Stappen vooruit in credit management Verplichte invoering van één Europees betalingssysteem (SEPA) biedt bedrijven ook kansen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Stappen vooruit in credit management Verplichte invoering van één Europees betalingssysteem (SEPA) biedt bedrijven ook kansen"

Transcriptie

1 Trends in werkkapitaal Stappen vooruit in credit management Verplichte invoering van één Europees betalingssysteem (SEPA) biedt bedrijven ook kansen Door een combinatie van schaarser werkkapitaal en grotere betalingsrisico s is credit management hoger op de agenda komen te staan. Tegelijkertijd zijn bedrijven naarstig op zoek naar efficiëntieverbetering. Harmonisering van het Europese betalingsverkeer (SEPA) per 1 februari 2014 kan wat dit betreft ook voordelen opleveren. Dit geldt vooral voor bedrijven die in verschillende Europese landen zaken doen met andere bedrijven. Voor bedrijven die direct aan consumenten verkopen en/of uitsluitend nationaal actieve bedrijven is het directe voordeel gering. SEPA is een wettelijke verplichting die aandacht vereist en kosten met zich meebrengt, maar ook kansen biedt. Naast administratieve vereenvoudiging is een belangrijk voordeel dat exporteurs kunnen overstappen op grensoverschrijdende incasso s. Dit kan de betalingstermijn van debiteuren beperken. Bedrijven kunnen daarmee hun betalingsefficiëntie verbeteren en hun credit management op een hoger niveau brengen. In deze editie van Trends in werkkapitaal staan de ontwikkelingen in het Europese betalingsverkeer en de effecten daarvan voor bedrijven centraal. Deze tijd vraagt om meer aandacht voor cashmanagement Betalingen staan onder druk doordat afnemers zich in een moeilijker financiële positie bevinden. Tegelijkertijd krijgt kostenefficiëntie een hoge prioriteit. Credit management is hierdoor binnen veel bedrijven terecht hoger op de agenda Figuur 1 Samenstelling binnenlandse betalingsverkeer Nederland (2012) 1 Overschrijvingen Acceptgiro (consumenten) Bron: DNB 4% 44% 46% komen te staan. 2 Dit geldt zeker voor exporteurs. De inrichting en aanpak van het cashmanagement is hierbij een factor van belang en verdient juist nu aandacht. Het Europese instrumentarium voor betalingsverkeer is met de invoering van Single Euro Payments Area (SEPA) in ontwikkeling. Dit gaat gepaard met flinke investeringen in het aanpassen van de ICT en administratieve organisatie. Voldoen aan SEPA is een wettelijke verplichting, maar financieel managers, treasurers en creditmanagers doen er goed aan naast de noodzakelijke aanpassingen van de bedrijfsprocessen ook de kansen te onderzoeken. 1 Bron: DNB, betreft betalingen van bedrijven en huishoudens. 2 Bron: o.a. Credit Management Trendmeter % Incasso's I-DEAL-betalingen (consumenten)

2 Figuur 2 Grootste Europese incassolanden *mln. transacties per jaar Figuur 3 Financiële eigenschappen zakelijke betaalwijzen Naar betalingsrisico (inkomende betaling): hoog Oostenrijk Frankrijk (rechter as) Nederland Spanje (rechter as) Cheque/acceptgiro Italië Duitsland (rechter- as) Creditcard (BtC) Overschrijving België Incasso I-DEAL (BtC) laag België Italië Nederland _ Oostenrijk Duitsland (rechter as) Spanje (rechter as) _ Frankrijk (rechter as) Naar kostenefficiëntie*: I-DEAL (BtC) Incasso Overschrijving Creditcard (BtC) Cheque/acceptgiro hoog Bron: ECB laag * Kosten van administratieve verwerking en kapitaalbeslag, vanuit het oogpunt van de crediteur (leverancier) Betalen via overschrijving domineert, maar het belang van incasso neemt toe In het zakelijke verkeer betalen bedrijven grotendeels op rekening, waarbij conform contract bepaalde betalingscondities van toepassing zijn. Mede door de opkomst van internet wordt direct debit (incasso) ook meer gemeengoed in een business tot business omgeving. Het innen van een betaling via incasso verlaagt het risico voor de verkopende partij. In 2010 lag het aandeel van incasso s in Europa op 27% 3, in Nederland ligt dit percentage met ca. 44% aanmerkelijk hoger (figuur 1). Het aantal betalingen dat in Nederland via incasso plaatsvond lag in 2012 op 1,4 mld. Na een jaarlijkse toename van 5% in het afgelopen decennium is de groei de afgelopen jaren afgevlakt. Deze ontwikkeling ligt in lijn met het totale betalingsverkeer. De sterkste stijging komt van het aantal I-DEAL-betalingen dat nog steeds met ruime dubbele cijfers groeit. 4 Grensoverschrijdend betalingsverkeer aan de vooravond van sterke groei Het Nederlandse grensoverschrijdende betalingsverkeer is met 23,8 mln. transacties aanmerkelijk kleiner dan het binnenlandse verkeer (ruim 3 mld. 5 ). Hierbij speelt mee dat veel betalingen in het ex- of importland binnenkomen, 3 Bron: World payment report De groei van I-DEAL-betalingen groeide in 2012 met 26% naar (gemiddelde groei over de afgelopen 5 jaar 52%). 5 Exclusief toonbankbetalingen. Bron: ING Economisch Bureau doordat in verschillende landen een rekening wordt aangehouden. Welk aandeel van de Nederlandse exporttransacties via incasso geschiedt, is daarom niet bekend. Met de realisering van één Europees betalingsgebied is incasso vanuit Nederland mogelijk (zie box 1). De betalingstraditie verschilt per land en is historisch gegroeid. Zo wordt in Duitsland al relatief veel via incasso betaald (figuur 2) en zijn er in België en Frankrijk nog veel kansen voor groei. Met de doorontwikkeling van de Europese interne markt worden de meeste veranderingen op het gebied van crediten cashmanagement steeds meer vanuit Europa geïnitieerd en vervolgens nationaal geïmplementeerd. De belangrijkste ontwikkeling op dit gebied is SEPA. Harmonisering maakt grensoverschrijdend betalen makkelijker Binnen de EU wordt de Europese interne markt en het vrije verkeer van kapitaal steeds verder ontwikkeld. Harmonisering van het betalingsverkeer hoort hier ook bij. SEPA hanteert één uniforme betalingsstandaard voor Euro-betalingen, waarmee handelspartners gemakkelijker zaken kunnen doen. Particulieren merken de overgang naar SEPA doordat er een IBAN-nummer moet worden ingevoerd bij overschrijvingen. Voor zowel bedrijven die nationaal actief zijn als bedrijven die over de grens actief zijn of willen worden Trends in werkkapitaal September

3 Box 1 SEPA; wat zijn de ins en outs en de effecten voor bedrijven? De invoering van Single Euro Payments Area (SEPA) is een initiatief van de Europese Unie dat wordt ondersteund door de European Payments Council (EPC) waarin de Europese banken zich hebben verenigd. 6 De totstandkoming van SEPA is een logisch en noodzakelijk onderdeel van de Europese interne markt. Tot 1 februari 2014 is de betaalmarkt in Europa met haar vele (vooral nationale) systemen en producten nog sterk gefragmenteerd. Het doel van SEPA is om in Europa één betaalruimte te creëren waarin overschrijvingen, incasso s (direct debit) en betaalkaarten overal op vergelijkbare wijze zullen functioneren, zowel binnenlands als grensoverschrijdend. Het gebruik van grensoverschrijdende incasso s is een nieuwe betalingsmogelijkheid. Hoewel het toepassingsgebied van SEPA ongeveer samenvalt met de Europese Economische Ruimte (Europese Unie en de Europese Vrijhandelsassociatie) beperkt het zich tot betalingen in euro s. Er zijn 32 deelnemende landen: België, Bulgarije, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, IJsland, Italië, Letland, Liechtenstein, Litouwen, Luxemburg, Malta, Monaco, Nederland, Noorwegen, Oostenrijk, Polen, Portugal, Roemenië, Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië, Verenigd Koninkrijk, Zweden, Zwitserland. Belangrijkste effecten voor bedrijven: Grensoverschrijdend incasseren wordt mogelijk. De stornotermijn voor een standaard Europees incasso (voornamelijk bedoeld voor consumenten) blijft 56 dagen (BtC). 7 Door de bezwaartermijn heeft de incassant pas na 13 maanden echte zekerheid. De stornotermijn voor een zakelijk Europees incasso gaat terug van 5 naar 0 dagen (BtB). Bestaande incassomachtigingen (mandaten) moeten worden vernieuwd. Afnemers moeten toestemming geven aan hun bank. Incasso s moeten eerder worden aangeboden bij de bank (bij een zakelijk Europees incasso 2 werkdagen voor de gewenste uitvoerdatum, bij een standaard incasso 3 of 6 dagen). Bron: ING, Rijksoverheid, Europese Commissie Voor uitgebreide toelichting en beschrijving van alle wijzigingen onder SEPA raadpleeg: of heeft SEPA grote implicaties. Dit geldt in het bijzonder voor bedrijven die bij hun afnemers incasseren. Per 1 februari 2014 moeten bedrijven klaar zijn met invoering. Hierna kunnen geen incasso s oude stijl meer worden uitgevoerd. Onder SEPA ontstaan twee nieuwe vormen van incasso: het standaard Europees incasso ( consumentenincasso ) en het zakelijk Europees incasso (zie voor details box 1).67 6 De juridische basis voor SEPA is de Payment Sales Directive. 2007/64/ EG, waarop nog amendementen hebben plaatsgevonden. Dit is het wettelijk kader voor één Europese markt voor betalingsverkeer. 7 Bij de huidige incasso is de stornotermijn al eerder vastgesteld op 56 dagen. Dit is een compromis tussen de verschillende stornotermijnen in de lidstaten. SEPA vereist forse inspanningen en investeringen SEPA-migratie is een administratieve last SEPA wordt door sommige bedrijven vooral gezien als wettelijke verplichting, waaraan eenvoudigweg moet worden voldaan. Het gereedmaken voor SEPA vereist aanpassingen van de bedrijfsprocessen en ICT. Dit gaat gepaard met investeringen en inzet van medewerkers en eventueel het inschakelen van externe adviseurs. Hoeveel kosten dit met zich meebrengt, verschilt per bedrijf en is bijvoorbeeld afhankelijk van of er gewerkt wordt met een standaard -softwarepakket zoals SAP of bedrijfsspecifieke (boekhoud)software. De impact van de aanpassingen is nogal eens groter dan verwacht doordat SEPA verschillende afdelingen raakt. Trends in werkkapitaal September

4 Afhankelijk van het type bedrijf kunnen deze kosten op termijn worden terugverdiend. Voor kleinere bedrijven kunnen de investeringen fors zijn. Toch moeten ook deze bedrijven gereed zijn op 1 februari Niet klaar zijn voor incasso onder SEPA kan de kosten sterk verhogen, omdat betalingen dan weer handmatig moeten worden verricht. Uit een poll onder bedrijven blijkt dat de overgang naar het Europees incasso als de belangrijkste uitdaging wordt ervaren. 8 Bedrijven die niet of nauwelijks werken met incasso s of uitsluitend nationaal actief zijn worden toch geconfronteerd met kosten De voordelen van SEPA zijn vooral interessant voor bedrijven die internationaal opereren. Veel bedrijven in bijvoorbeeld de detailhandel, horeca en bouw zijn nationaal georiënteerd, maar moeten wel aan SEPA voldoen. Voor nationale overschrijvingen en incasso s gelden na invoering dezelfde voorwaarden als voor grensoverschrijdende transacties. Bedrijven moeten opnieuw schriftelijk toestemming vragen aan zakelijke klanten om te mogen incasseren (machtiging). Naast het aanpassen van de interne organisatie en facturatie is voor de toepassing van incasso s ook actie richting de klant vereist. Zo moet de klant zelf een machtiging aan de bank afgeven. 9 maar SEPA loont ook door meer efficiëntie en financiële voordelen SEPA is meer dan een verplichting De uniforme Europese betalingsstandaard biedt ook kansen. Vooral bedrijven die grensoverschrijdende incasso s gaan gebruiken kunnen voordeel realiseren. Voor uitsluitend binnenlands actieve bedrijven is het voordeel beperkter. Naarmate een bedrijf groter is, kan het meer profiteren van de schaaleffecten. Bedrijven die rechtstreeks aan consumenten verkopen profiteren minder dan bedrijven die in een BtB-omgeving opereren (zie ook cases box 3). In het algemeen geldt: hoe beter in- en verkoopproces op elkaar zijn afgestemd, hoe beter. SEPA biedt mogelijkheden om operational excellence uit te nutten Bij de overgang op SEPA worden bedrijven gedwongen om hun processen onder de loep te nemen, die mogelijk al lang niet meer op efficiëntie zijn getoetst. Het kan daarbij interessant zijn om direct andere ontwikkelingen in gang te zetten. - Kans om betalingscondities (algemene voorwaarden) te uniformeren SEPA is een aankopingspunt voor een internationaal actieve bedrijven om de betalingscondities te uniformeren. Betalingsgewoontes lopen in Europa nog flink uiteen, met vooral een scheidslijn tussen Noord- en Zuid-Europa. Uniformering van het betalingsverkeer kan worden aangegrepen om de betalingscondities (en algemene voorwaarden) te uniformeren. Met de invoering van SEPA als reden valt dit aan relaties beter uit te leggen. - Goed moment om met digitaal factureren aan de slag te gaan? De aanpassing van de administratieve processen voor SEPA kunnen bedrijven aangrijpen om digitaal te gaan factureren. De Europese Commissie heeft inmiddels een aanzet gegeven voor een richtlijn op dit gebied. - Efficiënter betalingsverkeer kan bijdragen aan lagere kosten en betere cash balancing In principe is voor SEPA nog maar één bankrekening nodig. 10 Dit betekent dat bedrijven die meerdere rekeningen aanhouden in verschillende landen en bij verschillende banken het betalingsverkeer centraal kunnen gaan aansturen en vereenvoudigen. Dit kan de kaspositie optimaliseren doordat deze geconsolideerd wordt en vermindert de kosten. Binnen het SEPA-gebied zijn alle betalingen binnen maximaal 1 werkdag uitgevoerd; hierdoor ontstaat een transparanter zicht op kasstromen en kaspositie. Ook krijgt de debiteur beter inzicht in geweigerde transacties. - Internationaal gebruik van incasso s wordt mogelijk; betalingstermijn blijft, maar overschrijding kan worden beperkt Een groot voordeel van de toepassing van grensoverschrijdende incasso s is de disciplinerende werking ervan. In het internationaal betalingsverkeer zijn de risico s groter en werken bedrijven ook met kredietverzekeringen. Met toepassing van het zakelijk incasso kunnen bedrijven het betalingsrisico en kapitaalbeslag verlagen. Afhankelijk van de opgebouwde relatie met de (buitenlandse) klant en de onderlinge machtsverhoudingen is een leverancier wellicht te bewegen om onder SEPA over te stappen op incasso. De betalingstermijn zal bij incasso in principe veelal gelijk blijven, maar de incassant heeft zelf de mogelijkheid het 8 Bron: ING Webseminar 21/08/13. 9 Bestaande consumentenincasso s kunnen zonder nieuwe machtiging worden omgezet (BtC). 10 Vanuit fiscaal oogpunt kan het toch nodig zijn om een rekening in een bepaald land aan te houden omdat er (nog) geen fiscale harmonisatie is. Trends in werkkapitaal September

5 Figuur 4 SEPA; kosten gaan voor de baten uit Voorbereiding 01/02/14 SEPA operationeel / + Kosten door Aanpassing ICT-systeem Herinrichting administratieve organisatie/betalingsproces Aanpassing facturen/contracten Vernieuwen machtigingen voor incasso Voordelen door Efficiëntere processen en beter in- en overzicht kaspositie Verlaging liquiditeitsrisico en mogelijkheid tot efficiëntere inzet van kapitaal Mogelijkheid tot gebruik van grensoverschrijdend (zakelijk) incasso Terugbrengen van het aantal (buitenlandse) rekeningen Bron: ING Economisch Bureau factuurbedrag te innen op een (binnen grenzen) zelf gepland moment. In de praktijk is overschrijding van de contractuele Figuur 5 betalingsoverschrijdingen in het Europese handelsverkeer (BtB) 2013 Duitsland Nederland VK België Frankrijk betalingstermijn in Europese landen nog altijd fors (zie figuur 5). Bij incasso rond de vervaldag zal dit afnemen (zie voorbeeld). Wel blijft het vanzelfsprekend voorkomen dat het saldo van de debiteur onvoldoende is en dat incasso om die reden niet lukt. De incasso moet dan opnieuw worden aangeboden. 11 Beperking overschrijding levert winst op Beperking Gemiddelde van de vertraging betalingstermijn (in dagen) met (grensoverschrijdend) incasso s betekent dus een lager kapitaalbeslag. Betalingstermijnen verschillen aanzienlijk in de wereld. Dit blijkt Gemiddelde contractuele betalingstermijn (in dagen) bijvoorbeeld uit het verschil met de Verenigde Staten. Hier is de betalingstermijn van debiteuren met gemiddeld 39 dagen aanzienlijk korter dan in Europa (gemiddeld 50 dagen). 12 Spanje Italië Gemiddelde contractuele betalingstermijn (in dagen) Gemiddelde vertraging (in dagen) Bron: Intrum Justitia 11 In de praktijk blijkt overigens wel dat het regelen van de vereiste machtiging voor een Europees (zakelijk) incasso door de debiteur nog weleens een obstakel is of tot vertraging leidt. 12 Bron: EY working capital management report Trends in werkkapitaal September

6 Voorbeeld winst door beperking kapitaalbeslag met incasso Uitgangspunten: De gemiddelde overschrijding bij betaling (van afnemers in België) halveert door incasso van 18 naar 9 dagen. Een leverancier heeft voor totaal aan vorderingen uitstaan. De gemiddelde betalingstermijn bedraagt 48 dagen op jaarbasis (360 dagen). Het rentepercentage is 5% per jaar Resultaat: Het kortere kapitaalbeslag levert een besparing op van per jaar (9 dagen/360 * 5% * * (360/48) (omloopsnelheid van de debiteuren). Aanvullend wordt permanent kapitaal vrijgespeeld. Daarnaast daalt het betalingsrisico, zodat de afschrijving op oninbare vorderingen mogelijk omlaag kan. SEPA-Incassovorm bepalend voor betalingsrisico In welke mate het betalingsrisico wordt beperkt hangt af van de incassovorm. Met de invoering van SEPA wordt het aantal verschillende stornotermijnen in de deelnemende landen beperkt tot 2 (zie box 1). De lange stornotermijn bij het standaard Europees incasso en de mogelijkheid tot bezwaar zijn vooral bedoeld om de consument (geïncasseerde) te beschermen. Voor bedrijven is het zakelijk Europees incasso ontwikkeld waarbij de stornotermijn volledig vervalt. Het standaard Europees incasso gebruiken kan echter ook. De terugboekmogelijkheid van 56 dagen zorgt echter voor onzekerheid over het daadwerkelijk betalen van de vordering bij de leverancier en incasserende partij. Van alle incasso s wordt ongeveer 2% gestorneerd, dit percentage loopt als gevolg van de economische crisis op. Standaard Europese incasso s moeten eerder worden aangeleverd, zodat een particuliere afnemer/consument van te voren weet wat hem te wachten staat. Al met al kunnen bedrijven met Nederlandse afnemers die al gebruik maakten van incasso s hun risico dus verlagen door over te stappen op het zakelijk Europees incasso Box 2 Los van SEPA; laat betalen Europabreed ontmoedigd Wet maximering betalingstermijnen; een impliciete bovengrens Betalingstermijnen tussen bedrijven laten op lange termijn een dalende trend zien, maar door de verslechtering van de financiële positie van bedrijven staat dit op korte termijn onder druk. Los hiervan blijft feit dat de overschrijding van betalingstermijnen nog altijd fors is. De Europese richtlijn bestrijding betalingsachterstanden bij handelstransacties (2011/7/EU) beoogt dit aan banden te leggen. Met ingang van medio maart 2013 geldt in de verschillende lidstaten een maximale betalingstermijn voor overheden van 30 dagen en voor bedrijven in principe 60 dagen, tenzij expliciet door partijen overeengekomen en niet onredelijk. In verreweg de meeste lidstaten is de richtlijn inmiddels ingevoerd. 13 De eerste positieve tekenen hiervan lijken inmiddels duidelijk te worden. Zo is de gemiddelde contractuele betalingstermijn tussen bedrijven in Spanje dit jaar gedaald van 70 naar 60 dagen. Snel verhaal van kosten bij non-betaling Stel dat een incasso niet lukt vanwege onvoldoende saldo, dan moet de incasso door de incassant opnieuw aangeboden worden. Wanneer dit herhaaldelijk niet lukt, gaan de kosten van administratieve handelingen en kapitaalbeslag oplopen. In het verleden had de debiteur onder Nederlands recht pas na ingebrekestelling mogelijkheden om de wettelijke rente in rekening te brengen. Met de Wet incassokosten (WIK, een implementatie van de Europese richtlijn bestrijding betalingsachterstand van handelstransacties) is dit veranderd. Bedrijven kunnen zonder aanmaning afhankelijk van het factuurbedrag tenminste een percentage van 0,5%- tot 15% met een minimum van 40,00 in rekening brengen wanneer de uiterste betaaldatum is verstreken. 14 Daarnaast is de wettelijke rente verschuldigd. Uit onderzoek van de VCMB 15 blijkt dat lang niet alle bedrijven de nieuwe wet hebben geïmplementeerd in het cash collectionproces. 16 Dit is niet onbelangrijk aangezien het aandeel van de omzet dat oninbaar blijft in Euro-landen varieert van 2% tot 3%, met een land als Griekenland als uitschieter (9,9%) In Spanje en Frankrijk is een hard maximum van 60 dagen ingevoerd. 14 Op grond van artikel 6:96 BW lid 2c. 15 Verbond van Credit Management Bedrijven 16 Bron: Credit Management Trendmeter European payment index 2013 Trends in werkkapitaal September

7 Slotsom Deze publicatie heeft laten zien dat SEPA enerzijds een wettelijke verplichting is die aandacht vereist maar anderzijds ook kansen biedt. Naast verbetering van de betalingsefficiëntie komt hierbij duidelijk de mogelijkheid tot verbetering van het betalingsrisico en werkkapitaal naar voren. In Box 3 tenslotte een tweetal ervaringen uit de praktijk. Box 3 SEPA in de praktijk Om een beeld te geven van de impact die het gereedmaken voor SEPA heeft op de bedrijfsvoering een tweetal praktijkervaringen van bedrijven. Enerzijds wordt aangegeven welke inspanningen er nodig waren en anderzijds ingegaan op de voordelen die met SEPA te behalen zijn. Inter-Sprint Banden (links) is een internationaal handelsbedrijf dat actief is in de business to business markt en levert aan retailers in ondermeer Nederland, Duitsland, Engeland, Frankrijk, Italië en Spanje. Flinndal (rechts) is een internationaal bedrijf in voedingssupplementen dat rechtstreeks via winkels en online shops aan ruim 1 miljoen consumenten in verschillende landen levert, waaronder Nederland, België, Duitsland en Frankrijk. Inter-Sprint Banden (BtB) Kosten en inspanningen Advisering en aanpassing ICT Om de organisatie klaar te maken voor SEPA heeft Inter- Sprint naar schatting totaal geïnvesteerd om aan de SEPA-eisen te voldoen (verdeling; advies/coördinatie 1/3, aanpassing bedrijfsspecifiek softwarepakket 2/3). Bovendien verwacht Inter-Sprint mede door het werken met een op maat gemaakt softwaresysteem ook nog aanvullende kosten voor aanpassing na het opdoen van ervaring. Kansen Beperking van het aantal internationale rekeningen Voor het internationale betalingsverkeer houdt Inter-Sprint nog in verschillende landen rekeningen aan. Na het opdoen van ervaring met het nieuwe betaalsysteem wil Inter-Sprint dit stelsel van rekeningen rationaliseren, waarmee kosten kunnen worden bespaard. Ook verwacht Inter-Sprint efficiëntievoordeel te kunnen behalen doordat niet op elke rekening meer saldi hoeven te worden aangehouden en het overzicht op de kasstromen verbetert. Overstappen op zakelijk Europees incasso Incasso wordt bij Inter-Sprint nog weinig toegepast bij afnemers als betaalmethode. Men ziet met de invoering van SEPA mogelijkheden om het zakelijk Europees incasso te gaan gebruiken. Het verkrijgen van de vereiste machtigingen blijken in de praktijk tijd te kosten doordat afnemers de machtiging zelf moeten registeren. Toch is de verwachting dat met name in België en Duitsland (op termijn) veel gebruik kan worden gemaakt van het zakelijk Europees incasso. Inter-Sprint wil ook in Nederland meer gebruik gaan maken van de incassovorm. Grensoverschrijdende incasso s kunnen leiden tot sneller betalen Inter-Sprint is ervan overtuigd dat het gebruik van grensoverschrijdende incasso s een positief effect heeft op de betalingstermijn van buitenlandse afnemers, al is het nog niet in te schatten hoe groot dit zal zijn. Vooral bij kleinere afnemers verwacht men een positief resultaat te behalen. Flinndal (BtC) Kosten en inspanningen Aanpassing financiële software en website Flinndal heeft naar schatting totaal geïnvesteerd om SEPA-compliant te worden. Dit is afgezien van de aanpassing van de boekhoudsoftware onder andere het gevolg van het gereedmaken van de website voor SEPA-betalingen. Machtigingenadministratie wordt belangrijker Flinndal werkt veel met automatische incasso s voor vaste klanten. Deze consumentenincasso s kunnen zonder nieuwe machtiging worden overgezet naar het Standaard Europees incasso. Onder SEPA wordt de machtingingenadministratie voor nieuwe klanten belangrijker omdat telefonische machtigingen niet meer mogelijk zijn. Dit leidt tot administratieve kosten. Kansen Voordelen van SEPA in de consumentenmarkt beperkter, wel groter buitenlands aandeel incasso s mogelijk Aangezien Flinndal vrijwel uitsluitend direct aan particulieren levert, zijn de voordelen van SEPA beperkt. Er wordt op dit moment vooral in Nederland al veel via incasso betaald en dit zal niet snel verder stijgen. Voor online-betalingen is de credit card nog altijd een veel gebruikt betaalmiddel en de groei ligt bij I-DEAL-betalingen, waar klanten ook voor kunnen kiezen. In andere Europese landen waar Flinndal actief is, zijn wel mogelijkheden om het aandeel incasso s te vergroten, wat voordelen heeft ten opzichte van de bestaande betaalmethodes. Via het wel/niet in rekening brengen van kosten is het mogelijk enigszins in de keuze te sturen. Aan inkoopzijde ziet Flinndal ook dat er meer met incasso s wordt gewerkt, maar het aantal leveranciers is beperkt. Mogelijkheid tot elektronische machtiging is essentieel Het ontbreken van de mogelijkheid om een elektronische machtiging te verstrekken voor online transacties is voor Flinndal een gemis. Als dit medio 2015 mogelijk is, wordt het gebruik van incasso s makkelijker en voor klanten ook interessanter. Trends in werkkapitaal September

8 Meer weten? Kijk op ING.nl/zakelijk Of bel met Jarco de Bruin, ING Commercial Finance Peter Hardeman, ING Productmanagement SEPA Rico Luman, ING Economisch Bureau Wilt u nieuwe publicaties per ontvangen? Ga naar ING.nl/kennis Disclaimer De informatie in dit rapport geeft de persoonlijke mening weer van de analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. Deze publicatie is opgesteld namens ING Bank N.V., gevestigd te Amsterdam en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. ING Bank N.V. is onderdeel van ING Groep N.V. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. ING Bank N.V. betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijk zorg betracht om er voor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in dit rapport heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING Bank N.V. geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. De informatie in dit rapport kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING Bank N.V. noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Overneming van gegevens uit deze publicatie is toegestaan, mits de bron wordt vermeld. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. De tekst is afgesloten op 20 september 2013

Eén manier van betalen in Europa

Eén manier van betalen in Europa Eén manier van betalen in Europa Op 1 februari 2014 is de Europese betaalmarkt een feit. Zorg ervoor dat u ruim op tijd klaar bent voor de nieuwe manier van betalen. De Europese betaalmarkt Op 1 februari

Nadere informatie

Workshop SEPA. Over Congressus. Incasso stappenplan SEPA. Terminologie. Mandaten. Tijdlijn

Workshop SEPA. Over Congressus. Incasso stappenplan SEPA. Terminologie. Mandaten. Tijdlijn SEPA incasso s Workshop LKvV - november 2014 Workshop SEPA Over Congressus Incasso stappenplan SEPA Terminologie Mandaten Tijdlijn Over Congressus Over Congressus Website, ledenadministratie en financiën

Nadere informatie

SEPA: Grenzeloos betalen

SEPA: Grenzeloos betalen SEPA: Grenzeloos betalen Amersfoort, 4 juli 2013 Monique Arts Agenda Waarom SEPA? Wat verandert er voor u? Kansen en uitdagingen van SEPA Tijdlijnen SEPA Waarom SEPA? Lissabon agenda ; Europa wil de meest

Nadere informatie

Single Euro Payments Area (SEPA) De standaard voor betalen in Nederland en Europa

Single Euro Payments Area (SEPA) De standaard voor betalen in Nederland en Europa Single Euro Payments Area (SEPA) De standaard voor betalen in Nederland en Europa Welke onderwerpen komen aan bod? Waarom SEPA? Voordelen van één Europese betaalmarkt Het IBAN rekeningnummer De SEPA-overboeking

Nadere informatie

Minder startende ondernemers

Minder startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Minder startende ondernemers in 2012 Aantal starters loopt in alle provincies terug Dit jaar zijn er tot en met september circa 95.000 mensen een onderneming gestart, ruim

Nadere informatie

Steeds groter wordende groep debiteuren betaalt te laat

Steeds groter wordende groep debiteuren betaalt te laat Trends in werkkapitaal Steeds groter wordende groep debiteuren betaalt te laat Nederlandse trend steekt ongunstig af tegen die in de ons omringende landen In de tweede helft van 2011 is het aandeel debiteuren

Nadere informatie

Minder faillissementen in 2016

Minder faillissementen in 2016 Vooruitzicht faillissementen Minder faillissementen in 2016 Faillissementen nog altijd boven pre-crisis niveau In 2016 voor derde jaar op rij minder faillissementen.maar nog altijd niet terug op pre-crisis

Nadere informatie

Arbeidsmarkt allochtonen

Arbeidsmarkt allochtonen Streekpact 2013-2018 Cijferanalyse Publicatiedatum: 30 september 2013 Contactpersoon: Kim Nevelsteen Arbeidsmarkt allochtonen Samenvatting 1.176 werkzoekende allochtone Kempenaren (2012) vaak man meestal

Nadere informatie

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij:

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 9. ENERGIE 1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 31973 D 0045: Besluit 73/45/Euratom van de Raad van 8 maart

Nadere informatie

Betalingsachterstand bij handelstransacties

Betalingsachterstand bij handelstransacties Betalingsachterstand bij handelstransacties 13/05/2008-20/06/2008 408 antwoorden 0. Uw gegevens Land DE - Duitsland 48 (11,8%) PL - Polen 44 (10,8%) NL - Nederland 33 (8,1%) UK - Verenigd Koninkrijk 29

Nadere informatie

HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN?

HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN? HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN? 2/09/2008-22/10/2008 Er zijn 329 antwoorden op 329 die voldoen aan uw criteria DEELNAME Land DE - Duitsland 55 (16.7%) PL - Polen 41 (12.5%) DK - Denemarken 20

Nadere informatie

Zet herstel bankensector door?

Zet herstel bankensector door? ING Investment Office Publicatiedatum: 29 mei 2015 Sectorcommentaar financiële waarden Zet herstel bankensector door? Door Jan Kleipool, analist van het ING Investment Office De vooruitzichten voor de

Nadere informatie

Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie?

Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie? MEMO/11/406 Brussel, 16 juni 2011 Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie? Vakantie verwacht het onverwachte. Gaat u binnenkort op reis in de EU of naar IJsland, Liechtenstein,

Nadere informatie

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers In het eerste kwartaal van 2012 zijn er circa 39.000 mensen een onderneming gestart, ruim 4%

Nadere informatie

SEPA komt er aan! 1 februari 2014. Februari 2013 FJ Dalstra Doest

SEPA komt er aan! 1 februari 2014. Februari 2013 FJ Dalstra Doest SEPA komt er aan! 1 februari 2014 Februari 2013 FJ Dalstra Doest Inleiding Naar aanleiding van de presentatie SEPA komt er aan!, ontvangt u deze hand out. Hierin staan de onderwerpen, die in de presentatie

Nadere informatie

SEPA (Single Euro Payments Area) Op weg naar Europees betalen. Rotterdam 28 februari 2013

SEPA (Single Euro Payments Area) Op weg naar Europees betalen. Rotterdam 28 februari 2013 SEPA (Single Euro Payments Area) Op weg naar Europees betalen Rotterdam 28 februari 2013 Inhoudsopgave Wat is SEPA? 3 SEPA-incasso 9 SEPA-bestandsformaten 16 Bijlage: Voorbeeld SEPA-machtigingsformulier

Nadere informatie

Mohamed Amri. Manager productmanagement

Mohamed Amri. Manager productmanagement 24 mei 2012 Mohamed Amri Manager productmanagement o MKB ers, middelgrote bedrijven: onbekend met SEPA en gevolgen voor eigen organisatie o Gemeenten, MKB ers en middelgrote bedrijven: onvoorbereid

Nadere informatie

De Euro-incasso voor zakelijke klanten

De Euro-incasso voor zakelijke klanten De Euro-incasso voor zakelijke klanten Makkelijk betalen in Europa. Dat is het idee. Rabobank West-Zeeuws-Vlaanderen Waarom SEPA? Lissabon agenda ; Europa wil de meest dynamische en concurrerende economie

Nadere informatie

Probleemloos naar één Europese markt voor betalingen

Probleemloos naar één Europese markt voor betalingen Probleemloos naar één Europese markt voor betalingen SEPA: betalingsverkeer zonder grenzen In een groot deel van Europa worden de grenzen voor het betalingsverkeer afgeschaft. Er komt één grote Europese

Nadere informatie

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015 COUNTRY PAYMENT REPORT 15 Het Country Payment Report is ontwikkeld door Intrum Justitia Intrum Justitia verzamelt informatie bij duizenden bedrijven in Europa en krijgt op die manier inzicht in het betalingsgedrag

Nadere informatie

Oranje is Samen ondernemen WELKOM

Oranje is Samen ondernemen WELKOM Oranje is Samen ondernemen WELKOM Juni 2013 Oranje is kansen zien Oranje is ING ING zet zich in voor Ondernemend Nederland. Dit doen we door het bieden van financiële oplossingen en het gemakkelijk maken

Nadere informatie

SEPA: Europees betalen

SEPA: Europees betalen SEPA: Europees betalen Exportclub Groningen, Veendam 03-10-2012. Stad en Midden Groningen Programma Stukje historie, waarom SEPA? SEPA nu Stad en Midden Groningen Europese integratie 1951 EGKS (Frankrijk

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in november 2015

De arbeidsmarkt in november 2015 De arbeidsmarkt in november 2015 Datum: 7 december 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen en Stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche november 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we

Nadere informatie

Over op IBAN en SEPA Wat betekent dat voor uw organisatie? Wij zijn uw bank.

Over op IBAN en SEPA Wat betekent dat voor uw organisatie? Wij zijn uw bank. Over op IBAN en SEPA Wat betekent dat voor uw organisatie? Wij zijn uw bank. 1 Over op IBAN en SEPA Op dezelfde manier betalen in heel Europa, dat is het doel van SEPA (Single Euro Payments Area). Vanaf

Nadere informatie

Internet weekbundel EU 50 MB 4,13 7 dagen geldig. 50 minuten 6,20 7 dagen geldig. Internet weekbundel EU 50 MB 4 7 dagen geldig

Internet weekbundel EU 50 MB 4,13 7 dagen geldig. 50 minuten 6,20 7 dagen geldig. Internet weekbundel EU 50 MB 4 7 dagen geldig Nieuwe roamingbundels voor voordelig bellen en internetten in de EU Om ook in de EU voordelig gebruik te kunnen maken van de mobiele telefoon, biedt Telfort Zakelijk vanaf 1 september 2013 twee interessante

Nadere informatie

België in de Europese informatiemaatschappij. Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006

België in de Europese informatiemaatschappij. Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006 België in de Europese informatiemaatschappij Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006 Bezit en gebruik van ICT en Internet 1 Luxemburg 2 Litouwen 3

Nadere informatie

ICBC (Europe) S.A. Amsterdam Branch

ICBC (Europe) S.A. Amsterdam Branch ICBC (Europe) S.A. Amsterdam Branch TARIEVEN LIMIETEN VERWERKINGSTIJDEN SEPA LANDEN OVERZICHT V e r s i o n 2 0 1 5 1 Inhoudsopgave 1.ICBC Pakketten... 3 2.Betaaldiensten... 3 3.Contante transacties aan

Nadere informatie

Grensoverschrijdende aftrek van fiscale verliezen

Grensoverschrijdende aftrek van fiscale verliezen Grensoverschrijdende aftrek van fiscale verliezen 20.01.2006-20.02.2006 220 antwoorden. Geef aan op welk gebied uw hoofdactiviteit ligt D - Industrie 58 26,4% G - Groothandel en kleinhandel; reparatie

Nadere informatie

Betalen in het eurogebied: nog niet alle wensen vervuld

Betalen in het eurogebied: nog niet alle wensen vervuld ers zijn over het algemeen positief over de bestaande betaalmogelijkheden, maar toch betaalt men in of naar het buitenland niet altijd zoals men zou willen. Zo is de tevredenheid over de acceptatie van

Nadere informatie

SEPA-middag Forum Standaardisatie, 4 september 2012 Michiel van Doeveren, Secretaris NFS

SEPA-middag Forum Standaardisatie, 4 september 2012 Michiel van Doeveren, Secretaris NFS Nederland klaar voor IBAN en SEPA? Publieke sector klaar? SEPA-middag Forum Standaardisatie, 4 september 2012 Michiel van Doeveren, Secretaris NFS 1 Agenda - Achtergrond van Single Euro Payments Area (SEPA)

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Informatie voor grensarbeiders

Inhoudsopgave. Informatie voor grensarbeiders Inhoudsopgave WERKEN IN TWEE LANDEN 2 Wonen in Nederland en werken buiten Nederland Waar verzekerd bij werken in twee landen Voorkom dubbele premiebetaling Werkgevers- en werknemersverklaring DE PROCEDURE

Nadere informatie

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 4 februari 2011 Inhoud 1 I. Waarom energiebeleid ertoe doet II. Waarom

Nadere informatie

Tarieven en limieten particulier betalingsverkeer 2012

Tarieven en limieten particulier betalingsverkeer 2012 Betaalpakketten en betaalrekeningen Tarief per kwartaal Rabo RiantPakket met Rabo GoldCard en Rabo WereldPas 15,65 extra Rabo GoldCard 7,00 extra Rabo WereldPas 2,00 Rabo TotaalPakket met RaboCard en Rabo

Nadere informatie

STAPPENPLAN Uw sportvereniging over op IBAN

STAPPENPLAN Uw sportvereniging over op IBAN Iedereen in Nederland gaat de komende jaren gebruik maken van IBAN (International Bank Account Number* ) als rekeningnummer. Dit geldt voor bedrijven en consumenten, maar ook voor verenigingen. Ook de

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz)

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Lees ter voorbereiding de volgende teksten en bekijk de vragen en antwoorden van de quiz. De juiste antwoorden zijn vetgedrukt. Wat wil en doet

Nadere informatie

Drs. Monique Kalvelagen RE Group Audit ABN AMRO 11 November 2009

Drs. Monique Kalvelagen RE Group Audit ABN AMRO 11 November 2009 VURORE Drs. Monique Kalvelagen RE Group Audit ABN AMRO 11 November 2009 1 Overzicht 1. Huidige betaalinfrastructuur 2. Single Euro Payments Area (SEPA) 3. Impact op wezen 2 1. Huidige betaalinfrastructuur

Nadere informatie

Europese octrooiaanvragen

Europese octrooiaanvragen Vereenigde Octrooibureaux N.V. Johan de Wittlaan 7 2517 JR Postbus 87930 2508 DH Den Haag Telefoon 070 416 67 11 Telefax 070 416 67 99 patent@vereenigde.com trademark@vereenigde.com legal@vereenigde.com

Nadere informatie

Instructie aanvraag verblijfsvergunning voor deelname EVS

Instructie aanvraag verblijfsvergunning voor deelname EVS Instructie aanvraag verblijfsvergunning voor deelname EVS Wanneer gebruiken? Deze instructie is alleen van nut indien u een aanvraag wilt indienen voor een jongere die langer dan 3 maanden in Nederland

Nadere informatie

Blijven betalen in 2014

Blijven betalen in 2014 Blijven betalen in 2014 145 dagen te gaan Bijeenkomst SEPA 3 september 2013 Bennie Bergman Pain.001.001.03 Pain 008.001.02 SEPA SEPA INHOUD Wat is SEPA? IBAN rekeningnummer Europese overschrijving Europese

Nadere informatie

Presentatie online betalen. Internationaal.hier en nu en de toekomst..

Presentatie online betalen. Internationaal.hier en nu en de toekomst.. Presentatie online betalen Internationaal.hier en nu en de toekomst.. Martijn Werdler E-Shop Expo, Brussel 2011 DOCDATA N.V. Beursgenoteerd aan de NYSE Euronext sinds 1997. Europese focus Omzet 2009: 82,5

Nadere informatie

SEPA: Europa gaat over op IBAN

SEPA: Europa gaat over op IBAN SEPA: Europa gaat over op IBAN Delft, 17 september 2012 Rob Timmers Agenda Waarom SEPA? Wat verandert er voor u? Kansen en uitdagingen van SEPA Tijdlijnen SEPA Waarom SEPA? Lissabon agenda ; Europa wil

Nadere informatie

Starten met de Euro-incasso

Starten met de Euro-incasso Starten met de Euro-incasso Het Nederlandse betalingsverkeer wordt steeds Europeser. Europese landen en banken werken aan de invoering van één Europese betaalmarkt (Single Euro Payments Area, afgekort

Nadere informatie

Meerderheid zelfstandigen bouwt geen pensioen op Een derde verwacht onvoldoende

Meerderheid zelfstandigen bouwt geen pensioen op Een derde verwacht onvoldoende ZZP ING Economisch Bureau Meerderheid zelfstandigen bouwt geen pensioen op Een derde verwacht onvoldoende pensioeninkomen te hebben Meer dan de helft van de zelfstandige zonder personeel (zzp ers) bouwt

Nadere informatie

Single Euro PaymentS Area. Aanlevering batchopdrachten Equens

Single Euro PaymentS Area. Aanlevering batchopdrachten Equens Single Euro PaymentS Area Aanlevering batchopdrachten Equens Per 1 februari 2014 is de definitieve implementatie van de Single Euro Payments Area (SEPA) een feit. SEPA raakt vrijwel alle aspecten van uw

Nadere informatie

COUNTRY PAYMENT REPORT. Nederland

COUNTRY PAYMENT REPORT. Nederland COUNTRY PAYMENT REPORT 216 Nederland Country Payment Report 216: NEDERLAND Het Country Payment Report is ontwikkeld door Intrum Justitia. Intrum Justitia verzamelt gegevens van duizenden bedrijven in Europa

Nadere informatie

commercial factors Factoring voor het MKB Voor ondernemers met ambitie

commercial factors Factoring voor het MKB Voor ondernemers met ambitie commercial factors Factoring voor het MKB Voor ondernemers met ambitie : ruimte voor zakendoen Als ondernemer wilt u verder. Kansen benutten. Groeien als dat kan. Een interessante transactie niet laten

Nadere informatie

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank GROEP / KLAS.. Naam: Ga www.schooltv.ntr.nl Zoek op trefwoord: EU Bekijk de clip Het ontstaan van de EU en maak de volgende vragen. Gebruik de pauzeknop

Nadere informatie

Tarieven en limieten particulier betalingsverkeer 2014

Tarieven en limieten particulier betalingsverkeer 2014 Betaalpakketten en betaalrekeningen Tarief per maand Rabo RiantPakket met Rabo GoldCard en Rabo WereldPas 5,50 extra Rabo GoldCard 2,35 extra Rabo WereldPas 0,70 extra Betaalrekening 0,90 Rabo TotaalPakket

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in december 2014

De arbeidsmarkt in december 2014 De arbeidsmarkt in december 2014 Datum: 14 januari 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen & stadsmarketing Werk en Economie Betreft: Arbeidsmarktfiche december 2014 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in april 2015

De arbeidsmarkt in april 2015 De arbeidsmarkt in april 2015 Datum: 12 mei 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen & stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche april 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat Antwerpen

Nadere informatie

Wonen (en werken) in Nederland voor EU-burgers

Wonen (en werken) in Nederland voor EU-burgers Wonen (en werken) in Nederland voor EU-burgers Wilt u wonen (en werken) in Nederland? EU-burgers hebben in de meeste gevallen geen verblijfsdocument of tewerkstellingsvergunning nodig. In deze publicatie

Nadere informatie

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S EUROPESE COMMISSIE Brussel, 17.6.2011 COM(2011) 352 definitief VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S Tweede

Nadere informatie

*280200201* Opgaaf Startende onderneming. Belastingdienst. Waarom dit formulier?

*280200201* Opgaaf Startende onderneming. Belastingdienst. Waarom dit formulier? Belastingdienst Opgaaf Startende onderneming Waarom dit formulier? Dit formulier is alleen bedoeld voor ondernemingen die niet verplicht zijn zich in te schrijven in het Handelsregister van de Kamer van

Nadere informatie

HANDLEIDING SEPA. Inhoud

HANDLEIDING SEPA. Inhoud HANDLEIDING SEPA Inhoud 1 Inleiding... 1 2 Bankdagboeken gereed maken voor SEPA... 2 2.1 Invullen van IBAN-nummer... 2 2.2 Koppelen SEPA-banktype... 2 3 Crediteuren instellen voor SEPA... 3 4 Debiteuren

Nadere informatie

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75 DEEL 3.4 DE EURO Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75 3.4. DE EURO DOEL - De leerlingen/cursisten ontdekken de voordelen van het gebruik van de eenheidsmunt: wisselen van geld is niet meer nodig, je spaart

Nadere informatie

Met een bijschrijving kan na 26 juni 2012 niet meer gereisd worden.

Met een bijschrijving kan na 26 juni 2012 niet meer gereisd worden. Geldigheid kinderbijschrijving Wat is het gevolg van het vervallen van de geldigheid van de bijschrijving? Om naar het buitenland te reizen hebben kinderen vanaf 26 juni 2012 een eigen paspoort of Nederlandse

Nadere informatie

Tarieven en limieten particulier betalingsverkeer 2011

Tarieven en limieten particulier betalingsverkeer 2011 Betaalpakketten en betaalrekeningen Tarief per kwartaal Rabo RiantPakket met Rabo GoldCard en Rabo WereldPas 15,30 extra Rabo GoldCard 6,85 extra Rabo WereldPas 1,95 Rabo TotaalPakket met RaboCard en Rabo

Nadere informatie

het Nederlandse dse spoor?

het Nederlandse dse spoor? 08 e08 Hoe druk is 0h het nu werkelijk op het Nederlandse dse spoor? Het Nederlandse spoorgebruik in vergelijking met de rest van de EU-27 Pascal Ramaekers, Tessa de Wit en Maarten Pouwels Publicatiedatum

Nadere informatie

Europese vergelijking systemen van volwasseneneducatie en aanpak laaggeletterdheid

Europese vergelijking systemen van volwasseneneducatie en aanpak laaggeletterdheid Europese vergelijking systemen van volwasseneneducatie en aanpak laaggeletterdheid Dr. Maurice de Greef Prof. dr. Mien Segers 06-2016 Maastricht University, Educational Research & Development (ERD) School

Nadere informatie

Stad.nl Hoogstraat 7 5256 AW HEUSDEN. SendCloud Bogert 1, Eindhoven T +31 (0)40 304 1316. E contact@sendcloud.nl W www.sendcloud.

Stad.nl Hoogstraat 7 5256 AW HEUSDEN. SendCloud Bogert 1, Eindhoven T +31 (0)40 304 1316. E contact@sendcloud.nl W www.sendcloud. SendCloud Bogert 1, Eindhoven T +31 (0)40 304 1316 Stad.nl Hoogstraat 7 5256 AW HEUSDEN E contact@sendcloud.nl W www.sendcloud.nl Heusden 14 april 2015, Beste Stad klant, Wij zijn verheugd te melden dat

Nadere informatie

Vodafone Zakelijke tarieven

Vodafone Zakelijke tarieven Vodafone Zakelijke tarieven Geldig per december 2008 Make the most of now Vodafone OndernemersBundel Maandbedrag Belminuten Tarief per minuut 15,00 75 0,20 22,50 150 0,15 35,00 300 0,12 50,00 500 0,10

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 29 oktober 2014 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 29 oktober 2014 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 29 oktober 2014 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2014/0298 (E) 14563/14 ACP 166 FIN 764 PTOM 51 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Besluit van de

Nadere informatie

Werkloosheid in de Europese Unie

Werkloosheid in de Europese Unie in de Europese Unie Diana Janjetovic en Bart Nauta De werkloosheid in de Europese Unie vertoont sinds 2 als gevolg van de conjunctuur een wisselend verloop. Door de economische malaise in de jaren 21 23

Nadere informatie

Het is tijd voor de Single Euro Payments Area (SEPA)

Het is tijd voor de Single Euro Payments Area (SEPA) Het is tijd voor de Single Euro Payments Area (SEPA) Het is tijd voor de Rabobank. Januari 2008 Introductie Wij staan aan de vooravond van de komst van één Europese betaalmarkt: SEPA, de Single Euro Payments

Nadere informatie

De migratie naar SEPA

De migratie naar SEPA De migratie naar SEPA De overgang: complex en tijdrovend? Advies: Begin op tijd ING ondersteunt u! Utrecht, 20 november 2012 VAP Themadag 2012 Peter Hardeman Programma Historie Wat gaat er veranderen Overzicht

Nadere informatie

10 dingen over rente die beleggers moeten weten

10 dingen over rente die beleggers moeten weten Online Seminar Beleggen 10 dingen over rente die beleggers moeten weten Simon Wiersma Investment Manager ING Investment Office Bart-Jan Blom van Assendelft Manager ING Beleggen Amsterdam, 13 augustus 2013

Nadere informatie

en de Europese overschrijving

en de Europese overschrijving De Europese overschrijving Inleiding Waarom een nieuwe Europese overschrijving Wat is de Europese overschrijving Wat moet u doen? 1. Verzamel informatie over de Europese overschrijving 2. Benoem een projectleider

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-II

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-II Politiek en Ruimte bron 10 Aandeel van de lidstaten in de handel van de Europese Unie in procenten, 1998 30 % 25 20 22 25 Legenda: invoer uitvoer 15 10 8 8 15 15 10 11 9 9 15 12 5 0 6 5 2 2 1 0 België

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 34233 28 november 2014 Regeling van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 27 november 2014, kenmerk 680920-128478-Z,

Nadere informatie

SEPA (Single Euro Payments Area)

SEPA (Single Euro Payments Area) SEPA (Single Euro Payments Area) Op weg naar Europees betalen Studiedag KNR 11 Oktober 2012 SEPA: één gezamelijke betaalmarkt vanaf 1 februari 2014 Wat is SEPA? Geen gefragmenteerde betaalmarkten maar

Nadere informatie

~ :-.~? 'J~ ~ Vlaamse Regering. DE VLAAMSE MINISTER VAN WEL2;IJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZI1ir

~ :-.~? 'J~ ~ Vlaamse Regering. DE VLAAMSE MINISTER VAN WEL2;IJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZI1ir I 'J~ ~ ~ :-.~? Vlaamse Regering DE VLAAMSE MINISTER VAN WEL2;IJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZI1ir Omzendbrief betreffende de toepassing van de Vlaamse zorgverzekering voor Belgisch sociaal verzekerden met:

Nadere informatie

Toeslagen Belastingdienst. Berekening zorgtoeslag 2014

Toeslagen Belastingdienst. Berekening zorgtoeslag 2014 Toeslagen Belastingdienst Berekening zorgtoeslag 2014 Berekening zorgtoeslag 2014 De zorgtoeslag is een bijdrage in de kosten van de zorgverzekering. Of en hoeveel zorgtoeslag uw klant krijgt, hangt af

Nadere informatie

SEPA: Europa gaat over op IBAN

SEPA: Europa gaat over op IBAN Aspect ICT, 13 en 26 september 2012 SEPA: Europa gaat over op IBAN Handelsstraat 4, 3371 XC Hardinxveld-Giessendam www.aspect-ict.nl, info@aspect-ict.nl Waarom SEPA? Lissabon agenda ; Europa wil de meest

Nadere informatie

Nederland Handelsland

Nederland Handelsland Nederland Handelsland Herziening ranglijst belangrijkste exportlanden voor Nederland 10 10% Verenigd Koninkrijk Zweden 9 Rusland Verenigde staten 10% % België % Frankrijk Duitsland 1% % Spanje ING Economisch

Nadere informatie

SEPA Impact & Compliancy Igor Wortel en Jeffry Proost

SEPA Impact & Compliancy Igor Wortel en Jeffry Proost SEPA Impact & Compliancy Igor Wortel en Jeffry Proost www.phalanxes.eu/sepa "Sepa is a hunny jar, everybody wants a spoon" Agenda Introductie SEPA Quiz Gestelde vragen Waar staat SEPA voor & historie De

Nadere informatie

Handelsmerken 0 - DEELNAME

Handelsmerken 0 - DEELNAME Handelsmerken 29/10/2008-31/12/2008 391 antwoorden 0 - DEELNAME Land DE - Duitsland 72 (18.4%) PL - Polen 48 (12.3%) NL - Nederland 31 (7.9%) UK - Verenigd Koninkrijk 23 (5.9%) DA - Denemarken 22 (5.6%)

Nadere informatie

TARIEVEN. 1. Grensoverschrijdende betalingen. Toepassingsgebied

TARIEVEN. 1. Grensoverschrijdende betalingen. Toepassingsgebied TARIEVEN Algemene Voorwaarden en tarieven voor internationale betalingen en incasso van buitenlandse cheques en cheques in deviezen, in voege op 1 april 2013 Opmerking: 21% BTW is inbegrepen in de tarieven

Nadere informatie

Toeslagen Belastingdienst. Berekening zorgtoeslag 2015

Toeslagen Belastingdienst. Berekening zorgtoeslag 2015 Toeslagen Belastingdienst Berekening zorgtoeslag 2015 De zorgtoeslag is een bijdrage in de kosten van de zorgverzekering. Of en hoeveel zorgtoeslag uw klant krijgt, hangt af van: de standaardpremie de

Nadere informatie

HIP Buitenlandse nummers

HIP Buitenlandse nummers HIP Buitenlandse nummers Dienstbeschrijving Copyright The Voip Company 2011 Pagina 1 van 6 Inhoud 1 Buitenlandse nummers... 3 1.1 Inkomende oproepen... 3 1.2 Uitgaande oproepen... 3 1.3 Belangrijk: Nooddiensten

Nadere informatie

Gecoördineerde handhavingsmaatregelen voor betere naleving consumentenrechten op reiswebsites

Gecoördineerde handhavingsmaatregelen voor betere naleving consumentenrechten op reiswebsites #sweep2013 Gecoördineerde handhavingsmaatregelen voor betere naleving consumentenrechten op reiswebsites Brussel, 14 april 2014 In 2013 bleek uit een gezamenlijke, door de Europese Commissie gecoördineerde

Nadere informatie

SEPA: Gemakkelijk betalen in Europa UNIT4 Multivers Extended. versie 1.0

SEPA: Gemakkelijk betalen in Europa UNIT4 Multivers Extended. versie 1.0 SEPA: Gemakkelijk betalen in Europa UNIT4 Multivers Extended versie 1.0 1. SEPA: Gemakkelijk betalen in Europa SEPA (Single Euro Payments Area) leidt tot harmonisatie van de betaalmarkt binnen de Europese

Nadere informatie

Online Seminar Beleggen Ook een beetje beleggen kan lonen

Online Seminar Beleggen Ook een beetje beleggen kan lonen Online Seminar Beleggen Ook een beetje beleggen kan lonen Annemarie van Gaal Ondernemer & financieel deskundige Bob Homan Manager ING Investment Office Amsterdam, 8 oktober 2013 Agenda 1. Wat is beleggen

Nadere informatie

Algemene voorwaarden en tarieven 2013 A2B 4U Koeriers V.O.F.

Algemene voorwaarden en tarieven 2013 A2B 4U Koeriers V.O.F. Algemene voorwaarden en tarieven 2013 A2B 4U Koeriers V.O.F. Algemene voorwaarden en tarieven 2013 A2B 4U Koeriers V.O.F. Opdrachten (algemeen) Vrachtbrieven: Voor iedere opdracht binnen Nederland wordt

Nadere informatie

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen.

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. Verhoging tabaksaccijnzen : meer inkomsten en minder rokers PERSBERICHT Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. In België werden er in 2009 11.617 miljoen sigaretten

Nadere informatie

SEPA Veranderingen voor onderwijsland. 18 Juni 2010 Ernst Kokke, Capgemini

SEPA Veranderingen voor onderwijsland. 18 Juni 2010 Ernst Kokke, Capgemini SEPA Veranderingen voor onderwijsland 18 Juni 2010 Ernst Kokke, Capgemini Inhoud SEPA in een notendop Betalingsverkeer, het basismodel Huidige situatie in Europa Wat is SEPA? Impact van SEPA 1 SEPA in

Nadere informatie

Laveren naar sepa: de overgang naar Europese betaalmiddelen in Nederland

Laveren naar sepa: de overgang naar Europese betaalmiddelen in Nederland Laveren naar sepa: de overgang naar Europese betaalmiddelen in Nederland Vanaf 28 januari 2008 zullen consumenten en bedrijven Europees kunnen gaan betalen. Op die datum komen banken in het hele eurogebied

Nadere informatie

Veelgestelde vragen over (kinderbijschrijving in) een paspoort

Veelgestelde vragen over (kinderbijschrijving in) een paspoort Veelgestelde vragen over (kinderbijschrijving in) een paspoort I Geldigheid kinderbijschrijving Wat is het gevolg van het vervallen van de geldigheid van de bijschrijving? Om naar het buitenland te reizen

Nadere informatie

Europees Arrestatiebevel

Europees Arrestatiebevel Europees Arrestatiebevel Managementgegevens over de periode: Het jaar 009 Inhoudsopgave Gevraagde wettelijke gegevens op basis van artikel 70 van de Overleveringswet pagina. Het aantal ontvangen EAB's

Nadere informatie

Exportstatistiek Bloemkwekerijprodukten FEBRUARI 2012

Exportstatistiek Bloemkwekerijprodukten FEBRUARI 2012 Exportstatistiek Bloemkwekerijprodukten FEBRUARI 212 NA KRIMP IN FEBRUARI STOKT EXPORT BLOEMEN EN PLANTEN OP KRAPPE PLUS VAN 1% TOT 915 MILJOEN In februari is de exportwaarde van bloemen en planten vanuit

Nadere informatie

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Door: F. De Smyter en P. Holvoet 1. Geef een correcte omschrijving van de volgende economische begrippen: a) Globalisering:.

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in juli 2014

De arbeidsmarkt in juli 2014 De arbeidsmarkt in juli 2014 Datum: 13 augustus 2014 Van: Stad Antwerpen Ondernemen & stadsmarketing Werk en Economie Betreft: Arbeidsmarktfiche juli 2014 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat Antwerpen

Nadere informatie

Onderzoek gunstige prijsligging.

Onderzoek gunstige prijsligging. Onderzoek gunstige prijsligging. BMW 3 Serie Model 320D. 22 Eu-Lidstaten. Jordy Reijers Marketing/Onderzoek P van. Prijs 1 Inhoud Opgave Onderzoek informatie over Eu landen Welke landen hanteren de euro?

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in augustus 2015

De arbeidsmarkt in augustus 2015 De arbeidsmarkt in augustus 2015 Datum: 8 september 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen en Stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche augustus 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we

Nadere informatie

In Nederland veroordeeld, in eigen land de straf of maatregel ondergaan Informatie voor buitenlandse gedetineerden in Nederland over de mogelijkheid

In Nederland veroordeeld, in eigen land de straf of maatregel ondergaan Informatie voor buitenlandse gedetineerden in Nederland over de mogelijkheid In Nederland veroordeeld, in eigen land de straf of maatregel ondergaan Informatie voor buitenlandse gedetineerden in Nederland over de mogelijkheid om de in Nederland opgelegde sanctie (verder) in eigen

Nadere informatie

GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARINGEN VAN DE HUIDIGE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN EN DE NIEUWE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN BIJ DE OVEREENKOMST

GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARINGEN VAN DE HUIDIGE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN EN DE NIEUWE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN BIJ DE OVEREENKOMST EN VAN DE HUIDIGE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN EN DE NIEUWE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN BIJ DE OVEREENKOMST AF/EEE/BG/RO/DC/nl 1 BETREFFENDE DE TIJDIGE BEKRACHTIGING VAN DE OVEREENKOMST BETREFFENDE

Nadere informatie