Doe-Democratie in de Versnelling. Foto s, verslag & deelnemers

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Doe-Democratie in de Versnelling. Foto s, verslag & deelnemers"

Transcriptie

1 Doe-Democratie in de Versnelling Foto s, verslag & deelnemers

2

3 Doe-Democratie in de Versnelling Op 1 december 2014 vond de 4e netwerkbijeenkomst Doe-Democratie in de Versnelling plaats. Een enerverende dag waarbij de deelnemers ingedeeld in groepen workshops volgden, gebaseerd op drie fundamenten voor het optimaal deelnemen aan de veranderende maatschappij. Ieders persoonlijke visie op de doe-democratie, de rol van de diverse projecten in de gemeenschap en het gezamenlijk tot beslissingen komen, passeerden de revue. Utrechtse Ruimtemakers De dag/het programma werd georganiseerd en gehost door de Utrechtse Ruimtemakers, in de personen van Bart Witte en Astrid Petersen. De Utrechtse Ruimtemakers is een zwerm van mensen/ initiatieven/collectieven die actief betrokken zijn of willen worden bij het vraagstuk omtrent de verschuiving van macht tussen markt, overheid en bewoners, specifiek gericht op het maken van ruimte in de stad Utrecht. Het zijn mensen met hart voor de stad die zelf initiatieven nemen op het gebied van de fysieke ruimte, al dan niet met een sociaal-culturele component. Zij doen aan placemaking, door een plek te programmeren, laten een gebied organisch groeien of voeren een wens met maatschappelijk draagvlak uit. De Utrechtse Ruimtemakers vormen met elkaar een verbond of coalitie, zodat ze samen sterker staan. Het is een zwerm met een grote diversiteit die voortdurend in beweging is, groeit en weer krimpt. De Utrechtse Ruimtemakers zijn op verschillende manieren met elkaar verbonden. In een netwerkverband: een grote zwerm individuen die met elkaar samenwerken en grotendeels dezelfde richting opgaan - als in een zwerm vogels of een school vissen. De Utrechtse Ruimtemakers willen de stad maken; samen met eigenaren, bedrijven, de gemeente of zonder. Ruimtemakers zijn verbinders en agenderen een andere manier van fysiek ruimte maken en ruimte beheren; zij signaleren waar kansen liggen die niet opgepakt worden door traditionele institutionele partijen. Het doel van de Utrechtse Ruimtemakers is tweeledig; enerzijds zelf ruimte kunnen maken en daarvoor slagkracht vergroten door samenwerking met andere ruimtemakers (intern gericht) en anderzijds het vergroten van de zwerm door een beweging te worden: anderen te laten zien dat zelf de ruimte maken loont en leuk is, plus de institutionele partijen laten zien dat er een nieuwe werkelijkheid is met nieuwe verhoudingen en dat initiatiefnemers dingen doen die werken.

4 Vechtclub XL De bijeenkomst vond plaats in Vechtclub XL; een voormalig magazijn van de Onderlinge Pharmaceutische Groothandel, vier jaar geleden nog één grote lege hal. Tot er een kleine groep bevlogen mensen, waaronder Utrechtse Ruimtemaker Astrid Petersen er kans in zag om het pand te transformeren naar een broedplaats. Vanuit eigen behoefte aan een inspirerende werkplek en gelijkgestemde ondernemers om mee samen te werken. Zelf ontworpen, zelf verbouwd (met o.a. deuren uit renovatieflats om de hoek) en zelf beheerd, met eigen geld, een lening van de bank, particuliere investeringen en crowdfunding. Met meer dan vijftig werkplaatsen, ontwerpstudio s, vergaderruimtes, een (podium)zaal en restaurant De Klub onder één dak, is er een open netwerk van creatieve makers gevestigd. Zo n 120 ondernemers zijn neergestreken in het voormalige fabriekspand, waar alles draait om samenwerken, innoveren, ontmoeten en van elkaar leren. Het team werkt vraaggestuurd en in samenspraak met de community. Winst behalen wordt niet gezien als iets louter economisch, maar ook als het creëren van toegevoegde waarde op sociaal, cultureel en politiek niveau. Geld is geen doel, maar een middel om te verwezenlijken wat er belangrijk wordt gevonden en waar behoefte aan is. De weg daarnaartoe is minstens zo belangrijk als het resultaat. Sleutelwoorden van deze werkwijze zijn: betrokkenheid, kritische blik, flexibiliteit, hergebruik, doorzettingsvermogen, lef hebben, risico s nemen en samen met gemotiveerde ondernemers werken aan de onderdelen waar ieders vakmanschap en kundigheid het beste tot zijn recht komt. Vechtclub XL is het hedendaagse voorbeeld dat een verzamelplek veel meer kan zijn dan alleen de optelsom van de verzamelde gebruikers. Credits: Patrick Stoop

5

6 De middag werd geïntroduceerd door inspirator Johannes Bongers; conceptontwikkelaar en Founder/CEO van Fazzination. Bongers combineert in zijn werk sociaal wetenschappelijke inzichten met marketing en technologie. Hieronder een uiteenzetting van zijn visie op het trilemma natiestaat, democratie en globalisering. Hierbij haalt hij de nieuwe grenspolitiek aan als voorbeeld van hoe de burger onderdeel kan uitmaken van het netwerk van trans lokale en transnationale politiek. Oktober 2013, Johannes Bongers/Stalingrad HW Drie is één teveel In de economische wetenschap kun je het Mundell-Flemingtrilemma scharen onder het motto Drie is één teveel. Moderne staten kunnen nooit meer dan twee economische idealen realiseren: onafhankelijk monetair beleid, vaste wisselkoersen en vrij kapitaalverkeer kunnen niet tegelijkertijd plaatshebben. Ook in de wereld van maken, bouwen en design kennen we een trilemma: de driehoek van goed, snel en goedkoop. Alle drie gaat niet en welke wordt ingeleverd hangt van behoeften en omstandigheden af. Deze driehoek levert veel inzicht op over waarom verwachtingen tussen aanbieder en opdrachtgever zo uiteen kunnen lopen. Veelal heeft een klant alle drie voor ogen terwijl de processen in de werkelijkheid er maar twee toestaan. Een vergelijkbaar trilemma bestaat er ook in de politiek. Het drietal natiestaat, democratie en globalisering kan als politiek ideaal niet gelijktijdig worden gerealiseerd: het is een trilemma, één van de drie zal moeten wijken om de twee andere idealen mogelijk te maken. Dat politici en bestuurders naar de inzichten uit dit driehoekig verband weigeren te handelen verklaart voor een belangrijk deel de politieke situatie in Nederland en in delen van Europa. Indien politici daar maar overwegen één van de drie idealen op te geven leidt dit onmiddellijk tot hun politieke dood. Toch zal het politieke trilemma niet kunnen voortduren; de wal keert het schip. De afgelopen jaren heeft zich daarom onder water wel degelijk een vervaging van één van de drie idealen voorgedaan. Het blijkt dat de democratie is aangetast. Burgers voelen zich nog maar slecht vertegenwoordigd. Het afstaan van bevoegdheden door nationale staten aan de EU maakt dit gevoel er niet beter op. De democratie staat dus onder druk ten bate van het paar natiestaat en economische globalisering. In reactie op deze verschuiving die hoorbaar is geworden in de stem van het volk, zijn politici in het gat van dit democratisch tekort gedoken. Van hieruit spreken populistische politici de nietvertegenwoordigden toe en eisen daarbij ronkend het auteurschap van de natiestaat op.

7 Daarbij wordt veel gesproken over identiteit en volk maar weinig over economische vernieuwing en uitwisseling. Vertegenwoordigers van populistische bewegingen hebben in de promotieteksten voor hun paar - natiestaat en democratische vertegenwoordiging - de economische globalisering uit het verhaal verwijderd. Het opeisen van het derde ideaal, globalisering wordt net zo hard verzwegen of geridiculiseerd als de natiestaat en democratie worden verheerlijkt, het versterkt immers de onrust onder de politieke aanhang. Arbeid en productie die naar elders zou verhuizen of als gevolg van supranationale democratische grensvervaging in de vorm van arbeid en goederen naar ons toe komt. De grensopvattingen zijn ook nog eens eenzijdig waardoor de doordringbaarheid wel de eigen behoeften betreft maar er geen oog is voor de behoeften van anderen. Opvallend in Europa is dat de landen waar het populisme zich sterk heeft verbreid, en zich naar binnen keert, economisch zwaar afhankelijk zijn van uitwisseling van mensen, goederen en geld. Wanneer drie teveel is moet er één af. Wanneer de democratie wordt gehandhaafd en deze meer inhoud moet krijgen moet een keuze worden gemaakt tussen nationale staat en globale economische integratie. Het alternatief om de globalisering te beperken is niet mogelijk. Onze sociale en economische waarden- en werkelijkheidsopvatting is via de opheffing van tijd en ruimte volledig in die van anderen opgegaan. De democratische vertegenwoordiging is voor opheffing ook een slechte kandidaat blijkens de perverse effecten van het democratisch tekort door nationale kies- en vertegenwoordigingsstelsels en als in het prototype van Europa zonder politieke unie zichtbaar is geworden. De natiestaat blijft over om uit het trilemma verwijderd te worden. Hoewel de natiestaat het speeltje van de zittende macht is, uitruil van burgerlijke loyaliteit voor veiligheid, is het concept van de natiestaat in de trilemmatische werkelijkheid een splijtend symbool geworden. Populisten willen er naar terug en de zittende politiek vertrekt er uit vandaan. In het verhaal dat door de traditionele politiek en door populisten wordt verteld, is de natiestaat een linie geworden in een mentale grensoorlog. De natiestaat met zijn geografische limitatie lijkt een bindend principe- de nationale enclave als sleutel van eenheid - maar blijkt in de werkelijkheid van globale netwerk van uitwisseling, verbanden en transacties, een oud instrument in een nieuwe wereld. Dit instrument weerhoudt mensen hun ambities van wereldburgerschap te verkennen, frustreert het handelen in complexe situaties, maakt strategische samenwerking in grensoverschrijdende vraagstukken lastig en houdt sociale en politieke innovatie tegen.

8 Het oude grensdenken zit zo diep, bij geboorte is de mens schaal- en grensdier dus sowieso gevoelig op dit punt, dat verschuivingen binnen dit denken de vertrouwde concepten van identiteit aantasten. Het bewijs van grenspolitiek om de natiestaat overeind te houden is het recente verschijnsel van de politieke bundeling van nationale populistische bewegingen in het Europees parlement. Binnen deze supranationale staat hanteren zij de nationale representatie in een buiten-nationaal lichaam als een politiek wapen tegen processen van grensoverschrijding en globalisering. Met deze aanpak, die is bedoeld de natie te redden als ideologische homeground, wordt aangetoond dat de natiestaat volledig is gevirtualiseerd en alleen nog een narratief is. De beweging naar buiten maken om het binnen te bevrijden én daarmee het buiten te bestrijden is magische grensacrobatiek. Heimelijk thuis. Een schaalverschuiving in tegengestelde richting, van nationale en provinciale overheid naar gemeentelijk bevoegdheden en lokale verantwoordelijkheden zien we momenteel in de drie transities in het Nederlandse sociale domein. Vanaf de kant van de zittende politiek wordt daarmee een aanwijzing gegeven over hoe de natiestaat verdwijnt als de middelpunt van de wereld verschuift. De burger zal zich in de nabijheidswereld van gemeente en buurt steeds minder loyaal voelen aan de nationale staat. Het contract tussen burger en natie, de uitwisseling van burgerlijke loyaliteit tegen veiligheid, wordt daarmee eigenlijk opgeheven. De recente roep om participatie uit de politiek komt daarom als mosterd na de maaltijd want het geven van aanwijzingen had slechts gezag binnen de regels van het contract. Nu dit alles zich rond het individu afspeelt, de burger met de staat eromheen, en het lokale het antwoord is voor de verwijdering van de natie uit het politieke trilemma, valt pas op hoe dit samenvalt met andere ontwikkelingen. Dezelfde burger bevindt zich als burger en consument in het hart van de virtuele sociale en economische netwerken waarin hij zich keizer waant. De verschuiving naar een gebruikergecentreerde vorm van politiek ontneemt populisten de natiestaat als ideologische homeground. Hoewel de natiestaat nog slechts bestaat als verhaal, fungeert zij als thuisbasis voor de identiteitsconstructie. De uitdaging is hoe de burger onderdeel gaat uitmaken van het netwerk van translokale en transnationale politiek. Zoals eerder gezegd zijn mensen grens- en schaaldieren bij geboorte en hebben zij talent voor het vormen van nieuwe configuraties. Deze doen zich als Euregio s al voor aan de randen van de naties maar vooralsnog wordt dit vanuit het centrale natie denken afgedaan als marginale en randverschijnselen. In de nieuwe grenspolitiek beweegt volgens mij de marge van de rand naar het midden en bevrijdt deze verschuiving daarmee het trilemma van het oude en centrale machtsdenken.

9 PARTICIPATIE CODICIL persoonlijk

10 Participatie is geen plicht maar gun je iemand Verslag van de drie workshops over de participtie-codicil. De participatiecodicil was voor deze workshop als metafoor gekozen omdat er aan begrippen als doe-democratie en participatiesamenleving onuitgesproken vooronderstellingen kleven over wederzijdse verantwoordelijkheden van burgers onderling en over de relatie tussen burger en overheid. En uit onderzoek blijkt dat er in Nederland een altruïstisch overschot heerst: veel mensen zetten hun betrokkenheid bij anderen niet om in daden terwijl ze dat in principe wel zouden willen. De metafoor van de codicil kan prikkelen om te zoeken hoe we dat met elkaar beter leren aanboren. In alle drie de ronden van deze workshop bleek het idee van een codicil af te schrikken omdat het werd ervaren als onnodig of zelfs principieel onjuist om mensen op deze manier te wijzen op hun verantwoordelijkheden. De gesprekken hierover legden vooral bloot dat er achter het idee van een participatiesamenleving drie verschillende concepten schuil gaan: de zorgplicht naar elkaar, beter gebruik maken van elkaars talenten en het opdoen van een democratische ervaring. De weerstand tegen de morele plicht tot zorg Door de deelnemers te vragen zelf een codicil te ontwerpen en in te vullen werden de weerstanden duidelijk tegen een samenleving waarin (door de overheid?) expliciet wordt gemaakt dat mensen zich meer voor elkaar moeten inspannen. Het invullen werd geweigerd of omzeild. Dat bepaal ik zelf wel, of en hoe ik participeer kan bij mij ook weer snel veranderen alsjeblieft geen maatschappelijke stage, als je leeft participeer je al dus raar om dat vast te leggen, onderschat niet hoeveel mensen al vrijwillig participeren waren een aantal kenmerkende reacties. Wil je iets van een altruïstisch overschot verzilveren dan moet je zorgen dat mensen in gesprek komen, elkaars talenten ontdekken en een sfeer van wederkerigheid (rechtstreeks of via asymmetrische reciprociteit ) laten ontstaan zo klonk de consensus in de groepen. Eén van de aanwezige ambtenaren kon zich wel voorstellen dat er iets van een overheidscodicil komt waarin de mensen die bij de overheid werken tastbaar maken hoe ze er voor de samenleving zijn.

11 Participatie als kans op ontplooiing en verbinding Die weerstanden tegen iets wat de geur heeft van een zorgplicht kwamen ook door het onderliggende mensbeeld van de meeste deelnemers: participatie wordt vooral gezien als een kans iets aan een ander te geven en zo je netwerk en talenten verder te ontwikkelen. Vanuit dat perspectief is het dus helemaal niet onrechtvaardig dat sommige mensen zich meer inspannen voor hun omgeving dan anderen. Dat is vooral jammer voor die laatsten, omdat iets geven aan de ander verrijkt en gelukkig maakt. Ik gun een ander dat ie kan participeren was één van de opmerkingen die hierover werden gemaakt. Vanuit dit perspectief kwam iets als een participatiepas toch weer even om de hoek kijken. Het zou best handig zijn om snel te zien wat je aan iemand hebt en mensen te ontdekken die je nog niet kent. Er werd gewezen op de gemeente Albrandswaard waar men al een database deskundige burgers op heeft gezet. Maar vooral werd er voor gepleit om bestaande platforms hiervoor te gebruiken: lok bijvoorbeeld uit dat er participatienetwerken via Facebook ontstaan... Participatie als democratische ervaring Het in de inleiding van de workshop geïntroduceerde idee van het opdoen van een democratische ervaring raakte bij velen een snaar. Juist vanuit de doe-democratie is die een belangrijke invulling van participatie. Leren om te gaan met mensen die anders zijn dan jezelf, samen afwegingen te maken en conflicten oplossen. En experimenteren met nieuwe vormen van besluitvorming en eigenaarschap. Waar doe je die ervaring dan op? Om te beginnen en vooral in het onderwijs. In dit verband werd het project vreedzame school geroemd en scholen die Havo-leerlingen afschermen van VMBO leerlingen gehekeld. En vanuit dit perspectief kwam het idee van een lichte vorm van verplichting toch weer op. Bijvoorbeeld een bijeenkomst voor 18 jarigen waar ze worden uitgedaagd om hun eigen dromen en drijfveren te verbinden met de samenleving ( dromen+ ). Weinigen hebben in de workshop echt een codicil voor zichzelf gemaakt. Maar dat geeft niet omdat deze metafoor wel het goede gesprek opleverde over wat de essentie is van participeren: elkaar wat gunnen. Het maakte goed zichtbaar dat er drie verschillende motieven achter schuil gaan die ieder een eigen benadering vergen. En wie weet komen we het overheidscodicil, de database deskundige burgers en de dromen over democratie -ceremonies voor 18 jarigen de komende jaren wel (vaker) tegen.

12

13

14 YES! WE CONNECT relationeel

15 MENS BEWEEG RICHTING MAGIE IN SAMENWERKING mate van connectie Het klikt! gunnen magie Verbonden Oppervlakkig functioneel contact ervaringen delen samen sterker WENS motivatie niveau Doel Ambitie Droom Bekijk de complete presentatie over magie in samenwerking op:

16

17

18 INNOVATION GAME gezamenlijk

19

20

21

22 Team Groen

23

24

25

26

27

28

29

30 ANGELIQUE Genemans Ministerie van BZK

31 BIRGIT Oelkers Plan en Aanpak Mijn belangrijkste inzicht van vandaag: Meer initiatiefnemers bij versnellingsbijeenkomsten. Wordt teveel incrowd #change YES! WE CONNECT Project: #durftevragen Vraag: Wie kent een (of meer) gemeentelijke controler(s) die van buiten naar binnen denkt en handelt? en die daar ook al concrete slimigheden voor gevonden heeft. PARTICIPATIE CODICIL Bevestiging: Activeer geen mensen maar activeer het clubgevoel. Meer chaos creëren meer aanbieding voor democratische ervaringen. Beginnend met meer eigenarschap/ zelfsturing. INNOVATION GAME: De groene cactus.

32 EDUARD van Beusekom Ministerie van Economische Zaken directie Agrokennis INNOVATION GAME: De groene cactus.

33 FRED Dekkers Ruimtemakers YES! WE CONNECT Project: fin. ruimte initiatief Vraag: Ervaringen/ tips die helpen bij opzetten buurtbegrotingen in Utrecht INNOVATION GAME: De duwers met lef.

34 GEERT Hoogeboom LVKK PARTICIPATIE CODICIL Géén codicil Wel veel contacten. Wederzijds. Per concrete situatie invullen. INNOVATION GAME: De groene cactus.

35 IRMA Dekker Gemeente Breda YES! WE CONNECT Ik zoek een opdracht als participatie-makelaar of innovator. Mag ook buiten de overheid. PARTICIPATIE CODICIL Een codicil is niet nodig als je oprecht t gesprek aangaat en echt luistert. Kijk of je maat. tegoed kan opbouwen en later kan inwisselen. (bijv. led systeem) INNOVATION GAME: De duwers met lef.

36 JAMILA Achahchah Movisie YES! WE CONNECT Project: Sociale firma s Vraag: Ik ben op zoek naar organisaties die bezig zijn met de verbinding tussen sociale firma s & arbeidsmatige dagbesteding. INNOVATION GAME: De groen cactus.

37 MARIANNE van der Zon Ministerie van BZK YES! WE CONNECT Project: Doe-democratie Vraag: Ben/ken jij een inspirerend persoon die kan vertellen/bloggen over de doe-democratie. En zou hij/zij/jij dat willen voor de nieuwe website over doe-democratie van min BZK? PARTICIPATIE CODICIL Vaker bespreekbaar maken wat je kan bijdragen aan de samenleving. Zo leer je wat anderen willen/kunnen & zij leren wat jij zou kunnne bieden. INNOVATION GAME: De groene cactus.

38 MARTIN Walraven Ministerie I&M YES! WE CONNECT Wie wil met mij praten (interview) over concrete ervaringen met (burger-) initiatieven waar de overheid zich mee bemoeit? PARTICIPATIE CODICIL Het begrip codicil roept weerstand op. Toch kan het een gesprek over talenten/ vraag en aanbod vergemakkelijken. Verder over praten! INNOVATION GAME: De duwers met lef.

39 MO Derraz Ministerie van BZK Mijn belangrijkste inzicht van vandaag: Lef is nodig! YES! WE CONNECT Project: Versnelling Doe-democratie Vraag: Hoe versnellen we de doe-democratie? PARTICIPATIE CODICIL Mijn talenten gebruiken/ ontdekken. Begin klein & concreet. Daar helpen waar eigenaarschap mogelijk is. INNOVATION GAME: De duwers met lef.

40 RENATE Overhage Ministerie van BZK Mijn belangrijkste inzicht van vandaag: Samen met lef doorzetten en doen. YES! WE CONNECT Project: Wijkenaanpak en ondernemend maatschappelijk initiatief. Vraag: Hoe kunnen we vanuit BZK Maatschappelijke initiatieven verder helpen. Wat is er nodig? Wie heeft goede voorbeelden van maatschappelijke initiatieven en sociaal ondernemers die duurzaam en zelfstandig kunnen bestaan. INNOVATION GAME: De duwers met lef.

41 YVETTE van der Chijs Stadsdeel Amsterdam Zuidoost PARTICIPATIE CODICIL Vrijwillig in tijd en talent. Klein begin groot maken. INNOVATION GAME: De groene cactus.

42 Team Rood

43

44

45

46

47

48

49 ANNE Boomsluiter Gemeente Rotterdam

50 COEN Boot Ministerie van BZK PARTICIPATIE CODICIL Participeren is: eerst luisteren en daarna pas praten openheid tonen

51 FRISO Coumou Ministerie van BZK Mijn belangrijkste inzicht van vandaag: Doe democratie versnellen: Een klein zetje genereren aan meer democratische ervaringen. YES! WE CONNECT Project: Agenda Stad Vraag: Hoe kan Ministerie BZK bijdragen aan ontwikkeling maatschappelijk initiatief & sociaal ondernemerschap in Nederlandse steden? Wat moet/ kan BZK doen? PARTICIPATIE CODICIL Denkkracht Visie Strategie Netwerk m.n. in ambtenarij Ontwikkeling/ coaching jonge mensen Gedachte n.a.v. discussie: Verplichten, duwtje in rug (frequentie, vorm, inhoud?), niet doen?

52 IAN Koster Ministerie van BZK Mijn belangrijkste inzicht van vandaag: Naast een transparante overheid is er ook een begrijpelijke overheid nodig. YES! WE CONNECT Project: Ondernemend Maatschappelijk initiatief en leefbaarheid Vraag: Hoe worden mensen eigenaar van hun woon- en leefomgeving? En wat is de rol van de overheid? PARTICIPATIE CODICIL Ik begrijp het woord codicil niet. Ik wil participeren wanneer het mij uitkomt. Wanneer ik of mijn directe omgeving er profijt van heeft. Wanneer ik er zelf voor kan kiezen. INNOVATION GAME: De leuke mannen

53 JAN Korff de Gidts Kracht van Utrecht Mijn belangrijkste inzicht van vandaag: Belang van het onderwerp. Betweters en hoe die te behandelen en te overtuigen van het belang van luisteren, samen vatten en doorvragen (LSD). YES! WE CONNECT Project: Ring-Ring van Utrecht Vraag: Hoe het ministerie van I&M te benaderen voor LSD over ons Kracht van Utrecht inititatief. (pm Anne Boomsluiter - Gemeente Rotterdam) PARTICIPATIE CODICIL Van Codicil krijg ik kippenvel. Hoe laat ik zien wat participatie binnen mijn omgeving oplevert. Openheid tonen! INNOVATION GAME: De leuke mannen

54 JORNT van Zuylen Ministerie van BZK

55 KIRSTEN Simhoffer Gemeente Amsterdam YES! WE CONNECT Project: Wijkontwikkeling van onderop Vraag: Hoe zorg ik dat, in mijn organisatie, de zwerm van believers groter wordt en dat ik de juiste manier heb om daar een goede bijdrage te leveren. PARTICIPATIE CODICIL Rotwoord codicil Mezelf onwtikkelen en tegelijk bijdrage a.d. samenleving Kennis, denkkracht, taalvaardigheid bieden. Participeren is leven i.e. samenleving, i.e. dynamiek een plekje krijgen.

56 MARIEKE Verhagen DRIFT YES! WE CONNECT Vraag: Hoe kan ik/ kunnen wij ervoor zorgen/ bijdragen dat mensen wereldwijd leven vanuit de wetenschap dat alles & iedereen (nu, vroeger & toekomst) met elkaar verbonden is? (aanname: wereld stukje vriendelijker als iedereen rekening houdt met elkaar). PARTICIPATIE CODICIL Ik wil participeren in de mate dat ik er energie van krijg en mijn activiteiten anderen ten goede komen. INNOVATION GAME: Dans van de Democratie

57 MARIKEN Gaanderse Fonkeling YES! WE CONNECT Project: Circulair werkspoor Vraag: Wie kan mij helpen aan initiatieven, bedrijven, contacten van mensen die actief zijn of willen worden op het gebied van circulaire economie (liefst gelinkt aan Utrecht).

58 NICOLINE Beck Gemeente Wychen YES! WE CONNECT Project: Innovatiefonds Vraag: Hoe kunnen we burgers zoveel mogelijk betrekken bij de opzet en de uitvoering van een gemeentelijk fonds voor leefbaarheid? PARTICIPATIE CODICIL Ga en blijf in gesprek.

59 NICOLE Markslag Ministerie BZK/ B&I/ Interactie Mijn belangrijkste inzicht van vandaag: Het belang van ruimte! Voor ideeën, initiatieven, innovatie en het gebruik van netwerkbijeenkomsten als deze :-) YES! WE CONNECT Project: Democratie onder de Loep Vraag: Tegen welke dilemma s loop jij aan met vormen van doe-democratie, initiatieven, het maken van verbindingen in de samenleving etc.?

60 ROEL Heij Gemeente Berkelland Mijn belangrijkste inzicht van vandaag: Participatie: het gaat om mijn eigen taal waarmee ik in gesprekken de aansluiting zoek met betrokkenen. Er groeit een gemeenschappelijke taal als we samen in gesprek en aan de slag gaan. YES! WE CONNECT Project: Vernieuwd bestuur / Overheidsparticipatie Vraag: Ik zoek (mijn eigen?) nieuwe inspirerende taal die inwoners en bestuurders verbindt om elkaars leefwerelden te verbinden. Taal die uitnodigd om te ontmoeten en samen te werken. PARTICIPATIE CODICIL Ik heb een opgave, wat is jouw ambitie? Inwoner centraal tenzij het niet kan (cq de verantwoordelijkheid elders moet liggen). Eerst aansluiting, dan invulling. Faciliteer waar nodig/gewenst met professionals. INNOVATION GAME: Dans van de Democratie

61 RON v.d. Ende Ministerie van BZK YES! WE CONNECT Project: DGBK - Burgerschap + Informatie Vraag: Continue op zoek naar tips en trucs om de doedemocratie verder te versnellen, verbreden en verdiepen. PARTICIPATIE CODICIL Vanuit BZK (de overheid) faciliteren, verbinden, communiceren met als doel DOE-DEMO te versnellen, verbreden en verdiepen op alle niveau s.

62 SÉBASTIAN Duchène Kracht in NL Mijn belangrijkste inzicht van vandaag: Er is nog ontzettend veel te winnen. En het begint bij het gesprek, bij de vraag. YES! WE CONNECT Project: MAEXchange Vraag: Ik ben op zoek naar interessante maatschappelijke initiatieven, die hun maatschappelijke waarde zichtbaar willen maken in de MAEXchange. En partijen (bedrijven, fondsen, individuen,... die mee willen werken aan het verder ontwikkelen van dit instrument. PARTICIPATIE CODICIL Ik ben bereid tot veel, maar dat zijn dingen die op mijn pad moeten komen. INNOVATION GAME: De leuke mannen

63 THEO van Bruggen Mijn Gaasterland Mijn belangrijkste inzicht van vandaag: Ook participtie-ambtenaren (bestaan die nog?) denken soms nog erg vanuit de oude structuren. YES! WE CONNECT Project: G1000 Vraag: Hoe krijg ik een G1000 in onze landelijke omgeving van de grond en vind ik middelen voor zover nodig? PARTICIPATIE CODICIL Wat heb ik te bieden aan de samenleving mijn talenten (organisatietalent bv) mijn enthousiasme mijn netwerk in duurzaamheidsland

64 Team Blauw

65

66

67

68 ANNE Braakman

69 ANNE-MARIE van Oers Gemeente s Hertogenbosch Mijn belangrijkste inzicht van vandaag: Leven door te doen, stapsgewijs ontwikkelen en experimenteren. -> want niemand weet de antwoorden al! YES! WE CONNECT Project: Procesleider Co-creatie Dagactiviteiten. Vraag: Wie heeft tips/ervaringen in het sturen of vormgeven van co-creatieprocessen? (m.n. in het sociale domein) PARTICIPATIE CODICIL Hoe wil jij participeren? INNOVATION GAME: Droomklub.

70 CATRINUS Egas Bureau aanz Mijn belangrijkste inzicht van vandaag: Doe-democratie is vooral doen in een setting van kleine deelprocessen en verbinding daartussen. YES! WE CONNECT Wie heeft ervaring/ info over de rol van kunst en cultuur bij samenlevingsontwikkeling en kan mij daarbij adviseren? PARTICIPATIE CODICIL Uitnodigen tot democratische ervaring aan alle burgers, op basis van hun autonome beschikking en volgens principe van asynchrone reciprociteit. INNOVATION GAME: Veilige verandering.

71 CHRISTINE Kuiper Movisie

72 ELS Tieman Ministerie van BZK

73 ERIC Kaarsemaker Gemeente Purmerend

74 HELEEN van Praag Ideeënbrouwerij YES! WE CONNECT Wie wil meer leren over lokale comunitybuilding via eenvoudige methode?

75 JAAP Ikink NHL Hogeschool Leeuwarden Mijn belangrijkste inzicht van vandaag: Doe-democratie gaat niet vanzelf. Duurzaamheid staat voorop. INNOVATION GAME: Blue Apple.

76 JAAP Drooglever Ministerie van BZK PARTICIPATIE CODICIL Democratische ervaring. Asynchrone reciprociteit. Vraag aan alle burgers. Autonome beschikking. INNOVATION GAME: Veilige veranderaars

77 Karin van den Arend

78 NIES Medema Jonge Sla PARTICIPATIE CODICIL In talentontwikkeling. Als stimulans om deel te nemen. Vergelijkbaar met maatschappelijke stage. INNOVATION GAME: Droomklub.

79 ROELIEN Heemsbergen Vereniging van Griffiers Mijn belangrijkste inzicht van vandaag: Er is niet 1 oplossing! PARTICIPATIE CODICIL Bevorderen dialoog tussen iedereen. Inzet van mijn passie en deskundigheid. Bevorderen culturele activiteiten voor iedereen! INNOVATION GAME: Droomklub.

80 RUUD Leeijen Gemeente Tilburg Mijn belangrijkste inzicht van vandaag: Niet praten, maar doen! YES! WE CONNECT Project: Houding & gedrag ambtenaar in doe-democratie. Vraag: Wie kan mij helpen in het formuleren van de gewenste houding van ambtenaren in de doe-democratie? PARTICIPATIE CODICIL Codicil past niet, maar als dan: Uitnodiging democratische ervaring. Vraag alle burgers. Autonome beschikking. Asynchrone reciprociteit. INNOVATION GAME: Veranderen is veilig.

Maatschappelijke vorming

Maatschappelijke vorming toelichting Hoe kan de school de leerling helpen om zich te ontwikkelen tot een actieve, verantwoordelijke en sociale burger? Een belangrijke taak van de school is om leerlingen voor te bereiden op hun

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Geeft je inzicht in jouw persoonlijke

Nadere informatie

Wij, de overheid - samenvatting

Wij, de overheid - samenvatting Wij, de overheid - samenvatting Inleiding: de complexe overheid Overal waar een grens wordt gelegd, ontstaat behoefte aan samenwerking en kennisuitwisseling over die grens heen, binnen organisaties, tussen

Nadere informatie

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN Projectleider Afdeling Iris van Gils Kerngroep Visie/Missie Datum 28 november 2014 Planstatus Vastgesteld in de Fusieraad 24 november 2014 Opdrachtgever Stuurgroep

Nadere informatie

Dit zijn de nieuwe trainingen en workshops van Mankind Mens & Organisatie in 2016:

Dit zijn de nieuwe trainingen en workshops van Mankind Mens & Organisatie in 2016: Mankind Mens & Organisatie gelooft in de kracht van dromen en drijfveren in relatie tot ondernemerschap en leiderschap. Dromen en drijfveren vormen de grond waarop ambitie kan groeien. Passie zorgt vervolgens

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Laat je talenten leven Helpt je het

Nadere informatie

Benchmark Burgerparticipatie

Benchmark Burgerparticipatie Benchmark Burgerparticipatie meten, vergelijken, leren en ontwikkelen Jaarbijeenkomst 18 juni 2012 13.00 tot 17.30 uur Stadhuis, gemeente Almere hein albeda Jaarrapport De 11 deelnemende gemeenten in beeld

Nadere informatie

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake Kijkt u eens om u heen, zit u ook met een computer, mobiele telefoon, misschien wel twee en mogelijk ook nog andere type computer zoals

Nadere informatie

Leren en werken voor álle kinderen en jongeren

Leren en werken voor álle kinderen en jongeren ONDERWIJS ARBEID SOCIAAL FINANCIËN ONDERSTEUNING SECTOR Hoe kunnen wij organiseren dat álle kinderen en jongeren kunnen leren en werken? ONDERWIJS ARBEID SOCIAAL FINANCIËN ONDERSTEUNING SECTOR Hoe kunnen

Nadere informatie

Maatschappelijk aanbesteden

Maatschappelijk aanbesteden Maatschappelijk aanbesteden in vogelvlucht Mark Waaijenberg B&A Groep Maatschappelijk aanbesteden IN PERSPECTIEF 2 Samenleving Terugtreden is vooruitzien Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling Verstikkende

Nadere informatie

Burgerkracht in het Groen Relatie burgerinitiatieven en gemeenten

Burgerkracht in het Groen Relatie burgerinitiatieven en gemeenten Burgerkracht in het Groen Relatie burgerinitiatieven en gemeenten Groen Dichterbij 8 november 2014 Jan Hassink, Carlijn Wentink en Evelien Janssen Jan.hassink@wur.nl Voorbeelden van groene burgerinitiatieven

Nadere informatie

MEER UIT JE COMMUNITY. Versterk De Verbinding, Vergroot Je Impact

MEER UIT JE COMMUNITY. Versterk De Verbinding, Vergroot Je Impact MEER UIT JE COMMUNITY Versterk De Verbinding, Vergroot Je Impact INHOUD Toepassing Yes! We Connect voor Communities 3 Visie 4 Aanpak 6 Programma bijeenkomst 1 Programma bijeenkomst 2 Programma bijeenkomst

Nadere informatie

20-05-2014. Filmpje http://www.youtube.com/watch?v=9s3nzal hcc4 Casus. ICT of WMO. Warming up

20-05-2014. Filmpje http://www.youtube.com/watch?v=9s3nzal hcc4 Casus. ICT of WMO. Warming up Emmen Revisited van 1.0 naar 3.0! Perspectief Eigenaarschap Wie regisseert wie? ER 3.0 en 4.0? Simon Henk Luimstra s.luimstra@emmen.nl Warming up Filmpje http://www.youtube.com/watch?v=9s3nzal hcc4 Casus

Nadere informatie

KICK OFF. Versterk De Verbinding, Vergroot Je Impact

KICK OFF. Versterk De Verbinding, Vergroot Je Impact KICK OFF Versterk De Verbinding, Vergroot Je Impact INHOUD Toepassing Yes! We Connect voor Kick Offs 3 Visie 4 Opbouw programma 6 Get Ready Get Connected Rock Your Network Cases 22 Prijslijst 25 TOEPASSING

Nadere informatie

Een leergang over talent en ambitie voor vrouwen die het heft in eigen hand nemen Vrouwen maken het Verschil

Een leergang over talent en ambitie voor vrouwen die het heft in eigen hand nemen Vrouwen maken het Verschil Een leergang over talent en ambitie voor vrouwen die het heft in eigen hand nemen Vrouwen Vrouwen verschil is een leergang voor vrouwen die zich herkennen in de begrippen maatschappelijke betrokkenheid,

Nadere informatie

DE BOUWCAMPUS GIDS VAN EEN MERK

DE BOUWCAMPUS GIDS VAN EEN MERK DE BOUWCAMPUS GIDS VAN EEN MERK VERSIE JUNI 2014 INLEIDING De Bouwcampus staat in de steigers: hier pakken we de uitdagingen binnen de bouw gezamenlijk op. In vraagstukken die zowel private als publieke

Nadere informatie

netwerk platform inspiratiebron nieuwe vorm van democratie G250 werkt! 2015 - Terugblik

netwerk platform inspiratiebron nieuwe vorm van democratie G250 werkt! 2015 - Terugblik G250 werkt! in 2016 De G250 werkt! staat voor: Een netwerk van bewoners, ondernemers, professionals en ambtenaren uit de Pijp, die structureel samen willen bijdragen aan de ontwikkeling van de wijk. Een

Nadere informatie

STRATEGISCH PLAN 20152020. Excellent onderwijs voor een innovatieve regio

STRATEGISCH PLAN 20152020. Excellent onderwijs voor een innovatieve regio STRATEGISCH PLAN 20152020 Excellent onderwijs voor een innovatieve regio introductie Met meer dan 10.000 studenten en ruim 800 medewerkers zijn we het grootste opleidingencentrum voor beroepsonderwijs

Nadere informatie

Professionele en persoonlijke groei?

Professionele en persoonlijke groei? + Professionele en persoonlijke groei? Samen naar meer resultaat, meer gemak en meer plezier! Han Oei Oei voor Groei - www.oeivoorgroei.nl info@oeivoorgroei.nl 0633794681 + Meer resultaat, meer gemak en

Nadere informatie

De Zelfstandige Professional Over drijfveren en verbinden

De Zelfstandige Professional Over drijfveren en verbinden De Zelfstandige Professional Over drijfveren en verbinden 2012. Een e-paper in co-creatie tussen Experis, CommunityBouwers en Zelfstandige Professionals. Over de vraag waarom professionals kiezen om te

Nadere informatie

Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan

Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan 08540 LerenLoopbaanBurgerschap 10-04-2008 08:28 Pagina 1 ontwikkelingsproces 1+2 1 2 3 4 5 6 7 Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan Leren, Loopbaan en Burgerschap Wat laat

Nadere informatie

ZO WORDEN VERGADERINGEN INTERESSANT VOOR JE. 4 SIMPELE TACTIEKEN

ZO WORDEN VERGADERINGEN INTERESSANT VOOR JE. 4 SIMPELE TACTIEKEN E-BLOG ZO WORDEN VERGADERINGEN INTERESSANT VOOR JE. 4 SIMPELE TACTIEKEN In carriere Zo worden vergaderingen interessant voor je. 4 simpele tactieken De vergadering is bij uitstek een plaats waar je kunt

Nadere informatie

Innoveren bij de (semi)overheid: van denken naar doen! Gezocht

Innoveren bij de (semi)overheid: van denken naar doen! Gezocht Innoveren bij de (semi)overheid: van denken naar doen! De wereld om ons heen is volop in beweging. Economische en maatschappelijke ontwikkelingen volgen elkaar in rap tempo op. Bezuinigingen, decentralisaties

Nadere informatie

Verslag werkbijeenkomst (Online) Academy 25 juni 2013

Verslag werkbijeenkomst (Online) Academy 25 juni 2013 Verslag werkbijeenkomst (Online) Academy 25 juni 2013 Vanaf 9.15 werd het druk bij Cubiss in Tilburg. Zo n 45 co-creanten verzamelden zich in de vergaderruimte om mee te denken over de Online Academy,

Nadere informatie

Werkplan Centrum XL 2015/2016

Werkplan Centrum XL 2015/2016 Werkplan Centrum XL 2015/2016 Maart 2015, Amsterdam Inleiding: toekomstperspectief Centrum XL Er zijn veel ontwikkelingen gaande in Amsterdam op het gebied van economie, logistiek en duurzaamheid die van

Nadere informatie

Impressie Werkbijeenkomst Coalitie voor Inclusie 30-09-08

Impressie Werkbijeenkomst Coalitie voor Inclusie 30-09-08 Impressie Werkbijeenkomst Coalitie voor Inclusie 30-09-08 Op dinsdag 30 september kwamen zo n 25 mensen in Utrecht bijeen om met elkaar te kijken welke onderwerpen van belang zijn om als Coalitie verder

Nadere informatie

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Toelichting Hierbij een compilatie van diverse artikelen over motivatie, draagvlak en verandertrajecten voor de interne coördinator cultuureducatie ICC. 1 Hoe werkt

Nadere informatie

PROFIELSCHETS BURGEMEESTER ROTTERDAM concept juni 2008

PROFIELSCHETS BURGEMEESTER ROTTERDAM concept juni 2008 PROFIELSCHETS BURGEMEESTER ROTTERDAM concept juni 2008 Deze profielschets is tot stand gekomen nadat de gemeenteraad uitgebreid heeft ingezet op het horen van meningen over het gewenste profiel van de

Nadere informatie

Eigen en WIJze buurten

Eigen en WIJze buurten Eigen en WIJze buurten Swingen met de kracht en kennis van de wijk. Van en Voor wijkbewoners. Marjanne van Ginneken Community en netwerk leider van Makers en Doeners Grote Beer 980, 3067 MB Rotterdam,

Nadere informatie

STICHTING KINDANTE. Visie Personeel

STICHTING KINDANTE. Visie Personeel STICHTING KINDANTE Visie Personeel Visie Personeel 1 Inleiding De onderwijskundige visie van stichting Kindante vormt de basis voor de wijze waarop de Kindantescholen hun onderwijs vormgeven. Dit vraagt

Nadere informatie

Propositie City/Regio MAEXchange

Propositie City/Regio MAEXchange Maakt de waarde van maatschappelijke initiatieven inzichtelijk en bevordert investeren en participeren daarin Propositie City/Regio MAEXchange Achtergrond City/Regio MAEXchange De MAEXchange is een landelijk

Nadere informatie

BUSINESS INNOVATION. BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren

BUSINESS INNOVATION. BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren BUSINESS INNOVATION BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren EEN MASTERCLASS VAN MASTERCLASS INSTITUTE IN SAMENWERKING MET: BUSINESS INNOVATION Be

Nadere informatie

Resultaten online enquête Kennisknooppunt Stadslandbouw

Resultaten online enquête Kennisknooppunt Stadslandbouw Resultaten online enquête Kennisknooppunt Stadslandbouw 7 oktober 2015, Jan Eelco Jansma Samenvatting Dit document doet verslag van een online enquête (voorjaar-zomer 2015) onder betrokkenen bij stadslandbouw.

Nadere informatie

Subsidiariteitsbeginsel VRIJWILLIGERS WERK

Subsidiariteitsbeginsel VRIJWILLIGERS WERK Subsidiariteitsbeginsel VRIJWILLIGERS WERK Waarom doe je dat? dr. Cees van den Bos Programma-manager Participatie & Vrijwillige Inzet, Rijnstad Arnhem c.vdbos@via-arnhem.nl Nederland Wereldkampioen Vrijwilligerswerk

Nadere informatie

elimineer De Burger!

elimineer De Burger! elimineer De Burger! (tegenover de Tweede Kamer in Den Haag) When the winds of change are blowing some people are building shelters, while others are building windmills (Chinees gezegde) Compactere overheid,

Nadere informatie

Kaartenset in gesprek met burgerinitiatieven

Kaartenset in gesprek met burgerinitiatieven 1 Kaartenset in gesprek met burgerinitiatieven Aan de hand van de vijf volgende categorieën (Samen, Eigenaarschap, Slagkracht, Noodzaak en Ruimte) kunnen we burgerinitiatieven gaan bevragen, met hen in

Nadere informatie

VORIGE PAGINA Sociale firma s: een oplossing voor verloren arbeidskracht ARTIKEL - 28 JANUARI 2015

VORIGE PAGINA Sociale firma s: een oplossing voor verloren arbeidskracht ARTIKEL - 28 JANUARI 2015 VORIGE PAGINA Sociale firma s: een oplossing voor verloren arbeidskracht ARTIKEL - 28 JANUARI 2015 Sociale firma s blijken van grote waarde te zijn voor mensen, die tot dan toe een grote afstand tot de

Nadere informatie

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt:

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt: Wabo effectief ?Hoe Zo! >> Het toepassen van de Wabo is meer dan alleen de IT-structuur aanpassen, de procedures herzien en/of de processen opnieuw beschrijven en herinrichten. Het zijn de medewerkers

Nadere informatie

JAARVERSLAG STICHTING GEEFEROM

JAARVERSLAG STICHTING GEEFEROM JAARVERSLAG STICHTING GEEFEROM 2013 Arnhem, juni 2014 Voorwoord Voor u ligt het eerste jaarverslag van Stichting Geeferom 2013. Een Stichting opgericht vanuit een visie dat vele kleine beetjes een mooiere,

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

samenwerken Workshop congres Cultuur in Beeld 2012 Amersfoort 3 december 2012 Robin Bremekamp Iljan van Hardevelt Wicher Schönau

samenwerken Workshop congres Cultuur in Beeld 2012 Amersfoort 3 december 2012 Robin Bremekamp Iljan van Hardevelt Wicher Schönau De vijf sleutelthema s lth van succesvol samenwerken Workshop congres Cultuur in Beeld 2012 Amersfoort 3 december 2012 Robin Bremekamp Iljan van Hardevelt Wicher Schönau Samenwerken wordt steeds belangrijker

Nadere informatie

Het (verder) versterken van de leefbaarheid in multiculturele buurten, wijken en regio s, een en ander in de ruimste zin.

Het (verder) versterken van de leefbaarheid in multiculturele buurten, wijken en regio s, een en ander in de ruimste zin. Stichting De Wijk is van ons Allemaal is opgericht op 24 februari 1997. De roepnaam van de stichting is WijkAlliantie. De statuten omschrijven het doel van de stichting als volgt: Het (verder) versterken

Nadere informatie

1. De Vereniging - in - Context- Scan... 2. 2. Wijk-enquête... 3. 3. De Issue-scan en Stakeholder-Krachtenanalyse... 4. 4. Talentontwikkeling...

1. De Vereniging - in - Context- Scan... 2. 2. Wijk-enquête... 3. 3. De Issue-scan en Stakeholder-Krachtenanalyse... 4. 4. Talentontwikkeling... Meetinstrumenten De meetinstrumenten zijn ondersteunend aan de projecten van De Sportbank en ontwikkeld met de Erasmus Universiteit. Deze instrumenten helpen om op een gefundeerde manier te kijken naar

Nadere informatie

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG 2012 Een opleiding om hoger op te komen 1 OPLEIDING 2012 Ervaring: De training heeft me sterker gemaakt in mijn rol als leidinggevende. Ik heb mijn beleid en doelen

Nadere informatie

HERBESTEMMINGSINFORMATIE PROFESSIONALS

HERBESTEMMINGSINFORMATIE PROFESSIONALS HERBESTEMMINGSINFORMATIE PROFESSIONALS www.herbestemmingnoord.nl Kenniscentrum Herbestemming Noord Het doel van Kenniscentrum Herbestemming Noord is een duurzame herbestemming tot stand te brengen met

Nadere informatie

Circulaire Economie en Meervoudige Waardecreatie

Circulaire Economie en Meervoudige Waardecreatie Circulaire Economie en Meervoudige Waardecreatie Roel During, Alterra 20 mei 2015 Bijdrage aan de themadag Financiele Arrangementen Doel 1. 1. Nieuwe maatschappelijke context vertalen in mogelijkheden

Nadere informatie

NIEUWE ORGANISATIE SPRINT. verbinding > actie > resultaat

NIEUWE ORGANISATIE SPRINT. verbinding > actie > resultaat NIEUWE ORGANISATIE SPRINT verbinding > actie > resultaat INHOUD Nieuwe organisatie opstarten Aanpak 5 Nieuwe organisatie sprint 6 Cases Prijslijst 5 NIEUWE ORGANISATIE OPEN uitdaging HOE GAAN JULLIE SAMEN

Nadere informatie

Ruimte voor Initiatief de invulling van de lege paragraaf

Ruimte voor Initiatief de invulling van de lege paragraaf Ruimte voor Initiatief de invulling van de lege paragraaf Aanvullende tekst voor het collegeakkoord Amsterdam is van iedereen! Amsterdam, 31 augustus 2015 Introductie Vorig jaar juni sloten de partijen

Nadere informatie

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 In het leven van alle dag speelt Wetenschap en Techniek (W&T) een grote rol. We staan er vaak maar weinig bij stil, maar zonder de vele uitvindingen in de wereld van

Nadere informatie

School + Ouders = gezond kind! Heino van Groeningen & Els van Gurp 1 oktober 2014

School + Ouders = gezond kind! Heino van Groeningen & Els van Gurp 1 oktober 2014 School + Ouders = gezond kind! Heino van Groeningen & Els van Gurp 1 oktober 2014 Programma Introductie Voorstellen Doel en opzet workshop Wat is ouderbetrokkenheid? Ouderbetrokkenheid, begin er (niet)

Nadere informatie

omgeving wereld regie vanuit de jongere Jongeren leren organiseren

omgeving wereld regie vanuit de jongere Jongeren leren organiseren Jongeren leren organiseren Hoe kunnen jongeren regie hebben over eigen handelen en toch in verbinding zijn met alles om hen heen? Hoe verstaan jongeren de kunst om te bouwen aan netwerken, om een positie

Nadere informatie

5 manieren om je eigen pad te bewandelen

5 manieren om je eigen pad te bewandelen 5 manieren om je eigen pad te bewandelen Hierbij het nieuwe artikel met als onderwerp: 5 manieren om je eigen pad te bewandelen. Het is geschreven door wandelcoach Tineke Franssen. Tineke wandelt al een

Nadere informatie

Denkt u dat mensen gedreven worden door hun managers? Ik niet!

Denkt u dat mensen gedreven worden door hun managers? Ik niet! Denkt u dat mensen gedreven worden door hun managers? Ik niet! Webseminar Ritsen vanaf hier 27 oktober 2009 Janny den Bakker Organisatie & Change Consultant ING Janny den Bakker-Knottnerus Organisatie

Nadere informatie

De Klankhof t Kofschip waar iedereen tot zijn recht komt

De Klankhof t Kofschip waar iedereen tot zijn recht komt Positionering De Klankhof en t Kofschip, Etten-Leur Kernwoorden: Je mag er zijn Vertrouwen Positief kijken naar jezelf en anderen Meervoudige intelligentie Samen de merkbelofte van De Klankhof t Kofschip:

Nadere informatie

Briefing V1. interactieve content

Briefing V1. interactieve content Briefing V1 interactieve content Marianne Meijers m.b.meijer-meijers@hva.nl Wat is interactieve Content?. Definitie Interactieve content is de inhoudelijke bijdrage van een medium die bestaat uit tekst,

Nadere informatie

Een nieuw verhaal over hoe Nederland er in 2040 uit kan zien! Kort verslag van de Werkplaats Nederland van Mensen van de Nationale Omgevingsvisie

Een nieuw verhaal over hoe Nederland er in 2040 uit kan zien! Kort verslag van de Werkplaats Nederland van Mensen van de Nationale Omgevingsvisie Een nieuw verhaal over hoe Nederland er in 2040 uit kan zien! Kort verslag van de Werkplaats Nederland van Mensen van de Nationale Omgevingsvisie Werkplaats Datum en tijd Locatie Nederland van Mensen Dinsdag

Nadere informatie

Wat neem ik mee naar aanleiding van de bijeenkomst op 25 september bij Sioo

Wat neem ik mee naar aanleiding van de bijeenkomst op 25 september bij Sioo Wat neem ik mee naar aanleiding van de bijeenkomst op 25 september bij Sioo Uit jullie antwoorden op de twee vragen Wat neem ik mee? En welke vragen heb ik nog? Halen we het volgende: Wat neem ik mee?

Nadere informatie

Verbinding tussen talenten in het kunstvakonderwijs en het culturele veld vergroot de kans op het slagen van talent.

Verbinding tussen talenten in het kunstvakonderwijs en het culturele veld vergroot de kans op het slagen van talent. Verslag werkconferentie talentontwikkeling 23 april 2015 Algemeen De werkconferentie was het startpunt van een traject dat een bijdrage gaat leveren aan een langetermijnvisie en ambitie op het terrein

Nadere informatie

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld.

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. Resultaat Vragenlijst: Waarom doe je mee met de lokale energiecoöperatie? 26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. 1. Ik ben op de volgende manier betrokken bij de lokale

Nadere informatie

Actieplan Vaarrecreatie Waddenzee 2014-2018

Actieplan Vaarrecreatie Waddenzee 2014-2018 Actieplan Vaarrecreatie Waddenzee 2014-2018 Onze aanpak in vogelvlucht! NWEA, 10 maart 2014, Utrecht Leden Loodsteam: Bert ter Avest en Philip Drontmann 1 Natuur en recreatie belangen raken elkaar Deelnemers:

Nadere informatie

Colofon Juni 2015. Eindredactie: Dorine van Walstijn, projectleider. EDventure Bezuidenhoutseweg 161 2594 AG Den Haag

Colofon Juni 2015. Eindredactie: Dorine van Walstijn, projectleider. EDventure Bezuidenhoutseweg 161 2594 AG Den Haag Landelijk debat Ons Onderwijs 2032 28 mei 2015 Colofon Juni 2015 Eindredactie: Dorine van Walstijn, projectleider EDventure Bezuidenhoutseweg 161 2594 AG Den Haag 070 315 41 00 info@edventure.nu www.edventure.nu

Nadere informatie

ONTWIKKELING KERNGEBIED VEEMARKTKWARTIER

ONTWIKKELING KERNGEBIED VEEMARKTKWARTIER ONTWIKKELING KERNGEBIED VEEMARKTKWARTIER Inhoud Kerngebied Veemarktkwartier door Rob Crul / Van de Ven Architectuur door Ed Bergers & Elisabeth Boersma / BBE Gedachten over ideale werkplek door Joost Beelenkamp

Nadere informatie

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap 10 Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Kim van der Hoeven 1. Inleiding Ontwikkelingen in maatschappij en samenleving denk met name aan de

Nadere informatie

Business Principles, Kernwaarden, Strategie; hoe zit dat?

Business Principles, Kernwaarden, Strategie; hoe zit dat? Business Principles Business Principles, Kernwaarden, Strategie; hoe zit dat? De Business Principles zijn een nadere uitwerking van de kernwaarden en de strategische thema s. Samen met onze purpose, missie,

Nadere informatie

Buurtcommunities: zorg van onderop

Buurtcommunities: zorg van onderop Buurtcommunities: zorg van onderop Interview met Mellouki Cadat over Doe- Democratie artikel - 17 maart 2015 voor Doe-Democratie. Pakhuis De Zwijger in Amsterdam organiseert op maandag 23 maart samen met

Nadere informatie

Aftellen. Toekomst. naar de. 10 opwindende voorstellen om door te gaan

Aftellen. Toekomst. naar de. 10 opwindende voorstellen om door te gaan Aftellen naar de Toekomst 10 opwindende voorstellen om door te gaan Tekst: Eelco Koolhaas en Kees Le Blansch Vormgeving: Machiel Pleijsier en Dennis Wijmer Video: Jasper Masthoff Muziek: Bart Kiers Leve

Nadere informatie

Cultuurverandering. Van Oort & Ros Partners bij ontwikkeling. Inhoudsopgave 1. Visie op cultuurverandering 2. Schema Afstemming individu organisatie 5

Cultuurverandering. Van Oort & Ros Partners bij ontwikkeling. Inhoudsopgave 1. Visie op cultuurverandering 2. Schema Afstemming individu organisatie 5 Van Oort & Ros Partners bij Ontwikkeling Adres: Kerkedijk 11, 1862 BD Bergen Website: www.vanoort-ros.nl E-mail: info@vanoort-ros.nl Telefoon: 072-5814749 Cultuurverandering Inhoudsopgave 1 Visie op cultuurverandering

Nadere informatie

Kick-off Kenniskring Zelfredzaamheid ICT, Zorg en Welzijn 20 maart 2014, In de Ruimte, Utrecht

Kick-off Kenniskring Zelfredzaamheid ICT, Zorg en Welzijn 20 maart 2014, In de Ruimte, Utrecht Kick-off Kenniskring Zelfredzaamheid ICT, Zorg en Welzijn 20 maart 2014, In de Ruimte, Utrecht 13.30 - Opening danielle@digitalestedenagenda.nl h.haveman@enschede.nl www.twitter.com/dezorgendestad 1 Digitale

Nadere informatie

Bijeenkomst opschaling. Divosa 1 februari 2013

Bijeenkomst opschaling. Divosa 1 februari 2013 Bijeenkomst opschaling Divosa 1 februari 2013 Opschaling Vooral veel uitdagingen kansen, bedreigingen In de sheets een impressie van wat de deelnemers aan de masterclass bedachten. Antwoord op de vraagstukken

Nadere informatie

Examenprogramma CKV havo en vwo. nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling

Examenprogramma CKV havo en vwo. nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Examenprogramma CKV havo en vwo nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Examenprogramma CKV havo en vwo Concept 17 juni 2014 Examenprogramma CKV havo en vwo Concept Versie 17 juni 2014 Het eindexamen

Nadere informatie

Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving

Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving Jouw ervaring Neem iets in gedachten dat je nu goed kunt en waarvan je veel plezier hebt in je werk: Vertel waartoe je in staat bent. Beschrijf

Nadere informatie

20/11/2015. Groen in de stad: kansen voor gezondheid! Programma. Lenneke Vaandrager. Research focus Health and Society, Wageningen University

20/11/2015. Groen in de stad: kansen voor gezondheid! Programma. Lenneke Vaandrager. Research focus Health and Society, Wageningen University Groen in de stad: kansen voor gezondheid! Programma Alumni bijeenkomst regio Utrecht Lenneke Vaandrager en Jan Hassink Even Voorstellen Ons denken over gezondheid Kwaliteiten van groen: wat voorbeelden

Nadere informatie

eflectietool Reflectietool Reflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen

eflectietool Reflectietool Reflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen eflectietool Reflectietool eflectietool Reflectietool eflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen Redactie: Marieke Haitsma en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie

Nadere informatie

VISIE OP DE ORGANISATIE

VISIE OP DE ORGANISATIE VISIE OP DE ORGANISATIE WE ZIJN ER ALS ORGANISATIE VOOR PUBLIEK, ONDERNEMERS, BESTUUR EN COLLEGA S 00 INHOUDSOPGAVE 0. Inhoudsopgave 2 1. Missie visie kernwaarden 3 2. Toelichting 4 3. De kernwaarden 5

Nadere informatie

Profielschets. Ondernemende school

Profielschets. Ondernemende school Profielschets Ondernemende school Scholen met Succes Postbus 3386 2001 DJ Haarlem www.scholenmetsucces.nl info@scholenmetsucces.nl tel: 023 534 11 58 fax: 023 534 59 00 1 Scholen met Succes Een school

Nadere informatie

Samen Leren: kwaliteit en impact van ondersteuning. Karin Sok Willem-Jan de Gast

Samen Leren: kwaliteit en impact van ondersteuning. Karin Sok Willem-Jan de Gast Samen Leren: kwaliteit en impact van ondersteuning Karin Sok Willem-Jan de Gast Outcome? Impact Effecten Outcome Resultaten Output Activiteiten Outcome en kwaliteit Impact Effecten Outcome Indicatoren

Nadere informatie

Medezeggenschap van Vrijwilligers

Medezeggenschap van Vrijwilligers Terugkoppeling netwerkbijeenkomst 1 december 2014 Medezeggenschap van Vrijwilligers In deze derde en laatste bijeenkomst keken we opnieuw naar verschillende mogelijkheden om meedenken en meepraten van

Nadere informatie

Introductie over ons Presentatie werkwijze en business model Aan de slag met oefening naar keuze Presentatie groeimodel toekomst

Introductie over ons Presentatie werkwijze en business model Aan de slag met oefening naar keuze Presentatie groeimodel toekomst Introductie over ons Presentatie werkwijze en business model Aan de slag met oefening naar keuze Presentatie groeimodel toekomst Stel je vragen gerust tussendoor! Opzet workshop Onze missie Starters4Communities

Nadere informatie

Participatie en de omgevingswet

Participatie en de omgevingswet Participatie en de omgevingswet Frans Soeterbroek De Ruimtemaker @ruimtemaker 5 maart 2015 Socioloog in de fysieke sector Bestuurlijke vernieuwing in de netwerksamenleving Netwerk van lokale initiatiefnemers

Nadere informatie

Ondernemerschap en bezieling in de zorg

Ondernemerschap en bezieling in de zorg Ondernemerschap en bezieling in de zorg KANSEN EN MOGELIJKHEDENVOOR ZORGONDERNEMERS Innovatief en trendsettend Efficiënt en effectief Ondernemend en daadkrachtig Vraaggerichte strategie en tevreden cliënten

Nadere informatie

Studio BliQ. Het future center van de gemeente Oss

Studio BliQ. Het future center van de gemeente Oss Studio BliQ Het future center van de gemeente Oss Studio BliQ is Studio BliQ is het future center van de gemeente Oss. Met studio BliQ wil de gemeente Oss een klimaat stimuleren waarin creativiteit, innovatie

Nadere informatie

Leerlandschappen. Amersfoort 26 oktober 2009 Manon Ruijters

Leerlandschappen. Amersfoort 26 oktober 2009 Manon Ruijters Amersfoort 26 oktober 2009 Manon Ruijters Er zijn veel verschillende vormen van leren. Leren gebeurd in alle organisaties! Maar hoe zorg je dat: kennis stroomt? dat wat er gemaakt wordt, ook toegepast

Nadere informatie

Verslag expertmeeting Vrijwilligerswerk als (op)stap naar particpatie, dinsdag 9 december 2014 Aanwezig 43 personen (23 organisaties) 1

Verslag expertmeeting Vrijwilligerswerk als (op)stap naar particpatie, dinsdag 9 december 2014 Aanwezig 43 personen (23 organisaties) 1 Verslag expertmeeting Vrijwilligerswerk als (op)stap naar particpatie, dinsdag 9 december 2014 Aanwezig 43 personen (23 organisaties) 1 Aanleiding: 1 januari 2015 gaat de participatiewet van kracht. De

Nadere informatie

5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT

5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT 5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT WAT BETEKENT DUURZAAM? Duurzaam betekent aansluiten op de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in

Nadere informatie

Inhoud. 2 Ondernemen in een veranderende wereld. 4 Inzicht in jezelf en de ander

Inhoud. 2 Ondernemen in een veranderende wereld. 4 Inzicht in jezelf en de ander Inhoud 1 Inleiding 2 Ondernemen in een veranderende wereld 1 Veranderende tijden 3 2 Waarom zingeving in werk steeds belangrijker wordt! 3 3 Mens en wereld als energetisch geheel van nature in beweging

Nadere informatie

Watersysteem van de Toekomst: vervolg debat-diner

Watersysteem van de Toekomst: vervolg debat-diner Memo Aan deelnemers diner-debat Eye Kopie aan Contactpersoon Rik van Terwisga Datum 8 januari 2015 Onderwerp Vervolg Debat-diner "Watersysteem van de Toekomst" Watersysteem van de Toekomst: vervolg

Nadere informatie

Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland 10 december 2015

Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland 10 december 2015 Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland De aftrap Op heeft JSO met u de aftrap gegeven van het programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid- Holland. Het programma voorziet in

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

Jaarplan Amsterdam West 2015

Jaarplan Amsterdam West 2015 Jaarplan Amsterdam West 2015 Inleiding Dit jaarplan 2015 van de PvdA Amsterdam West schetst doelen en activiteiten van de vereniging voor het komende jaar. Het jaarplan heeft een overkoepelend karakter

Nadere informatie

KINDEREN LATEN LEREN Strategisch beleidsplan 2015-2018. SKO Flevoland en Veluwe. Ontwerpers van onderwijs voor de 21ste eeuw

KINDEREN LATEN LEREN Strategisch beleidsplan 2015-2018. SKO Flevoland en Veluwe. Ontwerpers van onderwijs voor de 21ste eeuw SKO Flevoland en Veluwe Ontwerpers van onderwijs voor de 21ste eeuw KINDEREN LATEN LEREN Strategisch beleidsplan 2015-2018 Strategisch beleidsplan SKO Flevoland en Veluwe 1 KINDEREN LATEN LEREN Onze droomschool

Nadere informatie

Trainershandboek Man actief. Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie

Trainershandboek Man actief. Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie Trainershandboek Man actief Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie Trainershandboek Man Actief Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie Perihan Utlu en Wil Verschoor

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

Het MNF (Max Neef Framework) is een initiatief van Plan B en Innovation Booster.

Het MNF (Max Neef Framework) is een initiatief van Plan B en Innovation Booster. Het MNF Concept Een concept voor bibliotheken om een (vernieuwde) positie, identiteit en nieuwe vormen van dienstverlening vorm te geven. En hun waarde te kunnen aantonen, die zoveel meer is dan geld en

Nadere informatie

Samenspel Formeel - Informeel. Vanuit ieders waarde en nieuw verhaal schrijven, 22-5-15, Jolanda Elferink

Samenspel Formeel - Informeel. Vanuit ieders waarde en nieuw verhaal schrijven, 22-5-15, Jolanda Elferink Samenspel Formeel - Informeel Vanuit ieders waarde en nieuw verhaal schrijven, 22-5-15, Jolanda Elferink 6/12/2015 Programma - Korte kennismaking; - Ontwikkelingen in de vrijwillige zorg; - Uitgangspunt

Nadere informatie

Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018

Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018 Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018 2 Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018 pakjeruimte.nl zelfbouw@rotterdam.nl facebook.com/zb010 pinterest.com/pakjeruimte Programma zelfbouw rotterdam 2015-2018

Nadere informatie

Samen vormgeven aan de toekomst

Samen vormgeven aan de toekomst Policy Design Studio Samen vormgeven aan de toekomst Sinds het voorjaar van 2015 brengen wij de Policy Design Studio in praktijk. Een kansgerichte manier om de toekomst tegemoet te treden. Wij raken steeds

Nadere informatie

Gereedschap voor succes

Gereedschap voor succes Gereedschap voor succes magazine voor maximaal buurtgeluk met kunst & cultuur 1 2 Gereedschap voor succes in buurtcultuur Succes! Kunst in de buurt brengt bewoners dichter bij elkaar en verbindt talenten.

Nadere informatie

Coalitielid met hart en ziel

Coalitielid met hart en ziel Coalitielid met hart en ziel Samenwerken vind ik belangrijk omdat... Peter Rooze 29 januari 2011 Teambuilding en samenwerking. Resultaten: 1. Kennismaking met - motieven van - collega s. 2. Betere samenwerking.

Nadere informatie

Rapport Duurzame Inzetbaarheid

Rapport Duurzame Inzetbaarheid Rapport Duurzame Inzetbaarheid Naam Adviseur Piet Pieterse Reinier van der Hel Datum 31-08-2015 Inleiding Duurzame inzetbaarheid is talenten optimaal benutten, gezond en met plezier werken, nu en in de

Nadere informatie

Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda

Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda 2012-2013 Inleiding M&S Breda bestaat uit acht organisaties die er voor willen zorgen dat de kwetsbare burger in Breda mee kan doen. De deelnemers in M&S Breda delen

Nadere informatie