Inhoud Startpagina Voorkomen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Inhoud Startpagina 008 1 Voorkomen"

Transcriptie

1 Kwik Kwik Kwik is het enige metaal dat bij kamertemperatuur vloeibaar en merkbaar vluchtig is. Het was reeds in de oudheid bekend. In de Middeleeuwen genoot het in sterke mate de belangstelling van de alchemisten vanwege de rol die het zou spelen bij de bereiding van goud door transmutatie; het werd door hen als wezenlijk bestanddeel van alle metalen beschouwd. Mede door de grote beweeglijkheid is kwik vroeger in verband gebracht met Mercurius, de god van de handel; hiervan is de Engelse benaming (mercury) afkomstig. Door de glans werd het vaak aangeduid als vloeibaar zilver. In de oude Engelse benaming quick silver komt zowel de beweeglijkheid als de gelijkenis met zilver tot uitdrukking. In het hedendaagse Nederlands is van het kwikzilver alleen kwik overgebleven. Het Duits hanteert nog de term Quecksilber. Het chemische symbool is Hg, de afkorting van hydrargyrum (hudoor = water, argyros = zilver). In oude tijden werd kwik vooral gebruikt voor de winning van goud en zilver (die erin oplossen) uit ertsen en ook voor de terugwinning van goud uit goudbrokaat. Sinds de Middeleeuwen worden kwikverbindingen als geneesmiddel gebruikt; de toepassing als genees- en desinfectiemiddelen is vooral door Paracelsus (begin 16e eeuw) gepropageerd. Voorkomen Het gemiddelde kwikgehalte van de aardkorst bedraagt ongeveer 0,5 mg/kg. Het metaal is echter grotendeels gelokaliseerd op een aantal plaatsen vanwaar het ook wordt gewonnen. Van oudsher bekende vindplaatsen zijn Almadén (Spanje), Monte Amiata (Italië)

2 008 2 Kwik en Idrija (Slowenië). Verder komt kwik in aanzienlijke hoeveelheden voor in de USSR, Algerije, China, de VS, Canada en Mexico. In zeewater bedraagt het gehalte 0,03 µg/l, hetgeen inhoudt dat de hoeveelheid kwik in de oceanen ton bedraagt. In gesteenten komt het voornamelijk voor als cinnaber (kwiksulfide, HgS), voor een klein gedeelte ook als het vrije metaal. Kwikerts kan tot 12-14% Hg bevatten; meestal echter bedraagt het kwikgehalte niet meer dan enkele procenten. Produktie De jaarlijkse produktie heeft lang in de buurt van ton gelegen, maar neemt de laatste jaren wat af. Italië en Joegoslavië leveren thans vrijwel geen kwik meer. De Europese markt wordt voornamelijk bediend door Spanje, Algerije en de Volksrepubliek China; voor de wereldproduktie zijn vooral de USSR en in wat mindere mate ook de VS van belang. Kwik wordt uit erts gewonnen door dit aan de lucht te verhitten, waarbij het zwavel wordt geoxideerd en het metaal vrijkomt. Het erts wordt ook wel verhit in aanwezigheid van kalk, zodat het zwavel wordt gebonden. Eigenschappen: vloeibaar, zilverglanzend metaal; smeltpunt 38,9 C; kookpunt 356,7 C; dichtheid 13,57 g/ml; oplosbaarheid 0,02-0,03 mg/l. Kwik behoort tot de soortelijk zeer zware metalen. Ook kwikverbindingen bezitten een grote dichtheid (de meeste meer dan 6; verscheidene meer dan 8 g/cm 3 ). Kwik is een edel metaal; de reactiviteit is gering (vergelijkbaar met die van zilver). Het is meestal tweewaardig, soms eenwaardig. Vaak wordt nog gesproken van mercuri- resp. mercuro-verbindingen. Kwik kan zich met een aantal metalen verbinden tot amalgamen,

3 Kwik die wel de chemische eigenschappen van de componenten bezitten maar niet de fysische; zo is de kwikdampspanning van kwikamalgamen verwaarloosbaar klein. Reeds bij lage gehalten aan andere elementen zijn deze amalgamen niet meer vloeibaar. Alle oplosbare kwikverbindingen zijn buitengewoon giftig. Kwik blokkeert allerlei plaatsen waar tweewaardige kationen in het lichaam een functie hebben en bezit bovendien een zeer sterke activiteit ten opzichte van SH-groepen die in eiwitten en peptiden voorkomen, waardoor vaak ook de functies van deze eiwitten worden verstoord of geblokkeerd. Kwikionen worden zeer gemakkelijk door levende organismen, vooral bacteriën, gemethyleerd. De methylering wordt gekatalyseerd door cobalamine (vitamine B 12 ). Het gemethyleerde kwikion CH 3 Hg +, wordt in tegenstelling tot anorganische kwikverbindingen vrijwel volledig door de darm opgenomen. Het kan daarna o.a. in de hersenen doordringen en ook de placentabarrière passeren. Kwikvergiftigingen uiten zich vooral door aantasting van het centrale zenuwstelsel (met als gevolgen o.a. mentale achteruitgang en blindheid). Ook het uitvallen van gebitselementen moet worden genoemd als symptoom van (chronische) kwikvergiftiging. De biologische halfwaardetijd, d.w.z. de tijd die verloopt tot de helft van de in het lichaam aanwezige hoeveelheid is uitgescheiden, is voor kwik relatief lang (vaak wordt een tijd van 70 dagen genoemd). Metallisch kwik is bij opname via de mond niet giftig doordat het niet wordt opgenomen. Wel zeer giftig zijn kwikdampen (inhalatie). Om die reden dient gemorst kwik altijd snel te worden verwijderd of onschadelijk te worden gemaakt door het te bestrooien met een mengsel van soda en bloem van zwavel; er zijn ook zgn. spill kits in de handel voor hetzelfde doel. Voor zover men weet vervult kwik geen essentiële functie in het menselijk lichaam of in andere organismen. Toepassingen Een aanzienlijk deel van het gewonnen kwik wordt na zuivering door destillatie als zodanig toegepast, bijvoorbeeld als elektrodemateriaal bij de elektrolytische bereiding van waterstof, chloor en

4 008 4 Kwik natronloog uit zoutoplossingen (chloor-alkali-proces; in ons land nog beoefend te Hengelo). Verder in velerlei instrumenten (thermometers!), in kwiklampen, batterijen en in de conserverende tandheelkunde (het voor vullingen gebruikte amalgaam bestaat voor de helft uit kwik). Ook in vuurtorens wordt kwik toegepast (de draaibare prisma s van het lichthuis drijven op kwik). De toepassing bij het winnen van goud en zilver is van zeer ondergeschikt belang geworden. Anorganische kwikverbindingen vinden toepassing als katalysator (bijvoorbeeld bij de bereiding van aceetaldehyde en vinylchloride uit acetyleen, en op laboratoriumschaal bij de eiwitbepaling volgens Kjeldahl). Sublimaat (kwik(ii)chloride) is een ontsmettings- en desinfectiemiddel en vindt al zeer lang als zodanig toepassing. Voor ontsmettings- en desinfectiedoeleinden worden verscheidene organische kwikverbindingen gebruikt zoals mercurochroom (een kwikderivaat van dibroomfluoresceïne) voor huiddesinfectie, fenylkwikacetaat in de papierindustrie om slijmvorming door bacteriën tegen te gaan, methylkwikbenzoaat als ontsmettingsmiddel voor zaaizaad, ethylkwikbromide voor pootaardappelen en merthiolaat (het ortho-ethylkwikderivaat van natriumbenzoaat) voor conservering van vloeistoffen in het laboratorium. Vanwege de zeer giftige en/of milieuverontreinigende eigenschappen zijn deze kwikverbindingen in een aantal gevallen vervangen door andere verbindingen. Voorts moet het gebruik van kwik in bepaalde verfsoorten (onderwaterverf) worden genoemd, en tot slot het gebruik van kwikfulminaat ( knalkwik, Hg(ONC) 2 ) als initiator bij de explosieventechniek. Ongelukken met en milieuverontreiniging door kwikverbindingen Als gevolg van menselijke activiteiten (verbruik van kwik en kwikverbindingen; benutting van fossiele energiebronnen) wordt jaarlijks ca ton kwik in het milieu gebracht. Deze hoeveelheid is van dezelfde orde van grootte als de hoeveelheid kwik die door natuurlijke oorzaken (verwering van gesteenten, vulkanische erupties) aan het milieu wordt toegevoegd. Na verloop van

5 Kwik tijd komt dit kwik in de oceanen terecht. Men heeft berekend dat de toename van het kwikgehalte in de wereldzeeën, zelfs indien men aanneemt dat dit in de bovenste 200 meter aanwezig blijft, uiterst gering is (0,03 % per jaar). In werkelijkheid sedimenteert kwik, evenals andere elementen, na verloop van tijd op de bodem der oceanen, zodat de toename geringer zal zijn dan 0,03% per jaar. Het kwikgehalte van bepaalde binnenwateren en van zeewater dichtbij de kust van sterk geïndustrialiseerde gebieden is wel gestegen. Milieuverontreiniging met kwik kan dan ook beter als een lokaal probleem worden gekarakteriseerd dan als een mondiaal probleem. Bekend zijn de vergiftigingen in Japan (Minamata, Niigata) als gevolg van plaatselijke kwiklozingen door een fabriek die aceetaldehyde en vinylchloride vervaardigde. Een zeer ernstig ongeluk was de massale kwikvergiftiging in Irak als gevolg van het consumeren van zaaigoed dat met een kwikpreparaat was behandeld (6530 personen vergiftigd; 459 doden). In bepaalde gebieden is het in het verleden nodig gebleken, maatregelen te nemen om kwiklozingen te verminderen of te stoppen. Dat zulke maatregelen succes kunnen opleveren is gebleken in Zweden, waar strenge restrikties ten aanzien van het gebruik van kwikverbindingen in de papier- en chloor-alkali-industrie een scherpe daling van het kwikgehalte in binnenwateren en in de aldaar levende vis tot gevolg hadden. Ook roofvogels die, door hun plaats aan het eind van de voedselketen de eerste slachtoffers van deze kwiklozingen waren, kwamen weer op de oorspronkelijke plaatsen terug. Kwik in voedsel Sporen kwik worden vooral in vis gevonden. Voor zeevis kunnen de natuurlijke gehalten enkele tienden milligrammen per kg bedragen; vooral in grote zeevissen zoals tonijn, haai en zwaardvis vindt men vaak vrij hoge waarden. Als gevolg van lokale belasting met kwik zijn de gehalten aan kwik in vis vaak verhoogd. Voor een consumptievis zoals kabeljauw worden in de Noordelijke Noordzee gehalten van omstreeks 0,05 mg kwik per kg vis gevonden; vlak onder de Nederlandse kust (bij de

6 008 6 Kwik Rijnmond) echter 0,25 mg/kg. In zoetwatervis zijn de gehalten vaak veel hoger; waarden boven 1 mg/kg zijn daar geen uitzondering. Kwikgehalten in vlees, melk en zuivelprodukten zijn zeer laag en in planten nog lager, met uitzondering van enkele soorten paddestoelen (ook eetbare). Voor de berekening van de kwikopname via het voedsel kan vrijwel worden volstaan met de waarden voor vis en visprodukten. Onder invloed van de alarmerende berichten uit Japan omstreeks 1970 is ook in Nederland een zekere beduchtheid ontstaan ten aanzien van het eten van vis. In de Verenigde Staten en in Canada werd in die tijd een grenswaarde van 0,5 mg per kg gehanteerd voor het kwikgehalte van consumptievis. Later bleek echter dat de toelaatbare grenswaarde tot 1,5 mg/kg kon worden verhoogd zonder enig risico voor de consument. Een Expert Committee on Food Additives, uitgaande van de Food and Agriculture Organization (FAO) en de World Health Organization (WHO) stelde in 1972 een voorlopige norm voor de wekelijkse opname van kwik. Deze hoeveelheid mocht maximaal 0,3 mg bedragen, waarvan ten hoogste 0,2 mg in de vorm van methylkwik. De in Nederland per week opgenomen hoeveelheden blijven hier duidelijk onder (0,035 mg; maximaal 0,170 mg). Een opname van 0,2 mg methylkwik wordt bereikt bij een consumptie van 1 kg zeevis, aangenomen dat het gehalte aan methylkwik hierin 0,2 mg per kg bedraagt (meestal ligt dit lager). Seleen als antagonist van kwik Uit verscheidene experimenten is gebleken dat het element seleen de giftige werking van kwik opheft of op zijn minst tegengaat. Ook vond men dat personen die gedurende lange tijd aan hoge kwikbelastingen werden blootgesteld (arbeiders in kwikmijnen) in sterke mate seleen gaan cumuleren. Dit geldt ook voor zeezoogdieren die zich in met kwik verontreinigde wateren bevinden. Nog steeds is het mechanisme van deze beschermende werking niet geheel duidelijk; wel weet men dat in deze gevallen kwik en seleen in een atomaire verhouding van 1:1 in de weefsels voorkomen. Voor wat betreft zeevis geniet de consument een natuurlijke be-

7 Kwik scherming tegen kwik door de relatief hoge seleengehalten die hierin voorkomen. Bijna altijd is (op atomaire basis) meer seleen dan kwik aanwezig. Vermeld dient te worden dat in de voorlopige FAO/WHO-norm voor de aanvaardbare wekelijkse kwikopname nog geen rekening is gehouden met het antagonerende effect van seleen (een effect dat toen nog maar enkele jaren bekend was). Bij acute vergiftigingen en bij zeer hoge chronische belasting met kwikverbindingen moet men echter aannemen dat seleencumulatie als beschermend mechanisme tekort schiet, zodat inderdaad een kwikvergiftiging kan optreden. Wettelijke maatregelen Ten aanzien van het kwikgehalte van voedingsmiddelen worden in Nederland thans geen grenswaarden gehanteerd. De toepassing van kwikhoudende bestrijdingsmiddelen is verboden (een dergelijk verbod geldt trouwens in de gehele EG). Enkele speciale toepassingen, die in hoofdzaak de ontsmetting van enkele zaaizaden en van pootaardappelen betreffen, zijn hiervan uitgezonderd. Voor wat betreft de damp van metallisch kwik, anorganische en organische kwikverbindingen wordt in Nederland een MAC-waarde van 0,05 mg/m 3 (tijdgewogen gemiddelde; uitgedrukt als Hg) gehanteerd. Dit is maximaal aanvaarde concentratie in de werksituatie (8 uur per dag, 5 dagen per week). Deze waarde komt overeen met de internationaal gehanteerde. Uitzonderingen vormen kwikalkylverbindingen, waarvoor een MAC-waarde van 0,01 mg/m 3 geldt. In de Warenwet zijn eisen vastgelegd ten aanzien van de afgifte van een aantal zware metalen waaronder kwik door speelgoed (Speelgoedbesluit). Analyse van sporen kwik (in grond- en watermonsters, biologisch materiaal, voedingsmiddelen): Vlamloze atomaire absorptiespectroscopie (AAS) is in vele gevallen het aangewezen middel om lage kwikgehalten te bepalen. Het aanwezige kwik wordt in dampvorm gebracht en vervolgens door een

8 008 8 Kwik cuvet gezogen of gepompt dat in de lichtweg van een kwiklamp is opgesteld. Door middel van voorconcentratie op een goudfilter of in een permanganaatoplossing kunnen ook zeer lage concentraties (bijvoorbeeld in oppervlaktewater) worden gemeten. Naast vlamloze AAS is neutronenactiveringsanalyse een uitstekende methode voor het bepalen van lage kwikgehalten. Deze methode is evenwel slechts op twee plaatsen in Nederland uitvoerbaar. Kwikdamp kan op eenvoudige wijze worden gemeten met een Drägerbuisje. De meting berust op reactie van elementair kwik met Cu 2 I 2, waarbij een geeloranje complex ontstaat. Literatuur Gmelins Handbuch der anorganischen Chemie Quecksilber. Teil A, Lieferung 1 (1960). Ullmanns Encyklopädie der technischen Chemie, 4e druk, band 19, p (1980). J. H. Koeman, Kwikpraat. Voeding 36 (1975) A. Ruiter

door prof. dr. A. Ruiter Scientifix, Willem de Zwijgerlaan 5, 3722 JR Bilthoven

door prof. dr. A. Ruiter Scientifix, Willem de Zwijgerlaan 5, 3722 JR Bilthoven 156 1 Kwik door prof. dr. A. Ruiter Scientifix, Willem de Zwijgerlaan 5, 3722 JR Bilthoven Dit artikel is een herziening van Chemische Feitelijkheid nr. 008 (februari 1983). 1. Inleiding 156 3 2. Enkele

Nadere informatie

Kwikdamp in omgevingslucht van Paramaribo. Kwikdampnormen in de omgevingslucht. Kwikdamp concentraties in Paramaribo

Kwikdamp in omgevingslucht van Paramaribo. Kwikdampnormen in de omgevingslucht. Kwikdamp concentraties in Paramaribo Introductie wat is kwik, vindplaatsen, toxiciteit Bronnen mobilisatie, species en transportafstand Kwikdampnormen in de omgevingslucht milieu en gezondheidsnormen bij inademing kwikdamp Kwikdamp concentraties

Nadere informatie

Tri- en tetrachlooretheen

Tri- en tetrachlooretheen 067 1 Tri- en tetrachlooretheen Inleiding Trichlooretheen (trichloorethyleen of tri) en tetrachlooretheen (tetrachloorethyleen of perchloorethyleen of per) zijn kleurloze, vluchtige, niet brandbare vloeistoffen

Nadere informatie

Chemische en fysische eigenschappen

Chemische en fysische eigenschappen 045 1 Seleen Inleiding Seleen werd door Berzelius in 1817 als element ontdekt. De naam is afgeleid van de Griekse godin van de maan (Seléne). De belangstelling voor seleen als spoorelement is de laatste

Nadere informatie

1. IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE ONDERNEMING

1. IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE ONDERNEMING 1. IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE ONDERNEMING Productnaam : Artikelnummer : - Firma naam : Tippoint Trading BV Straat : Hogebrinkerweg 27 Postcode : 3871 KM Plaats : Hoevelaken Tel.

Nadere informatie

Bepaling van het Biochemisch Zuurstofverbruik (BZV) in oppervlaktewater

Bepaling van het Biochemisch Zuurstofverbruik (BZV) in oppervlaktewater Bepaling van het Biochemisch Zuurstofverbruik (BZV) in oppervlaktewater april 2005 One Cue Systems Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt zonder schriftelijke toestemming

Nadere informatie

benzo(a)pyreen of Naam, formule, eigenschappen

benzo(a)pyreen of Naam, formule, eigenschappen 006 1 Benzo(a)pyreen Benzo(a)pyreen (BaP) is in het nieuws geweest door de werkelijke of vermeende besmetting van voedingsmiddelen zoals groenten en koffie. Het is een van de ongeveer honderd bekende polycyclische

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Veiligheidsinformatieblad voor chemische producten volgens EG-richtlijn 2001/58/EG Datum: 10 juli 1995 Herzien: 19 april 2005 Blad 6/1 1. Identificatie van het product en van

Nadere informatie

Oefenopgaven CHEMISCHE INDUSTRIE

Oefenopgaven CHEMISCHE INDUSTRIE Oefenopgaven CEMISCE INDUSTRIE havo OPGAVE 1 Een bereidingswijze van fosfor, P 4, kan men als volgt weergeven: Ca 3 (PO 4 ) 2 + SiO 2 + C P 4 + CO + CaSiO 3 01 Neem bovenstaande reactievergelijking over

Nadere informatie

Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor je gezondheid. Op je werk, maar ook thuis zijn veel meer gevaarlijke stoffen dan je denkt.

Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor je gezondheid. Op je werk, maar ook thuis zijn veel meer gevaarlijke stoffen dan je denkt. Gevaarlijke stoffen Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor je gezondheid. Op je werk, maar ook thuis zijn veel meer gevaarlijke stoffen dan je denkt. Giftig Een stof is giftig als deze

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT

ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT Naam: Klas: Datum: 1 Situering van het biotoop Plaats: Type water: vijver / meer / ven / moeras/ rivier / kanaal / poel / beek / sloot / bron Omgeving: woonkern / landbouwgebied

Nadere informatie

Het lezen van de etiketten

Het lezen van de etiketten Terug naar vorige hoofdstuk Terug naar inhoudsopgave Verder naar volgende hoofdstuk Het lezen de etiketten De inhoud dit hoofdstuk: Vergelijkende voedsel analyses Wat er in de wet staat - en wat niet Mineralen

Nadere informatie

Gebruik van kwik. in de goudwinning

Gebruik van kwik. in de goudwinning Gebruik van kwik in de goudwinning Kwikgebruik bij goudwinning Het gebruik van kwik voor het winnen van goud wordt wereldwijd als een ernstig (milieu)probleem gezien Kleinschalige goudwinning vindt plaats

Nadere informatie

Het Minamata Verdrag Korte Nederlandse toelichting op het verdrag

Het Minamata Verdrag Korte Nederlandse toelichting op het verdrag Het Minamata Verdrag Korte Nederlandse toelichting op het verdrag Nationaal Instituut voor Milieu en Ontwikkeling in Suriname Augustus 2015 Inhoud Inhoud... 1 1 INTRODUCTIE... 2 2 INHOUD MINAMATA VERDRAG...

Nadere informatie

Ingrediënten volgens verordening (EG) nr.648/2004 NTA-zouten 5%-15% Anionogene oppervlakteactieve stoffen < 5%

Ingrediënten volgens verordening (EG) nr.648/2004 NTA-zouten 5%-15% Anionogene oppervlakteactieve stoffen < 5% Veiligheidsinformatieblad 1. Identificatie van het product en van de vennootschap. Product benaming. ReduClean Toepassing: Middel om ReduSol en ReduHeat van tuinbouwkassen te verwijderen Producent: Mardenkro

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD. Veiligheidsinformatieblad voor producten volgens de EG-richtlijn 91/155 EEG Datum: Oktober 2001 Blad 7/1 BIO TRISSOL

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD. Veiligheidsinformatieblad voor producten volgens de EG-richtlijn 91/155 EEG Datum: Oktober 2001 Blad 7/1 BIO TRISSOL VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Veiligheidsinformatieblad voor producten volgens de EG-richtlijn 91/155 EEG Datum: Oktober 2001 Blad 7/1 1) Identificatie van het product en van het bedrijf. - Productnaam : Bio

Nadere informatie

Productnaam Zône Brandspiritus 85%

Productnaam Zône Brandspiritus 85% 1. Identificatie van het product Productnaam : Brandspiritus 85% Tel.nr.voor noodgevallen : Nationaal Vergiftigingen Centrum Tel.nr: 030-2748888 (Uitsluitend voor een behandelend arts bij vergiftiging)

Nadere informatie

Labanalyse in de voedingsmiddelenindustrie, ook een kwestie van chemie. Ron Davidse Cargill B.V. Rotterdam, 31 maart 2011 www.cargill.

Labanalyse in de voedingsmiddelenindustrie, ook een kwestie van chemie. Ron Davidse Cargill B.V. Rotterdam, 31 maart 2011 www.cargill. Labanalyse in de voedingsmiddelenindustrie, ook een kwestie van chemie. Ron Davidse Cargill B.V. Rotterdam, 31 maart 2011 www.cargill.com Waarom analyseren we voedingsmiddelen? Eisen van overheidswege

Nadere informatie

Wat is kwik? Waar kan je het vinden?

Wat is kwik? Waar kan je het vinden? Wat is kwik? Kwik is een metaal dat in de natuur wordt teruggevonden en dat bestaat in drie verschillende vormen (metallisch, organische en anorganisch) welke verschillende eigenschappen, toepassingen

Nadere informatie

Paragraaf 1: Fossiele brandstoffen

Paragraaf 1: Fossiele brandstoffen Scheikunde Hoofdstuk 2 Samenvatting Paragraaf 1: Fossiele brandstoffen Fossiele brandstof Koolwaterstof Onvolledige verbranding Broeikaseffect Brandstof ontstaan door het afsterven van levende organismen,

Nadere informatie

VOGELVLUCHT Laatste herziening: 16/10/2007, Versie 1.0 pagina 1 / 5

VOGELVLUCHT Laatste herziening: 16/10/2007, Versie 1.0 pagina 1 / 5 Laatste herziening: 16/10/2007, Versie 1.0 pagina 1 / 5 1 IDENTIFICATIE VAN HET PREPARAAT EN DE ONDERNEMING Productnaam: Toepassing: Leverancier: Vogelafweermiddel Koppert B.V. Veilingweg 17 2651 BE Berkel

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Print datum 04-04-2008 10.150.00 - Brake Cleaner AL 1 Van 6

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Print datum 04-04-2008 10.150.00 - Brake Cleaner AL 1 Van 6 Print datum 04-04-2008 10.150.00 - Brake Cleaner AL 1 Van 6 A.P. Logistics Labradordreef 6 3565 AN Utrecht 1. IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE ONDERNEMING 01. Productcode en naam 10.150.00

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD 1. IDENTIFICATIE VAN HET PREPARAAT EN DE VENNOOTSCHAP/ONDERNEMING Handelsnaam Wecoline Clean n Easy Hygiënisch Stofnaam Soort stof Gebruik van de stof Ethanol 80% geden. IPA [consument] preparaat desinfectiemiddel,

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD PODISAN

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD PODISAN VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD PODISAN 1 Identificatie van het product en de onderneming pag. 1/5 1.1 productnaam: PODISAN 1.2 CAS-nr: zie samenstelling 1.3 EINICSnr: zie samenstelling 1.4 ANNEX-1 nr: zie samenstelling

Nadere informatie

BEPALING VAN VELDGEMETEN VERDELINGSFACTOREN VAN ZWARE METALEN BIJ BODEMVERONTREINIGING IN VLAANDEREN

BEPALING VAN VELDGEMETEN VERDELINGSFACTOREN VAN ZWARE METALEN BIJ BODEMVERONTREINIGING IN VLAANDEREN BEPALING VAN VELDGEMETEN VERDELINGSFACTOREN VAN ZWARE METALEN BIJ BODEMVERONTREINIGING IN VLAANDEREN Samenvattende gegevens overgenomen uit een studie in opdracht van OVAM uitgevoerd door: Erik Smolders,

Nadere informatie

Veiligheidsinformatieblad

Veiligheidsinformatieblad Agialube BioCleaner 1. Identificatie van de stof of het mengsel en van de onderneming - Informatie over het product - Handelsnaam: Agialube BioCleaner - Artikelnummer: 074 - Toepassing van de stof / van

Nadere informatie

Autogeen snijden. Het proces en de gassen

Autogeen snijden. Het proces en de gassen Laskennis opgefrist (nr. 36) Autogeen snijden. Het proces en de gassen Het autogeensnijden is in de metaalindustrie nog altijd het meest toegepaste thermische snijproces. Deze populariteit ontleent het

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD WOLSIT KD10

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD WOLSIT KD10 VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD WOLSIT KD10 1. Identificatie van het product en informatie Handelsnaam Toepassing : Wolsit KD10 : Houtverduurzamingsproduct Producent : Dr. Wolman GmbH, Postbus 1160, D-76545

Nadere informatie

De handel tussen België en de Verenigde Staten: enkele cijfers. http://economie.fgov.be

De handel tussen België en de Verenigde Staten: enkele cijfers. http://economie.fgov.be De handel tussen België en de Verenigde Staten: enkele cijfers De goederenuitvoer naar de VS in 2014 De Belgische goederenuitvoer naar de VS bedroeg 19,18 miljard euro, een toename in lopende prijzen met

Nadere informatie

Uraanhexafluoride in de splijtstofcyclus

Uraanhexafluoride in de splijtstofcyclus 022 1 Uraanhexafluoride Na het vergaan van het Franse vrachtschip de Mont Louis op 25 augustus 1984 voor de Belgische kust bij Oostende is vooral aandacht besteed aan de berging van een deel van de lading,

Nadere informatie

Bijeenkomst PN DA. Hans Smeets. Adviseur DLV plant BV

Bijeenkomst PN DA. Hans Smeets. Adviseur DLV plant BV Bijeenkomst PN DA Jongenelen oktober 2013 Hans Smeets. Adviseur DLV plant BV Waarom een grondanalyse? Inzicht krijgen in de beschikbare voeding voor de plant; Hoofdelementen; Sporenelementen; ph van de

Nadere informatie

Fysische en chemische eigenschappen

Fysische en chemische eigenschappen 037 1 Chloor Inleiding Het element chloor (samenstelling Cl 2 ) is een van de tien stoffen die wereldwijd in de grootste hoeveelheden worden geproduceerd. In 1986 was de wereldproduktie 30 miljoen ton

Nadere informatie

Product naam: MM00156

Product naam: MM00156 Product naam: MM00156 Specificaties MM00156: Levensduur: 10000u Wattage: 23.00W Kleur: 2700K (warmwit) Lumen: 1371 lu RA: 82 Lamp soort: Globe Lampvoet: E27 Lengte: Diameter: Gewicht: Spanning: Beschermingsklasse:

Nadere informatie

: Emulsie cleaner/reiniger

: Emulsie cleaner/reiniger 1. IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE VENNOOTSCHAP/ONDERNEMING Identificatie van de stof of het preparaat Productbenaming : Gebruik van de chemische stof/preparaat : Emulsie cleaner/reiniger

Nadere informatie

HSE guidelines december 2012 KWIK HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS

HSE guidelines december 2012 KWIK HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS H HSE guidelines december 2012 KWIK HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS Werk veilig of werk niet Bij werkzaamheden aan gesloten installaties en systemen zijn strikte procedures

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD PODISEPT

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD PODISEPT VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD PODISEPT 1 Identificatie van het product en de onderneming pag. 1/5 1.1 productnaam: PODISEPT 1.2 CAS-nr: zie samenstelling 1.3 EINICSnr: zie samenstelling 1.4 ANNEX-1 nr: zie

Nadere informatie

VEILIGHEIDS- INFORMATIE- BLAD

VEILIGHEIDS- INFORMATIE- BLAD VEILIGHEIDS- INFORMATIE- BLAD COLORSIL VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD 1.- IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE VENNOOTSCHAP/ONDERNEMING 1.1 Productbenaming: COLORSIL 1.2 Fabrikant: COSENTINO

Nadere informatie

Instructie gevaarlijke stoffen algemeen:

Instructie gevaarlijke stoffen algemeen: Instructie gevaarlijke stoffen algemeen: Doel Het doel van deze instructie is om gevaarlijke stoffen in het algemeen te bespreken om de werknemers bewust te maken van de alom aanwezige gevaren en hoe hiermee

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD pagina 1/6 1. Identificatie van de stof/het mengsel en van het bedrijf/de onderneming 1.1 Productidentificatie Handelsnaam: HY-Bond Zinc Phosphate Cement "VLOEISTOF" 1.2 Relevant geïdentificeerd gebruik

Nadere informatie

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2001-I VAK: SCHEIKUNDE 1,2 EXAMEN: 2001-I

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2001-I VAK: SCHEIKUNDE 1,2 EXAMEN: 2001-I UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2001-I VAK: SCHEIKUNDE 1,2 NIVEAU: VWO EXAMEN: 2001-I De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen.

Nadere informatie

Veiligheidsinformatieblad

Veiligheidsinformatieblad NEO ONTSTOPPER Pagina 1 van 6 1 IDENTIFICATIE VAN HET PREPARAAT EN VAN DE ONDERNEMING Productnaam Toepassing : NEO Ontstopper : voorkomt en behandelt verstoppingen Leverancier : NEO Chemie BV Adres : Zandwilg

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Veiligheidsinformatieblad voor chemische producten volgens EG-richtlijn 2001/58/EG Datum: 12 juni 1995 - Herzien: 12 april 2005 Blad 5/1 1. Identificatie van het product en van

Nadere informatie

Veiligheidsinformatieblad volgens richtlijn 91/155/EEG

Veiligheidsinformatieblad volgens richtlijn 91/155/EEG Pagina 1 van 5 1 Identificatie van de stof of het preparaat en van de vennootschap/onderneming Handelsnaam : KNAUF LFP 235 NAW fabrikant : KNAUF BV Mesonweg 8-12 3542 AL UTRECHT NEDERLAND Telefoon fabrikant

Nadere informatie

gas onder druk Als het gas vrijkomt, bereikt het zeer snel een concentratie in de lucht die gevaarlijk is voor de gezondheid.

gas onder druk Als het gas vrijkomt, bereikt het zeer snel een concentratie in de lucht die gevaarlijk is voor de gezondheid. Algemene gegevens CAS nr: 7803-51-2 EU-etikettering: R-zinnen: 12, 17, 26, 34, 50 S-zinnen: (1/2), 28, 36/37, 45, 61, 63 licht ontvlambaar zeer giftig milieugevaarlijk CLP(EU-GHS): Signaalwoord: GEVAAR

Nadere informatie

Samenvatting Chemie Overal 3 havo

Samenvatting Chemie Overal 3 havo Samenvatting Chemie Overal 3 havo Hoofdstuk 1: Stoffen 1.1 Zwart goud Aardolie Aardgas, aardolie en steenkool heten ook wel fossiele brandstoffen. Bij verbranding komt veel energie vrij, maar er ontstaan

Nadere informatie

Identificatie van de stof of het preparaat Productbenaming : DAMPENING SYSTEM CLEANER Gebruik van de chemische stof/preparaat. : Rubberdoekwasmiddel

Identificatie van de stof of het preparaat Productbenaming : DAMPENING SYSTEM CLEANER Gebruik van de chemische stof/preparaat. : Rubberdoekwasmiddel 1. IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE VENNOOTSCHAP/ONDERNEMING Identificatie van de stof of het preparaat Productbenaming : Gebruik van de chemische stof/preparaat : Rubberdoekwasmiddel

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Pagina 1

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Pagina 1 Pagina 1 1. Identificatie van de stof of het preparaat en van de vennootschap / onderneming Productbenaming: Plasticrète deel A : P- Cast A02 Gebruik: Diverse industriële toepassingen. Verantwoordelijke

Nadere informatie

De klassieke oranje HSID-symbolen vervallen en worden vervangen door de nieuwe GHS/CLP-pictogrammen.

De klassieke oranje HSID-symbolen vervallen en worden vervangen door de nieuwe GHS/CLP-pictogrammen. GEMEENSCHAPPELIJKE PREVENTIEDIENST Gevaarlijke stoffen - etikettering De klassieke oranje HSID-symbolen vervallen en worden vervangen door de nieuwe GHS/CLP-pictogrammen. Op 31 december 2008 is de Verordening

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR CADMIUM, LOOD EN KWIK IN VISCONSERVEN

ONDERZOEK NAAR CADMIUM, LOOD EN KWIK IN VISCONSERVEN ONDERZOEK NAAR CADMIUM, LOOD EN KWIK IN VISCONSERVEN K.M. Jonker H. P.G.M. Bos J.F.M. Petersen KEURINGSDIENST VAN WAREN OOST AFDELING SIGNALERING SECTOR: LABORATORIUM Postbus 202 7200 AE Zutphen tel. 0575-588100

Nadere informatie

(*9HLOLJKHLGVLQIRUPDWLHEODGHQNUDFKWHQV((*1XPPHU

(*9HLOLJKHLGVLQIRUPDWLHEODGHQNUDFKWHQV((*1XPPHU 06'65 6$ (*9HLOLJKHLGVLQIRUPDWLHEODGHQNUDFKWHQV((*1XPPHU Nummer Intern: 125-140 Bewerkt: 08.2007 Handelsnaam: 3ODVWLNNOHEHU Versie: 1.3 Stand: 08.2007 Productnummer: Stof-Code:,GHQWLILFDWLHYDQGH6WRIHQYDQGH9HQQRRWVFKDS

Nadere informatie

Toolbox-meeting Gevaarlijke stoffen

Toolbox-meeting Gevaarlijke stoffen Toolbox-meeting Gevaarlijke stoffen Unica installatietechniek B.V. Schrevenweg 2 8024 HA Zwolle Tel. 038 4560456 Fax 038 4560404 Inleiding In het dagelijks leven kunnen we niet meer zonder chemische stoffen.

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Conform de Europese wetgeving (EC) No 1907/2006 (Reach)

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Conform de Europese wetgeving (EC) No 1907/2006 (Reach) Pagina: 1 1. Identificatie Naam van het chemische product: NPK 12+10+18S Synoniemen: NPK Meststoffen 12-10-18 Ca Naam van de leverancier: Pokon Naturado B.V. Adres van de leverancier: Dynamostraat 22-24

Nadere informatie

Eindexamen biologie pilot havo 2011 - II

Eindexamen biologie pilot havo 2011 - II Onderzoek naar het klimaat met behulp van huidmondjes Op een school in Midden-Limburg wordt een vakkenintegratieproject georganiseerd met als thema: mogelijke oorzaken voor en gevolgen van het versterkt

Nadere informatie

1 IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN DE VENNOOTSCHAP / ONDERNEMING. : F : Licht ontvlambaar

1 IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN DE VENNOOTSCHAP / ONDERNEMING. : F : Licht ontvlambaar bladzijde : 1 van 5 VEILIGHEIDSRMATIEBLAD Herziene uitgave nr : 1 Postbus 93 Beugsloepweg 9 NL-3130 AB Vlaardingen Nederland Tel. 010-4343911 Fax 010-4602436 In geval van nood : NVIC +31 (0)30 2748888

Nadere informatie

1.1 Identificatie van het preparaat: 3M ESPE ROCATEC-SOFT. 1.3 3M Artikelnummer(s): 70-2011-0758-1

1.1 Identificatie van het preparaat: 3M ESPE ROCATEC-SOFT. 1.3 3M Artikelnummer(s): 70-2011-0758-1 3M Nederland BV Industrieweg 24 NL2382 NW ZOETERWOUDE NETHERLANDS ======================================================================== VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD ========================================================================

Nadere informatie

1. Identificatie van de stof of het preparaat van de Vennootschap/onderneming.

1. Identificatie van de stof of het preparaat van de Vennootschap/onderneming. VEILIGHEIDSINFORMATIE BLAD (Volgens de EG-richtlijnen 91/155/EG) 1. Identificatie van de stof of het preparaat van de Vennootschap/onderneming. Productbenaming : Onstopper Leverancier : TechnoChemie B.V.

Nadere informatie

Amalgaam en andere vulmiddelen voor het gebit

Amalgaam en andere vulmiddelen voor het gebit 133 1 Amalgaam en andere vulmiddelen voor het gebit Marga van Zundert 1. Inleiding 133 3 2. Voor- en nadelen van amalgaamgebruik 133 4 3. Toxiciteit van amalgaam 133 5 4. Risicogroepen 133 7 5. Milieubelasting

Nadere informatie

Omega-3 vetzuren: wat... waarom... waar...

Omega-3 vetzuren: wat... waarom... waar... Omega-3 vetzuren: wat... waarom... waar... Op uw gezondheid! U bent baas over uw eigen lichaam. Gelukkig maar. Dat brengt natuurlijk een zekere verantwoordelijkheid met zich mee. Alles wat u eet en drinkt

Nadere informatie

Veiligheidsinformatieblad volgens richtlijn 91/155/EEG

Veiligheidsinformatieblad volgens richtlijn 91/155/EEG 1. Identificatie van product en firma Productnaam: Firma: Informatie telefoon: Multi-C-Activatorpasta Multident Dental Depot BV Ravelijn 32 3905 NV Veenendaal 0318 510 4000 2. Samenstelling en bestanddeel

Nadere informatie

1. IDENTIFICATIE VAN HET PREPARAAT EN DE VENNOOTSCHAP/ONDERNEMING. De Regge 26 8253 PG Dronten Telefoonnummer 035-6015265 Faxnummer 036-5317459

1. IDENTIFICATIE VAN HET PREPARAAT EN DE VENNOOTSCHAP/ONDERNEMING. De Regge 26 8253 PG Dronten Telefoonnummer 035-6015265 Faxnummer 036-5317459 025004 Ster Kennelreiniger CF 1. IDENTIFICATIE VAN HET PREPARAAT EN DE VENNOOTSCHAP/ONDERNEMING 01. Productcode en naam 025004 Ster Kennelreiniger CF 02. Leverancier BTT BV Bedrijfsnaam BTT BV Adres De

Nadere informatie

31 ste Vlaamse Chemie Olympiade 2013-2014

31 ste Vlaamse Chemie Olympiade 2013-2014 31 ste Vlaamse Chemie Olympiade 2013-2014 2 de ronde 26 februari 2014 Je naam en voornaam: Je adres: De naam van je school: Het adres van je school: Je leerjaar: Aantal lesuren chemie per week die je dit

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Op basis van richtlijn 91/155/EEG van de Commissie der Europese Gemeenschappen

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Op basis van richtlijn 91/155/EEG van de Commissie der Europese Gemeenschappen 1.Identificatie van de stof of het preparaat en van de firma 1.1 Identificatie van de stof of het preparaat: Synoniemen: R 134 a UN :3159 No CAS : 000811-97-2 No index CE S.O. Code NFPA 1-0-1 No EINECS

Nadere informatie

RICHTLIJN 96/8/EG VAN DE COMMISSIE

RICHTLIJN 96/8/EG VAN DE COMMISSIE 1996L0008 NL 20.06.2007 001.001 1 Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen B RICHTLIJN 96/8/EG VAN DE COMMISSIE van 26 februari

Nadere informatie

Scale. VEILIGHEIDS- INFORMATIEBLAD opgesteld volgens het veiligheidsinformatiebladenbesluit W.M.S.

Scale. VEILIGHEIDS- INFORMATIEBLAD opgesteld volgens het veiligheidsinformatiebladenbesluit W.M.S. Scale VEILIGHEIDS- INFORMATIEBLAD opgesteld volgens het veiligheidsinformatiebladenbesluit W.M.S. 1. Identificatie van het preparaat en de onderneming. Handelsnaam : SaniWonder Scale Leverancier : Veromatic

Nadere informatie

Verzadigingsindex of Langelier index

Verzadigingsindex of Langelier index Verzadigingsindex of Langelier index Water dat gebruikt wordt om het zwembad te vullen en het suppletiewater is gewoonlijk leidingwater met een constante en bekende samenstelling. Door toevoeging van chemische

Nadere informatie

2 Concentratie in oplossingen

2 Concentratie in oplossingen 2 Concentratie in oplossingen 2.1 Concentratiebegrippen gehalte Er zijn veel manieren om de samenstelling van een mengsel op te geven. De samenstelling van voedingsmiddelen staat op de verpakking vermeld.

Nadere informatie

MATERIAL SAFETY DATA SHEET

MATERIAL SAFETY DATA SHEET 1 IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET MENGSEL EN VAN DE VENNOOTSCHAP/ONDERNEMING 1.1 Productidentificatie Product: Synoniemen: Aard: METALDEHYDE 6 % RB AGRICHIM SLAKKENDOOD / AGRICHIM ANTILIMACES (B: 7123/B);

Nadere informatie

licht ontvlambaar licht ontvlambaar

licht ontvlambaar licht ontvlambaar Tipkaart 22.5 1,2-dichloorethaan (C2H4Cl2) Algemene gegevens CAS nr: 107-06-2 EU-etikettering: R-zinnen: 45-11-22-36/37/38 S-zinnen: : 53-45 licht ontvlambaar zeer giftig CLP(EU-GHS): Signaalwoord: GEVAAR

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD overeenkomstig EG-richtlijn 2001/58/EG SAPHIRA VIOLET PHOTOPOLYMER PLAT DEV.

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD overeenkomstig EG-richtlijn 2001/58/EG SAPHIRA VIOLET PHOTOPOLYMER PLAT DEV. SAPHIRA VIOLET PHOTOPOLYMER PLAT DEV. Datum van herziening 21.12.2005 1. IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE VENNOOTSCHAP/ONDERNEMING Identificatie van de stof of het preparaat Productbenaming

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2009 tijdvak 2 biologie CSE GL en TL Deze bijlage bevat informatie. 945-0191-a-GT-2-b Informatie - Aardappels Lees eerst informatie 1 tot en met 8 en beantwoord dan vraag 37 tot en

Nadere informatie

Kennisgevingsdocument voor grensoverschrijdende afvaloverbrenging 1. Exporteur - Kennisgever Registratienr.: 3. Kennisgeving nr.

Kennisgevingsdocument voor grensoverschrijdende afvaloverbrenging 1. Exporteur - Kennisgever Registratienr.: 3. Kennisgeving nr. NL NL NL Kennisgevingsdocument voor grensoverschrijdende afvaloverbrenging 1. Exporteur - Kennisgever Registratienr.: 3. Kennisgeving nr.: Kennisgeving inzake A.i) Eenmalige overbrenging: ii) Meerdere

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD volgens Verordening (EG) Nr. 1907/2006

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD volgens Verordening (EG) Nr. 1907/2006 VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Herzieningsdatum 30.06.2010 1. Identificatie van de stof of het mengsel en van de onderneming Productinformatie Gebruik van de stof of het mengsel Cosmetische grondstof Firma:

Nadere informatie

Perfect Aqua Line Fosfor Cleaner 4300 Versie 11/2012

Perfect Aqua Line Fosfor Cleaner 4300 Versie 11/2012 1. IDENTIFICATIE Productnaam: Perfect Aqua Line Fosfor Cleaner 4300 Toepassing: Industrieel gebruik Gecombineerd ijzerfosfateer- en ontvettingsproduct voor sproei- en hogedruktoepassingen Importeur en

Nadere informatie

Het Minamata Verdrag:

Het Minamata Verdrag: Het Minamata Verdrag: Internationale ontwikkelingen voor het minimaliseren en voorkomen van kwikgebruik Farzia Hausil, NIMOS Datum: 14 maart 2013 Inhoud Key findings van het rapport UNEP Global Mercury

Nadere informatie

1 IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN DE VENNOOTSCHAP / ONDERNEMING. : F : Licht ontvlambaar

1 IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN DE VENNOOTSCHAP / ONDERNEMING. : F : Licht ontvlambaar bladzijde : 1 van 5 VEILIGHEIDSRMATIEBLAD Herziene uitgave nr : 1 Postbus 93 Beugsloepweg 9 NL-3130 AB Vlaardingen Nederland Tel. 010-4343911 Fax 010-4602436 In geval van nood : NVIC +31 (0)30 2748888

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Archaea en hyperthermofielen De levende organismen op onze aarde kunnen verdeeld worden in twee groepen, de prokaryoten en de eukaryoten. Eukaryote cellen hebben een celkern, een

Nadere informatie

Irriterend voor de ademhalingswegen Zeer irriterend voor de ogen (gevaar voor oogletsel) Buikpijn, diarree, braken

Irriterend voor de ademhalingswegen Zeer irriterend voor de ogen (gevaar voor oogletsel) Buikpijn, diarree, braken Bladzijde : 1 Verantwoordelijke verdeler : Telefoon noodgevallen EURO TABS s.c.r.i.s. Route de la Barrière 24 a Antigif centrum België B 6970 TENNEVILLE Tel : 084 / 45.70.91 070 / 245.245 Fax : 084 / 45.70.89

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Pagina 1 Handelsnaam : Kopersulfaat Pentahydraat

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Pagina 1 Handelsnaam : Kopersulfaat Pentahydraat Pagina 1 1. Identificatie van de stof of het preparaat en van de vennootschap / onderneming Productbenaming: Kopersulfaat Pentahydraat Gebruik: Diverse industriële toepassingen. Verantwoordelijke verdeler

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Veiligheidsinformatieblad voor chemische producten volgens EG-richtlijn 2001/58/EG Datum: 30 november 2006 Blad 6/1 1. Identificatie van het product en van het bedrijf Productnaam

Nadere informatie

PRODUCT VEILIGHEIDSBLAD pagina 1 van 5

PRODUCT VEILIGHEIDSBLAD pagina 1 van 5 BIJLARD BOUWCHEMIE B.V. Edisonstraat 87 2723 RT Zoetermeer tel : 079-3437538 fax: 079-3437539 e-mail: bijlard@wxs.nl datum uitgifte: 12 januari 2001 revisiedatum : 01 januari 2002 CAS-nummer: 64742-49-0

Nadere informatie

Zwavel als oorzaak van problemen? dr. Guillaume Counotte

Zwavel als oorzaak van problemen? dr. Guillaume Counotte Zwavel als oorzaak van problemen? dr. Guillaume Counotte Verslag van onderzoek naar mogelijke relatie tussen het opbrengen van baggerslib op percelen, gehalten van elementen in gras dat groeit op die percelen

Nadere informatie

Aanslag en beton verwijderaar voor industriele toepasingen.

Aanslag en beton verwijderaar voor industriele toepasingen. 1/5 Creet Aanslag en beton verwijderaar voor industriele toepasingen. Dasic International Ltd Winchester Hill Romsey Hampshire SO51 7YD UK www.dasicinter.com + (0)179 51219 + (0)179 52236 info@dasicinter.com

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Print datum 23-12-2008 00803 - Eurosan Glasreiniger 1 Van 6

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Print datum 23-12-2008 00803 - Eurosan Glasreiniger 1 Van 6 VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Print datum 23-12-2008 00803 - Eurosan Glasreiniger 1 Van 6 H.O. Eurosan Heeswijk 74 A 3417 GS Montfoort Nederland Tel 0348-420100 Fax 0348-424243 1. IDENTIFICATIE VAN DE STOF

Nadere informatie

U vint ook in bijlage het gunstige advies van de Hoge Gezondheidsraad. Gelieve de opmerkingen in verband met de bijsluiter rekening te houden.

U vint ook in bijlage het gunstige advies van de Hoge Gezondheidsraad. Gelieve de opmerkingen in verband met de bijsluiter rekening te houden. Dienst Risicobeheersing Uw brief van: Uw kenmerk: Ons kenmerk: Datum: Bijlage(n): FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu 0000363/002//7250 Telefoon Onthaal: 02/524.95.83 Fax

Nadere informatie

Vis eten: Gezonde vis of vieze vis?

Vis eten: Gezonde vis of vieze vis? Vis eten: Gezonde vis of vieze vis? Isabelle Sioen Vakgroep Maatschappelijke Gezondheidkunde Universiteit Gent Overzicht van de presentatie Gezonde aspecten van vis eten Keerzijde van de medaille: contaminanten

Nadere informatie

Uitwerkingen. T2: Verbranden en Ontleden, De snelheid van een reactie en Verbindingen en elementen

Uitwerkingen. T2: Verbranden en Ontleden, De snelheid van een reactie en Verbindingen en elementen Uitwerkingen T2: Verbranden en Ontleden, De snelheid van een reactie en Verbindingen en elementen 2008 Voorbeeld toets dinsdag 29 februari 60 minuten NASK 2, 2(3) VMBO-TGK, DEEL B. H5: VERBRANDEN EN ONTLEDEN

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Pagina 1 van 1 Volgens richtlijn: 1999/45/EC Handelsnaam : Kaliumpermanganaat

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Pagina 1 van 1 Volgens richtlijn: 1999/45/EC Handelsnaam : Kaliumpermanganaat Pagina 1 van 1 1. Identificatie van de stof of het preparaat en van de vennootschap / onderneming Productbenaming: Kaliumpermanganaat Gebruik: Diverse industriële toepassingen Verantwoordelijke verdeler

Nadere informatie

Samenvatting. Vraagstelling

Samenvatting. Vraagstelling Samenvatting Vraagstelling Op verzoek van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid leidt de Commissie Gezondheid en beroepsmatige blootstelling aan stoffen (Commissie GBBS) van de Gezondheidsraad

Nadere informatie

Productnaam Zone spiritus 85% Productnummer 305062 EAN Code 8714774305064

Productnaam Zone spiritus 85% Productnummer 305062 EAN Code 8714774305064 PRODUCTVEILIGHEIDSBLAD Productnaam Zone spiritus 85% Productnummer 305062 EAN Code 8714774305064 1. Identificatie van het product Productnaam : Zone Brandspiritus 85% Officiele stofnaam: Ethanol 85% met

Nadere informatie

Scheikunde samenvatting H1 t/m H4

Scheikunde samenvatting H1 t/m H4 samenvatting H1 t/m H4 Hoofdstuk 1 Als je stoffen bij elkaar doet, kunnen er verschillende dingen gebeuren: 1) De vaste stof waarbij een vloeistof wordt gedaan, lost op oplossing helder. 2) Wanneer we

Nadere informatie

Veiligheidsinformatieblad volgens 91/155/EEG, 93/112/EG, 2001/58/EG. datum van deze afdruk: 03.11.2002 datum laatste herziening: 10.09.

Veiligheidsinformatieblad volgens 91/155/EEG, 93/112/EG, 2001/58/EG. datum van deze afdruk: 03.11.2002 datum laatste herziening: 10.09. Bladzijde: 1/5 1 Identificatie van de stof of het preparaat en van de vennootschap/onderneming. Toepassing van het product: Desinfectiemiddel voor professioneel gebruik. Fabrikant/leverancier: JohnsonDiversey

Nadere informatie

Rekenen aan reacties (de mol)

Rekenen aan reacties (de mol) Rekenen aan reacties (de mol) 1. Reactievergelijkingen oefenen: Scheikunde Deze opgaven zijn bedoeld voor diegenen die moeite hebben met rekenen aan reacties 1. Reactievergelijkingen http://www.nassau-sg.nl/scheikunde/tutorials/deeltjes/deeltjes.html

Nadere informatie

Dit product is verkrijgbaar bij Carel Lurvink B.V. This product is available at Carel Lurvink B.V. Carel Lurvink B.V.

Dit product is verkrijgbaar bij Carel Lurvink B.V. This product is available at Carel Lurvink B.V. Carel Lurvink B.V. Dit product is verkrijgbaar bij Carel Lurvink B.V. This product is available at Carel Lurvink B.V. Carel Lurvink B.V. Marssteden 40 7547 TC Enschede, NL Postbus 450 7500 AL Enschede, NL Telefoonnummer

Nadere informatie

Samenvatting. Vraagstelling

Samenvatting. Vraagstelling Samenvatting Vraagstelling Op verzoek van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid leidt de Commissie WGD van de Gezondheidsraad gezondheidskundige advieswaarden af voor stoffen in lucht waaraan

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Volgens EG-richtlijn 91/155/EEG en NEN/ISO 11014-1

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Volgens EG-richtlijn 91/155/EEG en NEN/ISO 11014-1 VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Volgens EG-richtlijn 91/155/EEG en NEN/ISO 11014-1 1. Identificatie van het preparaat en de vennootschap/onderneming. Handelsnaam : Discoschuim 796 Leverancier : The Perfect Shine

Nadere informatie