HOE VERANKERT U WERELDBURGER SCHAP OP UW SCHOOL?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "HOE VERANKERT U WERELDBURGER SCHAP OP UW SCHOOL?"

Transcriptie

1 HOE VERANKERT U WERELDBURGER SCHAP OP UW SCHOOL? WERELDBURGERSCHAP IN HET VOORTGEZET ONDERWIJS

2 Nederland is een internationaal georiënteerd land. Dat is ook terug te zien in ons onderwijs. Bijna elke school besteedt wel aandacht aan wereldburgerschap. Maar vaak gebeurt dit niet structureel. Wereldburgerschap komt scholen veelal binnen via specifieke projecten; de koppeling met het reguliere onderwijs is niet altijd even sterk. Hoe valt de aandacht voor wereldburgerschap te versterken? In deze handleiding bieden we u tips, handvatten en inspiratie om wereldburgerschap op uw school te verankeren. Daarbij komen de volgende onderdelen aan bod: 1. Wat wilt u bereiken? 2. Waar staat uw school nu? 3. Wat is er nodig? 4. Aan de slag! Deze publicatie is géén blauwdruk voor de verankering van wereldburgerschap in het voortgezet onderwijs, maar helpt u hopelijk wel om die te realiseren. Naast deze handleiding kunt u online nog meer informatie vinden: Wilt u een advies op maat? Neem dan contact op met NCDO, via Jeroen van der Zant:

3 1. WAT WILT U BEREIKEN? U wilt op uw school structureel met wereldburgerschap aan de slag. Het is een plan dat uw school veel kan opleveren, maar dat tegelijk ook tijd en energie kost. Hoe kunt u de uitvoering van dit plan het beste aanpakken? En waar moet u beginnen? De ideale aanpak om wereldburgerschap in het onderwijs te verankeren? Die bestaat niet. Er is geen one size fits all, geen blauwdruk. U kiest daarin uw eigen weg. Dat begint met het stellen van duidelijke doelen. Wat betekent wereldburgerschap voor u en uw collega s? Wat wilt u bereiken? En op welke manier(en) wilt u dat doen? Hoewel er geen blauwdruk bestaat, kunnen we wel enkele hoofdlijnen aangeven. Verankering van wereldburgerschap kan op vier verschillende gebieden. Het mooiste is om u op alle vier de gebieden te richten, maar in de praktijk kan het verstandig zijn om aan één gebied prioriteit te geven. voor diversiteit en inspraak van leerlingen. Ook de relatie van de school met haar omgeving kan daarbij belangrijk zijn. Hoe verhoudt de school zich dus tot ouders, organisaties, de buurt, het dorp of de stad? d. Walk the talk Wereldburgerschap speelt ook een rol in de manier waarop medewerkers zich gedragen. Want praten over het thema is één ding; ernaar handelen is een ander. Is wereldburgerschap bijvoorbeeld terug te zien in de manier waarop de organisatie handelt? Blijkt bij het aanschaffen van materiaal of het uitvoeren van verbouwingen dat zij oog heeft voor duurzaamheid? En wordt daarbij ook gekeken of de omstandigheden goed waren rond de productie van gekocht of gebruikt materiaal? Arrangeren In deze handleiding gaan we niet dieper in op hoe u bestaand materiaal kunt arrangeren. Wilt u hier toch graag meer over weten? Ga dan naar de module Leren arrangeren en ontwikkelen van digitaal leermateriaal van kennisnet: a. Visie en missie Wat houdt wereldburgerschap voor de docenten en de school in? Door wereldburgerschap in de visie en missie van de school een duidelijke plek te geven, geeft u aan hoeveel belang u eraan hecht. Dat doet u richting leerlingen, ouders, collega s en de hele omgeving van de school. De missie en visie worden daarna vanzelfsprekend uitgedragen in de plannen van de school en komen terug in het onderwijs. b. Verankering in de lessen / het curriculum U kunt wereldburgerschap een vaste plek geven in de vakken en projecten op uw school. Vaak is er al aandacht voor wereldburgerschap in de mens- en maatschappijvakken. Maar in principe kan dit thema in álle vakken een rol spelen. Bedenk hoe sterk en in welke vakken u wereldburgerschap een plek wilt geven, en op welke manier. Doet u dit projectmatig, door elementen van wereldburgerschap terug te laten komen in de doorlopende leerlijnen, of door beide aanpakken te combineren? c. Schoolcultuur en schoolklimaat Aandacht voor wereldburgerschap kan ook terugkomen in de cultuur van de school; in de manier waarop iedereen die bij de school betrokken is, met elkaar omgaat. Er zouden bijvoorbeeld omgangsregels kunnen zijn, aandacht Behapbaar houden Alle eerste- en tweedejaars van onze school krijgen er les in. Wereldburgerschap. Het vak staat voor één uur per week op het rooster. Deels als voorbereiding op het vak maatschappijleer, dat leerlingen in de bovenbouw krijgen. Maar in de eerste plaats omdat we de onderbouw echt willen leren wat wereldburgerschap inhoudt. Dat is een speerpunt in onze visie. Om het concept behapbaar te maken, nodigen we bijvoorbeeld gastdocenten uit. We zijn een UNESCO-school; dat biedt ons allerlei contacten en handvatten om de lessen in te vullen. Via een collega konden we iemand van Artsen Zonder Grenzen uitnodigen. Die vertelde zijn verhaal en liet daarbij foto s zien. Daarnaast helpen leerlingen een middag mee in het verzorgingshuis om de hoek. Het vak wereldburgerschap wordt gegeven door leraren met verschillende achtergronden. Zij overleggen goed onderling, maar ook met leraren uit de bovenbouw. Wederom vanwege die voorbereiding op maatchappijleer. Maar ook om te voorkomen dat onderwerpen overlappen. Jocye de Grand, docent Nederlands en Wereldburgerschap op het Cosmicus Montessori Lyceum in Amsterdam

4 2. WAAR STAAT UW SCHOOL NU? U hoeft niet vanaf nul te beginnen om wereldburgerschap te verankeren. Uit onderzoek van NCDO blijkt dat de meeste scholen al veel doen aan wereldburgerschap, al noemen ze dit vaak nog niet zo. Waarschijnlijk is dit bij u ook het geval. Een goede start is het zichtbaar maken van die activiteiten, en het bijeenbrengen van mensen en initiatieven. Wat doet uw school precies aan uitwisselingen, projecten, lessen? En wat is er nu al te vinden in de missie en visie, of op het gebied van duurzaam handelen? Breng deze uitgangspositie in kaart en gebruik die als basis voor uw plannen. Welke aanknopingspunten zijn er om de aandacht voor wereldburgerschap uit te breiden? Op deze informatie kunt u voortbouwen om uw doelen op het gebied van wereldburgerschap te bereiken. Actie: Vul de Wereldmeter in (zie rechts). Waar staat uw school op het gebied van wereldburgerschap? Kijk vervolgens naar uw eerder geformuleerde doelen. Welke activiteiten die de school al uitvoert dragen bij aan de realisatie van die doelen? Wereldmeter Om overzichtelijk te maken hoezeer wereldburgerschap op uw school in het onderwijs is ingebed, kunt u de Wereldmeter gebruiken. Door die in te vullen, krijgt u in ongeveer een kwartier tijd een beeld van waar uw school precies staat qua wereldburgerschap. Waarin is uw school al ver gevorderd, en welke vlakken kunnen aandacht gebruiken? De Wereldmeter bevat vragen in vier categorieën: 1. Onderwijs inhoud Hoe komt wereldburgerschap terug in de verschillende lessen, projecten en methodes? 2. Onderwijs vaardigheden Komt wereldburgerschap terug in de omgang met elkaar en in competenties van leerlingen? Bewust kijken Eigen verantwoordelijkheid nemen. En zelfstandig kunnen werken. Die vaardigheden willen we de kinderen van onze basisschool aanleren. We gaan bij onze aanpak niet uit van een methode, maar van het kind. Leerlingen hebben dan ook inspraak over de invulling van het onderwijs. Uiteraard onder begeleiding van leerkrachten. Op de eerste plaats staat dat kinderen elkaar accepteren zoals ze zijn. Automatisch komen daardoor veel onderwerpen naar voren die aan wereldburgerschap gerelateerd zijn. Hoe ga je als leerling bijvoorbeeld om met problemen op het schoolplein? En waar komen de ouders van je klasgenoot vandaan? Kinderen zijn erg nieuwsgierig. In onze visie staat dat we kinderen willen leren om bewust de wereld in te kijken. Door dit op te nemen in die visie, staat wereldburgerschap op het netvlies van elke leerkracht. Ook de jaarlijkse evenementen staan in het teken van de wereld. Zo laten we tijdens ons voorleesontbijt ouders in hun moedertaal voorlezen. En we vieren het Jabba Dabba-feest, waar leerlingen activiteiten organiseren en ouders hapjes maken uit alle windstreken. Het scholenproject ÉÉN bood ons bovendien lesmateriaal. Door deelname aan dit project mochten wij onszelf betitelen als de eerste artikel 1-school in Nederland: de school waar gelijke behandeling voor iedereen centraal staat. Thea Penders, directrice Freinetschool in Heerlen 3. Organisatie docenten Hebben docenten de nodige kennis en vaardigheden om aan wereldburgerschap aandacht te geven in hun onderwijs? 4. Organisatie handelen Handelen de organisatie en haar medewerkers zelf als wereldburgers? (Missie, visie, duurzaamheidsbeleid, inkopen.) U vindt de Wereldmeter op onder tools. Tip: geef kinderen een rol bij het invullen van het onderwijs. Wereldburgerschap komt dan vanzelf aan bod.

5 3. WAT IS ER NODIG? 4. AAN DE SLAG! U heeft uw doelen vastgesteld. En u weet waar de school nu staat qua wereldburgerschap. De volgende stap is dan om te kijken wat er nodig is om de doelen te bereiken vanuit de huidige situatie. Veel plannen om wereldburgerschap te verankeren stuiten op een tekort aan tijd, geld of beschikbare kennis. Een goede inventarisatie van de benodigde middelen is daarom essentieel. De volgende drie stappen kunnen u daarbij helpen: a. Maak een plan. Hier beschrijft u de doelen en de stappen die u hiervoor moet zetten. Wees realistisch; u kunt waarschijnlijk niet in één keer al uw doelen bereiken. Bouw dus tussenstappen in en formuleer subdoelen. b. Stel een realistische planning op. Wanneer wilt u welke doelen en subdoelen bereikt hebben? c. Geef aan wat de voorwaarden zijn. Wat is er nodig om binnen de planning de stappen te zetten richting de doelen en subdoelen? Stel daarbij in ieder geval de volgende vragen: n Welke kennis en vaardigheden zijn er nodig? Heeft de school deze in huis? Zo niet, hoe kunnen ze in huis gehaald worden? n Hoeveel tijd is er nodig? Is er voldoende tijd beschikbaar? Zo niet, kan er tijd vrijgemaakt worden? n Is er geld of materiaal nodig? Is dat beschikbaar? Zo niet, kan er geld of materiaal vrijgemaakt worden? Tip: Benoem wereldburgerschap in de schoolvisie en maak er een apart vak van. Actie: Maak een plan en bijbehorende planning aan de hand van vragen onder punt c, links op deze pagina. U heeft nu een uitgewerkt plan om wereldburgerschap in uw school te verankeren. Maar hoe gaat u hiermee effectief van start? a. Breng uw ideeën en plannen onder de aandacht. Maak daarbij gebruik van verschillende kanalen. Zet niet alleen geschreven mededelingen in, maar spreek uw collega s persoonlijk aan en breng zo mogelijk het thema in bij vergaderingen. Communiceer de plannen niet alleen richting directie of collega s, maar denk ook aan het informeren van leerlingen en ouders via bijvoorbeeld de leerlingen- of ouderraad. Vertel niet alleen over de plannen, maar vier en deel successen met collega s, leerlingen en ouders. b. Creëer draagvlak. U kunt de plannen niet in uw eentje uitvoeren. Zorg daarom voor draagvlak bij directie en docenten. Formuleer een werkgroep of team om (deel) plannen uit te voeren en betrek zoveel mogelijk mensen bij het plan. Gun daarbij uw collega s de tijd. Ze zullen waarschijnlijk niet van de ene op de andere dag uw enthousiasme en bevlogenheid delen. Betrek hen bij de plannen en sluit aan bij wat zij denken over wereldburgerschap, hun manier van lesgeven en de inhoud van hun vakken. c. Vraag om hulp. Door ervaringen uit te wisselen vergroot u de deskundigheid van uzelf en uw collega s. Contacten met andere scholen en andere organisaties kunnen inspirerend en leerzaam zijn. Zoek daarnaast naar ondersteuning van buíten de school. Er zijn allerlei organisaties die u kunnen helpen met het bereiken van uw plannen rond wereldburgerschap. Maar hou daarbij zelf de regie, en verlies uw doelen niet uit het oog. U kunt natuurlijk ook gebruik maken van de vele materialen die al beschikbaar zijn. Kijk bijvoorbeeld op bij de andere tools, publicaties en dossiers die NCDO heeft ontwikkeld. d. Evalueer en stel bij. De werkelijkheid is altijd weerbarstiger dan een plan. En uw plannen rond wereldburgerschap strijden met andere prioriteiten binnen de school. Evalueer regelmatig uw activiteiten en kijk of de doelen nog steeds behaald kunnen worden. Aanvaard daarbij dat niet alles altijd kan lukken, en pas waar nodig de doelen aan.

6 Colofon Ontwikkeld door Daniël van Middelkoop, in opdracht van en in samenwerking met NCDO, kenniscentrum voor internationale samenwerking en burgerschap. Kijk voor meer informatie op NCDO

Eindrapportage Interactieve Leerlijnen. www.dnsleerroutes.net. Auteur(s) : Annemarieke Schepers Versienummer : januari 2010. Kennisnet.

Eindrapportage Interactieve Leerlijnen. www.dnsleerroutes.net. Auteur(s) : Annemarieke Schepers Versienummer : januari 2010. Kennisnet. Eindrapportage Interactieve Leerlijnen versie datum 1 / 7 Eindrapportage Interactieve Leerlijnen www.dnsleerroutes.net Auteur(s) : Annemarieke Schepers Versienummer : januari 2010 Kennisnet.nl www.dnsleerroutes.net

Nadere informatie

Peer review in de praktijk

Peer review in de praktijk Rotterdam, maart 2013 Gwen de Bruin Susan van Geel Karel Kans Inhoudsopgave Inleiding Vormen van peer review Wat is er nodig om te starten met peer review? Wat levert peer review op? Succesfactoren Inleiding

Nadere informatie

Projectdefinitie. Plan van aanpak

Projectdefinitie. Plan van aanpak Projectplan DOT2 Projectdefinitie ICT is niet meer weg te denken uit ons onderwijs (Hasselt, 2014). Als (toekomstige) leerkracht is het belangrijk dat je daar op inspeelt en kennis hebt van de laatste

Nadere informatie

Goed onderwijs, daar draait bij ons alles om.

Goed onderwijs, daar draait bij ons alles om. OVER DIT IS WIJS Goed onderwijs, daar draait bij ons alles om. Vanuit deze betrokkenheid maken wij het verschil in aanpak en docenten. En om u nog wijzer te maken, heeft DIT IS WIJS unieke volledig uitgewerkte

Nadere informatie

2. Waar staat de school voor?

2. Waar staat de school voor? 2. Waar staat de school voor? Missie en Visie Het Rondeel gaat uit van de Wet op het Basisonderwijs. Het onderwijs omvat de kerndoelen en vakgebieden die daarin zijn voorgeschreven. Daarnaast zijn ook

Nadere informatie

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING In gesprek met elkaar. Uitwerking van de stellingen. De onderstaande stellingen hebben we deze avond besproken onder elke stelling staan een aantal opmerkingen die

Nadere informatie

Handleiding Perspectief 3 e editie: Introductie

Handleiding Perspectief 3 e editie: Introductie Handleiding Perspectief 3 e editie: Introductie Bekijk het leven Ter introductie van het nieuwe vak is er een korte terugblik op eerder ervaringen met het vak godsdienst/levensbeschouwing. De leerlingen

Nadere informatie

Jaarverslag Werkgroep Kosmisch onderwijs en opvoeding 2011-2012

Jaarverslag Werkgroep Kosmisch onderwijs en opvoeding 2011-2012 Jaarverslag Werkgroep Kosmisch onderwijs en opvoeding 2011-2012 Leden van de werkgroep: Annet Kooiman (montessori werkplaats), André Gilara ( montessori Anninkschool), Jos Werkhoven (uitgeverij de Arend),

Nadere informatie

Handleiding Workspace (basis) Codename Future

Handleiding Workspace (basis) Codename Future Handleiding Workspace (basis) Codename Future Handleiding Workspace Codename Future_Basis 1 Inhoudsopgave I. Inleiding... 3 II. Functionaliteitenoverzicht Workspace... 4 III. Leerlingen aan het werk...

Nadere informatie

Informatievaardigheden. in het basisonderwijs

Informatievaardigheden. in het basisonderwijs Informatievaardigheden in het basisonderwijs Agenda 1. Wanneer ben je informatievaardig? 2. Waarom is het (nu) zo belangrijk informatievaardig te zijn? 3. Wat betekent dit voor het onderwijs? 4. Hoe

Nadere informatie

My name is Tom is een methode Engels voor alle groepen van de basisschool.

My name is Tom is een methode Engels voor alle groepen van de basisschool. My name is Tom is een methode Engels voor alle groepen van de basisschool. My name is Tom biedt een doorlopende leerlijn Engels voor alle groepen van de basisschool. Met My name is Tom leren de kinderen

Nadere informatie

Stappenplan voor een rookvrij schoolterrein

Stappenplan voor een rookvrij schoolterrein Stappenplan voor een rookvrij schoolterrein Inleiding Sinds 1 januari 2014 is de leeftijdsgrens voor de verkoop van tabak verhoogd van 16 naar 18 jaar. Uit onderzoek blijkt dat het zien roken van anderen,

Nadere informatie

Samenvatting en aanbevelingen van het onderzoek onderwijs & ICT voor School X

Samenvatting en aanbevelingen van het onderzoek onderwijs & ICT voor School X Samenvatting en aanbevelingen van het onderzoek onderwijs & ICT voor School X Inleiding School X is een talentschool (mensgericht) vanuit de invalshoek dat leerlingen die hun talent benutten beter presteren

Nadere informatie

Draaiboek Dag van de Mobiliteit Arnhem/Achterhoek/Liemers

Draaiboek Dag van de Mobiliteit Arnhem/Achterhoek/Liemers Draaiboek Dag van de Mobiliteit Arnhem/Achterhoek/Liemers voor contactpersonen/bedrijfsbeheerders van de leden van ACE Arnhem/Achterhoek/Liemers 1 Inhoudsopgave Voorwoord...3 De Dag van de Mobiliteit wat

Nadere informatie

De kracht van sociale media in het onderwijs

De kracht van sociale media in het onderwijs De kracht van sociale media in het onderwijs Maak onderwijs effectiever met sociale media Tweedaagse leergang en eendaagse workshop Uw studenten maken volop gebruik van sociale media. Ze ontmoeten er hun

Nadere informatie

PO-VO EN HET WAT EN HOE VAN TAAL EN REKENEN

PO-VO EN HET WAT EN HOE VAN TAAL EN REKENEN PROCESBESCHRIJVING AANSLUITING PO-VO PO-VO EN HET WAT EN HOE VAN TAAL EN REKENEN SAMEN LEREN OVER REFERENTIENIVEAUS EN DIDACTIEK OM DE INHOUDELIJKE AANSLUITING TUSSEN PO EN VO IN GORINCHEM EN OMSTREKEN

Nadere informatie

Enquête inzet leermiddelen

Enquête inzet leermiddelen Enquête inzet leermiddelen Aan de hand van deze vragenlijst kunnen schoolleiding, teamleiding en vaksecties gezamenlijk de discussie voeren over hun wensen ten aanzien van leermateriaal. Verschillende

Nadere informatie

HET CREËREN VAN DRAAGVLAK

HET CREËREN VAN DRAAGVLAK Draagvlak INLEIDING Kun je wel Cultuurprofielschool zijn als er binnen de school geen draagvlak voor is? Wat is draagvlak? Waarom is draagvlak belangrijk? Hoe creëer je draagvlak? Er is sprake van draagvlak

Nadere informatie

Voorbeeld: Ik werk het liefst met een tweetal.

Voorbeeld: Ik werk het liefst met een tweetal. & OHHUOLQJHQKDQGOHLGLQJ LQOHLGLQJ Het sectorwerkstuk staat voor de deur. Misschien heb je er al slapeloze nachten van, misschien lijkt het je de leukste opdracht van je hele opleiding. Eindelijk iets leren

Nadere informatie

Werkdocument Montessori voor een nieuwe tijd

Werkdocument Montessori voor een nieuwe tijd Werkdocument Montessori voor een nieuwe tijd 1 oktober 2013 (revisie) Versie 2.3 1e Amstelveense Montessorischool Michelina Hoogeveen, Irene Simonis, Frank Versloot Inhoudsopgave Inleiding, doelen en uitgangspunten

Nadere informatie

A. Opbrengsten B. Onderwijsleerproces nl. C. Zorg en begeleiding nl. D. Kwaliteitszorg E. Wet- en regelgeving

A. Opbrengsten B. Onderwijsleerproces nl. C. Zorg en begeleiding nl. D. Kwaliteitszorg E. Wet- en regelgeving DEELPROJECT PUBERBREIN LOCATIE CHRISTOFFEL ACTIVITEIT NAAM DEELPROJECT DE MUSICAL KWALITEITSASPECT TOEZICHTKADER A. Opbrengsten B. Onderwijsleerproces nl. C. Zorg en begeleiding nl. D. Kwaliteitszorg E.

Nadere informatie

Cursus Coördinator Cultuureducatie Onderbouw V.O

Cursus Coördinator Cultuureducatie Onderbouw V.O Cursus Coördinator Cultuureducatie Onderbouw V.O. 2012-2013 CultuurlinC, marktplaats cultuureducatie Roosendaal biedt de cursus Coördinator Cultuureducatie Onderbouw Voortgezet Onderwijs aan. Aanleiding

Nadere informatie

Product en prijzen 2014

Product en prijzen 2014 Product en prijzen 2014 1 Augustus 2014 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Maak kennis met Social Media Rijbewijs... 3 Opbouw en inhoud lessenreeks... 4 Digitale leeromgeving... 5 Docentenomgeving... 6 Prijzen

Nadere informatie

Test voor het meten van het sportieve klimaat in de school. Quick Scan J-score. voor scholen

Test voor het meten van het sportieve klimaat in de school. Quick Scan J-score. voor scholen Test voor het meten van het sportieve klimaat in de school Quick Scan J-score voor scholen Colofon Uitgave: Auteurs: Redactie: Vormgeving: Druk: Stichting Jeugd in Beweging, Arnhem Paul Duijvestijn (Assist,

Nadere informatie

Terugblik op deel twee van het Huizer Erfgoed pilotproject januari juni 2015.

Terugblik op deel twee van het Huizer Erfgoed pilotproject januari juni 2015. Terugblik op deel twee van het Huizer Erfgoed pilotproject januari juni 2015. Doel van het project In 2015 is het tweede deel van het pilotproject door de coördinator erfgoed van de bibliotheek voortgezet.

Nadere informatie

Handleiding matrix curriculum pro

Handleiding matrix curriculum pro Handleiding matrix curriculum pro Matrix Streef- en beheersingsdoelen Inleiding Het Platform Praktijkonderwijs heeft een landelijk curriculum voor het PrO opgesteld (toolbox 2.1). Dit programmeringskader/curriculum

Nadere informatie

Maandag 21 september 2015

Maandag 21 september 2015 Maandag 21 september 2015 Welkom Presentatie verbeterpunten en interventies Vragen van ouders Evaluatie van de ochtend Kwaliteitsbeleid Jaarplan Informatie verzamelen Prioriteiten stellen Keuzes maken

Nadere informatie

Duurzame scholen in de Metropoolregio Amsterdam. Wegwijzer naar een duurzame school

Duurzame scholen in de Metropoolregio Amsterdam. Wegwijzer naar een duurzame school Duurzame scholen in de Metropoolregio Amsterdam Wegwijzer naar een duurzame school Deze wegwijzer is gebaseerd op het project Duurzame scholen in de Metropoolregio Amsterdam, van de Regionale Traineepool

Nadere informatie

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 In het leven van alle dag speelt Wetenschap en Techniek (W&T) een grote rol. We staan er vaak maar weinig bij stil, maar zonder de vele uitvindingen in de wereld van

Nadere informatie

Planmatig samenwerken met ouders

Planmatig samenwerken met ouders Ouderparticipatie Team Planmatig samenwerken met ouders Samen vooruit! Tamara Wally Tamara Wally (MSc.) is werkzaam bij de CED- Groep. Ze werkte mee aan de publicatie Samen vooruit, over planmatig werken

Nadere informatie

Draaiboek voor het uitwerken van activiteiten 1

Draaiboek voor het uitwerken van activiteiten 1 Draaiboek voor het uitwerken van activiteiten 1 Je hebt als groep ouders een idee van wat je rond cultuur, ouderbetrokkenheid en taalstimulering zou willen doen op de school van je kind(eren)? Dit doe

Nadere informatie

kempelscan P2-fase Studentversie

kempelscan P2-fase Studentversie kempelscan P2-fase Studentversie Pedagogische competentie Kern 2.1 Pedagogisch competent Pedagogisch handelen Je draagt bij aan een veilige leef- en leeromgeving in de groep O M V G Je bent consistent

Nadere informatie

Mentor!Wat nu? Danique Voorthuijzen Jaar 4

Mentor!Wat nu? Danique Voorthuijzen Jaar 4 Mentor!Wat nu? Danique Voorthuijzen Jaar 4 Inleiding Deze Ptaak is geschreven om meer te weten te komen over het mentor zijn: welke taken komen er bij kijken en hoe voer je eigenlijk een gesprek met leerling

Nadere informatie

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Wat is leerkracht? Stichting leerkracht is een organisatie van enthousiaste experts uit het onderwijs en bedrijfsleven die scholen helpt in het ontwikkelen

Nadere informatie

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging Via het Klavertje 4 Model zet u sociale media en ICT breed in Didactische

Nadere informatie

Opdracht 4.2 Profielwiel; hulpmiddel voor het schrijven van een profielschets internationalisering

Opdracht 4.2 Profielwiel; hulpmiddel voor het schrijven van een profielschets internationalisering Opdracht 4.2 Profielwiel; hulpmiddel voor het schrijven van een profielschets internationalisering Beantwoord de zes sleutelvragen en vul deze in onderstaand format in. Welk ideaalbeeld hebben we van een

Nadere informatie

GELOVEN IN DE WERELD LESBRIEF VOORTGEZET ONDERWIJS TOT ZIENS IN 0NS MUSEUM! GELOVEN IN DE WERELD PAG > 1

GELOVEN IN DE WERELD LESBRIEF VOORTGEZET ONDERWIJS TOT ZIENS IN 0NS MUSEUM! GELOVEN IN DE WERELD PAG > 1 PAG > 1 GELOVEN IN DE WERELD VOORTGEZET ONDERWIJS LESBRIEF WAAR GELOOF JIJ IN? Overal in de wereld geloven mensen. Ze geloven in goden, natuurkrachten, voorouders of geloven juist dat dit allemaal niet

Nadere informatie

HAALT MEER UIT ONDERWIJS. Uw partner in Brede School activiteiten

HAALT MEER UIT ONDERWIJS. Uw partner in Brede School activiteiten HAALT MEER UIT ONDERWIJS Uw partner in Brede School activiteiten Dit is WIJS! WIJS vindt dat leren vooral leuk moet zijn. Vanuit deze gedachte verbinden we educatie en entertainment aan elkaar. Door een

Nadere informatie

Gesprekskaarten pedagogisch handelen

Gesprekskaarten pedagogisch handelen Gesprekskaarten pedagogisch handelen Samenwerkingsproject Samen Opleiden tussen Peel en Maas en Dommel en Aa Themagroep Pedagogisch Handelen kaarten.indd 1 28-01-17 19:17 kaarten.indd 2 28-01-17 19:17

Nadere informatie

Rondjewereld Activiteiten Groep 3-4

Rondjewereld Activiteiten Groep 3-4 Rondjewereld Groep 3-4 Met de Rondjewereld boeken bieden we ideeën en verhalen die de harten en gedachten openen van kinderen van overal. Hiermee willen we kinderen inspireren om verder te lezen, dieper

Nadere informatie

Projectplan. Cultuur als middel om onderwijs en omgeving te verbinden Mw. N. Remerie, P. Holland, M. Jakubowski en dhr. C. van Herkhuizen(penvoerder)

Projectplan. Cultuur als middel om onderwijs en omgeving te verbinden Mw. N. Remerie, P. Holland, M. Jakubowski en dhr. C. van Herkhuizen(penvoerder) Projectplan Titel van het project: Naam van de lokale projectleiders: Betrokken partijen binnen het project: Cultuur als middel om onderwijs en omgeving te verbinden Mw. N. Remerie, P. Holland, M. Jakubowski

Nadere informatie

Competenties. De beschrijvingen van de 7 competenties :

Competenties. De beschrijvingen van de 7 competenties : Inhoud Inleiding...3 Competenties...4 1. Interpersoonlijk competent...5 2. Pedagogisch competent...5 3. Vakinhoudelijk en didactisch competent...6 4. Organisatorisch competent...6 5. Competent in samenwerking

Nadere informatie

Verspreiden en borgen: werkwijze om andere locaties binnen de organisatie veilig te maken

Verspreiden en borgen: werkwijze om andere locaties binnen de organisatie veilig te maken Verspreiden en borgen: werkwijze om andere locaties binnen de organisatie veilig te maken Dat men zich bewust is van een probleem en een mogelijke oplossing (een verbetertraject) leidt niet automatisch

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Aanleiding projectweken. Gewenste kaders van een projectweek. Het proces

Aanleiding projectweken. Gewenste kaders van een projectweek. Het proces Aanleiding projectweken In het kader van talentontwikkleing en werken met 21 eeuwse vaardigheden zijn leerkrachten zich aan het ontwikkelen en professionaliseren naar nieuwe, innovatieve vormen van onderwijs.

Nadere informatie

Handreiking 'Samenwerken is een kunst'

Handreiking 'Samenwerken is een kunst' Handreiking 'Samenwerken is een kunst' Deze handreiking is bedoeld als ondersteuningsmiddel voor centra voor de kunsten en culturele instellingen die willen samenwerken met het primair onderwijs, of hun

Nadere informatie

Protocol gewenst gedrag

Protocol gewenst gedrag Openbare Basisschool De Skeauwen 18 9247 BT Ureterp 0512-302112 info@obsdetwirre.nl www.obsdetwirre.nl Protocol gewenst gedrag In dit protocol staat omschreven wat er op De Twirre wordt gedaan om gewenst

Nadere informatie

Dag van de Mobiliteit

Dag van de Mobiliteit Dag van de Mobiliteit Draaiboek voor organisaties Inspiratie, ideeën en netwerken! Draaiboek 2016 Inhoudsopgave VOORWOORD 3 DE DAG VAN DE MOBILITEIT WAT HOUDT DIT IN? 4 1. HOE WERKT HET, DE DAG VAN DE

Nadere informatie

Stappenplan crowdfunding

Stappenplan crowdfunding Stappenplan crowdfunding Voordat je het crowdfundingsproject online zet, is het handig om over bepaalde aspecten na te denken. Denk bijvoorbeeld aan de presentatie van het project, het doelbedrag en de

Nadere informatie

Persoonlijk ontwikkelingsplan (POP)

Persoonlijk ontwikkelingsplan (POP) Portfolio-opdracht 1 O 2 Persoonlijk ontwikkelingsplan (POP) De Handelsroute Uitgeverij Sarphati Niveau Keuzedeel Kwalificatie Dossierdatum 2 Ondernemend gedrag Niveau 2-dossiers Kerntaak en werkproces

Nadere informatie

Rondleiding door de digitale omgeving op www.tumult.nl en alle mogelijkheden om er een activerende les mee te geven

Rondleiding door de digitale omgeving op www.tumult.nl en alle mogelijkheden om er een activerende les mee te geven Tumult Kick-off Voor wie: Docenten die (voor het eerst) aan de slag gaan met het lesmateriaal van Tumult. NB Ook andere docenten van de school zijn van harte welkom! Samen een goede start van het schooljaar

Nadere informatie

Jaarplan BS de Ester. Zelf denken, samen doen

Jaarplan BS de Ester. Zelf denken, samen doen Jaarplan 2016-2017 BS de Ester Zelf denken, samen doen Inleiding De inhoud van dit jaarplan is gebaseerd op de teamevaluatie van het jaarplan 2015-2016, het schoolplan 2015-2019 en voortschrijdend inzicht

Nadere informatie

Aan de ouders, Vriendelijke groet, team prinses Beatrixschool. Verbeterpunten en acties

Aan de ouders, Vriendelijke groet, team prinses Beatrixschool. Verbeterpunten en acties Aan de ouders, Voor u ligt het verbeterplan wat is opgesteld door het team naar aanleiding van de resultaten van de oudervragenlijst afgelopen november. Per onderdeel geven we aan welke items minder scoorden

Nadere informatie

Dossier opdracht 12. Vakproject 2: Vakdidactiek

Dossier opdracht 12. Vakproject 2: Vakdidactiek Dossier opdracht 12 Vakproject 2: Vakdidactiek Naam: Thomas Sluyter Nummer: 1018808 Jaar / Klas: 1e jaar Docent Wiskunde, deeltijd Datum: 12 november, 2007 Samenvatting Dit document is onderdeel van mijn

Nadere informatie

Rondjewereld Activiteiten Groep 7-8

Rondjewereld Activiteiten Groep 7-8 Rondjewereld Activiteiten Groep 7-8 Met de Rondjewereld boeken willen we ideeën en verhalen bieden die de harten en gedachten openen van kinderen van overal. Hiermee willen we kinderen inspireren om verder

Nadere informatie

Serie handleidingen. "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen") AUTHENTICITEIT. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti

Serie handleidingen. LbD4All (Leren door Ontwikkeling voor iedereen) AUTHENTICITEIT. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Serie handleidingen "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen") AUTHENTICITEIT Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Deze publicatie werd gefinancierd door de Europese Commissie.

Nadere informatie

Draaiboek voor een gastles

Draaiboek voor een gastles Draaiboek voor een gastles Dit draaiboek geeft jou als voorlichter van UNICEF Nederland een handvat om gastlessen te geven op scholen. Kinderen, klassen, groepen en scholen - elke gastles is anders. Een

Nadere informatie

Tijdens de vergadering van

Tijdens de vergadering van BAS: Samenwerken Coöperatief leren Versie Versie 2 opgesteld door Erik Datum 31 augustus 2015 Documenteigenaar Borging vastgesteld in het team Teamleden Initiatief planning Tijdens de vergadering van Ria

Nadere informatie

Ouderinfo. 14e jaargang nr. 11 22 januari 2016 www.obspassepartout.nl

Ouderinfo. 14e jaargang nr. 11 22 januari 2016 www.obspassepartout.nl Van de directie Deze periode op de kalender: In de leerlingtevredenheidspeiling zien we dat de kinderen tevreden zijn over de school. Alleen huisvesting is een punt van zorg, maar we hopen binnenkort met

Nadere informatie

Piter Jelles Strategisch Perspectief

Piter Jelles Strategisch Perspectief Piter Jelles Strategisch Perspectief Strategisch Perspectief Inhoudsopgave Vooraf 05 Piter Jelles Onze missie 07 Onze ambities 07 Kernthema s Verbinden 09 Verbeteren 15 Vernieuwen 19 Ten slotte 23 02 03

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 031 Wijziging van de Wet op het primair onderwijs en de Wet op de expertisecentra in verband met het regelen van de mogelijkheid een deel van

Nadere informatie

Persoonlijk ontwikkelingsplan (POP)

Persoonlijk ontwikkelingsplan (POP) O 4 Portfolio-opdracht 1 3 Persoonlijk ontwikkelingsplan (POP) De Handelsroute Uitgeverij Sarphati Niveau Keuzedeel Kwalificatie Dossierdatum 3-4 Ondernemend Gedrag Alle niveau 3- en 4-dossiers Kerntaak

Nadere informatie

First ID project basisonderwijs

First ID project basisonderwijs First ID project basisonderwijs Wij zijn vriendelijk voor elkaar EDMS van Lith Inhoudsopgave 1. Inleiding Respect is de essentie van Rapucation 2. Rapucatiomethode Geef respect, eis het niet. 3. Projectactiviteiten

Nadere informatie

Eigen en WIJze buurten

Eigen en WIJze buurten Eigen en WIJze buurten Swingen met de kracht en kennis van de wijk. Van en Voor wijkbewoners. Marjanne van Ginneken Community en netwerk leider van Makers en Doeners Grote Beer 980, 3067 MB Rotterdam,

Nadere informatie

Primair Onderwijs. 6 lessen

Primair Onderwijs. 6 lessen Maak je eigen land! Voor de docent Vak(gebied) Schooltype/afdeling Oriëntatie op jezelf en de wereld, Aardrijkskunde Primair Onderwijs Leerjaar Groep 3/4 Tijdsinvestering Vakinhoud Kerndoelen 6 lessen

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken in het Voortgezet onderwijs

Opbrengstgericht werken in het Voortgezet onderwijs Opbrengstgericht werken in het Voortgezet onderwijs Wat is opbrengstgericht werken? Opbrengstgericht werken is het systematisch en doelgericht werken aan het maximaliseren van de prestaties van leerlingen.

Nadere informatie

Iedereen online, van 9 tot 99 jaar. Les 8 ... Skype: Online bellen. Deze iconen tonen aan voor wie het document is

Iedereen online, van 9 tot 99 jaar. Les 8 ... Skype: Online bellen. Deze iconen tonen aan voor wie het document is Les 8... Skype: Online bellen Deze iconen tonen aan voor wie het document is Leerkrachten WebExperts Senioren Leerlingen Achtergrondinformatie Achtergrondinformatie voor de leerkracht Waarom? Skype wordt

Nadere informatie

Nieuws uit. JAARGANG 2 extra editie kwaliteitszorg

Nieuws uit. JAARGANG 2 extra editie kwaliteitszorg Nieuws uit. JAARGANG 2 extra editie kwaliteitszorg Wat is kwalitatief goed onderwijs? Een niet zo makkelijk te beantwoorden vraag. Het antwoord heeft waarschijnlijk wel te maken met het gegeven dat de

Nadere informatie

Werken in de olie- en gasindustrie

Werken in de olie- en gasindustrie Werken in de olie- en gasindustrie Beste gastdocent, Dit lespakket biedt u de handvatten om een leuke en leerzame gastles te kunnen geven in vmbo en havo/vwo klassen van het voortgezet onderwijs. Wij bevelen

Nadere informatie

Rapport Duurzame Inzetbaarheid

Rapport Duurzame Inzetbaarheid Rapport Duurzame Inzetbaarheid Naam Adviseur Piet Pieterse Reinier van der Hel Datum 31-08-2015 Inleiding Duurzame inzetbaarheid is talenten optimaal benutten, gezond en met plezier werken, nu en in de

Nadere informatie

kwaliteit van leven E-inclusie, hoe organiseer je dat?

kwaliteit van leven E-inclusie, hoe organiseer je dat? E-inclusie, hoe organiseer je dat? Door ICT meer kwaliteit van leven Als je ICT effectief inzet bij de ondersteuning van cliënten, vergroot je hun kwaliteit van leven aanzienlijk. Het zorgt voor meer eigen

Nadere informatie

Walk4Food Handleiding

Walk4Food Handleiding Walk4Food Handleiding Inhoud Inleiding 3 1. Wat is Walk4Food? 3 2. Samenstelling team 4 3. De organisatie stap voor stap 4 4. Na afloop van de sponsorloop 5 5. Tips 6 Bijlage: Opzet persbericht 7 2 Inleiding

Nadere informatie

Evaluatieverslag Parwo-scholing 2012-2013

Evaluatieverslag Parwo-scholing 2012-2013 Evaluatieverslag Parwo-scholing 2012-2013 module aantal deelnemers aantal ingeleverde evaluatieverslagen Het totaaloordeel over de module. Door de deelnemer uitgedrukt in een rapportcijfer: 1 2 3 4 5 6

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken Jaarkalender. Focus op leerresultaten, versterk je kwaliteitszorg

Opbrengstgericht werken Jaarkalender. Focus op leerresultaten, versterk je kwaliteitszorg Opbrengstgericht werken Jaarkalender Focus op leerresultaten, versterk je kwaliteitszorg September Plan Do Check Act Actiepunten: Startvergadering team plannen Actiepunten nieuwe schooljaar bespreken Commitment

Nadere informatie

Annemieke Huizinga. Een basisschool kies je met zorg. directeur

Annemieke Huizinga. Een basisschool kies je met zorg. directeur Een basisschool kies je met zorg De basisschooltijd is een belangrijke tijd. Niet alleen voor uw kind, maar ook voor u. Acht jaar lang vertrouwt u uw kind toe aan de leerkrachten op school. Elke school

Nadere informatie

Lesbrief: ff offline Thema: Waar ga ik heen?

Lesbrief: ff offline Thema: Waar ga ik heen? Lesbrief: ff offline Thema: Waar ga ik heen? Copyright Stichting Vakcollege Groep 2015. Alle rechten voorbehouden. Inleiding Tegenwoordig kunnen we haast niet meer zonder computer. Bijna alles wat je doet,

Nadere informatie

Educatief pakket duurzame energie Didactische onderbouwing

Educatief pakket duurzame energie Didactische onderbouwing Educatief pakket duurzame energie Didactische onderbouwing Inhoud Welkom Doelen Profielschetsen Materialen Bijlagen Met het Solly Systeem worden kinderen al op jonge leeftijd geïntroduceerd in de wereld

Nadere informatie

Let s talk about sex Eerste hulp bij seksuele voorlichting

Let s talk about sex Eerste hulp bij seksuele voorlichting Let s talk about sex Eerste hulp bij seksuele voorlichting Normen en waarden De spelleider wijst iemand aan die een casus voorlegt waarin seksuele voorlichting is gegeven aan een cliënt. Bespreek in tweetallen

Nadere informatie

Cultuuronderwijs in school

Cultuuronderwijs in school Cultuuronderwijs in school Handreiking voor het schrijven van een beleidsplan cultuuronderwijs Het Motto Een motto of beweegreden is een korte tekst die de bedoeling van iets weergeeft. In dit geval een

Nadere informatie

Ondernemend werken in welzijnsorganisaties

Ondernemend werken in welzijnsorganisaties Training & Advies Ondernemend werken in welzijnsorganisaties Betere resultaten met nieuwe competenties Ondernemend werken in welzijnsorganisaties De welzijnssector is sterk in beweging, dat weet u als

Nadere informatie

Advies Rapport Zoek ieders Talent & Excelleer! Hoe excellentie ook in het hoger onderwijs kan worden gestimuleerd

Advies Rapport Zoek ieders Talent & Excelleer! Hoe excellentie ook in het hoger onderwijs kan worden gestimuleerd Advies Rapport Zoek ieders Talent & Excelleer! Hoe excellentie ook in het hoger onderwijs kan worden gestimuleerd Samenvatting Excellentie kan het beste worden gestimuleerd door het coachen van de persoonlijke

Nadere informatie

Product en prijzen schooljaar 2015-2016

Product en prijzen schooljaar 2015-2016 Product en prijzen schooljaar 2015-2016 1 * Dit betreft de kosten per leerling. Er worden ook kosten per school en per docent in rekening gebracht. Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Maak kennis met Social

Nadere informatie

Samenwerking. Betrokkenheid

Samenwerking. Betrokkenheid De Missie Het Spectrum is een openbare school met een onderwijsaanbod van hoge kwaliteit. We bieden het kind betekenisvol onderwijs in een veilige omgeving. In een samenwerking tussen kind, ouders en school

Nadere informatie

Pedagogische aanpak op de St. Plechelmusschool

Pedagogische aanpak op de St. Plechelmusschool Pedagogische aanpak op de St. Plechelmusschool Ons uitgangspunt is het welbevinden en positief gedrag van leerlingen te bevorderen. Wij gaan uit van: Goed gedrag kun je leren Om dit te bereiken werken

Nadere informatie

De online tool voor leerlingen om de wereld te verbeteren!

De online tool voor leerlingen om de wereld te verbeteren! De online tool voor leerlingen om de wereld te verbeteren! Wat is Treemagotchi? Treemagotchi is een persoonlijk online boom, die bloeit en groeit als je duurzame acties uitvoert. Elke week wordt er een

Nadere informatie

Tell Me and I Will Forget Show Me and I May Remember Involve Me and I Will Understand

Tell Me and I Will Forget Show Me and I May Remember Involve Me and I Will Understand Tell Me and I Will Forget Show Me and I May Remember Involve Me and I Will Understand Confucius Wat doet dance4life? Informeren en activeren! Een wereld zonder hiv en aids is mogelijk. Voor de oplossingen

Nadere informatie

Inhoud. Wat is Young Impact? Doelen & resultaten. Scholen programma. Challenges. Meedoen. Samenvatting. Middelen & begeleiding. blz. 3. blz. 4. blz.

Inhoud. Wat is Young Impact? Doelen & resultaten. Scholen programma. Challenges. Meedoen. Samenvatting. Middelen & begeleiding. blz. 3. blz. 4. blz. Informatie brochure Inhoud blz. 3 blz. 4 Wat is Young Impact? Doelen & resultaten blz. 5 blz. 8 blz. 9 Scholen programma Challenges Middelen & begeleiding blz. 11 blz. 12 Samenvatting Meedoen 2 Wat is

Nadere informatie

CP9. In gesprek over de toekomst

CP9. In gesprek over de toekomst CP9 In gesprek over de toekomst Na het voortgezet onderwijs kiest uw kind welk vak hij wil gaan leren en welke opleiding hij wil gaan volgen. Hij maakt een beroepskeuze. Een decaan of studiebegeleider

Nadere informatie

Interne audits, het rendement

Interne audits, het rendement Interne audits, het rendement HKZ Kwaliteitsdag Olav Kloek 8 april 2014 SAFER, SMARTER, GREENER Strategie van de organisatie Herontwerp van organisaties, door: Nieuw financieringsstelsel Zelfsturende/zelfregulerende

Nadere informatie

Checklist. Hoe kan het PO zorgen voor een goede voorbereiding op het VO?

Checklist. Hoe kan het PO zorgen voor een goede voorbereiding op het VO? Checklist Hoe kan het PO zorgen voor een goede voorbereiding op het VO? Voorbereiding op onderwijs VO Huiswerk in groep 8 Huiswerkbeleid schoolbreed invoeren. Huiswerk opgeven: werk dat thuis gemaakt moet

Nadere informatie

Passend onderwijs - Op zoek naar een school

Passend onderwijs - Op zoek naar een school Passend onderwijs - Op zoek naar een school Wanneer u op zoek gaat naar een passende school voor uw kind zijn veel factoren van belang. Uiteindelijk gaat het om een match tussen wat het beste bij uw kind

Nadere informatie

Jaarverslag 2014-2015

Jaarverslag 2014-2015 Jaarverslag 2014-2015 Doel van het jaarverslag Dit jaarverslag is opgesteld door de schoolleiding na vaststelling in de MR en met het team. Het geeft een overzicht van de behaalde resultaten in schooljaar

Nadere informatie

ENGELS als Tweede Taal

ENGELS als Tweede Taal ENGELS als Tweede Taal o.b.s. De Drift de Pol 4a 9444 XE Grolloo 0592-501480 drift@primah.org Inhoudsopgave Inhoud: 1. Inleiding 2. Keuze voor de Engelse taal (Why English?) 3. Vroeg vreemde talenonderwijs

Nadere informatie

Doelstellingen. dans gemaakt.

Doelstellingen. dans gemaakt. Capoeira Kids Capoeira-Kids zorgt ervoor dat jongeren die in dezelfde buurt wonen, maar niet met elkaar naar school gaan, elkaar toch leren kennen. Jongeren werken intensief samen in een sportproject waarin

Nadere informatie

Werkloos, hoezo? Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les:

Werkloos, hoezo? Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Werk graad 3 Lesvoorbereiding Werkloos, hoezo? Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Zet het luisterverhaal klaar op het smartboard. Print de memory

Nadere informatie

STUDIEGIDS 2016 SPECIALISATIEMODULE OPZET VAN EEN PLUSKLAS

STUDIEGIDS 2016 SPECIALISATIEMODULE OPZET VAN EEN PLUSKLAS STUDIEGIDS 2016 SPECIALISATIEMODULE OPZET VAN EEN PLUSKLAS Leuk dat je geïnteresseerd bent in onze module Plusklas! In deze gids zetten we de details van de opleiding overzichtelijk voor je op een rijtje.

Nadere informatie

Voordoen (modelen, hardop denken)

Voordoen (modelen, hardop denken) Voordoen (modelen, hardop denken) Waarom voordoen? Net zoals bij lezen, leren leerlingen heel veel over schrijven als ze zien hoe een expert dit (voor)doet. Het voordoen (modelen) van het schrijven van

Nadere informatie

training: Engels in het basisonderwijs

training: Engels in het basisonderwijs training: Engels in het basisonderwijs >Inhoud > Inhoud 2 > Over deze training 3 > Kerndoelen Engels 6 > Taalverwerving 11 > Lesactiviteiten Engels 14 > Theoriebron 1: kerndoelen 25 > Theoriebron 2: taalverwerving

Nadere informatie