke voorwaarde is dan wel dat in geval van een geschil het gelijk of ongelijk gezaghebbend, objectief en transparant kan worden vastgesteld en de verzekering de consequenties aanvaardt en dekt. In de praktijk vraagt een afnemer een leveringsgarantie van de leverancier. Hij wil zich verzekeren van levering volgens de afgesproken specificaties. De leverancier kan economisch en technisch afwegen of hij een dergelijke garantie kan geven. Als hij dat wel kan, maar het risico voor de continuïteit van zijn onderneming te groot vindt, dan kan hij een beroep doen op een verzekeringsmaatschappij. Een belangrijke vorm ontstaat als de afnemer niet voldoende vertrouwen heeft in de garantie van de leverancier en verzekering van die garantie vraagt. Op dat moment ontstaat de verzekerde garantie. Dat is geen gewone risicoverzekering meer, want de verzekeraar bemoeit er zich inhoudelijk mee: hij stelt eisen aan de borging van de kwaliteit van de leverancier en zijn diensten of producten, om daarmee het risico voor de verzekeringsmaatschappij beheersbaar te maken. Dit mechanisme kan overigens een belangrijk instrument zijn om de zelfsturing van de markt in delen (te beginnen met standaardoplossingen) vorm te geven. In de Nederlandse bouwpraktijk wordt dit vooralsnog mondjesmaat ingezet. Rechtspraak en arbitrage Conflictbeslechting over de toepassing van publiekrechtelijke bouwtechnische regelgeving is geregeld in de Algemene wet bestuursrecht en wordt in eerste instantie behandeld door het bestuursorgaan dat de beslissing heeft genomen op advies van de gemeentelijke commissie Bezwaar en Beroep (op de beslissingen van B&W). Wanneer partijen, na beslissing op bezwaar, van mening blijven verschillen, zal de rechtbank zich erover buigen. Tot slot kan de uitspraak van de rechtbank ter beoordeling nog worden voorgelegd aan de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Privaatrechtelijke onenigheid wordt waar mogelijk opgelost in gestructureerde arbitrage-instituten of in het reguliere civiele rechtssysteem. Hierbij moet worden opgemerkt dat de bestuursrechtspaak vaak zwaar moet leunen op de toelichting van deskundigen. Hierbij dringt zich de vraag op of de betreffende deskundige in sommige gevallen wel deskundig genoeg is. Het is daarom goed om na te denken over een erkenningsregeling voor deskundigen. 14

15 Verbeterpunten en aanbevelingen In de twee eerste paragrafen hebben wij de bouwtechnische regelgeving in kaart gebracht. Dit was vooral van belang om inzicht in de systematiek te krijgen. Hier en daar hebben wij geprobeerd om de vinger al op zere plekken te leggen. In dit hoofdstuk zetten we de door ons geconstateerde belangrijkste verbeterpunten uiteen. Dit zijn overigens in veel gevallen andere punten dan bijvoorbeeld de Commissie Dekker heeft geconstateerd. Logisch, omdat deze Commissie vooral naar het bouwproces heeft gekeken terwijl ERB zich veel meer richt op de eindgebruiker/consument. Tien concrete aanbevelingen besluiten dit hoofdstuk. Roep om minder regels is niet zinvol Op voorhand dienen wij ons de vraag te willen stellen of de roep om minder regels wel zinvol is. Immers, de bouwwereld is groot, soms gecompliceerd, gedifferentieerd en gefragmenteerd, maar opereert wel in overeenstemming met de heersende economische principes en volgens de regels van de vrije markt. Daarom heeft de bouwwereld ook veel regels nodig. Omdat er bovendien naar allerlei soorten bouwwerken, van een abri of een dakkapel tot een ziekenhuiscomplex of wolkenkrabber, voortdurend vraag bestaat waaraan moet worden voldaan, zijn ook alle soorten samenwerkingsvormen en bouwcontracten die daar bij horen aan de orde. De technische regelgeving speelt als inhoudelijke specificatie en drijfveer voor industrialisatie, innovatie en doelmatigheid een belangrijke rol. Hierbij vormt de publiekrechtelijke technische regelgeving het minimum vereiste. Het afschaffen van deze regels dient geen doel op zichzelf als we feitelijk van mening zijn dat de betreffende prestaties of resultaten wel nodig zijn (bergruimte, buitenruimte). Het aantrekkelijke van het stelsel is dat iedere afspraak die naar een hoger niveau wordt getild (van projectniveau via brancheniveau en normalisatie, naar rijksniveau), op projectniveau niet telkens opnieuw gemaakt hoeft te worden. Op zich is dit feitelijk een verbetering en vereenvoudiging van het proces en is dus een vorm van deregulering. Het idee dat vermindering van het aantal publiekrechtelijke regels in de bouw op zich minder regeldruk en last zal opleveren is onzes inziens twijfelachtig. Wij moeten ons namelijk realiseren dat wanneer wij de regels publiek-rechtelijk willen handhaven de regelgeving ook publiekrechtelijk dient te zijn. En wanneer handhaving in het privaatrechtelijk domein wordt toegepast ook een deel van de betreffende bouwregels naar dat domein verschuift. Echter, het aantal regels neemt niet af, maar eerder toe. En verder verzwakt het de rechtspositie van de afnemer/ gebruiker/consument. Men dient per niveau regels vast te stellen en deze regels niet automatisch tot het hoogste niveau verheffen. Een concreet voorbeeld daarvan is het opnemen van regels over justitiële 15

16 cellenbouw in het Bouwbesluit 2003, terwijl de enige opdrachtgever voor het bouwen van dergelijke cellen alleen de overheid kan zijn. Met andere woorden: het had dus niet in het Bouwbesluit 2003 opgenomen hoeven te worden. De regelgever heeft zich daarbij onvoldoende gerealiseerd dat specifieke eisen voor die cellen-brandveiligheid in relatie tot detentienoodzak een verzwarend bijeffect heeft op brandveiligheids en inbraakgerelateerde eisen aan andere bouwwerken, zoals die in de gezondheidszorg. Tenslotte moet in dit kader nog worden opgemerkt dat eisen, geformuleerd op het hoogste niveau, qua karakter minimumeisen zijn, maar in de praktijk vaak als maximum eisen worden gehanteerd. Dit remt ongewild de innovatie in de bouw af. Waar wel wat aan gedaan kan worden is het verlagen van de regeldruk. Met de aanbevelingen van het ERB worden de marktwerking, transparantie, eenduidigheid, acceptatie, verzekerbaarheid en risicobeheersing van het afsprakenstelsel versterkt. Het vertrouwen van de burger in de regelgeving en de gebouwde omgeving zal daarmee toenemen. Regels worden een stuk duidelijker waardoor er minder conflicten ontstaan en processen dus ook minder stroperig verlopen. Het zou moeten gaan om vermindering van de discussie over de interpretatie van de regelgeving. Zonder regels geen markt Zonder technische regels kan er geen markt bestaan. Er kunnen dan namelijk geen opdrachten worden verleend. Dat wringt vooral bij nog niet eerder gemaakte ontwerpen van bouwwerken of onderdelen daarvan. In dat geval dragen regels bij aan innovatie en zorgen daardoor voor marktordening. Die regels moeten dan wel vanuit de doelstelling in prestatietermen zijn gegeven en niet hun achtergrond hebben in gekende oplossingen, waarbij de prestatie praktisch gezien het bevriezen van de bestaande praktijk is, die toevalligerwijze die eigenschappen heeft. Welke kleuren groen en wit zijn bijvoorbeeld van belang voor veiligheidssignalering? Tot het moment dat het Bouwbesluit NEN 6088 aanstuurde werd volstaan met de aanduidingen groen en wit, zonder nadere precisering. Sinds het voorschrift is verplaatst naar de bouwverordening en nu is opgenomen in het Gebruiksbesluit is door de industrie een veel stringentere eis vastgelegd in NEN 6088:2002, geënt op de veel voorkomende traditionele oplossingen zonder dat dit vanuit menselijk gedrag nodig is. Daarmee wordt een onnodige belemmering opgeworpen voor innovatieve ontwikkelingen. Opvallend is ook dat de zichtafstanden (herkenningsafstanden) naar de bordjes bij het normblad uit 1995 en uit 2002 gelijk zijn gehouden, maar de grootte van het veiligheidsteken van 10 cm is gekrompen naar 8,33 cm alsof de mens in 2002 plotseling beter is gaan zien. Voor de herkenning is de grootte van het beeldteken van belang en niet de afmetingen van het groene vlak daarom heen. Het jongste normblad is door de wetgever aangestuurd en daarmee zijn onnodige en of onjuiste eisen gesteld. Dit is een illustratie van het gevaar dat schuilt in het tot stand brengen van de normalisatie zonder inbreng van de wetenschap en in bestuurders, die de normbladen min of meer ongezien onderdeel laten uitmaken van de publiekrechtelijke regelgeving. We moeten ons verder realiseren dat wij een marktsituatie hebben waarin gebruikers op de kwaliteit van de gebouwde omgeving nauwelijks of geen invloed hebben. Het aanbod is niet zo overvloedig dat gebruikers veel te kiezen hebben. De prijzen staan onder druk, zodat alles wat in het kader van het verkrijgen van een bouwvergunning niet strikt aan het gebouwde hoeft te worden gerealiseerd, ook niet wordt gerealiseerd. Wanneer bijvoorbeeld op grond van CAO-afspraken de Arbowetgeving wordt toegepast en dit moet leiden tot allerlei bouwkundige aanpassingen achteraf, zullen de kosten sterk stijgen. De vigerende bouwregelgeving, vormgegeven in het Bouwbesluit 2003, is met dergelijke afspraken thans in overeenstemming, maar dit dreigt teloor te gaan. We kennen wat dat betreft natuurlijk ook allemaal het reeds genoemde voorbeeld van de bergruimte en de buitenruimte bij de woningbouw waar de marktwerking niet functioneert. Het simpel schrappen van voorschriften, zo heeft de praktijk bewezen, leidt tot ongewenste effecten. 16

17 Optimalisatie De vraag doet zich natuurlijk voor hoe optimale regelgeving tot stand komt. In zijn proefschrift (zie referenties) heeft Dr.ir.N.P.M. Scholten een inventarisatie van formele regels gegeven waaraan (bouw) regelgeving moet voldoen. Daarbij is een beslissingsmodel ontwikkeld dat het regelgevingproces structureert en de communicatie erover transparant maakt. Bij de ontwikkeling en wijziging van elk voorschrift dienen dan ook de volgende vragen beantwoord te worden: 1. is het juridisch legitiem; 2. is het effectief; 3. is het efficiënt toepasbaar; 4. is het maatschappelijk legitiem en 5. is het financieel acceptabel. Het basismodel is hiernaast weergegeven. In de ideale situatie (wat wij een modern democratisch proces noemen) worden alle argumenten, technisch, rationeel en politiek, per voorschrift netjes vastgelegd en in een databank motievenbank toegankelijk gemaakt. Zo kunnen allen die met de regelgeving moeten werken, bij uitbreiding, verandering, afschaffing en toepassing daarvan altijd de kennis opdiepen die daarbij nodig of gewenst is. 1 juridisch legitiem? J 2 effectief? J 3 efficiënt toepasbaar? J 4 maatschappelijk legitiem? N N N N niet optimaal voorschrift J Legenda: Zuivere rationele afweging Niet zuivere rationele afweging 5 financieel acceptabel? J N Afweging met subbeslissingen optimaal voorschrift 17

18 Verbeterpunt 1 Bouwregelgeving staat te ver af van de bouwpraktijk Tot voor kort had Nederland een toonaangevende positie in de wereld als het gaat om vorm en inhoud van de bouwregelgeving. Vooral omdat deze regelgeving is gebaseerd op het prestatiebeginsel. De ontwikkeling daarvan is in de periode ter hand genomen en leidde in 1992 tot de inwerkingtreding van het Bouwbesluit met bijbehorende aangepaste normbladen (gestandaardiseerde specificaties, voornamelijk bepalingsmethoden). Daarna is het Bouwbesluit uitgebreid met Bouwbesluit fase 2 in In de ontwikkeling die daarop volgde, is schemawetgeving in tabellen ontwikkeld en zijn gebruiksfuncties in de wetgeving geïntroduceerd. Daar is op zichzelf niets mis mee, maar de praktijk wijst steeds opnieuw uit dat er sinds 2003, anders dan wat de monitorstudies ons doen vermoeden, een verdere verwijdering is ontstaan tussen de bouwregelgeving en de bouwpraktijk. Terminologie en modellering sluiten niet meer aan bij de belevingswereld van de praktijk. De interne consistentie van de regelgeving is ook deels verloren gegaan. Voorschriften die betrekking hebben op het hele gebouw (of op het samengaan van meer gebruiksfuncties) ontbreken. De samenhang tussen doelstelling en prestatie-eis is ook lang niet altijd logisch. De doelen op het gebied van de vijf pijlers zijn niet helder genoeg en onvoldoende kwantificeerbaar, dientengevolge worden zij niet altijd gerealiseerd. Dat voorschriften soms het gevolg zijn van een samenloop met andere wetgeving en dus ook andere dan de vijf pijlers als grondslag hebben, is voor de gebruiker lang niet altijd helder. De toelichting wordt vaak als ontoereikend beschouwd. Verbeterpunt 2 Kwaliteit van toepassing regelgeving laat te wensen over De praktijk leert ook dat de kwaliteit van de toepassing van de bouwregelgeving veel te wensen overlaat. De noodzakelijke ontwikkelingen rond de gecertificeerde bouwplantoets en het Gebruiksbesluit zijn daar symptomen van. Dit laatste besluit is vooral bedacht om de wildgroei aan regelgeving en de administratieve lasten op gemeentelijk niveau in goede banen te leiden. Verder hebben gemeenten de grootste moeite om voldoende geschoold personeel te vinden en dat geldt ook voor de uitzendorganisaties voor overheidspersoneel. Het Bouwbesluit 2003 wordt door het op de werkvloer aanwezige personeel moeilijk begrepen. Dit staat niet alleen het correct toepassen op zich van de technische prestatie-eisen in de weg, maar evenzeer wordt de mogelijkheid van gelijkwaardigheid van andere vaak innovatieve oplossingen daardoor bemoeilijkt. Overigens hebben ontwerpers, bouwers, adviseurs, toeleveranciers, verstrekkers van certificaten en ook de eigenaren en beheerders van bouwwerken te kampen met vergelijkbare problemen. Wel zijn er grote verschillen tussen min of meer gevestigde kennisgebieden als constructief ontwerp en de bouwfysica en andere kennisgebieden als brandveiligheid, energieprestatie en duurzaamheid. De afstand tussen de regelgeving en de kennis op de werkvloer is zó groot, dat dit een bedreiging vormt voor de bouwregelgeving in zijn geheel (ontwikkeling en toepassing) en daarmee de kwaliteit van de gebouwde omgeving. De dossiers die in de Tweede Kamer worden behandeld over het binnenmilieu (scholen en woningbouw) en brandveiligheid (zorgsector en justitiële inrichtingen en recent woningbouw) getuigen daar ook van. Dit alles wekt weerstand en onbegrip op bij de burgers en bij het bedrijfsleven. Vooral ook omdat de administratieve, bestuurlijke en exploitatielasten onnodig toenemen. De Commissie Dekker signaleert dit probleem eveneens 18

19 en komt met een weliswaar rigoureuze, maar vanuit de eindgebruiker/consument gezien niet welkome oplossing, namelijk afschaffing van de preventieve toets door gemeenten. De enige, zij het beperkte, waarborg voor het zo goed mogelijk dienen van het algemeen maatschappelijk belang wordt daarmee weggenomen. Verbeterpunt 3 Bouwregelgeving bestaande voorraad niet toegesneden op doelgroep De bouwregelgeving die van toepassing is op de bestaande bouw adresseert de doelgroep eigenaren en gebruikers. Wettelijk is geregeld dat bouwwerken die niet voldoen aan de regelgeving er niet mogen zijn. De regelgeving voor de bestaande bouw kent geen onderling afgestemde verzameling voorschriften, maar bevat individuele aspectgebonden minimum eisen, gebaseerd op verworven rechten. Het voldoen aan alle minimumeisen moet, zowel in het publiek- als het privaatrecht, worden gevolgd door een integrale beoordeling. Dit om zo nodig publiekrechtelijk met gebruikmaking van de bevoegdheid in de Woningwet door een gemotiveerde sommatie (aanschrijving) het niveau van veiligheid, gezondheid bruikbaarheid, energiezuinigheid en duurzaam bouwen te laten verhogen. In de praktijk geeft de overheid echter steeds wisselende signalen af waar het gaat om het minimumniveau dat nog acceptabel is. Mag het rechtens verkregen niveau nu wel of niet worden onderschreden? Hoe voer je een integrale beoordeling uit en wat is daarbij het echte minimum? Er moet worden gestimuleerd, door middel van voorlichting, dat eigenaren en gebruikers geïnformeerd worden over de technische eisen waaraan hun gebouw moet voldoen en over de werkelijk aanwezige prestaties en de betekenis daarvan voor de toekomst van de gebouwde omgeving. Op grond daarvan kunnen verantwoordelijkheden worden genomen. Voorwaarde daarbij is uiteraard ook dat de medeoverheid de regelgeving toepast zoals deze is bedoeld en niet beleidsregels vaststelt die het met het Bouwbesluit 2003 neergelegde rijksbeleid op niet-wettige wijze doorkruisen. Van de rijksoverheid mag de private sector verwachten dat de medeoverheid daarop wordt aangesproken. Op die manier wordt transparantie bewerkstelligd en neemt het vertrouwen in de regelgeving toe. 19

20 Aanbevelingen Wij kijken door de bril van de eindgebruiker/afnemer naar de bouwregelgeving. Naar de betrouwbaarheid voor hem/haar daarvan en naar de geboden rechtszekerheid. De eindgebruiker heeft namelijk simpelweg behoefte aan een bouwwerk dat voldoet aan zijn/haar verwachtingen en daar moet een zo groot mogelijke zekerheid over bestaan. De regelgeving schraagt dat voor een deel. Het is de eindafnemer/-gebruiker momenteel zeker niet duidelijk welk deel dat precies is, wat het inhoudt en wat voor consequenties dat deel heeft voor het niet door regelgeving geschraagde privaatrechtelijk circuit. Om de vanuit dat centrale uitgangspunt van onze visie geschetste kritische observaties en knelpunten het hoofd te bieden, hebben wij in totaal 10 aanbevelingen geformuleerd. We lopen ze één voor een af. Aanbeveling 1: Betrouwbaarheid en rechtspositie moeten hoogste prioriteit krijgen ERB onderkent dat betrouwbaarheid en rechtszekerheid t.a.v. het bouwwerk die aan de regelgeving ontleend kan worden, voor de eindafnemer/gebruiker centraal staat in zijn/haar beoordeling van die regelgeving. Het is dan ook logisch dat ERB aanbeveelt om bij het zoeken naar verbeteringen in de structuur, organisatie en implementatie van de regelgeving in de bouw, structureel deze positie van de eindafnemer/gebruiker tot uitgangspunt te nemen. Betrouwbaarheid laat zich detailleren in; Betrouwbaarheid van de specificaties (performance specification; standaardisatie e.d.) zijn de eisen die gesteld worden (nieuwbouw, verbouwen en bestaande voorraad) compleet, bezien vanuit het algemeen belang, betrouwbaar, correct, haalbaar, meetbaar, enz. Betrouwbaarheid van de uitvoering (vakmanschap, professionaliteit, opleiding en onderwijs) zijn de mensen die mijn opdracht uitvoeren gekwalificeerd, hebben ze voldoende ervaring en zijn ze solvabel Betrouwbaarheid van het resultaat (nieuwbouw en de staat van de bestaande bouw) hoe wordt gemonitord, bewaakt, teruggekoppeld Betrouwbaarheid van de sancties bij gebleken onjuiste handelingen (onvoldoende geleverde prestaties, onjuiste beoordeling etc. Ambtenaren die de regelgeving voorbereiden zowel als ambtenaren die regelgeving toepassen (beoordeling bouwplannen, milieuvergunning of toetsen aan Gebruiks- 20

Vertrouwen en betrouwbaarheid Deel I. Een visie op de functionaliteit van de bouwregelgeving

Vertrouwen en betrouwbaarheid Deel I. Een visie op de functionaliteit van de bouwregelgeving Vertrouwen en betrouwbaarheid Deel I Een visie op de functionaliteit van de bouwregelgeving Inhoudsopgave 3 Inleiding 4 Managementsamenvatting 7 Bouwregelgeving in perspectief 8 Structuur en organisatie

Nadere informatie

CE-markering op bouwproducten: Richtlijn wordt Wet

CE-markering op bouwproducten: Richtlijn wordt Wet CE-markering op bouwproducten: Richtlijn wordt Wet CE-markering: Wat is het, wat wordt het en wat moeten we ermee in de dakenbranche? Inderdaad, wat moeten we ermee want op dit moment is de bouwsector

Nadere informatie

Bouwbesluit 2012. CE-markering en Erkende kwaliteitsverklaringen

Bouwbesluit 2012. CE-markering en Erkende kwaliteitsverklaringen Bouwbesluit 2012 CE-markering en Erkende kwaliteitsverklaringen Een groot aantal voorschriften over het (ver)bouwen, gebruiken en slopen van gebouwen en andere bouwwerken is samengevoegd in het Bouwbesluit

Nadere informatie

KOMO betekent kwaliteit voor de bouw. Maar CE-markering dan? ir. Ger J.M. Mars Stichting Bouwkwaliteit

KOMO betekent kwaliteit voor de bouw. Maar CE-markering dan? ir. Ger J.M. Mars Stichting Bouwkwaliteit KOMO betekent kwaliteit voor de bouw. Maar E-markering dan? ir. Ger J.M. Mars Stichting Bouwkwaliteit Stichting BouwKwaliteit (SBK) Stichting BouwKwaliteit (SBK) coördineert en harmoniseert de kwaliteitsborging

Nadere informatie

Toezicht door de VROM-Inspectie op het aanbrengen van CE-markering op bouwproducten in 2003.

Toezicht door de VROM-Inspectie op het aanbrengen van CE-markering op bouwproducten in 2003. Toezicht door de VROM-Inspectie op het aanbrengen van CE-markering op bouwproducten in 2003. 1. Inleiding en doel De komende jaren zullen vrijwel alle bouwproducten van het CE-markeringsteken moeten worden

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 29 304 Certificatie en accreditatie in het kader van het overheidsbeleid Nr. 5 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

Na overleg met de gerechten, adviseert de Raad als volgt. 1

Na overleg met de gerechten, adviseert de Raad als volgt. 1 De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Dr. R.H.A. Plasterk Postbus 20011 2500 EA Den Haag bezoekadres Kneuterdijk 1 2514 EM Den Haag correspondentieadres Postbus 90613 2509 LP Den Haag

Nadere informatie

2. Actuele wet- en regelgeving

2. Actuele wet- en regelgeving 2. Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) De Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo, per 1 oktober 2010) regelt de omgevingsvergunning voor het bouwen (voorheen de bouwvergunning) en de omgevingsvergunning/gebruiksmelding

Nadere informatie

Wet algemene bepalingen omgevingsrecht

Wet algemene bepalingen omgevingsrecht Wet algemene bepalingen omgevingsrecht Inhoud presentatie 1. Impact Wabo o o o Doelstellingen Verplichtingen Kansen 2. Inzicht in de inhoud o o o o Inhoud en reikwijdte Procedures Aandachtspunten Inwerkingtreding

Nadere informatie

11 oktober 2012 W2.4: Constructieve aspecten van transformatie. Imagine the result

11 oktober 2012 W2.4: Constructieve aspecten van transformatie. Imagine the result 11 oktober 2012 W2.4: Constructieve aspecten van transformatie Imagine the result Wie zijn wij? Jeroen Bunschoten Senior adviseur bouwregelgeving ARCADIS Nederland BV Gerard van Engelen Senior adviseur

Nadere informatie

CE en KOMO. Resultaten CE werkgroep. Ton van Beek IKOB-BKB Voorzitter CE-werkgroep

CE en KOMO. Resultaten CE werkgroep. Ton van Beek IKOB-BKB Voorzitter CE-werkgroep CE en KOMO. Resultaten CE werkgroep Ton van Beek IKOB-BKB Voorzitter CE-werkgroep Goed materiaal voorkomt problemen 2 Inhoud Inleiding Opdracht CE werkgroep Kaders Uitwerking 3 Dit zit er achter een certificaat

Nadere informatie

INSTITUUTvoorBOUWKWALITEIT EIT. Het nieuwe stelsel in een notendop. Harry Nieman Hajé van Egmond

INSTITUUTvoorBOUWKWALITEIT EIT. Het nieuwe stelsel in een notendop. Harry Nieman Hajé van Egmond 1 : Verbetering kwaliteitsborging in de bouw Kenmerk Het nieuwe stelsel in een notendop AAN: Datum Maart 2014 Onderwerp Beschrijving stelsel private kwaliteitsborging Harry Nieman Hajé van gmond Inleiding

Nadere informatie

Bestuursrecht in beweging Van publiek naar privaat? Dr. A.R. Neerhof

Bestuursrecht in beweging Van publiek naar privaat? Dr. A.R. Neerhof Bestuursrecht in beweging Van publiek naar privaat? Dr. A.R. Neerhof Wetgevingsbeleid: doelstellingen Doelen: Verantwoordelijkheid voor publieke/maatschappelijke taken zoveel mogelijk bij betrokkenen zelf

Nadere informatie

COBc-dag 2011 CE markering en kwaliteitsverklaringen in de NL bouwpraktijk

COBc-dag 2011 CE markering en kwaliteitsverklaringen in de NL bouwpraktijk COBc-dag 2011 CE markering en kwaliteitsverklaringen in de NL bouwpraktijk Amsterdam 10 november 2011 Ir. J.R. Kuil KIWA Certificatie instituut Aangewezen als Notified Body 0620 Voor richtlijn bouwproducten

Nadere informatie

Minder en eenvoudiger regels: tòch brandveilig! Drs. Harry Boschloo Ministerie VROM Wonen, Wijken en Integratie

Minder en eenvoudiger regels: tòch brandveilig! Drs. Harry Boschloo Ministerie VROM Wonen, Wijken en Integratie Minder en eenvoudiger regels: tòch brandveilig! Drs. Harry Boschloo Ministerie VROM Wonen, Wijken en Integratie NVBR-congres 16 en 17 september 2008 Inhoud Presentatie Kabinetsbeleid vermindering regeldruk

Nadere informatie

Certificering: Workshop hoe werkt dat? Regionale Bodemdagen Ketenhandhaving 2010 door SIKB en CI (Kiwa-Intron-Eerland)

Certificering: Workshop hoe werkt dat? Regionale Bodemdagen Ketenhandhaving 2010 door SIKB en CI (Kiwa-Intron-Eerland) Certificering: Workshop hoe werkt dat? Regionale Bodemdagen Ketenhandhaving 2010 door SIKB en CI (Kiwa-Intron-Eerland) Inleiding Beleid overheid Wet: Bodemkwaliteit Toezicht CI's en bevoegd gezag Normen

Nadere informatie

ERM-uitvoeringsrichtlijnen: een juridische inventarisatie

ERM-uitvoeringsrichtlijnen: een juridische inventarisatie ERM-uitvoeringsrichtlijnen: een juridische inventarisatie Vraagstelling De stichting ERM heeft afgelopen jaren een aantal technische uitvoeringsrichtlijnen vastgesteld 1. In deze richtlijnen worden de

Nadere informatie

CE-markering, NL-BSB en KOMO

CE-markering, NL-BSB en KOMO CE-markering, NL-BSB en KOMO Hoe zit dat nu met al de merken die van toepassing zijn op producten die door de leden van NeMO op de markt zijn gebracht? Nederlandse Mortel Organisatie NeMO Pagina 1 van

Nadere informatie

Bevordering naleving Ventilatie en EPC regels. Verslag uitgevoerde activiteiten 2010. Datum 13 december 2010 Status Definitief

Bevordering naleving Ventilatie en EPC regels. Verslag uitgevoerde activiteiten 2010. Datum 13 december 2010 Status Definitief Bevordering naleving Ventilatie en EPC regels Verslag uitgevoerde activiteiten 2010 Datum 13 december 2010 Status Definitief Colofon Publicatienummer VROM-Inspectie Directie Uitvoering Programma Bouwen

Nadere informatie

Waar moeten instrumenten voor kwaliteitsborging aan voldoen? Hajé van Egmond

Waar moeten instrumenten voor kwaliteitsborging aan voldoen? Hajé van Egmond Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen Waar moeten instrumenten voor kwaliteitsborging aan voldoen? Hajé van Egmond Wat gaan we bespreken? Hoe zit de wetgeving straks in elkaar? Welke eisen worden er bij

Nadere informatie

Verder na Dekker Innovatie van de bouwregelgeving

Verder na Dekker Innovatie van de bouwregelgeving BOUWREGELWERK.ORG Dr. ir. N.P.M. Scholten Verder na Dekker Innovatie van de bouwregelgeving Politieke doelstelling PAGINA 2 1. Versterken van de positie van de opdrachtgever/eindgebruiker 2. Realisatie

Nadere informatie

Accreditatie en EU productregelgeving

Accreditatie en EU productregelgeving Accreditatie en EU productregelgeving Eelco Ronteltap Directie mededinging en Consumenten Ministerie van EZ is coördinerend ministerie voor Accreditatie, conformiteitsbeoordeling en normalisatie 2 Opbouw

Nadere informatie

CFD in normalisatie. Ruud Nouwen NEN-Bouw Symposium Actiflow 20 mei 2011. Presentatie NEN 1

CFD in normalisatie. Ruud Nouwen NEN-Bouw Symposium Actiflow 20 mei 2011. Presentatie NEN 1 CFD in normalisatie Ruud Nouwen NEN-Bouw Symposium Actiflow 20 mei 2011 Presentatie NEN 1 Even voorstellen: Ruud Nouwen (Clustermanager Integraal Bouwen bij NEN-Bouw) Wie bent u? Presentatie NEN 2 Inhoud

Nadere informatie

KOMO CERTIFICATIE EN DE CE-markering VAN BOUWPRODUCTEN. 1. De uitgangspunten voor de CE-markering

KOMO CERTIFICATIE EN DE CE-markering VAN BOUWPRODUCTEN. 1. De uitgangspunten voor de CE-markering KOMO CERTIFICATIE EN DE CE-markering VAN BOUWPRODUCTEN 1. De uitgangspunten voor de CE-markering De Europese Richtlijn Op 21 december 1988 is de Richtlijn Bouwproducten van kracht geworden voor producten

Nadere informatie

WAT IS EEN CUR-AANBEVELING? Doel, positie en status

WAT IS EEN CUR-AANBEVELING? Doel, positie en status WAT IS EEN CUR-AANBEVELING? Doel, positie en status Inhoud 1 Wat hebt u aan een CUR-Aanbeveling?...3 2 Wat is een CUR-Aanbeveling?...4 3 Opstellen van een CUR-Aanbeveling...6 2 1 Wat hebt u aan een CUR-Aanbeveling?

Nadere informatie

CE-markering: wat houdt dat in en wat is de waarde ervan?

CE-markering: wat houdt dat in en wat is de waarde ervan? CE-markering: wat houdt dat in en wat is de waarde ervan? Jacques Mertens Csilla Csoke Bent u het bevoegd gezag? CE-Markering regelgeving Csilla Csoke Regelgeving 1. Bouwbesluit: veiligheidsniveau bepalen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2006 2007 24 587 Justitiële Inrichtingen Nr. 212 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTE- LIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

Beleidsnotitie BRANDVEILIGHEID. ( brandveiligheid, een hot item )

Beleidsnotitie BRANDVEILIGHEID. ( brandveiligheid, een hot item ) Beleidsnotitie BRANDVEILIGHEID ( brandveiligheid, een hot item ) Inleiding Er zijn zowel interne als externe ontwikkelingen die maken dat extra aandacht voor het onderwerp brandveiligheid gewenst is. In

Nadere informatie

Vervang de inhoud van de volgende paragrafen in de BRL door de aangegeven tekst.

Vervang de inhoud van de volgende paragrafen in de BRL door de aangegeven tekst. Wijzigingsblad BRL 2811 Ferrocement-producten Datum wijzigingsblad 27-09-2012 Vastgesteld door CvD Constructief Beton d.d. 21 juni 2012 Aanvaard door de Harmonisatie Commissie Bouw van de Stichting Bouwkwaliteit

Nadere informatie

Constructieve veiligheid en NEN 8700. Ing. A. de Vries

Constructieve veiligheid en NEN 8700. Ing. A. de Vries Constructieve veiligheid en NEN 8700 Ing. A. de Vries Regels Bouwbesluit 2012, afd. 2.1 Algemene sterkte van de bouwconstructie Regels Bouwbesluit 2012, overige afdelingen, Rechtens verkregen niveau Definitie

Nadere informatie

De klok tikt! U heeft nog een jaar voor Kwaliteitsborging

De klok tikt! U heeft nog een jaar voor Kwaliteitsborging De klok tikt! U heeft nog een jaar voor Kwaliteitsborging Inleiding Kansen? Inleiding Een zegen of last? Inleiding Kwaliteit Een moetje? Inleiding 1. Kader 2. Wat is het doel van de wet 3. Hoe werkt het

Nadere informatie

1. Voor welke deelregelingen wilt u zich certificeren?

1. Voor welke deelregelingen wilt u zich certificeren? Stappenplan naar certificering voor BRL9500 Energieprestatieadvisering Certificeren lijkt ingewikkeld, maar in de praktijk valt het meestal erg mee. In veel bedrijven zijn immers al belangrijke stappen

Nadere informatie

Besluit bouwwerken in de leefomgeving (Bbl) 29 oktober 2015. Marcel Balk Joost Pothuis. Bouwkwaliteit

Besluit bouwwerken in de leefomgeving (Bbl) 29 oktober 2015. Marcel Balk Joost Pothuis. Bouwkwaliteit Besluit bouwwerken in de leefomgeving (Bbl) 29 oktober 2015 Marcel Balk Joost Pothuis Bouwkwaliteit Inhoud presentatie Inleiding: Omgevingswet en amvb s Hoofdlijnen van het beoogde Besluit Bouwwerken in

Nadere informatie

Landschap voor 1 april 2012

Landschap voor 1 april 2012 Bouwbesluit 2012 Landschap voor 1 april 2012 Waarom ook alweer? Vergroten samenhang bouwregelgeving Verminderen regeldruk (30% minder regels) Verbeteren toegankelijkheid / leesbaarheid Harmonisatie Europese

Nadere informatie

Beloningsbeleid Januari 2012

Beloningsbeleid Januari 2012 Beloningsbeleid Januari 2012 Inhoudsopgave Inleiding 2 Doel beloningsbeleid 3 Uitgangspunten beloningsbeleid 3 Inschaling en beschrijving beloning 3 Beloningsmodel onderneming 4 Risicobeheersing 4 Variabele

Nadere informatie

TOEZICHT SCHALIG- ESSAY

TOEZICHT SCHALIG- ESSAY OMGAAN IS HET MET OVERHEIDS- MEER- TOEZICHT SCHALIG- IN HEID ORDE? De overheid is niet in staat haar toezicht consistent en werkbaar te organiseren, schrijft consultant en governance expert Hans Hoek tekst

Nadere informatie

Schoonderbeek en Partners Advies BV Postbus 374 6710 BJ Ede Trefwoorden: Gezondheidszorgfunctie, (sub)brandcompartimentering Datum: 7 oktober 2010

Schoonderbeek en Partners Advies BV Postbus 374 6710 BJ Ede Trefwoorden: Gezondheidszorgfunctie, (sub)brandcompartimentering Datum: 7 oktober 2010 AANVRAAG Registratienummer: Betreft: Eisen bestaand gezondheidszorggebouw Aanvrager: ir. C.A.E. (Kees) Rijk Schoonderbeek en Partners Advies BV Postbus 374 6710 BJ Ede Trefwoorden: Gezondheidszorgfunctie,

Nadere informatie

CE-markering voor de Branche Breken en Sorteren

CE-markering voor de Branche Breken en Sorteren CE-markering voor de Branche Breken en Sorteren BRBS Recycling CE markering op bouwproducten I. Algemeen II. Informatie CE markering III. Mandaat toeslagmaterialen IV. Prestatieverklaring V. Verplichtingen

Nadere informatie

presentatie voor de contactgroep KAM-Infra, de KAM-dag Donderdag 8 november 2012, Bouw- en Infra Park te Harderwijk

presentatie voor de contactgroep KAM-Infra, de KAM-dag Donderdag 8 november 2012, Bouw- en Infra Park te Harderwijk CPD CPR presentatie voor de contactgroep KAM-Infra, de KAM-dag Donderdag 8 november 2012, Bouw- en Infra Park te Harderwijk voorstellen Coördinator CE markerings activiteiten van Kiwa Nederland B.V. als

Nadere informatie

INNOVATIE VAN VERGUNNINGVERLENING EN HANDHAVING

INNOVATIE VAN VERGUNNINGVERLENING EN HANDHAVING Infosheet 1 INNOVATIE VAN VERGUNNINGVERLENING EN HANDHAVING De overheid wil werken vanuit het perspectief van burger en ondernemer: efficiënter, effectiever, integraler, transparanter en digitaler. Op

Nadere informatie

Bouwbesluit 2012 Verbouw & Energiebesparing. Recente wijzigingen in de bouwregelgeving 8 oktober 2013 Hajé van Egmond

Bouwbesluit 2012 Verbouw & Energiebesparing. Recente wijzigingen in de bouwregelgeving 8 oktober 2013 Hajé van Egmond Bouwbesluit 2012 Verbouw & Energiebesparing Recente wijzigingen in de bouwregelgeving 8 oktober 2013 Hajé van Egmond Stelsel bouwregelgeving Verbouwvoorschriften Energiezuinigheid Onderwerpen Bouwen, waar

Nadere informatie

Kwaliteitsborging bij verbouw

Kwaliteitsborging bij verbouw Kwaliteitsborging bij verbouw NRP-debat 15 oktober 2014 Programma Wet kwaliteitsborging voor het bouwen in het kort Consultatieronde / reacties uit het veld Het vervolg AMvB Kwaliteitsborging Gevolgklassen

Nadere informatie

Workshop: Kwaliteit voor kleine en grote bouwwerken

Workshop: Kwaliteit voor kleine en grote bouwwerken Workshop: Kwaliteit voor kleine en grote bouwwerken Wat is BouwGarant Algemeen: Met ruim 1500 aangesloten bouwbedrijven het grootste keurmerk van de bouw in Nederland. Alle deelnemers worden periodiek

Nadere informatie

Juridische aspecten verbonden aan import van led verlichting, armaturen en onderdelen

Juridische aspecten verbonden aan import van led verlichting, armaturen en onderdelen Juridische aspecten verbonden aan import van led verlichting, armaturen en onderdelen Mr. Thomas Goethals President Kennedypark 4A 8500 Kortrijk Tel.: 056/22.29.01 Fax: 056/22.29.02 IMPORT Aankoop Productie

Nadere informatie

Regeling energieprestatie gebouwen

Regeling energieprestatie gebouwen VROM Regeling energieprestatie gebouwen Regeling van de Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer van 21 december 2006, nr. DJZ 2006339319, Directie Juridische Zaken,

Nadere informatie

De werkafspraken hebben vooralsnog alleen betrekking op geneesmiddelenreclame in de zin van hoofdstuk 9 van de Geneesmiddelenwet.

De werkafspraken hebben vooralsnog alleen betrekking op geneesmiddelenreclame in de zin van hoofdstuk 9 van de Geneesmiddelenwet. Werkafspraken tussen de Inspectie voor de Gezondheidszorg (inspectie), de stichting Code Geneesmiddelenreclame (CGR) en de Keuringsraad Openbare Aanprijzing Geneesmiddelen (KOAG) over de wijze van samenwerking

Nadere informatie

Internetpublicatiemodel Decentrale Regelgeving. Deel II: Soorten regelgeving

Internetpublicatiemodel Decentrale Regelgeving. Deel II: Soorten regelgeving Internetpublicatiemodel Decentrale Regelgeving Deel II: Soorten regelgeving IPM Decentrale Regelgeving Versie 4.0, Augustus 2008 ICTU / Overheid heeft Antwoord Wilhelmina van Pruisenweg 104 2595 AN Den

Nadere informatie

Het (ontwerp) wetsvoorstel kwaliteitsborging voor het bouwen is ter consultatie voorgelegd. Vereniging Eigen Huis reageert daarop als volgt.

Het (ontwerp) wetsvoorstel kwaliteitsborging voor het bouwen is ter consultatie voorgelegd. Vereniging Eigen Huis reageert daarop als volgt. Van: Vereniging Eigen Huis Het (ontwerp) wetsvoorstel kwaliteitsborging voor het bouwen is ter consultatie voorgelegd. Vereniging Eigen Huis reageert daarop als volgt. I. Inwerkingtreding Het wetsvoorstel

Nadere informatie

WIJZIGINGSBLAD BRL 1332 Het thermisch isoleren met een in situ spraysysteem van polyurethaanschuim. Pagina 1 van 5 d.d. 2015-07-29

WIJZIGINGSBLAD BRL 1332 Het thermisch isoleren met een in situ spraysysteem van polyurethaanschuim. Pagina 1 van 5 d.d. 2015-07-29 Pagina 1 van 5 d.d. 2015-07-29 Dit wijzigingsblad behoort bij BRL 1332 d.d. 2013-01-02. Vaststelling, aanvaarding en bindend verklaring Vastgesteld door het College van Deskundigen Na-Isolatie d.d. 01-07-2015.

Nadere informatie

Inspecties van brandveiligheid

Inspecties van brandveiligheid Voeg een foto in met formaat ca24 x 21; werkwijze: - zet in een map een foto of revit model klaar in jpg formaat. Maak dit bestand van te voren klein in windows picturemanager door afbeelding bewerken

Nadere informatie

BIJLAGEN Bijlage I Protocol Aanvraag gebruiksvergunning Bijlage II Protocol Controles oplevering bouwwerken

BIJLAGEN Bijlage I Protocol Aanvraag gebruiksvergunning Bijlage II Protocol Controles oplevering bouwwerken BIJLAGEN Bijlage I Bijlage II Bijlage III Bijlage IV Bijlage V Bijlage VI Bijlage VII Protocol Aanvraag gebruiksvergunning Protocol Controles oplevering bouwwerken Protocol Controles gebruiksvergunning

Nadere informatie

Wet Kwaliteitsborging in de bouw

Wet Kwaliteitsborging in de bouw Wet Kwaliteitsborging in de bouw Studiedag Cobc 2014 Hajé van Egmond Programma Wet kwaliteitsborging voor het bouwen in het kort Consultatieronde / reacties uit het veld Het vervolg AMvB Kwaliteitsborging

Nadere informatie

IAK. Het Integraal Afwegingskader voor beleid en regelgeving. 3 fasen. in kaart en kleur

IAK. Het Integraal Afwegingskader voor beleid en regelgeving. 3 fasen. in kaart en kleur IAK 3 fasen Het Integraal Afwegingskader voor beleid en regelgeving in kaart en kleur wat is het IAK? Het Integraal Afwegingskader voor beleid en regelgeving (IAK) is zowel een werkwijze als een bron van

Nadere informatie

Bouwbesluit 2012 De wijzigingen

Bouwbesluit 2012 De wijzigingen De wijzigingen Even voorstellen. Wie is Dijkoraad Viavesta? Gecertificeerd inspectie- en advies bureau op het gebied van brandveiligheid Even voorstellen. Ingrid Heffels RSE Dijkoraad Viavesta Werkzaam

Nadere informatie

BRL 9500 Deel 02 2006-12-06

BRL 9500 Deel 02 2006-12-06 BRL 9500 Deel 02 2006-12-06 NATIONALE BEOORDELINGSRICHTLIJN voor het KOMO -, respectievelijk het NL-EPBD -procescertificaat voor ENERGIEPRESTATIEADVISERING voor het KOMO -procescertificaat voor het afgeven

Nadere informatie

Regeling Brandmeldinstallaties. Samenvatting

Regeling Brandmeldinstallaties. Samenvatting Regeling Brandmeldinstallaties 2002 Samenvatting Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze samenvatting mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt,

Nadere informatie

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER...

Nadere informatie

Bouwbesluit 2012. Geluid. Geregeld BV

Bouwbesluit 2012. Geluid. Geregeld BV Bouwbesluit 2012 Geluid Geregeld BV 17 juni 2012 Stelsel van de bouwregelgeving Hoe zit het Bouwbesluit 2012 in elkaar Geluid 2 Geregeld BV Het stelsel van de Bouwregelgeving Wet algemene bepalingen omgevingsrecht

Nadere informatie

Beoordelingssystematiek Gecontroleerde kwaliteitsverklaringen en gecontroleerde gelijkwaardigheidsverklaringen

Beoordelingssystematiek Gecontroleerde kwaliteitsverklaringen en gecontroleerde gelijkwaardigheidsverklaringen Beoordelingssystematiek gelijkwaardigheid- en kwaliteitsverklaringen 01-07-2010 Beoordelingssystematiek Gecontroleerde kwaliteitsverklaringen en gecontroleerde gelijkwaardigheidsverklaringen Inleiding

Nadere informatie

Nieuws1010 Onafhankelijke uitgave van Meer1010

Nieuws1010 Onafhankelijke uitgave van Meer1010 29-8-2014 16:22 Juni 2014-4 Stekerend installeren (4) Commentaar op NIEUWSBRIEF NEN 3140 van mei 2014 Stekerend installeren een tijdbom? Inleiding Jay Smeekes, die namens UNETO-VNI lid is van de normcommissie

Nadere informatie

Startdocument. NTA 8060 Keuring bouwtechnische woningkwaliteit Methodiek en opnamelijst

Startdocument. NTA 8060 Keuring bouwtechnische woningkwaliteit Methodiek en opnamelijst Startdocument NTA 8060 Keuring bouwtechnische woningkwaliteit Opsteller: M.C.O. Mergeay, NEN-Bouw Delft, 09 december 2011 Rev: 02 2/9 Voorwoord Op 28 oktober is bij NEN de bijeenkomst over woningkeur op

Nadere informatie

Kwaliteitsborging voor het bouwen

Kwaliteitsborging voor het bouwen Kwaliteitsborging voor het bouwen Schakeldag RWS 26 juni 2014 Jos Verlinden Ministerie van BZK Hajé van Egmond Instituut voor Bouwkwaliteit Kwaliteitsborging voor het bouwen Verbetering van de kwaliteitsborging

Nadere informatie

Voorziene stelselwijziging in de bouw. en verzekerde kwaliteit voor bronbemaling?? Platform Bronbemalen BOUWTOETS BOUWTOETS

Voorziene stelselwijziging in de bouw. en verzekerde kwaliteit voor bronbemaling?? Platform Bronbemalen BOUWTOETS BOUWTOETS Voorziene stelselwijziging in de bouw en verzekerde kwaliteit voor bronbemaling?? Fred Veldhuizen 2 juni 2015 Programma Private kwaliteitsborging (PKB) Categorieën Instrumenten Risicogericht en -beheersing

Nadere informatie

BRL 9500 Deel 03 2006-12-06

BRL 9500 Deel 03 2006-12-06 BRL 9500 Deel 03 2006-12-06 NATIONALE BEOORDELINGSRICHTLIJN voor het KOMO -, respectievelijk het NL-EPBD -procescertificaat voor ENERGIEPRESTATIEADVISERING voor het NL-EPBD -procescertificaat voor het

Nadere informatie

de Rechtspraak Raad voor de rechtspraak Ministerie van Veiligheid en Justitie mr. F. Teeven Postbus 20301 2500 ER DEN HAAG

de Rechtspraak Raad voor de rechtspraak Ministerie van Veiligheid en Justitie mr. F. Teeven Postbus 20301 2500 ER DEN HAAG Ministerie van Veiligheid en Justitie mr. F. Teeven Postbus 20301 2500 ER DEN HAAG Directie Strategie en Ontwikkeling bezoekadres Kneuterdijk 1 2514 EM Den Haag correspondentieadres Postbus 90613 2509

Nadere informatie

COBc-dag 2012 Peter Hoekstra Bert Winkel

COBc-dag 2012 Peter Hoekstra Bert Winkel COBc-dag 2012 Peter Hoekstra Bert Winkel 1 Project Toekomst toetsing op de constructieve veiligheid van bouwwerken Aanleiding: De ontwikkelingen n.a.v. Commissie Dekker hebben er toe geleid dat het COBc

Nadere informatie

VOOR DE AFGIFTE VAN EEN

VOOR DE AFGIFTE VAN EEN 27-05-2014 SKG RICHTLIJN VOOR DE AFGIFTE VAN EEN VERKLARING IN HET KADER VAN DE CPR OF EEN SKG-CERTIFICATE OF CONFORMITY Uitgave SKG Nadruk verboden Pagina 2. dd. 27-05-2014 VOORWOORD Deze richtlijn zal

Nadere informatie

De 7 zekerheden van het Nationaal Keurmerk Hulpmiddelen

De 7 zekerheden van het Nationaal Keurmerk Hulpmiddelen De 7 zekerheden van het Nationaal Keurmerk Hulpmiddelen 1. U ontvangt een deskundig advies van vakmensen die zorgvuldig zijn opgeleid op gebied van advisering, vervaardiging en aanpassing van hulpmiddelen;

Nadere informatie

Uitgangspunten procescriteria: waar dienen ze wel en waar dienen ze niet toe? Methode: hoe zijn de criteria opgebouwd en hoe zijn we daartoe gekomen?

Uitgangspunten procescriteria: waar dienen ze wel en waar dienen ze niet toe? Methode: hoe zijn de criteria opgebouwd en hoe zijn we daartoe gekomen? 5 Procescriteria In dit hoofdstuk komen achtereenvolgens aan de orde: Uitgangspunten procescriteria: waar dienen ze wel en waar dienen ze niet toe? Methode: hoe zijn de criteria opgebouwd en hoe zijn we

Nadere informatie

Overlegplatform Bouwregelgeving advies nummer 21

Overlegplatform Bouwregelgeving advies nummer 21 Overlegplatform Bouwregelgeving advies nummer 21 In de vergadering van het Overlegplatform Bouwregelgeving (hierna: OPB) van 16 april jongstleden is gesproken over het concept van de integrale AMvB Bouw-,

Nadere informatie

Raadsvoorstel tot het wijzigen van de Bouwverordening gemeente

Raadsvoorstel tot het wijzigen van de Bouwverordening gemeente gemeente Eindhoven Dienst Stedelijke Ontwikkeling en Beheer Raadsnummer 03.R499.OOI Inboeknummer osbooo4s4 Beslisdatum BikW xo juni soos Dossiernummer a24.75i Raadsvoorstel tot het wijzigen van de Bouwverordening

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2007 2008 28 325 Bouwregelgeving 2002 2006 Nr. 52 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN, WIJKEN EN INTEGRATIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Bouwbesluit 2012 kostenneutraal? Concept Bouwbesluit 2012, het perspectief

Bouwbesluit 2012 kostenneutraal? Concept Bouwbesluit 2012, het perspectief Bouwbesluit 2012 kostenneutraal? Concept Bouwbesluit 2012, het perspectief Op 28 april 2011 heeft de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, de heer J.P.H. Donner, het Concept Bouwbesluit

Nadere informatie

een theorie. Dan weten we in welk domein we de diverse processen kunnen lokaliseren.

een theorie. Dan weten we in welk domein we de diverse processen kunnen lokaliseren. Samenvatting Inleiding In deze studie wordt een start gemaakt met de ontwikkeling van een toetsbare en bruikbare theorie over wetgeving, in het bijzonder over de werking van wetgeving. Wij weten weliswaar

Nadere informatie

Privaatrechtelijke aansprakelijkheid kwaliteitsborgers en instrumentbeheerders. Monika Chao-Duivis Directeur IBR/hoogleraar bouwrecht TU Delft

Privaatrechtelijke aansprakelijkheid kwaliteitsborgers en instrumentbeheerders. Monika Chao-Duivis Directeur IBR/hoogleraar bouwrecht TU Delft Privaatrechtelijke aansprakelijkheid kwaliteitsborgers en instrumentbeheerders Monika Chao-Duivis Directeur IBR/hoogleraar bouwrecht TU Delft Vragen Hoe zit het met de privaatrechtelijke aansprakelijkheid

Nadere informatie

Gemeente Hillegom Evaluatie handhaving bouwtaken 2015 en programma toezicht en handhaving 2016

Gemeente Hillegom Evaluatie handhaving bouwtaken 2015 en programma toezicht en handhaving 2016 Gemeente Hillegom Evaluatie handhaving bouwtaken 2015 en programma toezicht en handhaving 2016 1. Inleiding Het vaststellen van een handhavingsbeleid is een wettelijke verplichting (artikel 7.3 van het

Nadere informatie

Brandveiligheid volgens plan

Brandveiligheid volgens plan Brandveiligheid volgens plan NEN 2535:2009 Een aantal markante wijzigingen op een rij Kennisbijeenkomst Techniek, 17 november 2010 Presentatie R2B Inspecties B.V. ISO 17020 type A geaccrediteerde inspectie-instelling

Nadere informatie

Privaatrechtelijke aansprakelijkheid kwaliteitsborgers en instrumentbeheerders

Privaatrechtelijke aansprakelijkheid kwaliteitsborgers en instrumentbeheerders Privaatrechtelijke aansprakelijkheid kwaliteitsborgers en instrumentbeheerders Voordracht 9 juni 2015, Minisymposium Juridische gevolgen voor kwaliteitsborgers en instrumentbeheerders Monika Chao-Duivis

Nadere informatie

Tineke Kronshorst. (Projectleider Bouwmelding) Procesregisseur veiligheid. Advies Veiligheid

Tineke Kronshorst. (Projectleider Bouwmelding) Procesregisseur veiligheid. Advies Veiligheid Tineke Kronshorst (Projectleider Bouwmelding) Procesregisseur veiligheid Advies Veiligheid Bouwmelding Commissie (Dekker) Fundamentele Verkenning Bouw Onderzoek naar de rol van wet- en regelgeving in het

Nadere informatie

BOSEC Automatische brandblussing Focus op het Conformiteitsattest 2014/02/04 vzw ANPI asbl

BOSEC Automatische brandblussing Focus op het Conformiteitsattest 2014/02/04 vzw ANPI asbl NOTIFIED BODY n 1134 003-TEST ISO/IEC 17025 003-INSP ISO/IEC 17020 003-PROD EN 45011 BOSEC Automatische brandblussing Focus op het Conformiteitsattest 2014/02/04 vzw ANPI asbl 1849 ANPI Powerpoint Presentation

Nadere informatie

Wijzigingen UAV2012 t.o.v. de UAV1989

Wijzigingen UAV2012 t.o.v. de UAV1989 Uniforme administratieve voorwaarden voor de uitvoering van werken en van technische installatiewerken 2012 (UAV 2012) Nr. 2011-2000541953 Directie Constitutionele Zaken en Wetgeving De Ministers van Binnenlandse

Nadere informatie

TARIEVENTABEL BEHORENDE BIJ DE 10e WIJZIGING OP DE VERORDENING OP DE HEFFING EN INVORDERING VAN LEGES 2002

TARIEVENTABEL BEHORENDE BIJ DE 10e WIJZIGING OP DE VERORDENING OP DE HEFFING EN INVORDERING VAN LEGES 2002 TARIEVENTABEL BEHORENDE BIJ DE 10e WIJZIGING OP DE VERORDENING OP DE HEFFING EN INVORDERING VAN LEGES 2002 2008 Hoofdstuk 5 Bouwgerelateerde leges 5.1 Algemeen De bouwgerelateerde leges worden zoveel mogelijk

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2013 462 Besluit van 11 november 2013, houdende wijziging van het Bouwbesluit 2012 betreffende de uitvoering van de verordening bouwproducten 0 Wij

Nadere informatie

Amsterdam, 3 juli 2015. Betreft: Reactie VV&A aan MinFin inzake MiFiD II. Geachte heer, mevrouw,

Amsterdam, 3 juli 2015. Betreft: Reactie VV&A aan MinFin inzake MiFiD II. Geachte heer, mevrouw, Amsterdam, 3 juli 2015 Betreft: Reactie VV&A aan MinFin inzake MiFiD II Geachte heer, mevrouw, Namens de Vereniging van Vermogensbeheerders & Adviseurs (hierna: VV&A ) willen wij graag van de gelegenheid

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 30941 2500 GX Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Rijnstraat 8 Postbus 30941 2500 GX Den Haag www.vrom.nl Betreft Beantwoording

Nadere informatie

Certificering en normalisatie in het publieke bouwrecht

Certificering en normalisatie in het publieke bouwrecht Certificering en normalisatie in het publieke bouwrecht Certificering en normalisatie in het publieke bouwrecht dr A.R. Neerhof s-gravenhage - 2013 1 e druk ISBN 978-90-78066-78-1 NUR 822-823 Met toestemming

Nadere informatie

Nieuwe energieprestatienorm

Nieuwe energieprestatienorm Nieuwe energieprestatienorm >> Als het gaat om energie en klimaat De tools Uw weg vinden in de nieuwe energieprestatienorm, wie helpt u daarbij? Heeft u hem al in huis, de nieuwe energieprestatienorm NEN

Nadere informatie

Veiligheidsregio HAAGLANDEN. Handhaving van bestaande kooiladders

Veiligheidsregio HAAGLANDEN. Handhaving van bestaande kooiladders Veiligheidsregio HAAGLANDEN Handhaving van bestaande kooiladders Jan Brekelmans 3 maart 2010 1 INHOUD 1. Inleiding... 3 2. Aanleiding... 4 3. Regelgeving... 4 4. Kwaliteit en bruikbaarheid van een kooiladder...

Nadere informatie

Toelichting. Accreditatieschema AS SIKB 6700 Inspectie bodembeschermende voorzieningen, onderliggende protocollen en examenreglement

Toelichting. Accreditatieschema AS SIKB 6700 Inspectie bodembeschermende voorzieningen, onderliggende protocollen en examenreglement Toelichting Accreditatieschema AS SIKB 6700 Inspectie bodembeschermende voorzieningen, onderliggende protocollen en examenreglement 25 juni 2012 pagina 1 van 7 1 Inleiding Waarom inspecties van bodembeschermende

Nadere informatie

Beleidsregels voor het plaatsen van een tijdelijke woonvoorziening

Beleidsregels voor het plaatsen van een tijdelijke woonvoorziening Beleidsregels voor het plaatsen van een tijdelijke woonvoorziening 1 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 3 2. Nieuw beleid 3 2.1 Relevante regelgeving betreffende ruimtelijke ontwikkelingen 3 2.2 Relevante regelgeving

Nadere informatie

INSTITUUT voor BOUWKWALITEIT

INSTITUUT voor BOUWKWALITEIT ADVIES 10 Datum Onderwerp Kenmerk 18 september 2015 Gelijkwaardigheid onder kwaliteitsborging ibk- 10-20150915 Inleiding Eén van de taken van de ZBO Bouwkwaliteit (verder: ZBO) na invoering van de Wet

Nadere informatie

Notitie. Gemeente Utrecht. Georg Huith en Robin Aerts. Second opinion Stadsverwarming Leidsche Rijn. 1 Inleiding

Notitie. Gemeente Utrecht. Georg Huith en Robin Aerts. Second opinion Stadsverwarming Leidsche Rijn. 1 Inleiding Notitie voor Gemeente Utrecht cc van Georg Huith en Robin Aerts datum 10 maart 2016 betreft Second opinion Stadsverwarming Leidsche Rijn zaaknr 11002455 1 Inleiding 1.1 U verzocht ons een second opinion

Nadere informatie

Wijzigingsblad BRL 2502

Wijzigingsblad BRL 2502 Wijzigingsblad BRL 2502 Korrelvormig materialen met een volumieke massa van ten minste 2000 kg/m 3 Vaststelling, aanvaarding en bindend verklaring Vastgesteld door College van Deskundigen Korrelvormige

Nadere informatie

In deze brief ga ik in op de belangrijkste conclusies en aanbevelingen van het evaluatierapport.

In deze brief ga ik in op de belangrijkste conclusies en aanbevelingen van het evaluatierapport. > Retouradres Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Prins Clauslaan 8 Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG www.minlnv.nl Betreft

Nadere informatie

Veiligheid als uitgangspunt

Veiligheid als uitgangspunt Veiligheid als uitgangspunt Het brandbeveiligingssysteem dient te zijn afgestemd op het risico dat beschermd moet worden BVI is een geaccrediteerde inspectie-instelling voor brandbeveiligingssystemen Inspectie

Nadere informatie