BELANGRIJKE ALGEMENE INFORMATIE

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "BELANGRIJKE ALGEMENE INFORMATIE"

Transcriptie

1 BELANGRIJKE ALGEMENE INFORMATIE Dit lesprogramma is een uitgave van Stichting Educatieve Natuurtuin Goffert te Nijmegen e oplage. Ontwerp & Tekst: Louis van der Heijden Bij het maken van deze lesbrief is gebruik gemaakt van de volgende bronnen: Behoudens de bestanden die als te kopieëren aangemerkt zijn, mag niets uit dit programma op enigerlei manier overgenomen worden zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de SENG. POST & BEZOEKADRES: Educatieve Natuurtuin Goffert Goffertweg AA Nijmegen (tijdens kantooruren) ctrl + klik voor locatie: pn= , &oq=goffertweg+19+&hnear=goffertweg+19,+6532+aa+nijmegen- Midden,+Nijmegen,+Gelderland&t=m&z=16 Voor Nijmeegse scholen worden de kosten voor deze les gedragen door het Gemeentelijk Declaratiefonds. Scholen buiten Nijmegen ontvangen van ons een rekening. Beste leerkracht, Deze insectenles is bedoeld voor groepen 5 (voorjaar), 6 of 7. Tijdens deze les wordt gekeken naar verscheidenheid van insecten in de tuin en wordt gekeken naar voorkomen in plaats en tijd. Deze les vraag wel enige voorbereiding om de tuinles goed tot zijn recht te laten komen. Kijkt u hiervoor bij de suggesties ter voorbereiding. Het vormen van specialistengroepjes is de basis van deze les, de tuinles is daarop ingericht. Verdeel hiervoor de klas in zoveel mogelijk groepjes van 3. Onder het kopje werkbladen vind u de specialistenkaarten - verdeel de kaarten in de volgende combinaties ; op een klas van 30 leerlingen bv er zijn dan steeds 2 groepjes met dezelfde kaartencombi: - [ WANTSEN/KEVERS/ keverlarven] - [BIJEN/HOMMELS/wespen] - [ MIEREN/OORWORMEN/sprinkhanen] - [VLIEGEN/MUGGEN/zweefvliegen] - [VLINDERS/rupsen/ LIBELLEN]

2 Voor de voorbereiding moeten ze de gelegenheid hebben om enige plaatjes op internet op te zoeken. Ze zouden dit ook eventueel thuis kunnen doen. Afhankelijk van de tijd die u beschikbaar heeft, staan er nog enkele suggesties in deze map voor verdere voorbereiding. De specialistenkaarten worden meegenomen voor het tuinbezoek: op de achterzijde kunnen ze waarnemingen noteren. De groepjes die in de klas zijn gevormd, werken ook in de tuin samen. Vangmaterialen, zoekkaarten en loupes zijn aanwezig om de vangsten van dichtbij te bekijken. VOORBEREIDING bekijk de prezi: - Specialistengroepjes vormen specialistenkaartenkaarten : afhankelijk van de grootte van de klas groepjes van 3 leerlingen vormen, verdeel de kaarten in de volgende combinaties ; er zijn dan steeds 2 groepjes met dezelfde kaartencombi: [ WANTSEN/KEVERS/ keverlarven] [BIJEN/HOMMELS/wespen] [ MIEREN/OORWORMEN/sprinkhanen] [VLIEGEN/MUGGEN/zweefvliegen] [VLINDERS/rupsen/ LIBELLEN] - Plaatjes zoeken op internet WERKBLADEN OP DE VOLGENDE BLADZIJDEN VIND U DE TE KOPIEREN SPECIALISTENKAARTEN (dubbelzijdig) ZE ZIJN BEDOELD TER VOORBEREIDING, MAAR WORDEN OOK TIJDENS DE TUINLES GEBRUIKT. ZE DIENEN DAN OOK MEEGEBRACHT TE WORDEN BIJ HET BEZOEK AAN DE NATUURTUIN.

3 WANTSEN-EXPERT Dit is een volwassen wants. Je kunt ze aan twee dingen herkennen: De vleugels zijn zó opgevouwen, dat het lijkt of je een X op de rug ziet. Ook hebben wantsen een lange steeksnuit. Die houden ze op hun buik als ze niet eten, dat is dus niet altijd makkelijk te zien Als een wants uit zijn eitje kruipt, lijkt hij precies op een wants. Alleen is hij heel klein en heeft hij nog geen vleugels! Die groeien er langzaam aan als ze groter worden Wantsen zijn nogal langzaam. Vooral wantsen die van plantensap leven Die hebben ook vaak een schutkleur. Jagende wantsen hebben dikwijls een waarschuwingskleur Ze zijn ook sneller dan de vegetarische wantsen Je vindt ze in struiken en op de grond tussen planten. ZOEK OP GOOGLE AFBEELDINGEN NAAR PLAATJES: GEBRUIK ALS ZOEKTERM WANTSEN PLAK 6 VERSCHILLENDE SOORTEN ACHTEROP DIT VEL

4 PLAK HIER PLAATJES DIE JE GEVONDEN HEBT: ZET EEN KRUISJE VOOR ELKE WANTS DIE JE VANGT (als je er veel bij elkaar vind, zet je een V )

5 KEVER-EXPERT Volwassen kevers hebben op hun rug 2 dekseltjes: Onder die dekseltjes zitten hun vlieg-vleugels Een bekend voorbeeld is het Lieve-heers-beestje. Je hebt er vast wel eens eentje van je vingertop weg laten vliegen: De dekseltjes klappen opzij en de vleugels floepen tevoorschijn! Als een kever uit zijn eitje kruipt, lijkt hij helemaal niet op een kever! Het is een LARVE De larve moet eerst groeien. Dan verpopt ze. Uit de pop komt na een tijdje de kever tevoorschijn! Als je van alle dieren op de wereld een taart maakt en die in 10 gelijke stukken snijdt, dan bestaan 9 stukken alleen uit insecten. 3 stukken daarvan bestaan alleen uit kevers! Kevers kan je bijna overal tegenkomen. ZOEK OP GOOGLE AFBEELDINGEN NAAR PLAATJES: GEBRUIK ALS ZOEKTERM KEVERS PLAK 6 VERSCHILLENDE SOORTEN ACHTEROP DIT VEL

6 PLAK HIER PLAATJES DIE JE GEVONDEN HEBT: ZET EEN KRUISJE VOOR ELKE KEVER DIE JE VANGT (als je er veel bij elkaar vind, zet je een V ) larve

7 BIJEN en HOMMEL-EXPERT BIJ Bijen en hommels zijn familie. Bijen zijn wat kleiner. Meestal hebben ze een bruine kleur. Hommels zijn dikker en veel hariger dan bijen. Ze hebben vaak gekleurde strepen. HOMMEL Hommels en honingbijen leven in een grote groep: een volk. In een volk is er 1 koningin die legt de hele dag eitjes. Het grootste deel van het volk bestaat uit werksters. Die zorgen voor de koningin en de jonge bijen. En ze verzamelen voedsel uit bloemen. De bijen en hommels die je buiten ziet zijn bijna altijd werksters. In het vroege voorjaar kan je een koningin-hommel vangen: Die zijn indrukwekkend groot! Bijen en hommels halen hun voedsel uit bloemen. Dus ga op zoek naar bloemen als je ze wilt vinden. Vang ze voorzichtig, als je te ruw bent kunnen ze steken! ZOEK OP GOOGLE AFBEELDINGEN NAAR PLAATJES: GEBRUIK ALS ZOEKTERM: BIJENSOORTEN en HOMMELSOORTEN PLAK VAN IEDER 3 VERSCHILLENDE SOORTEN ACHTEROP DIT VEL PLAK HIER PLAATJES DIE JE GEVONDEN HEBT:

8 4 ZET EEN KRUISJE VOOR ELKE BIJ of HOMMEL DIE JE VANGT (als je er veel bij elkaar vind, zet je een V )

9 OORWORMEN-EXPERT Oor wormen kruipen niet stiekum in je oren! Ze houden wel van beschutte plekjes, zoals holle stengels. De tangen aan hun achterlijf gebruiken ze wel om te dreigen, maar ze kunnen er niet hard mee knijpen. Bij het mannetje zijn de tangen krom. Bij het vrouwtje recht. Onder de kleine schildjes op de rug zitten vleugels verstopt. Die zijn zo ingewikkeld opgevouwen dat het wel een kwartier duurt voor ze uitgevouwen of weer opgevouwen zijn. Oorwormen vliegen dan ook niet vaak en dan nog alleen s nachts. Mannetje Vrouwtje Oorworm-moeders zorgen uitstekend voor Hun kinderen. Dat is bijzonder voor een insect. Als de jongen grootgenoeg zijn om het huis te verlaten, gaat de moeder dood en eten ze haar helemaal op! Oorwormen vind je in struiken, holle stengels en andere kleine holletjes ZOEK OP GOOGLE AFBEELDINGEN NAAR PLAATJES: GEBRUIK ALS ZOEKTERM: OORWORMEN PLAK EEN PAAR PLAATJES ACHTEROP DIT VEL

10 PLAK HIER PLAATJES DIE JE GEVONDEN HEBT: ZET EEN KRUISJE VOOR ELKE OORWORM DIE JE VANGT (als je er veel bij elkaar vind, zet je een V )

11 SPRINKHAAN-EXPERT Sprinkhanen kunnen goed springen. Ze hebben daarvoor erg gespierde achterpoten.(plaatje 3) Je kunt ze verdelen in 2 groepen: 1.veldsprinkhaan. De veldsprinkhanen Korte voelsprieten Overdag druk bezig De sabelsprinkhanen en krekels Lange voelsprieten In de avond en nacht druk 2.sabelsprinkhaan. Sprinkhanen vinden elkaar door geluid te maken. Veldsprinkhanen wrijven hun achterpoot langs hun vleugels. Sabelsprinkhanen wrijven hun vleugels tegen elkaar. Ze hebben oren op hun knieën! OOR 3 gespierde poot Als een sprinkhaan uit zijn eitje kruipt, ziet hij er al uit als een sprinkhaan. Alleen heel klein en heeft hij nog geen vleugels! Die groeien er langzaam aan als hij groter wordt! (het groene stukken op plaatje 4)>>>>>>>>>>>>>>>>>>>> Sprinkhanen vind je in het gras in de zon, Gebruik je potje om ze te vangen. Sabelsprinkhanen zitten overdag in struiken Gebruik de paraplu om ze te vangen ZOEK OP GOOGLE AFBEELDINGEN NAAR PLAATJES: GEBRUIK ALS ZOEKTERM: SPRINKHANEN PLAK EEN PAAR PLAATJES ACHTEROP DIT VEL 4.

12 PLAK HIER PLAATJES DIE JE GEVONDEN HEBT: 4 ZET EEN KRUISJE VOOR ELKE SPRINKHAAN DIE JE VANGT (als je er veel bij elkaar vind, zet je een V )..

13 MIEREN-EXPERT Mieren leven in een grote groep: een volk. In een volk is er 1 koningin die legt de hele dag eitjes. Het grootste deel van het volk bestaat uit werksters. Die zorgen voor de koningin en de jonge mieren. En ze verzamelen voedsel. Sommige soorten mieren zijn vegetarisch. Andere soorten eten vooral kleine beestjes. Allemaal houden ze erg van zoet Als een mier uit zijn eitje kruipt, lijkt hij helemaal niet op een mier! Het is een LARVE die niet kan lopen. De larve moet eerst groeien. Dan verpopt ze. Uit de pop komt na een tijdje een mier tevoorschijn! Bijzonder: mier. pop. Eenmaal per jaar, meestal in juli, komen er mieren met vleugels uit de poppen! Het zijn mannetjes en vrouwtjes die uitvliegen, om nieuwe nesten te gaan stichten. mieren lopen vaak in lange rijen op en neer naar een plek waar eten is. Op de grond of tegen een boom op. Je vind ze ook in het gezelschap van bladluizen: Zoek op internet uit waarom... eitjes. larve. ZOEK OP GOOGLE AFBEELDINGEN NAAR PLAATJES: GEBRUIK ALS ZOEKTERM: MIEREN PLAK EEN PAAR PLAATJES ACHTER OP DIT VEL PLAK HIER PLAATJES DIE JE GEVONDEN HEBT:

14 ZET EEN KRUISJE VOOR ELKE MIER DIE JE VANGT (als je er veel bij elkaar vind, zet je een V ).

15 VLIEGEN-EXPERT Vliegen zijn snelle en knappe vliegers. De meeste vliegende insecten hebben 2 paar vleugels, maar vliegen hebben maar 1 paar. Op de plaats van het tweede paar hebben ze twee knotsjes zitten. Daardoor kunnen ze stuntvliegen.. Vliegen hebben een stofzuigertje om te eten! Daarmee kunnen ze alleen vloeibare dingen opslurpen. Als het niet vloeibaar is, spugen ze erop, zodat het oplost. Vliegen houden erg van zoet. Als een vlieg uit zijn eitje kruipt, lijkt hij helemaal niet op een vlieg! Het is een MADE EITJE De made moet eerst groeien. Dan verpopt ze. Uit de pop komt de vlieg tevoorschijn! MADE POP Vliegen zie je vaak op koeienpoep, dode beesten en andere niet zo smakelijke hapjes. Dat komt omdat ze daar eitjes willen leggen: Vliegenmaden houden erg van rotte dingen. Dat klinkt vies, maar ze ruimen zo wel veel afval op in de natuur. Vliegen vind je op poep (kijk bij de mesthoop)maar ook op schermbloemen > Vliegen vinden jou vaak ook wel... ZOEK OP GOOGLE AFBEELDINGEN NAAR PLAATJES: GEBRUIK ALS ZOEKTERM: SOORTEN VLIEGEN PLAK EEN PAAR PLAATJES ACHTEROP DIT VEL PLAK HIER

16 PLAK HIER PLAATJES DIE JE GEVONDEN HEBT: ZET EEN KRUISJE VOOR ELKE VLIEG DIE JE VANGT (als je er veel bij elkaar vind, zet je een V ).

17 MUGGEN-EXPERT De meeste vliegende insecten hebben 2 paar vleugels, maar muggen hebben maar 1 paar. In plaats van het tweede paar hebben ze twee knotsjes. Muggen zijn niet erg geliefd. Omdat de vrouwtjes één klein druppeltje bloed van ons nodig hebben!. Anders kunnen ze geen eitjes leggen, zielig toch?. (je kan het best missen, om je leeg te laten zuigen moet je door 5 miljoen muggen tegelijk gestoken worden!) Als een mug uit zijn eitje kruipt, lijkt ie helemaal niet op een mug! Muggeneitjes op het water Muggen larve onder water pop onder water Mug boven water De grote soorten muggen heten Langpootmuggen. Ze zijn helemaal ongevaarlijk. Ze leven van plantensap. En hebben vreselijk mooie ogen! OOG Muggen vind je vaak bij water in de buurt. Langpoten vind je vaak in grasland: als larve leven ze ondergronds en eten ze graswortels ZOEK OP GOOGLE AFBEELDINGEN NAAR PLAATJES: GEBRUIK ALS ZOEKTERM: SOORTEN MUGGEN PLAK EEN PAAR PLAATJES ACHTEROP DIT VEL

18 PLAK HIER PLAATJES DIE JE GEVONDEN HEBT: ZET EEN KRUISJE VOOR ELKE MUG DIE JE VANGT (als je er veel bij elkaar vind, zet je een V )

19 LIBELLEN-EXPERT Libellen kan je in 2 groepen verdelen: Echte libellen: soms erg groot. Als ze stil zitten houden ze de vleugels uitgespreid. Waterjuffers: als ze stil zitten, vouwen ze hun vleugels tegen elkaar. waterjuffer..libel Ze zijn vaak mooi gekleurd. Libellen hebben grote ogen en het zijn goede vliegers: ze vangen al vliegend insecten in de lucht! Het grootste deel van hun leven brengen libellen door onder water (soms wel 3 jaar): Uit een eitje komt een larve 1e jaar 3e jaar In het 3e jaar klimmen ze uit het water Libellen en waterjuffers vind je hier in de tuin het meest in de buurt van water ZOEK OP GOOGLE AFBEELDINGEN NAAR PLAATJES: GEBRUIK ALS ZOEKTERM: LIBELLEN of WATERJUFFERS PLAK EEN PAAR PLAATJES ACHTEROP DIT VEL PLAK HIER PLAATJES DIE JE GEVONDEN HEBT:

20 4 ZET EEN KRUISJE VOOR ELKE LIBEL of JUFFER DIE JE VANGT (als je zie alleen ziet, mag je ook een kruisje zetten ).

21 VLINDER-EXPERT Er zijn vlinders die alleen overdag vliegen en vlinders die alleen vliegen als het donker is. Dag-vlinder Nacht-vlinders Dag-vlinders: Klappen hun vleugels omhoog als ze rusten. Ze hebben vaak mooie kleuren nacht-vlinders: vouwen hun vleugels op hun rug of plat tegen boomschors. Ze hebben vaak schut- kleuren Voelsprieten dagvlinder (knotsjes) Vlinders houden erg van warm droog weer, liefst ook weinig wind Voelsprieten nachtvlinder. Als een vlinder uit het ei komt, lijkt ie echt niet op een vlinder EITJES Zitten in een kluitje bijelkaar RUPS Eet van 1 soort plant POP Dagvlinders vind je in de buurt van bloemen (kijk of de vlinderstruik bloeit ) Nachtvlinders op boomstammen (kijk op de smeerplek ) ZOEK OP GOOGLE AFBEELDINGEN NAAR PLAATJES: GEBRUIK ALS ZOEKTERM: DAGVLINDERS of NACHTVLINDERS PLAK EEN PAAR PLAATJES ACHTEROP DIT VEL PLAK HIER PLAATJES DIE JE GEVONDEN HEBT:

22 4 ZET EEN KRUISJE VOOR ELKE VLINDER DIE JE VANGT (als je er veel bij elkaar vind, zet je een V )..

23 WESPEN-EXPERT Wespen leven met veel bijelkaar in een nest In het nest is een koningin die eitjes legt De andere wespen zijn wersters die eten verzamelen en de jonge wespen verzorgen PAS OP BIJ HET NEST: WESPEN STEKEN Wespen zijn er niet het hele jaar: In de winter gaan alle wespen dood, behalve de koninginnen. In het voorjaar maakt de koningin een nieuw nest Als de eerste werksters zijn geboren, doen die verder alles. De koningin legt alleen nog maar eieren. Wespen zijn erg NUTTIG: Ze vangen heel veel lastige insecten. Die zijn voedsel voor de wespenlarven. De wespenlarven poepen een soort honing. Daar leven de volwassen wespen van. Maar na de zomer komen er minder en minder larven Waar moeten de wespen dan hun zoet gaan halen? Vraag de lesbegeleider of er een wespennest in de tuin is: je kunt daar kijken, maar probeer géén wespen daar te vangen!!! Voor de zomer zoek je op plekken waar veel insecten rondvliegen Na de zomer in de buurt van taartjes en limonade ZOEK OP GOOGLE AFBEELDINGEN NAAR PLAATJES: GEBRUIK ALS ZOEKTERM: WESPEN PLAK EEN PAAR PLAATJES ACHTEROP DIT VEL PLAK HIER PLAATJES DIE JE GEVONDEN HEBT:

24 ZET EEN KRUISJE VOOR ELKE WESP DIE JE VANGT (als je er veel bij elkaar vind, zet je een V )..

25 ZWEEFVLIEG-EXPERT Zweefvliegen doen erg hun best om op stekende inscten te lijken zoal wespen, bijen of hommels. Dat schrik vijanden af, handig toch? Maar als je goed kijkt zie je dat ze heel anders vliegen dan bijvoorbeeld wespen: Wespen golven zoekend heen en weer. Zweefvliegen gaan snel rechtdoor òf kunnen prachtig op een plek blijven zweven Zweefvliegen hebben net als gewone vliegen maar één paar vleugels (wespen, bijen en hommels hebben 2 paar vleugels) En ze kunnen echt niet steken! Als een zweefvlieg uit zijn eitje kruipt, lijkt hij helemaal niet op een vlieg! Het is een MADE. De made moet eerst groeien. Dan verpopt ze. Uit de pop komt de vlieg tevoorschijn! De maden zijn moeilijk te vinden: Sommige soorten leven onder water in modder Ander soorten jagen in hun eentje op bladluizen zweefvliegen kan je het best vangen als ze aan het eten zijn : bij bloemen dus. Vooral scherm bloemen zijn in trek > ZOEK OP GOOGLE AFBEELDINGEN NAAR PLAATJES: GEBRUIK ALS ZOEKTERM: ZWEEFVLIEGEN PLAK EEN PAAR PLAATJES ACHTEROP DIT VEL PLAK HIER PLAATJES DIE JE GEVONDEN HEBT: schermbloem

26 ZET EEN KRUISJE VOOR ELKE ZWEEFVLIEG DIE JE VANGT (als je er een ziet die te snel is, mag je ook een kruisje zetten ).

27 RUPSEN-EXPERT Paar paar paar maken Paar paar paar Echte rupsen herken je aan de pootjes: Bij de kop zitten 3 paar echte pootjes Op de buik zitten 4 paar zuignapjes Aan de achterkant 1 paar na-schuivers 1 uitzondering : Spanrupsen Bij de kop 3 paar echte pootjes Achteraan 1 paar buikpootjes En 1 paar na-schuivers Ze bewegen door steeds een boogje te maken en dan te strekken Ze kunnen zich heel stijf houden en lijken dan op een takje Rupsen zijn over het algemeen vegetarisch. (hoewel er één soort dol is op andere rupsen...) En het zijn echte eetmachines. Er zijn soorten die alles eten wat groen is, maar veel rupsen lusten maar één soort plant! Op die plant legt de moedervlinder de eitjes... Rupsen vind je vaak in struiken (gebruik de paraplu) Kijk ook op brandnetels Op de tafel vind je ook een kaart met informatie Wees voorzichtig met harige rupsen: Vang ze niet met je blote handen ZOEK OP GOOGLE AFBEELDINGEN NAAR PLAATJES: GEBRUIK ALS ZOEKTERM: RUPSEN PLAK EEN PAAR PLAATJES ACHTEROP DIT VEL

28 PLAK HIER PLAATJES DIE JE GEVONDEN HEBT: ZET EEN KRUISJE VOOR ELKE RUPS DIE JE VANGT (als je er veel bij elkaar vind, zet je een V ).

I NSECTEN 2. Kleine Beestjessafari

I NSECTEN 2. Kleine Beestjessafari Groep 3 (vanaf april) en groep 4 I NSECTEN 2 Kleine Beestjessafari Vlindertje, vlindertje Niks of niets hindert je Was ik maar net als jij licht als een veertje Vliegensvlug fladder jij Ver weg of dicht

Nadere informatie

Van eitje tot vlinder

Van eitje tot vlinder Werkblad Van eitje tot vlinder Wat is de goede volgorde van de plaatjes? Begin bij plaatje : de vlinder legt eieren. Schrijf de letter a in hokje. Welk plaatje is de volgende? Zet de letter ervan in hokje

Nadere informatie

INSECTEN. werkboekje

INSECTEN. werkboekje INSECTEN werkboekje 20 maart 2009 Dag lieve kleine vlinder Waar vlieg je toch naartoe? Breng jij misschien de eitjes weg, ben jij nu al moe? Jouw eitjes worden rupsjes. die groeien heel erg vlug. ook krijgen

Nadere informatie

HET INSECTENPAD 2 GROEP 5-6

HET INSECTENPAD 2 GROEP 5-6 GROEP 5-6 HET INSECTENPAD 2 De moeder van een duizendpoot is vreselijk ontevreden, Want haar zoontje is zojuist in de sloot gegleden. En als je even rekent, Weet je wat dat betekent: Op zijn hoofd een

Nadere informatie

I NSECTEN 1 Kriebelbeestjes

I NSECTEN 1 Kriebelbeestjes Groep 1-2-3 I NSECTEN 1 Kriebelbeestjes Langzaam, langzaam Slakje kun je niet wat sneller? Heb je geen voetjes net als ik? Wacht maar slakje een ogenblik, Dan haal ik mijn speelgoedwagen En dan kan ik

Nadere informatie

natuurboekje van zomer 2008

natuurboekje van zomer 2008 Kinderbijlage zomer 09-05-2008 12:17 Pagina 1 Limburgs Landschap natuurboekje van zomer 2008 Kinderbijlage zomer 09-05-2008 12:17 Pagina 2 Hoi! Hij lijkt op een mug, maar dan een maatje groter. De langpootmug.

Nadere informatie

L I EDBIJLAGE. Liedbijlage Insecten

L I EDBIJLAGE. Liedbijlage Insecten Liedbijlage Insecten L I EDBIJLAGE Samenstelling Chrystal Cochius Illustraties Elsbeth Cochius, grafisch kunstenaar en winnares van de HeArtpool grafiekprijs Overijssel 2005 I N SECTEN Zonder insecten

Nadere informatie

Wandelroute langs insecten en andere kleine beestjes

Wandelroute langs insecten en andere kleine beestjes Wandelroute langs insecten en andere kleine beestjes Tijdens deze buitenopdracht komen jullie verschillende insecten tegen. Ook vind je andere kleine beestjes, die geen insecten zijn. De route is met een

Nadere informatie

Auditieve oefeningen bij het thema: Kriebelbeestjes

Auditieve oefeningen bij het thema: Kriebelbeestjes Auditieve oefeningen bij het thema: Kriebelbeestjes Boek van de week: 1; Rupsje Nooitgenoeg 2; Eentje Geentje het lieveheersbeestje 3; 4; Verhaalbegrip: Bij elk boek stel ik de volgende vragen: Wat staat

Nadere informatie

Limburgs Landschap. natuurboekje van

Limburgs Landschap. natuurboekje van Limburgs Landschap natuurboekje van zomer 2008 Hoi! Hij lijkt op een mug, maar dan een maatje groter. De langpootmug. Veel mensen vinden zo n reuzenmug een lange, dunne griezel. Ze zijn bang dat-ie steekt.

Nadere informatie

Ze gaat op zoek naar een holletje onder de grond op een droge plaats om er een nest te starten.

Ze gaat op zoek naar een holletje onder de grond op een droge plaats om er een nest te starten. De hommel Hommels kunnen tot 60% van hun lichaamsgewicht aan stuifmeel meedragen. In de vroege lente ontwaakt de hommelkoningin en verlaat haar ondergrondse schuilplaats. Ze gaat op zoek naar een holletje

Nadere informatie

Een bovenbouwproject van IVN Veldhoven Eindhoven Vessem voorjaar 2015

Een bovenbouwproject van IVN Veldhoven Eindhoven Vessem voorjaar 2015 Een bovenbouwproject van IVN Veldhoven Eindhoven Vessem voorjaar 015 Doelgroep: groepen 5 t/m 8 Plaats: Rond de school, in de wijk, in een park, vlindertuin bij d n Aard, Ariespad 5, 550 EZ Veldhoven.

Nadere informatie

Lesbrief groep 7 8. Inhoudsopgave. Insecten. Soorten. Knipblad. Vlinders lokken. Leefgebied van de vlinder. Stripverhaal

Lesbrief groep 7 8. Inhoudsopgave. Insecten. Soorten. Knipblad. Vlinders lokken. Leefgebied van de vlinder. Stripverhaal Lesbrief groep 7 8 Inhoudsopgave Insecten Soorten Knipblad Vlinders lokken Leefgebied van de vlinder Stripverhaal Maak van de tuin een vlindertuin Trek Eten en gegeten worden De verdelgers De voedselketen

Nadere informatie

Hier zien jullie alweer de zesde uitgave van ons jeugdblad. Nieuwsgierig wat de Oele nu weer heeft te vertellen. Lees maar gauw.

Hier zien jullie alweer de zesde uitgave van ons jeugdblad. Nieuwsgierig wat de Oele nu weer heeft te vertellen. Lees maar gauw. Hier zien jullie alweer de zesde uitgave van ons jeugdblad. Nieuwsgierig wat de Oele nu weer heeft te vertellen. Lees maar gauw. Vlinders in de tuin Vooral op warme dagen kun je veel vlinders zien in allerlei

Nadere informatie

Limburgs Landschap. natuurboekje van

Limburgs Landschap. natuurboekje van Limburgs Landschap natuurboekje van zomer 2013 Hoi! Je hoort hem sjirpen, maar je ziet m niet. Waar zit-ie? Je kijkt en kijkt... Opeens zie je een groen beestje met sprieten en springpoten. Ha, een sprinkhaan!

Nadere informatie

natuurboekje van zomer 2017

natuurboekje van zomer 2017 natuurboekje van zomer 2017 HOI! HÉ, KIJK, IS DAT EEN WESP? Hij schiet van links naar rechts, omhoog, omlaag. Soms hangt hij stil in de lucht, als een helikopter. Maar vliegt een wesp op die manier? Nee!

Nadere informatie

Vraag 1. Waarom moet je goed voor de rupsen zorgen als je vlinders wilt hebben?

Vraag 1. Waarom moet je goed voor de rupsen zorgen als je vlinders wilt hebben? Naam: VLINDERS Vlinders zijn niet weg te denken uit onze leefomgeving. In het voorjaar kunnen we haast niet wachten tot de eerste Kleine vosjes of Citroenvlinders zich laten zien. En dan in de zomer en

Nadere informatie

De kleine beestjesclub

De kleine beestjesclub Thema: mini Biologie Dieren Insecten en spinnen Moeilijkheid: * Tijdsduur: ** Juf Nelly De kleine beestjesclub Doel: Na deze opdracht weet je meer over verschillende insecten Uitleg opdracht Je luistert

Nadere informatie

Sprinkhanen en krekels

Sprinkhanen en krekels Sprinkhanen en krekels Springende herrieschoppers Er bestaan ongeveer 20.000 soorten sprinkhanen en krekels! En behalve in de koudste gebieden op aarde kun je ze overal tegenkomen. De verschillende soorten

Nadere informatie

Raar, maar waar! deel 1. groep 3 en 4

Raar, maar waar! deel 1. groep 3 en 4 Raar, maar waar! deel 1 Natuur groep 3 en 4 Inhoud 1 Raar, maar waar! 3 2 Een vreemd ei 4 3 Spring er maar uit 5 4 Verstopt 6 5 Slim 7 6 Vlieg er niet in 8 7 Een kever met een luchtje 9 8 Een zware hap

Nadere informatie

Nachtvlinders. Glasvleugelpijlstaart. De sint-jansvlinder is een dagactieve nachtvlinder

Nachtvlinders. Glasvleugelpijlstaart. De sint-jansvlinder is een dagactieve nachtvlinder Nachtvlinders Wist je dat er 2 groepen vlinders zijn? De ene groep noemen we dagvlinders, de andere groep noemen we nachtvlinders. Het verschil tussen dag- en nachtvlinders lijkt heel simpel: dagvlinders

Nadere informatie

Rode bosmier SOORTEN MIEREN

Rode bosmier SOORTEN MIEREN Rode bosmier De rode bosmier ontdek je soms al snel. Als je bijvoorbeeld in het bos loopt en dan ergens gaat zitten. Opeens zitten ze overal. In je broekspijpen, op je arm, tot in je sokken aan toe! En

Nadere informatie

Een opzoekboekje voor insecten en ander klein grut!

Een opzoekboekje voor insecten en ander klein grut! Een opzoekboekje voor insecten en ander klein grut! Over dit zoekboekje Ze kruipen, sluipen, krinkelen en krioelen om ons heen. Onder boomschors verscholen, van de mooiste bloemen proevend, onder je bed

Nadere informatie

Docentenhandleiding Onderzoek Leefomgeving

Docentenhandleiding Onderzoek Leefomgeving Docentenhandleiding Onderzoek Leefomgeving Doelgroep: Groep 6,7 en 8 Leerstofgebied: Natuur en techniek Werkvorm: Buiten in groepjes van 3 leerlingen Duur: 45 minuten buiten + 30 minuten nabespreken in

Nadere informatie

Amfibieën. Les 1 Kenmerken amfibieën en de kikker. 1. De leerkracht vertelt dat de les gaat over hoe je amfibieën kunt herkennen.

Amfibieën. Les 1 Kenmerken amfibieën en de kikker. 1. De leerkracht vertelt dat de les gaat over hoe je amfibieën kunt herkennen. Amfibieën Les 1 Kenmerken amfibieën en de kikker Inhoud 1. De leerkracht vertelt dat de les gaat over hoe je amfibieën kunt herkennen. Hulpmiddel Prezi les 1: http://prezi.com/hwpatwdyvqpv/?utm_campaign

Nadere informatie

Vlinders. Tijdstip: op een mooie zonnige dag in mei, juni of juli

Vlinders. Tijdstip: op een mooie zonnige dag in mei, juni of juli KB8 Tijdsinvestering: 45 minuten 1/2 3/4 5/6 7/8 lente zomer herfst winter Vlinders. Tijdstip: op een mooie zonnige dag in mei, juni of juli 1. Inleiding Vlinders in alle kleuren en maten spreken de mensen

Nadere informatie

KRIEBELENDE KRUIPERTJES

KRIEBELENDE KRUIPERTJES 13 Plattegrond dreuzelpad KRIEBELENDE KRUIPERTJES Dit boekje is onderdeel van het eindproject van de IVN natuurgidsencursus van Henriëtte Beers, Fred van Hoof en Afke Schoo. Maart 2003. IVN afd. Bergeijk-Eersel

Nadere informatie

KRIEBELENDE KRUIPERTJES

KRIEBELENDE KRUIPERTJES KRIEBELENDE KRUIPERTJES Een insectenwandeling over het dreuzelpad door natuurtuin 't Loo voor kinderen van groep 1-4 onder leiding van een volwassene. 2 Een insectentocht over het dreuzelpad door natuurtuin

Nadere informatie

14 Speuren naar dieren Handleiding voor begeleiders 01

14 Speuren naar dieren Handleiding voor begeleiders 01 Handleiding voor begeleiders 01 Ten opzichte van 50 jaar geleden zijn veel diersoorten verdwenen. Dit is vooral een gevolg van de toename van de bevolking en de steeds grotere ruimte waarop mensen beslag

Nadere informatie

Lesbrief Bodemdiertjes favoriete voedsel

Lesbrief Bodemdiertjes favoriete voedsel Lesbrief Bodemdiertjes favoriete voedsel Doelgroep: Groep 4 t/m 8 Leerstofgebied: Wereldoriëntatie Werkvorm: Groepjes Duur: ± 30 minuten Doel van de opdracht: Leerlingen leren wat het favoriete voedsel

Nadere informatie

Lesbrief Bodemdiertjes favoriete voedsel

Lesbrief Bodemdiertjes favoriete voedsel Lesbrief Bodemdiertjes favoriete voedsel Doelgroep: Groep 6 t/m 8 Leerstofgebied: Wereldoriëntatie Werkvorm: Groepjes Duur: ± 30 minuten Doel van de opdracht: Leerlingen leren wat het favoriete voedsel

Nadere informatie

Insecteneter Lerarenblad 3e graad

Insecteneter Lerarenblad 3e graad Lerarenblad 1 Serie Lekker eten: vlieg en mug De leerlingen kunnen voorbeelden geven van wat een boerenzwaluw eet. De leerlingen weten dat de boerenzwaluw z'n eten al vliegend vangt en dat de zwaluw hierdoor

Nadere informatie

Bijenhoudersvereniging St Ambrosius Boxtel

Bijenhoudersvereniging St Ambrosius Boxtel januari In deze maand zijn de hommelkoninginnen nog in hun winterslaap. februari Op een warme dag komt een hommelkoningin uit haar schuilplaats en gaat op zoek naar voedsel. Als het kouder wordt moet ze

Nadere informatie

Lesbrief Vlinderkids 1

Lesbrief Vlinderkids 1 Vlinderkids 1 Doelgroep: Groep 5 t/m 8 Lesduur: Werkvorm: Leerstofgebied: ± 30 minuten Tweetallen Wereldoriëntatie, Kunstzinnige oriëntatie Doel van de opdracht: Het kennismaken met een aantal vlindersoorten

Nadere informatie

Lesbrief Bij, wesp, hommel of zweefvlieg

Lesbrief Bij, wesp, hommel of zweefvlieg Lesbrief Bij, wesp, hommel of zweefvlieg Doelgroep: Groep 4 t/m 8 Lesduur: ± 45 minuten Werkvorm: Groepjes of alleen Leerstofgebied: Wereldoriëntatie Doel van de opdracht: Het leren herkennen van een bij,

Nadere informatie

Stripverhaal.. De vlinder.. De vleugels van een vlinder... De levenscyclus.. Vlinderlied en dans. Verstopte vlinders.. Opvallen of niet..

Stripverhaal.. De vlinder.. De vleugels van een vlinder... De levenscyclus.. Vlinderlied en dans. Verstopte vlinders.. Opvallen of niet.. Lesbrief groep 3 4 Inhoudsopgave Stripverhaal.. De vlinder.. De vleugels van een vlinder... De levenscyclus.. Vlinderlied en dans Verstopte vlinders.. Opvallen of niet.. Het koolwitje Zo maak je een vlinder

Nadere informatie

Werkblad slootdiertjes

Werkblad slootdiertjes Werkblad slootdiertjes Hoe groot is het dier? Hoeveel poten heeft het dier? Hoe ziet de achterkant van het dier eruit? Zit er bij de kop rode franje? Heeft het dier een schelp? Hoe heet het dier? 0, 4,

Nadere informatie

Naam:_ KIKKERS. pagina 1 van 6

Naam:_ KIKKERS. pagina 1 van 6 Naam:_ KIKKERS _ De kikker is een amfibie. Er zijn veel soorten kikkers op de wereld. In Nederland zie je de bruine en de groene kikker het meest. De groene kikkers zijn graag veel in het water, de bruine

Nadere informatie

Lesbrief Bij, wesp, hommel of zweefvlieg? 1

Lesbrief Bij, wesp, hommel of zweefvlieg? 1 Bij, wesp, hommel of zweefvlieg? 1 Doelgroep: Groep 4 t/m 8 Lesduur: Werkvorm: Leerstofgebied: ± 45 minuten Groepjes of zelfstandig Wereldoriëntatie Doel van de opdracht: Het leren herkennen van een bij,

Nadere informatie

Lesbrief Vlinderkids. Doelgroep: Groep 5 t/m 8. Lesduur: ± 30 minuten. Leerstofgebied: Wereldoriëntatie, Kunstzinnige oriëntatie. Werkvorm: Tweetallen

Lesbrief Vlinderkids. Doelgroep: Groep 5 t/m 8. Lesduur: ± 30 minuten. Leerstofgebied: Wereldoriëntatie, Kunstzinnige oriëntatie. Werkvorm: Tweetallen Lesbrief Vlinderkids Doelgroep: Groep 5 t/m 8 Lesduur: ± 30 minuten Leerstofgebied: Wereldoriëntatie, Kunstzinnige oriëntatie Werkvorm: Tweetallen Doel van de opdracht: Het kennismaken met een aantal vlindersoorten

Nadere informatie

Zie jij een bij? Docentenhandleiding Groep 1/2. TIJD: 45 min (exclusief knutselen)

Zie jij een bij? Docentenhandleiding Groep 1/2. TIJD: 45 min (exclusief knutselen) THEMA 6 bijen Dit materiaal is ontwikkeld in opdracht van IVN, in het kader van Gezonde Schoolpleinen. Tekst: Dieuwertje Smolenaars, NME Amsterdam-Noord. Vormgeving en illustraties: Paper & Pages. Docentenhandleiding

Nadere informatie

Wist je dat?... Overwintering van vlinders. Vragen. De vlinder. De levenscyclus..

Wist je dat?... Overwintering van vlinders. Vragen. De vlinder. De levenscyclus.. Lesbrief groep 5 6 Inhoudsopgave Wist je dat?... Vlinderwiel Stripverhaal.. Overwintering van vlinders. Vlinder mobiel Het voedsel van rupsen.. Vragen. De vlinder. De levenscyclus.. 1 Wist je dat Allerlei

Nadere informatie

Voorbereiding post 5. Kleuren om (van) te snoepen Groep

Voorbereiding post 5. Kleuren om (van) te snoepen Groep Voorbereiding post 5 Kleuren om (van) te snoepen Groep 5-6-7-8 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 5: Kleuren om (van) te snoepen, voor groep 5 t/m 8. Inhoud: Algemeen

Nadere informatie

Informatie: zoetwaterdiertjes

Informatie: zoetwaterdiertjes Informatie: zoetwaterdiertjes In het zoete water wonen heel veel diertjes. Ze zien er best schattig uit, maar pas op! Leven in een sloot is heerl gevaarlijk. Kijk maar eens naar dit diertje. Het is de

Nadere informatie

Dagpauwoog Hoe ziet hij eruit? Wanneer vliegt hij? Waar kun je hem vinden? Waar leven de rupsen? Atalanta

Dagpauwoog Hoe ziet hij eruit? Wanneer vliegt hij? Waar kun je hem vinden? Waar leven de rupsen? Atalanta Je hebt vast wel eens een vlinder gezien. Maar heb een vlinder wel eens goed bekeken? Weet je welke planten een rups lekker vindt? En weet je het verschil tussen dagvlinders en nachtvlinders? De vlinders

Nadere informatie

Voorbereiding post 5. Kleuren om (van) te snoepen Groep 3-4

Voorbereiding post 5. Kleuren om (van) te snoepen Groep 3-4 Voorbereiding post 5 Kleuren om (van) te snoepen Groep 3-4 Welkom bij IVN Valkenswaard Dit is de powerpointserie als voorbereiding op post 5: Kleuren om (van) te snoepen voor groep 3 en 4. Inhoud: Algemeen

Nadere informatie

Bloemen en hun bezoekers

Bloemen en hun bezoekers INSTRUCTIEBOEKJE Bloemen en hun bezoekers Scala College Rietvelden 2013 BLOEMEN EN HUN BEZOEKERS a. BESCHRIJVING VAN DE OPDRACHT In deze veldles ga je kijken naar bloemen en de insecten die op bloemen

Nadere informatie

Kleine beestjes Tijdstip: Deze activiteit kan in de lente, zomer of herfst en door alle groepen gedaan worden.

Kleine beestjes Tijdstip: Deze activiteit kan in de lente, zomer of herfst en door alle groepen gedaan worden. KB0 Tijdsinvestering: 60 minuten Kleine beestjes Tijdstip: Deze activiteit kan in de lente, zomer of herfst en door alle groepen gedaan worden. 1. Inleiding Kleine beestjes vinden kun je overal en in elk

Nadere informatie

5.1 Zes poten en vier vleugels

5.1 Zes poten en vier vleugels LB 68-70 5. Zes poten en vier vleugels > Kijk naar de afbeeldingen op blz. 68 in je boek. Lees Zes poten en Vleugels en voelsprieten. Trek een lijn van elk woord naar het juiste onderdeel van de wesp.

Nadere informatie

Kaartenset ongewervelde dieren

Kaartenset ongewervelde dieren Kaartenset ongewervelde dieren Deze set met plaatjes is het eerste deel van de kaartjes met gewervelde- en ongewervelde dieren op. Ieder kaartje bevat een afbeelding van het dier in kwestie, met daarbij

Nadere informatie

Lees je wijzer met de ooievaar! Tekstbegrip oefenen met de vogels van Beleef de Lente

Lees je wijzer met de ooievaar! Tekstbegrip oefenen met de vogels van Beleef de Lente Lees je wijzer met de ooievaar! Tekstbegrip oefenen met de vogels van Beleef de Lente Groep Dit werkblad is geschikt voor kinderen uit de groepen 7 en 8. Introductie en instructie voor de leerkracht Middels

Nadere informatie

Info plus Ongewervelden

Info plus Ongewervelden Project Dieren F- verrijking week 7 Info plus Ongewervelden Lees de extra informatie in je boek op bladzijde 126 t/m 129 over spinnen. De opdrachten hoef je niet te maken. Ongewervelden De hoeveelheid

Nadere informatie

SPREEKBEURT BIDSPRINKHAAN

SPREEKBEURT BIDSPRINKHAAN SPREEKBEURT BIDSPRINKHAAN l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n ONGEWERVELDEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE BIDSPRINKHAAN

Nadere informatie

Voortplanting. Lesbrief. Werkgroep Schoolactiviteiten. I.V.N. afd.hengelo. Tel. O74 2770390

Voortplanting. Lesbrief. Werkgroep Schoolactiviteiten. I.V.N. afd.hengelo. Tel. O74 2770390 Voortplanting Lesbrief Werkgroep Schoolactiviteiten I.V.N. afd.hengelo Tel. O74 2770390 1 Deze lesbrief wordt U aangeboden door het I.V.N. afd. Hengelo Voortplanting = zorgen voor jonge planten A. Inleiding

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Lieveheersbeestje Wie het het lieveheersbeestje? Veel mensen vinden insecten, en vooral kevers, maar griezelige beesten. Ze hebben van die rare sprieten op hun kop, van die enge dunne pootjes, En ook hun

Nadere informatie

Vlinderpakket Onderbouw

Vlinderpakket Onderbouw Vlinderpakket Onderbouw Inhoudsopgave Algemene informatie p. 3 Achtergrondinformatie p. 5 Verzorgingsinstructies p. 7 Lessuggesties p. 9 Werkbladen p. 11 Colofon Het vlinders in de klas project en bijbehorend

Nadere informatie

Dinsdag 26 november 2013

Dinsdag 26 november 2013 Dinsdag 26 november 2013 Al geruime tijd was er, wat mij betreft, enige onduidelijkheid over de juiste benaming van de naast De Wiershoeck gelegen tuinen. Ik wist niet beter dan dat het de Schoolwerktuin

Nadere informatie

Lesbrief Bij, wesp, hommel of zweefvlieg

Lesbrief Bij, wesp, hommel of zweefvlieg Lesbrief Bij, wesp, hommel of zweefvlieg Doelgroep: Groep 4 t/m 8 Leerstofgebied: Natuur en techniek Werkvorm: Klassikaal en deels alleen Duur: ± 45 minuten Doel van de opdracht: Leerlingen leren over

Nadere informatie

Vlinderpakket Middenbouw

Vlinderpakket Middenbouw Vlinderpakket Middenbouw 1 Inhoudsopgave Algemene informatie p. 3 Achtergrondinformatie p. 5 Verzorgingsinstructies p. 7 Lessuggesties p. 9 Werkbladen p. 11 Colofon Het vlinders in de klas project en bijbehorend

Nadere informatie

Opdrachten thema. Veluwe

Opdrachten thema. Veluwe en thema Totaal materialen heide Materialen per groepje 1A Sporen van grazers 3 Witte bakken 3 Pincetten Zoekkaart bos- en heideplanten 1B Dennen trekken Handschoenen voor elk kind Zoekkaart bos- en heideplanten

Nadere informatie

Lesbrief Vlinderkleuren

Lesbrief Vlinderkleuren Lesbrief Vlinderkleuren Doelgroep: Groep 5 t/m 8 Lesduur: ± 45 minuten Leerstofgebied: Wereldoriëntatie, Kunstzinnige oriëntatie Werkvorm: Tweetallen Doel van de opdracht: Het kennismaken met een aantal

Nadere informatie

Lesbrief Vlinderkleuren 1

Lesbrief Vlinderkleuren 1 Vlinderkleuren 1 Doelgroep: Groep 5 t/m 8 Lesduur: Werkvorm: Leerstofgebied: ± 45 minuten Tweetallen Wereldoriëntatie, Kunstzinnige oriëntatie Doel van de opdracht: Het kennismaken met een aantal vlindersoorten

Nadere informatie

Suchmann. Natuur, hoofdstuk Lente en natuurverschijnselen

Suchmann. Natuur, hoofdstuk Lente en natuurverschijnselen Suchmann Natuur, hoofdstuk Lente en natuurverschijnselen Wanneer: Dinsdagmiddag 6-13-20 & 27 april De kinderen worden in groepjes verdeeld van 3 of 4 kinderen. Ieder groepje krijgt een onderwerp toebedeeld

Nadere informatie

Aftekenlijst. Naam: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

Aftekenlijst. Naam: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Aftekenlijst 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. Naam: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Werkblad 1 Schematisch

Nadere informatie

Voorbereiding post 4. Van ven en veen Groep 3-4

Voorbereiding post 4. Van ven en veen Groep 3-4 Voorbereiding post 4 Van ven en veen Groep 3-4 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de Powerpointserie als voorbereiding op post 4: Van ven en veen voor groep 3 en 4. Inhoud: Algemeen Verhaal Spel

Nadere informatie

KLARA DE KIKKER. OPDRACHT: Sommige kikkers kunnen tot 20 keer hun eigen lichaamslengte springen. Hoe ver kan jij springen?

KLARA DE KIKKER. OPDRACHT: Sommige kikkers kunnen tot 20 keer hun eigen lichaamslengte springen. Hoe ver kan jij springen? Edo van Uchelen KLARA DE KIKKER Kikkers zijn amfibieën, net als padden en salamanders. Ze leven zowel op het land als in het water. In poelen en beken leggen ze eitjes. Reigers en andere dieren eten graag

Nadere informatie

Lesbrief Spinnen diversiteit. Doelgroep: Groep 5 t/m 8. Leerstofgebied: Wereldoriëntatie. Werkvorm: Zelfstandig, deels klassikaal. Duur: ± 45 minuten

Lesbrief Spinnen diversiteit. Doelgroep: Groep 5 t/m 8. Leerstofgebied: Wereldoriëntatie. Werkvorm: Zelfstandig, deels klassikaal. Duur: ± 45 minuten Lesbrief Spinnen diversiteit Doelgroep: Groep 5 t/m 8 Leerstofgebied: Wereldoriëntatie Werkvorm: Zelfstandig, deels klassikaal Duur: ± 45 minuten Doel van de opdracht: Kinderen maken kennis met de meest

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 17 juni 2014. Beste natuurliefhebber/- ster,

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 17 juni 2014. Beste natuurliefhebber/- ster, De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 17 juni 2014 Beste natuurliefhebber/- ster, Het was een mooie dag, meestal zonnig en soms bewolkt. Er stond wel een stevige wind, maar al met al was het een dag waarop

Nadere informatie

Limburgs Landschap. natuurboekje van

Limburgs Landschap. natuurboekje van Limburgs Landschap natuurboekje van lente 2012 Hoi! Salamanders zien eruit als dino s in het klein. Het zijn prehistorische beestjes die al miljoenen en miljoenen jaren op onze aardbol wonen. Ze waren

Nadere informatie

Lente. groep 3, 4 en 5

Lente. groep 3, 4 en 5 Lente groep 3, 4 en 5 Inhoud Lente 3 1. Langer licht 4 2. Bollen 5 3. Wakker worden 6 4. Frisse blaadjes 7 5. Kikkerdril 8 6. Op reis 9 7. In de wei 10 8. Er op uit! 11 9. Filmpjes 12 Werkblad lente 14

Nadere informatie

Introductieles. Vogels in de klas. groep 5/6. Handleiding leerkracht. Inhoud in het kort. Kerndoelen. Lesdoelen

Introductieles. Vogels in de klas. groep 5/6. Handleiding leerkracht. Inhoud in het kort. Kerndoelen. Lesdoelen Handleiding leerkracht Vogels in de klas Introductieles Inhoud in het kort Voor de groepen 5-6 bieden we, naast verbale activiteiten, een werkblad aan waarmee de leerlingen aan de slag gaan. In deze les

Nadere informatie

Bloemen en hun bezoekers

Bloemen en hun bezoekers Voorjaarsproject 2017 bloemen en hun bezoekers voor groep 1 t/m 8 van de basisschool Bloemen en hun bezoekers Voorjaarsproject 2017 van IVN Veldhoven Eindhoven Vessem. We gaan op zoek naar bloembezoekers.

Nadere informatie

Meer over de ooievaar. Even voorstellen. Hier wonen ze. Echte natuur. Hieraan herken je hem

Meer over de ooievaar. Even voorstellen. Hier wonen ze. Echte natuur. Hieraan herken je hem Overname en dupliceren van dit materiaal is alleen toegestaan voor educatieve en niet-commerciële doeleinden en alleen als het materiaal is voorzien van een bronvermelding. Vogelbescherming Nederland,

Nadere informatie

Voorbereiding post 3. Oei, ik groei! Groep 1-2-3

Voorbereiding post 3. Oei, ik groei! Groep 1-2-3 Voorbereiding post 3 Oei, ik groei! Groep 1-2-3 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 3: Oei, ik groei! voor groep 1, 2 en 3. Inhoud: Algemeen Verhaal Spel Werkvel

Nadere informatie

Bijen en hommels. Tijdstip: mei, juni, juli, augustus wanneer er veel bloemen in bloei staan

Bijen en hommels. Tijdstip: mei, juni, juli, augustus wanneer er veel bloemen in bloei staan KB6 Tijdsinvestering: 45 minuten 1/2 3/4 5/6 7/8 lente zomer herfst winter Bijen en hommels Tijdstip: mei, juni, juli, augustus wanneer er veel bloemen in bloei staan 1. Inleiding: hommels en bijen worden

Nadere informatie

Een. hoort erbij! Over dieren uit een ei. groepen 3-5

Een. hoort erbij! Over dieren uit een ei. groepen 3-5 Een hoort erbij! Over dieren uit een ei groepen 3-5 1. Een ei hoort erbij Veel dieren leggen eieren: vogels en vissen. Maar ook insecten leggen kleine eitjes. Uit dat eitje komt een klein diertje. Dat

Nadere informatie

Voorbereiding post 5. Kleuren om (van) te snoepen Groep 1-2

Voorbereiding post 5. Kleuren om (van) te snoepen Groep 1-2 Voorbereiding post 5 Kleuren om (van) te snoepen Groep 1-2 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 5: Kleuren om (van) te snoepen, voor groep 1 en 2. Inhoud: Algemeen

Nadere informatie

SPREEKBEURT ROODKEELANOLIS

SPREEKBEURT ROODKEELANOLIS SPREEKBEURT ROODKEELANOLIS l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n REPTIELEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE ROODKEELANOLIS

Nadere informatie

Lesbrief Spinnendiversiteit 1

Lesbrief Spinnendiversiteit 1 Spinnendiversiteit 1 Doelgroep: Groep 5 t/m 8 Lesduur: Werkvorm: Leerstofgebied: ± 45 minuten Zelfstandig, deel klassikaal Wereldoriëntatie Doel van de opdracht: Het kennismaken met de spinnensoorten in

Nadere informatie

Koningin. Opdracht Wie van de drie? Bekijk de bijen in het doosje en zoek op. Welke bij is de koningin? Wat valt je op aan de koningin?

Koningin. Opdracht Wie van de drie? Bekijk de bijen in het doosje en zoek op. Welke bij is de koningin? Wat valt je op aan de koningin? Opdracht 1 Koningin 1. Wie van de drie? Bekijk de bijen in het doosje en zoek op. Welke bij is de koningin? Wat valt je op aan de koningin? Zet een kring om de koningin. doosje bijen doosje met broedraat

Nadere informatie

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 17 en woensdag 18 oktober Beste natuurliefhebber/-ster,

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 17 en woensdag 18 oktober Beste natuurliefhebber/-ster, De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 17 en woensdag 18 oktober 2017 Beste natuurliefhebber/-ster, Vergeleken met de voorgaande dagen was het nogal fris, maar toch was het een mooie herfstdag. De zon scheen,

Nadere informatie

Vlinderpakket. Bovenbouw

Vlinderpakket. Bovenbouw Vlinderpakket Bovenbouw 1 Inhoudsopgave Algemene informatie p. 3 Achtergrondinformatie p. 5 Verzorgingsinstructies p. 7 Lessuggesties p. 9 Werkbladen p. 12 Colofon Het vlinders in de klas project en bijbehorend

Nadere informatie

Voorbereiding post 5. Kleuren om (van) te snoepen Groep

Voorbereiding post 5. Kleuren om (van) te snoepen Groep Voorbereiding post 5 Kleuren om (van) te snoepen Groep 5-6-7-8 Welkom bij IVN Valkenswaard Dit is de powerpointserie als voorbereiding op post 5: Kleuren om (van) te snoepen voor groep 5 tot en met 8.

Nadere informatie

Lieveheersbeestjes. Tijdstip: april, mei als bijv. een kind met een lieveheersbeestje binnenkomt

Lieveheersbeestjes. Tijdstip: april, mei als bijv. een kind met een lieveheersbeestje binnenkomt KB1 Tijdsinvestering: 30 minuten 1/2 3/4 5/6 7/8 lente zomer herfst winter Tijdstip: april, mei als bijv. een kind met een lieveheersbeestje binnenkomt 1. Inleiding Kleuters hebben iets met lieveheersbeestjes.

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 15 april Beste natuurliefhebber/- ster,

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 15 april Beste natuurliefhebber/- ster, De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 15 april 2014 Beste natuurliefhebber/- ster, Doordat we anderhalve week afwezig waren komt dit verslag later dan gebruikelijk. Intussen ben ik vergeten hoe de omstandigheden

Nadere informatie

Insecten in de duinen

Insecten in de duinen Insecten in de duinen Onbekend maakt onbemind Wat maakt insecten bijzonder Bouw en levenscyclus Levenswijzen van insecten Leefomgeving Eten en gegeten worden Bestuivers Diversiteit van insecten in de duinen

Nadere informatie

HET ZOETWATER ONDERZOEK 2

HET ZOETWATER ONDERZOEK 2 HET ZOETWATER ONDERZOEK 2 GROEP 4-5 - 6 Ik wou dat ik een vissie was, en maar zwemmen en maar zwemmen in een plas. Ik zou me leve weer opnieuw willen beginne, naar dan met vinne! Annie M.G. Schmidt Post-

Nadere informatie

Voorbereiding post 5. Kleuren om (van) te snoepen Groep 1-2

Voorbereiding post 5. Kleuren om (van) te snoepen Groep 1-2 Voorbereiding post 5 Kleuren om (van) te snoepen Groep 1-2 Welkom bij IVN Valkenswaard Dit is de powerpointserie als voorbereiding op post 5: Kleuren om (van) te snoepen voor groep 1 en 2. Inhoud: Algemeen

Nadere informatie

Hoek 1. Wat weet jij al over de lente? Zet woorden die jullie aan de lente doen denken rond het kadertje. De lente

Hoek 1. Wat weet jij al over de lente? Zet woorden die jullie aan de lente doen denken rond het kadertje. De lente Hoek 1 Wat weet jij al over de lente? Zet woorden die jullie aan de lente doen denken rond het kadertje. De lente Speel het spelletje Jenga. Jenga is een spelletje met een toren van verschillende blokjes.

Nadere informatie

Limburgs Landschap. natuurboekje van

Limburgs Landschap. natuurboekje van Limburgs Landschap natuurboekje van lente 2014 Hoi! Spreeuwen zijn druktemakers. Ze kwetteren, fluiten en piepen. Ze kletsen samen heel wat af. En ze apen de gekste geluiden na. Denk je dat je een kikker

Nadere informatie

Verwerkingsles biodiversiteit onderbouw

Verwerkingsles biodiversiteit onderbouw Verwerkingsles biodiversiteit onderbouw Doelen: Kinderen weten dat sommige dieren, zoals kikkers en vlinders, gedaanteverwisselingen doormaken tijdens hun leven Kinderen ontdekken dat rupsen en vlinders

Nadere informatie

Voorbereiding post 5. Kleuren om (van) te snoepen Groep 3-4

Voorbereiding post 5. Kleuren om (van) te snoepen Groep 3-4 Voorbereiding post 5 Kleuren om (van) te snoepen Groep 3-4 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 5: Kleuren om (van) te snoepen, voor groep 3 en 4. Inhoud: Algemeen

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 15 september 2015. Beste natuurliefhebber/- ster,

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 15 september 2015. Beste natuurliefhebber/- ster, De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 15 september 2015 Beste natuurliefhebber/- ster, Het was opnieuw een heel aardige dag. Er stond vrij veel wind, dat was jammer / lastig, maar het bleef langer droog

Nadere informatie

natuurboekje van zomer 2015

natuurboekje van zomer 2015 natuurboekje van zomer 2015 HOI! EIND VAN DE ZOMER tot in oktober bramen tijd! De bramen zijn rijp en je kunt plukken. Een braam gaat van groen naar rood naar zwartblauw. Zwartblauwe bramen zijn rijp.

Nadere informatie

Achtergrondinformatie voor groep 3/4. Even voorstellen. Hier wonen ze. Echte natuur. Zo herken je hem

Achtergrondinformatie voor groep 3/4. Even voorstellen. Hier wonen ze. Echte natuur. Zo herken je hem Overname en dupliceren van dit materiaal is alleen toegestaan voor educatieve en niet-commerciële doeleinden en alleen als het materiaal is voorzien van een bronvermelding. Vogelbescherming Nederland,

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 21 juli Beste natuurliefhebber/- ster,

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 21 juli Beste natuurliefhebber/- ster, De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 21 juli 2015 Beste natuurliefhebber/- ster, Tot nu toe zijn de dinsdagen niet de beste dagen om te fotograferen. Dit keer stond er weer vrij veel wind en ook het

Nadere informatie

Flora en fauna. Flora

Flora en fauna. Flora Flora en fauna Flora De bomen in Australië zijn het hele jaar groen. Niet altijd het mooie groen zoals bij ons, maar meer het grijze groen. Zoals de eucalyptus, waarvan de meeste soorten nooit hun bladeren

Nadere informatie

SPREEKBEURT MANDARIJNEEND

SPREEKBEURT MANDARIJNEEND SPREEKBEURT MANDARIJNEEND l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE MANDARIJNEEND

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Veldkenmerken en voorkomen 3. Hoofdstuk 2: Voedsel en vijanden 4. Hoofdstuk 3: Voortplanting en verwanten 6

Hoofdstuk 1: Veldkenmerken en voorkomen 3. Hoofdstuk 2: Voedsel en vijanden 4. Hoofdstuk 3: Voortplanting en verwanten 6 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 Literatuurlijst 1 Inleiding 2 Hoofdstuk 1: Veldkenmerken en voorkomen 3 Hoofdstuk 2: Voedsel en vijanden 4 Hoofdstuk 3: Voortplanting en verwanten 6 Hoofdstuk 4: Verzorging

Nadere informatie

Inleiding In het najaar worden de dagen steeds korter en de nachten steeds langer. Kun je je voorstellen dat je in de maand november naar bed gaat?

Inleiding In het najaar worden de dagen steeds korter en de nachten steeds langer. Kun je je voorstellen dat je in de maand november naar bed gaat? Inleiding In het najaar worden de dagen steeds korter en de nachten steeds langer. Kun je je voorstellen dat je in de maand november naar bed gaat? Je valt in een diepe slaap en wordt in maart pas weer

Nadere informatie