Leve de democratie? HAVO / VWO

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Leve de democratie? HAVO / VWO"

Transcriptie

1 Leve de democratie? HAVO / VWO Korte omschrijving van de werkvorm Leerlingen doen een test: Welke democratie past bij mij? In de test staan vragen over hoe ze zouden willen dat het democratische systeem in hun ideale land geregeld zou zijn. Als ze de vragen hebben ingevuld, kunnen ze aan de hand van een puntensysteem bepalen welke bestuursvorm het beste bij hun past: een representatieve democratie, een democratie met een districtenstelsel of een directe democratie. Bij elke bestuursvorm wordt een voorbeeld van een land gegeven waar dat systeem gebruikt wordt. Aan het einde van de werkvorm verdeelt de docent het lokaal op in verschillende landen, waarbij elk land voor een andere bestuursvorm staat. De leerlingen gaan in het land staan die bij hun past. De leraar bespreekt de voor- en nadelen van de verschillende systemen. Daarbij kan hij leerlingen nog laten overlopen naar een andere bestuursvorm/land en ze laten vertellen waarom. Leerdoel Leerlingen beseffen dat er meerdere vormen van democratie zijn (en dat elke vorm zijn voor- en nadelen heeft). Duur 30 minuten Wat doet de docent? De docent print de test uit laat de leerlingen die invullen. Als iedereen klaar is, deelt de docent de puntentelling uit, waarmee de leerlingen zelf kunnen uitrekenen bij welk systeem/land ze uitkomen. Terwijl de leerlingen daarmee bezig zijn, hangt hij op verschillende plekken in het klaslokaal A4-tjes op met daarop de landen die uit de test naar voren kunnen komen: Engeland, Zwitserland, Verenigde Staten, Duitsland, Frankrijk, Nederland. Hij vraagt de leerlingen om bij hun land te gaan staan: het land waarop ze volgens de test uitkomen. Als alle leerlingen bij een land zijn gaan staan, gaat de docent kort in op de voor- en nadelen van de verschillende systemen en de argumenten van de leerlingen voor of tegen bepaalde bestuursvormen. De voor- en nadelen worden ook al opgenoemd bij de uitslagen per onderdeel van de puntentelling. Hij kan de leerlingen tijdens de bespreking eventueel nog laten overlopen naar een ander land, als ze dat willen. Wat doen de leerlingen? Leerlingen vullen de test in, berekenen hun score en gaan bij het land te gaan staan waarop ze volgens de test uitkwamen. Daarna doen ze actief mee met de bespreking van de opdracht (en lopen eventueel later nog over als ze van mening veranderen). Ontwikkelen/produceren: A4-tjes met de namen van de landen.

2 Test: Welke democratie past bij mij? Doe de Democratietest en ontdek welk land het beste bij jou past, in wat voor soort democratisch stelsel jij je het beste thuis voelt! Hieronder zie je 20 uitspraken. Kruis achter elke uitspraak aan of je het eens of oneens bent met wat er staat. Heb je over een uitspraak geen mening, dan vul je niets in. Als je klaar bent met de test, kun je lezen hoe de puntentelling werkt en hoe je je score voor elk van de vier onderdelen kunt berekenen. Uitspraken Eens Oneens A. 1. Ik vind dat je bij de Tweede Kamerverkiezingen alleen moet kunnen stemmen op iemand die bij je in de buurt woont. Het is raar als je bijvoorbeeld in Groningen woont en dan kunt stemmen op iemand die in Zeeland woont. 2. Je moet er bij verkiezingen niet zo op letten wat je van politici vindt als persoon. Je kunt beter stemmen op een partij die je goed vindt. 3. Kleine politieke partijen die minder dan vijf zetels halen, zouden eigenlijk niet in de Tweede Kamer moeten zitten, dat heeft toch geen zin. 4. Er zijn te veel verschillende partijen in de Tweede Kamer. Twee of drie partijen zou beter zijn. 5. Het zou beter zijn als er maar één partij in de regering zat. Dan kan de winnende partij na de verkiezingen meteen aan de slag in plaats van dat er eerst eindeloos onderhandeld moet worden. B. 6. Ik vind dat we de burgemeester moeten kunnen kiezen. 7. Als de burgemeester fouten maakt, dan vind ik dat we hem meteen moeten kunnen afzetten en een nieuwe kiezen. 8. We moeten de burgemeester kunnen kiezen, en ook de ministerpresident. 2

3 Uitspraken Eens Oneens 9. Nee, we moeten niet de minister-president gaan kiezen, want dan heeft de Tweede Kamer straks niks meer te zeggen. De burgers hebben hem gekozen, dus hij kan doen wat hij wil. 10. We moeten de burgemeester en de president kunnen kiezen, en ook rechters en de baas van de politie. C. 11. Ik vind dat het volk via internet moet kunnen stemmen over alle belangrijke politieke besluiten. Politici moeten dan doen wat het volk zegt. Dat is pas echte democratie! 12. Politici moeten niet voortdurend luisteren naar de kiezers. Ze moeten zelf beslissingen nemen. Burgers kiezen toch altijd voor minder belastingen en dat kan gewoon niet. 13. We moeten in dorpen en wijken politieke volksvergaderingen invoeren. Iedereen op het marktplein, en daar met zijn allen de belangrijke besluiten nemen. 14. Bij rechtszaken zouden er ook gewone burgers bij moeten zijn, die meeluisteren en die meebeslissen wat de uitspraak wordt. Bij rechters weet je nooit of je ze kunt vertrouwen. 15. Rechtspreken is een moeilijk beroep dat we aan onafhankelijke juristen moeten overlaten. Een gewone burger weet daar toch niets van af. D. 16. Het is goed als de regering voortdurend overlegt met belangenorganisaties. Dat zorgt voor een stabiel bestuur waarin met iedereen rekening wordt gehouden. Zo kan iedereen tevreden zijn. 17. Al dat gepraat in de politiek is nergens goed voor, dat gaat ten koste van duidelijkheid en daadkracht. 3

4 Uitspraken Eens Oneens 18. Politieke partijen moeten veel meer vasthouden aan hun eigen plannen. Nu is het vaak niet duidelijk waar ze voor staan, met al die compromissen. 19. De minister-president moet een sterke leider zijn. Hij moet gewoon kunnen doen wat hij wil, ook als andere partijen het niet met hem eens zijn. 20. Veranderingen in het kiesstelsel zijn nergens goed voor. Politici moeten gewoon hun werk goed doen: zorgen dat het veilig is, er minder files zijn, dat het onderwijs en de woningmarkt goed functioneren. 4

5 Puntentelling van de Democratietest Hieronder kun je voor elke uitspraak nagaan hoeveel punten je krijgt voor je antwoord (eens of oneens). NB: een hoger aantal punten betekent niet dat het antwoord beter is, en minder punten is dus ook niet slechter! A. B. C. D. Eens Oneens Eens Oneens Eens Oneens Eens Oneens Tel per onderdeel het aantal punten bij elkaar op. Kijk hieronder voor de uitslag. De Uitslag Soms lijkt het alsof je twee soorten landen hebt: democratieën en dictaturen. Maar ook tussen democratieën zijn veel verschillen, en je kunt niet echt zeggen dat het ene systeem beter is dan de andere. Ze zijn gewoon anders. Democratieën verschillen vooral op de volgende punten: A. Kiesstelsel: de manier waarop burgers hun volksvertegenwoordigers in het parlement kiezen. B. Direct kiezen van politieke bestuurders (wel of niet): bijvoorbeeld burgemeesters, wethouders, minister-president of zelfs de hoofdcommissaris van de politie. C. Burgers direct laten stemmen (wel of niet): stemmen burgers over alles mee (via referenda), of laten ze het over aan volksvertegenwoordigers? En hebben burgers iets te zeggen bij de rechtspraak? D. Politieke stijl: is de manier van politiek bedrijven gericht op overleg en compromissen, of juist op duidelijke verschillen en heldere politieke verantwoordelijkheden? 5

6 A. Kiesstelsel Verkiezingen zijn verkiezingen, zou je zeggen. Maar zo simpel is het niet. In Nederland hebben we veel kleine partijen, terwijl er in andere democratische systemen vaak maar twee of drie grote partijen zijn. 0 punten 5-30 punten Meer dan 40 punten Het Nederlandse kiesstelsel past helemaal bij jou! In het Nederlandse stelsel hebben we een evenredige vertegenwoordiging. Bij ons systeem hoort dat er meerdere belangrijke partijen zijn. Nieuwe partijen kunnen bij ons ook makkelijk in de Kamer komen. Nadeel: na de verkiezingen duurt het lang voor er een nieuwe regering is. Er is nooit één partij die zoveel stemmen heeft gekregen dat ze alleen kan regeren. Er moeten dus meer partijen in de regering en die gaan dan eerst onderhandelen over van alles. Dat heet een kabinetsformatie. Omdat partijen moeten samenwerken, krijgt geen enkele partij ooit helemaal haar zin. Daarom doen politici vaak een beetje vaag en voorzichtig: als ze precies zeggen wat ze vinden, willen de andere partijen daarna misschien niet meer met ze samenwerken. Voordeel: iedereen heeft de kans om gehoord te worden, en omdat de partijen altijd compromissen moeten sluiten, hoef je niet bang te zijn dat de nieuwe regering alles compleet anders gaat doen. Jij bent niet helemaal tevreden met het Nederlandse systeem. Je kunt beter verhuizen naar Duitsland! In Duitsland hebben ze ook een evenredige vertegenwoordiging, net als in Nederland, maar ze combineren het met een districtenstelsel. Duitsers hebben bij verkiezingen twee stemmen om uit te delen: een voor een specifieke kandidaat uit hun eigen regio, en een voor een landelijke partij. De tweede stem bepaalt hoeveel zetels elke partij in de Bondsdag krijgt, de eerste stem bepaalt welke kandidaten die zetels gaan bezetten. Verder is er in Duitsland een kiesdrempel: partijen mogen alleen in de Bondsdag (de Duitse Tweede Kamer) als ze meer dan 5% van de stemmen hebben gekregen. Partijen als de SGP, de ChristenUnie en de Partij voor de Dieren zouden in Duitsland niet in de Kamer komen. In Duitsland zijn er hierdoor maar een paar grote partijen. De rest is marginaal. Toch is er nooit een partij die de absolute meerderheid heeft; bestaat de regering altijd uit een coalitie van meerdere partijen. Jij vindt het helemaal niks hier! In Engeland voel jij je vast veel beter thuis. Engeland heeft een meerderheidsstelsel: een districtenstelsel waarbij de kandidaat met de meeste stemmen wint. De rest krijgt niks. Het land is opgedeeld in kiesdistricten. In elk district is er maar één winnaar, die krijgt dan een zetel in het Lagerhuis, de Engelse Tweede Kamer. Daarom stemmen de mensen daar vooral op kandidaten van één van de twee grootste partijen. Kleinere partijen hebben er nauwelijks een kans. Voordeel: het is onmiddellijk na de verkiezingen duidelijk welke partij de grootste is. Vaak is die partij dan zo groot, dat ze in haar eentje kan regeren. In landen met dit stelsel zijn er meestal grotere politieke verschillen, want de partijen hoeven veel minder rekening te houden met elkaar. Ook in Frankrijk en in de Verenigde Staten is er een meerderheidsstelsel. 6

7 B. Direct gekozen bestuurders In alle democratische stelsels kiezen burgers hun eigen politici. Maar in sommige landen kiezen burgers niet alleen raadsleden en Kamerleden, maar ook de burgemeester, de president en soms ook de baas van de politie. 0 punten 5-10 punten Meer dan 10 punten Je vind het Nederlandse stelsel prima zo. De burgemeester wordt bij ons niet gekozen. De volksvertegenwoordiging (Tweede Kamer, gemeenteraad en Provinciale Staten) heeft altijd het hoogste gezag. (Ook in landen als Zweden, Finland, België en Luxemburg wordt de burgemeester niet direct gekozen. In sommige landen zoals Frankrijk, wordt de burgemeester door de gemeenteraad gekozen) Jij wilt de burgemeester wel door de burgers laten kiezen. Maar wat gebeurt er als de burgemeester en de gemeenteraad het oneens zijn? Beide zijn door de burgers gekozen, dus wie is er dan de baas? Een paar jaar geleden was er in Nederland een wetsvoorstel om de burgemeester voortaan te laten kiezen, maar dat is toch niet doorgegaan. Zwitserland en de meeste gemeenten in Duitsland zijn beter voor jou: daar mag het volk wel zelf de burgemeester kiezen. In Engeland kan het volgens de wet wel, maar er zijn maar heel weinig gemeenten waar het ook echt gebeurt. Jij bent voor het systeem van de Verenigde Staten: burgers kiezen de president, de burgemeester, rechters, de sheriff bijna alles. Het parlement en de gemeenteraad hebben in de VS minder invloed dan hier, omdat ze de bestuurders niet kunnen afzetten. Voordeel: het volk heeft heel veel invloed. Nadeel: het risico van politieke verlamming. Een gekozen minister-president of de burgemeester kan van een andere partij zijn dan de meerderheid van het parlement of de gemeenteraad. Dat is lastig: als de regering iets wil doorzetten kan het parlement dat tegenhouden, en andersom. 7

8 C. Directe democratie Mensen die voor directe democratie zijn, vinden dat een land pas een echte democratie heeft als burgers over alles mee kunnen beslissen. Ze willen dat niet overlaten aan het parlement. Nederland heeft geen directe, maar een representatieve democratie: het volk wordt gerepresenteerd (= vertegenwoordigd ) door het parlement, de gemeenteraad en Provinciale Staten. 0 5 punten 5 15 punten 20 punten of meer Jij vindt de representatieve democratie van Nederland goed genoeg. Je bent niet voor referenda en zelfbestuur van dorpen en wijken. En burgers hoeven van jou niet mee te beslissen bij rechtszaken. Jij bent niet helemaal tevreden met het Nederlandse systeem van rechtspraak. In Engeland en Frankrijk worden burgers meer betrokken bij de rechtspraak dan bij ons. Daar hebben ze bij rechtszaken vaak een jury: een groepje van gewone burgers dat meebeslist met de rechter over de schuld van de verdachte en soms ook over de straf. Jij bent voor meer referenda en directe democratie. Zwitserland is dan een goed land voor jou, of de Amerikaanse staat Californië (Verenigde Staten). Daar worden vaak referenda gehouden en in sommige dorpen komen burgers regelmatig samen om te debatteren en te stemmen over van alles. Bij rechtszaken zijn gewone burgers aanwezig, als jury en ook als lekenrechter. Zij beslissen mee over de uitspraak. Als je voor directe democratie bent, vind je politieke partijen niet zo belangrijk. Je wilt het liefst dat alles zoveel mogelijk door een meerderheid van individuele burgers wordt beslist. In Nederland zijn de meeste politici en politieke partijen niet erg voor referenda. Ze zijn bang dat burgers vaak niet genoeg weten om een goede beslissing te nemen, en dat ze makkelijk te beïnvloeden zijn door reclamefilmpjes etc. Ook zijn ze bang dat ze zelf minder invloed krijgen op de regering. In Nederlandse gemeenten worden wel soms referenda gehouden. 8

9 D. Politieke stijl Politieke stijl gaat over de manier waarop de politiek in een land gevoerd wordt: voorzichtig en met veel overleg, of juist brutaal en duidelijk. Wat heb jij liever? 0-5 punten 10 punten of meer Jij zit hier goed in Nederland, waar in de politiek veel wordt overlegd en waar met iedereen rekening wordt gehouden. In de meeste Noordwest-Europese landen (Scandinavië, Duitsland) is er een evenredige volksvertegenwoordiging, met meerdere partijen en coalitieregeringen. In veel van die landen (Nederland, Duitsland, Oostenrijk, België) overlegt de regering voortdurend met maatschappelijke en economische belangenorganisaties. In deze landen gaat alles om overeenstemming en overleg. Voordeel: veel mensen zijn het eens met de besluiten. Nadeel: de politiek is vaak niet zo duidelijk. Jij voelt je in de Nederlandse politieke cultuur niet zo thuis. Jij bent voor heldere verhoudingen en sterk politiek leiderschap! Dat er dan ook veel mensen zijn die niet tevreden zijn, is voor jou geen probleem, dat hoort erbij. Je kunt maar beter emigreren naar Engeland, Frankrijk of de Verenigde Staten. Zwitserland zou ook kunnen. In landen met maar twee of drie politieke partijen gaan die partijen zich sterk tegen elkaar afzetten. Ook in landen waar ze vaak referenda houden, worden tegenstellingen duidelijk: een meerderheid van burgers staat tegenover een minderheid. 9

10 Totaalscore Op welk land kom jij het meest uit in de test? Het democratische systeem van dat land past dan het beste bij jou! Je kunt ook de scores van de vier onderdelen bij elkaar optellen. Hoe hoger de totaalscore, hoe ongelukkiger je bent met het Nederlandse politieke stelsel (representatieve democratie). Als troost kunnen we je vertellen dat ze in Californië (directe democratie met gekozen bestuurders: veel referenda en sterke politieke tegenstellingen ) Engeland (districtenstelsel: duidelijke politieke tegenstellingen en bijna altijd een éénpartijregering) Zwitserland (directe democratie: veel referenda en volksvergaderingen) Duitsland (gemengd systeem) net zo ontevreden zijn (of nog meer) over de politiek en de politici als Nederlandse burgers. 10

11 Leve de democratie? VMBO Korte omschrijving van de werkvorm Leerlingen doen een test: Welke democratie past bij mij? In de test staan vragen over hoe ze zouden willen dat het democratische systeem in hun ideale land geregeld zou zijn. Als ze de vragen hebben ingevuld, kunnen ze aan de hand van een puntensysteem bepalen welke bestuursvorm het beste bij hun past: een representatieve democratie, een democratie met een districtenstelsel of een directe democratie. Bij elke bestuursvorm wordt een voorbeeld van een land gegeven waar dat systeem gebruikt wordt. Aan het einde van de werkvorm verdeelt de docent het lokaal op in verschillende landen, waarbij elk land voor een andere bestuursvorm staat. De leerlingen gaan in het land staan die bij hun past. De leraar bespreekt de voor- en nadelen van de verschillende systemen. Daarbij kan hij leerlingen nog laten overlopen naar een andere bestuursvorm/land en ze laten vertellen waarom. Leerdoel Leerlingen beseffen dat er meerdere vormen van democratie zijn (en dat elke vorm zijn voor- en nadelen heeft). Duur 30 minuten Wat doet de docent? De docent print de test uit laat de leerlingen die invullen. Als iedereen klaar is, deelt de docent de puntentelling uit, waarmee de leerlingen zelf kunnen uitrekenen bij welk systeem/land ze uitkomen. Terwijl de leerlingen daarmee bezig zijn, hangt hij op verschillende plekken in het klaslokaal A4-tjes op met daarop de landen die uit de test naar voren kunnen komen: Engeland, Zwitserland, Verenigde Staten, Duitsland, Frankrijk, Nederland. Hij vraagt de leerlingen om bij hun land te gaan staan: het land waarop ze volgens de test uitkomen. Als alle leerlingen bij een land zijn gaan staan, gaat de docent kort in op de voor- en nadelen van de verschillende systemen en de argumenten van de leerlingen voor of tegen bepaalde bestuursvormen. De voor- en nadelen worden ook al opgenoemd bij de uitslagen per onderdeel van de puntentelling. Hij kan de leerlingen tijdens de bespreking eventueel nog laten overlopen naar een ander land, als ze dat willen. Wat doen de leerlingen? Leerlingen vullen de test in, berekenen hun score en gaan bij het land te gaan staan waarop ze volgens de test uitkwamen. Daarna doen ze actief mee met de bespreking van de opdracht (en lopen eventueel later nog over als ze van mening veranderen). Praktische tips/ Wat te doen als Ontwikkelen/produceren: A4-tjes met de namen van de landen. 11

12 Test: Welke democratie past bij mij? Doe de democratietest en ontdek welk land het beste bij jou past (in wat voor soort democratisch stelsel jij je het beste thuis voelt! Hieronder zie je 25 uitspraken. Kruis achter elke uitspraak aan of je het eens of oneens bent met wat er staat. Heb je over een uitspraak geen mening, dan vul je niets in. Als je klaar bent met de test, kun je lezen hoe de puntentelling werkt en hoe je je score voor elk van de vier onderdelen kunt berekenen. Uitspraken Eens Oneens A. 1. Ik vind dat je bij de Tweede Kamerverkiezingen alleen moet kunnen stemmen op iemand die bij je in de buurt woont. Het is raar als je bijvoorbeeld in Groningen woont en dan kunt stemmen op iemand die in Zeeland woont. 2. Kleine politieke partijen die minder dan vijf zetels halen, zouden eigenlijk niet in de Tweede Kamer moeten zitten, dat heeft toch geen zin. 3. Het zou beter zijn als er maar een partij in de regering zat. Dan hoeft er na de verkiezingen ook niet zo eindeloos te onderhandeld te worden; ze kunnen meteen beginnen. B. 4. Ik vind dat we de burgemeester moeten kunnen kiezen. 5. We moeten de burgemeester kunnen kiezen, en ook de ministerpresident. 6. We moeten de burgemeester en de president kunnen kiezen, en ook rechters en de baas van de politie. C. 7. Ik vind dat het volk moet kunnen stemmen over alle belangrijke politieke besluiten, bijvoorbeeld via internet. Politici moeten dan doen wat het volk zegt. Dat is pas echte democratie! 8. Bij rechtszaken zouden er ook gewone burgers bij moeten zijn, die 12

13 meeluisteren en die meebeslissen wat de uitspraak wordt. Bij rechters weet je nooit of je ze kunt vertrouwen. D. 10. Het is goed als de regering voortdurend overlegt met belangenorganisaties. Dat zorgt voor een stabiel bestuur waarin met iedereen rekening wordt gehouden. Zo kan iedereen tevreden zijn. 11. Politieke partijen moeten veel meer vasthouden aan hun eigen plannen. Nu is het vaak niet duidelijk waar ze voor staan, met al die compromissen. 12. De minister-president moet een sterke leider zijn. Hij moet gewoon kunnen doen wat hij wil, ook als andere partijen het niet met hem eens zijn. 13

14 Puntentelling van de Democratietest Hieronder kun je nagaan hoeveel punten je krijgt voor elke uitspraak waar je het mee eens bent. Uitspraken waarmee je het niet eens bent of waar je geen mening over hebt, tel je niet mee. A. B. C. D. Eens Oneens Eens Oneens Eens Oneens Eens Oneens Tel per onderdeel het aantal punten bij elkaar op. Kijk hieronder voor de uitslag. De Uitslag Soms lijkt het alsof je twee soorten landen hebt: democratieën en dictaturen. Maar ook tussen democratieën zijn veel verschillen, en je kunt niet echt zeggen dat het ene systeem beter is dan de andere. Ze zijn gewoon anders. Democratieën verschillen vooral op de volgende punten: E. Kiesstelsel: de manier waarop burgers hun volksvertegenwoordigers in het parlement kiezen. F. Direct kiezen van politieke bestuurders (wel of niet): bijvoorbeeld burgemeesters, wethouders, minister-president of zelfs de hoofdcommissaris van de politie. G. Burgers direct laten stemmen (wel of niet): stemmen burgers over alles mee (via referenda), of laten ze het over aan volksvertegenwoordigers? En hebben burgers iets te zeggen bij de rechtspraak? H. Politieke stijl: is de manier van politiek bedrijven gericht op overleg en compromissen, of juist op duidelijke verschillen en heldere politieke verantwoordelijkheden? 14

15 A. Kiesstelsel Verkiezingen zijn verkiezingen, zou je zeggen. Maar zo simpel is het niet. In Nederland hebben we veel kleine partijen, terwijl er in andere democratische systemen vaak maar twee of drie grote partijen zijn. 0 punten 10 punten Meer dan 10 punten Het Nederlandse kiesstelsel past helemaal bij jou! In het Nederlandse stelsel zijn er veel partijen, en nieuwe partijen kunnen ook makkelijk in de Kamer komen. Nadeel: na de verkiezingen duurt het lang voor er een nieuwe regering is. Er is nooit één partij die zoveel stemmen heeft gekregen dat ze alleen kan regeren. Er moeten dus meer partijen in de regering en die gaan dan eerst onderhandelen over van alles. Dat heet een kabinetsformatie. Omdat partijen moeten samenwerken, krijgt geen enkele partij ooit helemaal haar zin. Daarom doen politici vaak een beetje vaag en voorzichtig: als ze precies zeggen wat ze vinden, willen de andere partijen daarna misschien niet meer met ze samenwerken. Voordeel: iedereen heeft de kans om gehoord te worden, en je hoeft niet bang te zijn dat de nieuwe regering alles compleet anders gaat doen. Jij bent niet helemaal tevreden met het Nederlandse systeem. Je kunt beter verhuizen naar Duitsland! In Duitsland hebben ze een kiesdrempel. Dat betekent dat partijen alleen in de Kamer mogen als ze meer dan 5% van de stemmen hebben gekregen. Het kan ook een ander percentage zijn, in Turkije is de kiesdrempel bijvoorbeeld 10%. Partijen als de SGP, de ChristenUnie en de Partij voor de Dieren zouden in Duitsland niet in de Kamer komen. Duitsers hebben bij verkiezingen ook nog eens twee stemmen om uit te delen: eentje voor een landelijke partij, en eentje voor een kandidaat uit hun eigen regio. Ze hebben dus voor de helft een districtenstelsel. Jij vindt het helemaal niks hier! In Engeland voel jij je vast veel beter thuis. In Engeland (eigenlijk heel Groot-Brittannië) is het land opgedeeld in kiesdistricten. In elk district is er maar één winnaar, die mag dan naar de Kamer. Daarom stemmen de mensen daar vooral op kandidaten één van de twee grootste partijen. Kleinere partijen hebben er veel minder kans. Voordeel: het is onmiddellijk na de verkiezingen duidelijk welke partij de grootste is. Vaak is die partij dan zo groot, dat ze in haar eentje kan regeren. In landen met dit stelsel zijn er meestal grotere politieke verschillen, want de partijen hoeven veel minder rekening te houden met elkaar. 15

16 B. Direct gekozen bestuurders In alle democratische stelsels kiezen burgers hun eigen politici. Maar in sommige landen kiezen burgers niet alleen raadsleden en Kamerleden, maar ook de burgemeester, de president en soms ook de baas van de politie. 0 punten 5 punten 10 punten of meer Je vind het Nederlandse stelsel prima zo. De burgemeester wordt bij ons niet gekozen. De volksvertegenwoordiging (Tweede Kamer, gemeenteraad en Provinciale Staten) heeft altijd het hoogste gezag. (Ook in landen als Zweden, Finland, België en Luxemburg wordt de burgemeester niet direct gekozen. In sommige landen zoals Frankrijk, wordt de burgemeester door de gemeenteraad gekozen) Jij wilt de burgemeester wel door de burgers laten kiezen. Maar wat gebeurt er als de burgemeester en de gemeenteraad het oneens zijn? Beide zijn door de burgers gekozen, dus wie is er dan de baas? Een paar jaar geleden was er in Nederland een wetsvoorstel om de burgemeester voortaan te laten kiezen, maar dat is toch niet doorgegaan. Zwitserland en de meeste gemeenten in Duitsland zijn beter voor jou: daar mag het volk wel zelf de burgemeester kiezen. In Engeland kan het volgens de wet wel, maar er zijn maar heel weinig gemeenten waar het ook echt gebeurt. Jij bent voor het systeem van de Verenigde Staten: burgers kiezen de president, de burgemeester, rechters, de sheriff bijna alles. Het parlement en de gemeenteraad hebben in de VS minder invloed dan hier, omdat ze de bestuurders niet kunnen afzetten. Ook in Frankrijk kiezen de burgers veel van hun bestuurders, in elk geval de burgemeester en de president. Voordeel: het volk heeft heel veel invloed. Nadeel: het risico van politieke verlamming. Een gekozen minister-president of de burgemeester kan van een andere partij zijn dan de meerderheid van het parlement of de gemeenteraad. Dat is lastig: als de regering iets wil doorzetten kan het parlement dat tegenhouden, en andersom. 16

17 C. Directe democratie Mensen die voor directe democratie zijn, vinden dat een land pas een echte democratie heeft als burgers over alles mee kunnen beslissen. Ze willen dat niet overlaten aan het parlement. Nederland heeft geen directe, maar een representatieve democratie: het volk wordt gerepresenteerd (= vertegenwoordigd ) door het parlement, de gemeenteraad en Provinciale Staten. 0 punten 5 punten of meer 10 punten of meer Jij vindt de representatieve democratie van Nederland goed genoeg. Je bent niet voor referenda en zelfbestuur van dorpen en wijken. En burgers hoeven van jou niet mee te beslissen bij rechtszaken. Jij bent niet helemaal tevreden met het Nederlandse systeem van rechtspraak. In Engeland en Frankrijk worden burgers meer betrokken bij de rechtspraak dan bij ons. Daar hebben ze bij rechtszaken vaak een jury: een groepje van gewone burgers dat meebeslist met de rechter over de schuld van de verdachte en soms ook over de straf. Jij bent voor meer referenda en directe democratie. Zwitserland is dan een goed land voor jou, of de Amerikaanse staat Californië (Verenigde Staten). Daar worden vaak referenda gehouden en in sommige dorpen komen burgers regelmatig samen om te debatteren en te stemmen over van alles. Bij rechtszaken zijn gewone burgers aanwezig, als jury en ook als lekenrechter. Zij beslissen mee over de uitspraak. Als je voor directe democratie bent, vind je politieke partijen niet zo belangrijk. Je wilt het liefst dat alles zoveel mogelijk door een meerderheid van individuele burgers wordt beslist. In Nederland zijn de meeste politici en politieke partijen niet erg voor referenda. Ze zijn bang dat burgers vaak niet genoeg weten om een goede beslissing te nemen, en dat ze makkelijk te beïnvloeden zijn door reclamefilmpjes etc. Ook zijn ze bang dat ze zelf minder invloed krijgen op de regering. In Nederlandse gemeenten worden wel soms referenda gehouden. 17

18 D. Politieke stijl Politieke stijl gaat over de manier waarop de politiek in een land gevoerd wordt: voorzichtig en met veel overleg, of juist brutaal en duidelijk. Wat heb jij liever? 0 punten 5 punten of meer Jij zit hier goed in Nederland, waar in de politiek veel wordt overlegd en waar met iedereen rekening wordt gehouden. In de meeste Noordwest-Europese landen (Scandinavië, Duitsland) is er een evenredige volksvertegenwoordiging, met meerdere partijen en coalitieregeringen. In veel van die landen (Nederland, Duitsland, Oostenrijk, België) overlegt de regering voortdurend met maatschappelijke en economische belangenorganisaties. In deze landen gaat alles om overeenstemming en overleg. Voordeel: veel mensen zijn het eens met de besluiten. Nadeel: de politiek is vaak niet zo duidelijk. Jij voelt je in de Nederlandse politieke cultuur niet zo thuis. Jij bent voor heldere verhoudingen en sterk politiek leiderschap! Dat er dan ook veel mensen zijn die niet tevreden zijn, is voor jou geen probleem, dat hoort erbij. Je kunt maar beter emigreren naar Engeland, Frankrijk of de Verenigde Staten. Zwitserland zou ook kunnen. In landen met maar twee of drie politieke partijen gaan die partijen zich sterk tegen elkaar afzetten. Ook in landen waar ze vaak referenda houden, worden tegenstellingen duidelijk: een meerderheid van burgers staat tegenover een minderheid. 18

19 Totaalscore Op welk land kom jij het vaakst uit in de test? Het democratische systeem van dat land is voor jou dan het beste! Je kunt ook de scores van de vier onderdelen bij elkaar optellen. Hoe hoger de totaalscore, hoe ongelukkiger je bent met het Nederlandse politieke stelsel (representatieve democratie). Als troost kunnen we je vertellen dat ze in Californië (directe democratie met gekozen bestuurders: veel referenda en sterke politieke tegenstellingen ) Engeland (districtenstelsel: duidelijke politieke tegenstellingen en bijna altijd een éénpartijregering) Zwitserland (directe democratie: veel referenda en volksvergaderingen) Duitsland (gemengd systeem) net zo ontevreden zijn (of nog meer) over de politiek en de politici als Nederlandse burgers. 19

Debat: Het Duitse Kiesstelsel is beter dan dat van Nederland

Debat: Het Duitse Kiesstelsel is beter dan dat van Nederland Debat: Het Duitse Kiesstelsel is beter dan dat van Nederland Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen gaan met elkaar in debat over de stelling: Het Duitse kiesstelsel is veel beter dan dat van Nederland.

Nadere informatie

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u?

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u? Wie beslist wat? Korte omschrijving werkvorm: De werkvorm Wie-Beslist-Wat is een variant op het spel Ren je rot. De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen

Nadere informatie

Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011

Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011 Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011 Bij de landelijke verkiezingen in juni 2010 zijn er 61 vrouwen in het parlement gekozen, zes meer dan bij de verkiezingen van 2003 en van 2006.

Nadere informatie

Instructie: Landenspel light

Instructie: Landenspel light Instructie: Landenspel light Korte omschrijving werkvorm In dit onderdeel vormen groepjes leerlingen de regeringen van verschillende landen. Ieder groepje moet uiteindelijk twee werkbladen (dus twee landen)

Nadere informatie

Polen. Staten en kiesstelsels

Polen. Staten en kiesstelsels Staten en kiesstelsels Polen Sinds de val van het communisme in 1989 heeft Polen in staatkundig opzicht grootschalige hervormingen doorgevoerd. Ook het kiesstelsel heeft verschillende wijzigingen ondergaan.

Nadere informatie

Instructie: Quiz EU - Test je kennis!

Instructie: Quiz EU - Test je kennis! Instructie: Quiz EU - Test je kennis! Korte omschrijving werkvorm De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen en blufvragen. Bij kennisvragen kiest

Nadere informatie

Oostenrijk. Staten en kiesstelsels

Oostenrijk. Staten en kiesstelsels Staten en kiesstelsels Oostenrijk Oostenrijk is een van de vele landen in Europa waar verkiezingen plaatsvinden volgens het systeem van evenredige vertegenwoordiging. Toch heeft Oostenrijk weer bepaalde

Nadere informatie

Ik ben de Hamer. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. HET BESTUUR VAN DE EUROPESE UNIE GROEP 7 8

Ik ben de Hamer. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. HET BESTUUR VAN DE EUROPESE UNIE GROEP 7 8 Ik ben de Hamer Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Aangeboden door Dit verhaal is onderdeel van de Europese Verhalenkoffer. www.eu.nl -> onderwijs Goedendag! Als

Nadere informatie

Verdieping: welke staat past bij jou?

Verdieping: welke staat past bij jou? Verdieping: welke staat past bij jou? Korte omschrijving werkvorm Op 6 april houdt Nederland een raadgevend niet-bindend referendum over het associatieverdrag tussen de Europese Unie en Oekraïne. Nederland

Nadere informatie

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is.

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Goedendag! Als ik even de aandacht mag, ja! Dank u. Dan geef ik nu het woord aan mezelf. Als ik mij eerst eens even mag introduceren.

Nadere informatie

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!!

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! De Europese Unie bestaat uit 27 lidstaten. Deze lidstaten hebben allemaal op dezelfde gebieden een aantal taken en macht overgedragen aan de Europese

Nadere informatie

AEG deel 3 Naam:. Klas:.

AEG deel 3 Naam:. Klas:. AEG deel 3 Naam:. Klas:. 1-Video Grensverleggend Europa; Het moet van Brussel. a-in welke Europese stad staat Jan Jaap v.d. Wal? b-beschrijf in het kort waarom een betere Europese samenwerking nodig was.

Nadere informatie

3.1 Het Nederlandse kiesstelsel Politici hebben het mandaat van de kiezers om maatschappelijke kwesties te regelen Het kiesrecht is uitgebreid van:

3.1 Het Nederlandse kiesstelsel Politici hebben het mandaat van de kiezers om maatschappelijke kwesties te regelen Het kiesrecht is uitgebreid van: Vak Maatschappijwetenschappen Thema Politieke besluitvorming (katern) Klas Havo 5 Datum november 2012 Hoofdstuk 3 Verkiezingen en kiesstelsels 3.1 Het Nederlandse kiesstelsel Politici hebben het mandaat

Nadere informatie

DE EUROPESE UNIE EERSTE EN DE WERKVORM IN HET KORT

DE EUROPESE UNIE EERSTE EN DE WERKVORM IN HET KORT DE EUROPESE UNIE JANUARI 2016 - POLITIEK IN PRAKTIJK #1 EERSTE EN WAT HEB JE NODIG Grote letters A, B en C Aftelklok (op digibord) 50 sterren, uitgeprint op geel papier Circa 4 grote enveloppen Een prijsje

Nadere informatie

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren over

Nadere informatie

Instructie Machtenscheidingsquiz

Instructie Machtenscheidingsquiz Instructie Machtenscheidingsquiz Korte omschrijving werkvorm De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen en blufvragen. Bij kennisvragen kiest elk

Nadere informatie

Onderzoek. Diversiteit in de Tweede Kamer 2012

Onderzoek. Diversiteit in de Tweede Kamer 2012 Onderzoek Diversiteit in de Tweede Kamer 2012 Nederland heeft een stelsel met evenredige vertegenwoordiging. Op 12 september 2012 waren er vervroegde verkiezingen voor de Tweede Kamer der Staten-Generaal:

Nadere informatie

Leerlingenboek KINDERRAAD

Leerlingenboek KINDERRAAD Leerlingenboek KINDERRAAD K i n d e r r a a d leerlingenboek 2 Leerlingenboek K I N D E R R A A D Voorwoord Jongens en meisjes, Als burgemeester van Leeuwarden vind ik het heel goed dat jullie meedoen

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie

Puzzel: De stem van de Statenleden

Puzzel: De stem van de Statenleden Puzzel: De stem van de Statenleden Korte omschrijving werkvorm De verkiezingen voor de Provinciale Staten zijn geweest, de uitslag is bekend en de volgende verkiezingen staan alweer voor de deur: die van

Nadere informatie

KONING OF PRESIDENT?

KONING OF PRESIDENT? ONING OF RESIDENT? ARIL 2015 AAN DE SLAG MET #3 WAT HEB JE NODIG? Werkblad 1 en 2 (uitgeprint) DE WERVORM IN HET ORT In de Verenigde Staten lopen kandidaten zich warm voor de presidentscampagne, met Hillary

Nadere informatie

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Korte omschrijving werkvorm De leerlingen beantwoorden vragen over de Europese politiek aan de hand van korte clips van Nieuwsuur in de Klas. Leerdoel De leerlingen leren

Nadere informatie

Leerlingen weten dat er in een democratische rechtsstaat verschillende manieren zijn om conflicten op te lossen en dat rechtspraak daar één van is.

Leerlingen weten dat er in een democratische rechtsstaat verschillende manieren zijn om conflicten op te lossen en dat rechtspraak daar één van is. HOE LOSSEN WE DIT OP? DE WERKVORM IN HET KORT Wat doe je als je een probleem of ruzie hebt? In het ergste geval moet je naar een rechter. Die bepaalt dan wie er gelijk heeft. Maar meestal kun je problemen

Nadere informatie

Stemmen Europese verkiezingen 2014

Stemmen Europese verkiezingen 2014 Stemmen Europese verkiezingen 2014 2 Voorwoord Dit boek gaat over de verkiezingen voor het Europees Parlement van 22 mei 2014. Het boek is gemaakt door de medewerkers van het Educatief Centrum voor Cliënten,

Nadere informatie

Wetten maken. Benodigdheden: Het werkblad Wetten maken óf De losse bladen van wetten maken. Duur 20 minuten. Handleiding:

Wetten maken. Benodigdheden: Het werkblad Wetten maken óf De losse bladen van wetten maken. Duur 20 minuten. Handleiding: Wetten maken Korte omschrijving werkvorm In Nederland zijn er regels waar iedereen zich aan moet houden. Deze regels noemen we ook wel wetten. Deze werkvorm gaat over hoe deze wetten gemaakt worden. De

Nadere informatie

Workshop Tweede Kamerverkiezingen

Workshop Tweede Kamerverkiezingen Workshop Tweede Kamerverkiezingen Korte omschrijving workshop In deze workshop leren de deelnemers wat de Tweede Kamer doet, hoe ze moeten stemmen en op welke partijen ze kunnen stemmen. De workshop bestaat

Nadere informatie

Nordrhein-Westfalen Rheinland-Pfalz. Schleswig-Holstein

Nordrhein-Westfalen Rheinland-Pfalz. Schleswig-Holstein Staten en kiesstelsels Duitsland De Bondsrepubliek Duitsland is, evenals België, een federale staat. Maar tussen beide federaties bestaan grote verschillen. Voor de verkiezing van het parlement hebben

Nadere informatie

1Nederland als democratie

1Nederland als democratie Thema 1Nederland als democratie en rechtsstaat 1.1 Inleiding Nederland is een democratie. Wij kiezen bepaalde mensen - de volksvertegenwoordigers - die namens ons regeren. Zij nemen besluiten en besturen

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

AAN DE SLAG MET POLITIEKE TAAL

AAN DE SLAG MET POLITIEKE TAAL AAN DE SLAG MET POLITIEKE TAAL OKTOBER 2014 - AAN DE SLAG MET #5 TAALGEBRUIKSPELPRINSJESDAG WAT HEB JE NODIG? Bespreekvel met filmlinks Speelkaartjes Klokje/aftelklok DE WERKVORM IN HET KORT De leerlingen

Nadere informatie

Onderzoek: Europese verkiezingen

Onderzoek: Europese verkiezingen Onderzoek: Europese verkiezingen Publicatiedatum: 5-5- 2014 Over dit onderzoek Het 1V Jongerenpanel, onderdeel van EenVandaag, bestaat uit 7000 jongeren van 12 t/m 24 jaar. Aan dit online onderzoek, gehouden

Nadere informatie

Derde Kamer. Derde Kamer. Handboek Politiek 1. der Staten-Generaal

Derde Kamer. Derde Kamer. Handboek Politiek 1. der Staten-Generaal erde Kamer Derde Kamer Kamer e Kamer Handboek Politiek 1 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand

Nadere informatie

e Kamer Derde Kamer Handboek Politiek 2 der Staten-Generaal

e Kamer Derde Kamer Handboek Politiek 2 der Staten-Generaal erde Kamer Derde Kamer e Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben

Nadere informatie

Zwitserland. Staten en kiesstelsels

Zwitserland. Staten en kiesstelsels Zwitserland Staten en kiesstelsels Er is geen land in Europa (zelfs niet ter wereld) dat zoveel vormen van directe democratie kent als Zwitserland. Het land is ook sterk gedecentraliseerd: de kantons hebben

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

K i n d e r r a a d l e e r l i n g e n b o e k

K i n d e r r a a d l e e r l i n g e n b o e k K i n d e r r a a d leerlingenboek 2 Leerlingenboek K I N D E R R A A D Voorwoord Jongens en meisjes, Als burgemeester van Leeuwarden vind ik het heel goed dat jullie meedoen aan de Kinderraad. Ook als

Nadere informatie

Handboek Politiek deel 2

Handboek Politiek deel 2 Handboek Politiek deel 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren

Nadere informatie

Kijktip: Waar gáát dit over?

Kijktip: Waar gáát dit over? Kijktip: Waar gáát dit over? Korte omschrijving werkvorm Aan de hand van twee fragmenten beantwoorden leerlingen een aantal kijkvragen en krijgen ze inzicht in de inhoud van het referendum en de motieven

Nadere informatie

HOE LOSSEN WE DIT OP?

HOE LOSSEN WE DIT OP? HOE LOSSEN WE DIT OP? DECEMBER 2014 AAN DE SLAG MET #7 WAT HEB JE NODIG? 7 posters met de antwoordmogelijkheden. De posters kunt u hier downloaden: http://prodemos.nl/content/downl oad/15656/73148/file/prodemos_

Nadere informatie

HOE LOSSEN WE DIT OP

HOE LOSSEN WE DIT OP HOE LOSSEN WE DIT OP APRIL 2014 - POLITIEK IN PRAKTIJK DE WERKVORM IN HET KORT U beschrijft aan de leerlingen een conflictsituatie. Daarna vraagt u hoe zij dit probleem zouden oplossen. Zouden ze naar

Nadere informatie

DE BRIEVENBRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE

DE BRIEVENBRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE DE BRIEVENBRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE DE INSTELLINGEN: WIE DOET WAT? INTRO VOOR DE LEERKRACHT Op de volgende pagina s vindt u materiaal waarmee u de belangrijkste Europese instellingen op

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL

geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2008 1 tijdvak 1 donderdag 22 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 42 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Kindergemeenteraad 2016. Leerlingenboek

Kindergemeenteraad 2016. Leerlingenboek Kindergemeenteraad 2016 Leerlingenboek Inhoudsopgave 3 Voorwoord van de Burgemeester 4 Les 1: Democratie 6 Les 2: Politiek in Nederland 8 Les 3: Politieke Partijen 10 Les 4: De Gemeente 12 Les 5: Politiek

Nadere informatie

Derde Kamer Handboek Politiek 1

Derde Kamer Handboek Politiek 1 Derde Kamer Handboek Politiek 1 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen

Nadere informatie

Polderen voor beginners

Polderen voor beginners Jongerenkamer Polderen voor beginners Voorwoord De Tweede Kamer is het hart van de Nederlandse democratie. De 150 gekozen Kamerleden gaan met elkaar en de regering in debat over de toekomst van Nederland.

Nadere informatie

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8 Tweede Kamerverkiezingen groep 7 en 8 inhoud blz. 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De Tweede Kamer 6 5. Kiezen 7 6. De uitslag 8 7. De meerderheid 9 8. Het kabinet 10 9. De oppositie

Nadere informatie

Lesmateriaal voor het (V)MBO

Lesmateriaal voor het (V)MBO Lesmateriaal voor het (V)MBO Binnenkort nemen uw leerlingen deel aan een Jongerengemeenteraad. Het project Jongerengemeenteraad laat jongeren in de leeftijd van 14 19 jaar zien hoe beleid tot stand komt

Nadere informatie

In maart 2011 telde het Verenigd Koninkrijk 63.181.775 inwoners, als volgt verdeeld over de vier gebiedsdelen:

In maart 2011 telde het Verenigd Koninkrijk 63.181.775 inwoners, als volgt verdeeld over de vier gebiedsdelen: Staten en kiesstelsels Verenigd Koninkrijk Het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland was tot het einde van de twintigste eeuw een sterk centralistisch bestuurd land. Sindsdien hebben

Nadere informatie

Puzzel: Wie zit waar in de Ridderzaal?

Puzzel: Wie zit waar in de Ridderzaal? Puzzel: Wie zit waar in de Ridderzaal? Korte omschrijving werkvorm De leerlingen lezen een tekst en maken een puzzel in de vorm van de plattegrond van de Ridderzaal op Prinsjesdag. Afhankelijk van het

Nadere informatie

Verklarende woordenlijst

Verklarende woordenlijst Bijlage 4 Verklarende woordenlijst Ambtenaar persoon die een baan heeft bij de overheid Amendement de Tweede Kamer wil iets aan een voorstel voor een wet veranderen B en W de burgemeester en de wethouders

Nadere informatie

MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN

MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN 1. Iemand die in de Tweede Kamer zit is een politicus, omdat hij: A. lid is van een politieke partij. B. beslissingen en keuzes moet maken voor het hele land. C. in dienst

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Derde Kamer - digitale les Verkiezingen, en dan?

Docentenhandleiding. Derde Kamer - digitale les Verkiezingen, en dan? Docentenhandleiding Derde Kamer - digitale les Verkiezingen, en dan? Lespakket Verkiezingen, en dan? Wat gebeurt er na de verkiezingen? Hoe wordt de regering gevormd? Wat is het verschil tussen oppositie

Nadere informatie

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Vroeger voerden Europese landen vaak oorlog met elkaar. De laatste keer was dat met de Tweede Wereldoorlog (1940-1945). Er zijn in die oorlog veel mensen gedood en er

Nadere informatie

Opgave 2 Tweede Kamerverkiezingen 2006 en kabinetsformatie

Opgave 2 Tweede Kamerverkiezingen 2006 en kabinetsformatie Opgave 2 Tweede Kamerverkiezingen 2006 en kabinetsformatie tekst 5 5 Het tweede kabinet-balkenende (CDA, VVD, D66) trad aan op 27 mei 2003. Op 30 juni 2006 bood minister-president Balkenende het ontslag

Nadere informatie

voor onder meer buitenlandse zaken, defensie, nationale veiligheid, monetaire zaken, belastingheffing en de olie-industrie.

voor onder meer buitenlandse zaken, defensie, nationale veiligheid, monetaire zaken, belastingheffing en de olie-industrie. Staten en kiesstelsels Verenigd Koninkrijk Het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland was tot het einde van de twintigste eeuw een sterk centralistisch bestuurd land. Sindsdien hebben

Nadere informatie

DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE

DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE DE INSTELLINGEN: WIE DOET WAT? INTRO VOOR DE LEERKRACHT Op de volgende pagina s vindt u materiaal waarmee u de belangrijkste Europese instellingen op

Nadere informatie

Belangen: Macht van de Eerste Kamer

Belangen: Macht van de Eerste Kamer Belangen: Macht van de Eerste Kamer Korte omschrijving werkvorm: Aan de hand van een werkblad ontdekken leerlingen dat de plannen van het kabinet waarschijnlijk wel door de Tweede Kamer komen, maar niet

Nadere informatie

Derde Kamer Handboek Politiek 2

Derde Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen

Nadere informatie

Puzzel: het parlementaire jaar

Puzzel: het parlementaire jaar Puzzel: het parlementaire jaar Korte omschrijving werkvorm: Leerlingen moeten de gebeurtenissen van het parlementaire jaar in de juiste volgorde plaatsen. Leerdoel: Leerlingen leren hoe het verloop van

Nadere informatie

Moeilijke besluiten voor de Europese Raad

Moeilijke besluiten voor de Europese Raad Moeilijke besluiten voor de Europese Raad Korte omschrijving: Leerlingen gaan aan de slag met actuele Europese dilemma s. Er zijn vijf dilemma s. U kunt zelf kiezen welke dilemma s u aan de orde stelt.

Nadere informatie

Maatschappijleer par. 1!

Maatschappijleer par. 1! Maatschappijleer par. 1 Iets is een maatschappelijk probleem als: 1. Het groepen mensen aangaat 2. Het samenhangt met of het is gevolg is van maatschappelijke verandering 3. Er verschillende meningen zijn

Nadere informatie

2.1 Omcirkel het juiste antwoord.

2.1 Omcirkel het juiste antwoord. 2.1 Vraag 1 Het Parlement in Nederland bestaat uit... A. Eerste en Tweede Kamer B. Tweede Kamer en Provinciale Staten C. Provinciale staten en Gemeenteraad D. Tweede Kamer en Gemeenteraad Vraag 2 Waarom

Nadere informatie

Verenigde Staten van Amerika

Verenigde Staten van Amerika Staten en kiesstelsels Verenigde Staten van Amerika In de dossiers op de website van ProDemos wordt vooral aandacht besteed aan de staatsstructuren en kiesstelsels van Europese landen. Maar vanwege het

Nadere informatie

40 jaar Vlaams parlement

40 jaar Vlaams parlement Hugo Vanderstraeten 40 kaarsjes eenheidsstaat of een unitaire staat: één land met één parlement en één regering. De wetten van dat parlement golden voor alle Belgen. In de loop van de 20ste eeuw hadden

Nadere informatie

ProDemos. voor docenten burgerschap, maatschappijleer, maatschappijwetenschappen

ProDemos. voor docenten burgerschap, maatschappijleer, maatschappijwetenschappen ProDemos voor docenten burgerschap, maatschappijleer, maatschappijwetenschappen 1 Inhoud workshop 1. Wat is ProDemos? 2. Wat doen wij voor docenten maatschappijleer? 3. Leuke en actieve werkvormen voor

Nadere informatie

National Elections for the House of Representatives 2010

National Elections for the House of Representatives 2010 National Elections for the House of Representatives 2010 Vragenlijst afgenomen in het LISS panel Versie 1.0 Datum december 2010 Auteur(s) Maarten Streefkerk T: +31 13 466 2149 E: M.IJ.C.Streefkerk@uvt.nl

Nadere informatie

AAN DE SLAG MET DICTATUUR

AAN DE SLAG MET DICTATUUR AAN DE SLAG MET DICTATUUR JULI 2014 AAN DE SLAG MET #2 WAT HEB JE NODIG? Werkblad A, B, C en D. Schaar Pen en papier DE WERKVORM IN HET KORT LEERDOEL Aan de hand van twee korte verhaaltjes leren de leerlingen

Nadere informatie

Lesbrief over Leerplicht

Lesbrief over Leerplicht Lesbrief over Leerplicht Donderdag 19 maart 2015: Dag van de Leerplicht! Leerplicht? Hoezo? Ik ga toch gewoon naar school!? Ja, voor de meeste kinderen in Nederland is het de gewoonste zaak van de wereld

Nadere informatie

1. Verdeel de klas in 8 groepen van 3 à 4 leerlingen. 3 liberalen, 3 confessionelen en 2 socialisten.

1. Verdeel de klas in 8 groepen van 3 à 4 leerlingen. 3 liberalen, 3 confessionelen en 2 socialisten. FORMATIESPEL PACIFICATIE KORTE OMSCHRIJVING WERKVORM De leerlingen spelen in groepjes een onderhandelingsspel, gesitueerd in de jaren 10 van de twintigste eeuw. Bij dit spel moeten de leerlingen zich verplaatsen

Nadere informatie

Organiseer je eigen verkiezingen

Organiseer je eigen verkiezingen Organiseer je eigen verkiezingen Basisschool voor leerkrachten 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Overzicht van alle stappen en opdrachten 4 Stap 1: Introductie 5 Stap 2: Richt een partij op 6 Stap 3: Schrijf

Nadere informatie

Wie bestuurt het land?

Wie bestuurt het land? Wie bestuurt het land? Nederland is een democratie. Een belangrijk kenmerk van een democratie is een parlement. In zo n parlement zitten mensen die door de bevolking zijn gekozen. Zij zitten namens een

Nadere informatie

NAAR EEN MODERNE(RE) DEMOCRATIE

NAAR EEN MODERNE(RE) DEMOCRATIE ProDemos Collegereeks Gezond Wantrouwen: Motor van de democratie? NAAR EEN MODERNE(RE) DEMOCRATIE om van der Meer Universiteit van Amsterdam - tukroodvlees.nl Aanpak van vertrouwen Een volwassen democratie

Nadere informatie

De Stemming van 25 mei 2014 en EP2014

De Stemming van 25 mei 2014 en EP2014 De Stemming van 25 mei 2014 en EP2014 Op dit moment is de officiele Nederlandse uitslag van de verkiezing voor het Europees Parlement nog niet bekend. Ipsos is gekomen met een exitpoll, GeenStijl met de

Nadere informatie

(ook een goed startpunt: http://havovwo.kennisnet.nl/verkiezingen)

(ook een goed startpunt: http://havovwo.kennisnet.nl/verkiezingen) Politiek & Verkiezingen in Nederland Voor hulp bij deze opdrachten: je boek, aant. en http://www.schooltv.nl/eigenwijzer aldaar kies je voor de rubriek De Tweede Kamerverkiezingen (afb. site) (ook een

Nadere informatie

Verkiezingsuitslagen. Drechtsteden

Verkiezingsuitslagen. Drechtsteden Verkiezingsuitslagen Provinciale Staten, 2 maart Inhoud: 1. Opkomst 2. Winnaars en verliezers 3. Zetelverdeling Provinciale Staten 4. Verschil tussen gemeenten Bijlage 1 De VVD heeft bij deze verkiezingen

Nadere informatie

DE RECHTERS ZIJN GESCHEIDEN

DE RECHTERS ZIJN GESCHEIDEN DE RECHTERS ZIJN GESCHEIDEN www.rechtvoorjou.nl Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat? Maak de volgende oefeningen met behulp van de informatie op de website. Naam Leerling: Klas:. 3.0 a.

Nadere informatie

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen.

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen. Aankondiging Op 12 september dit jaar worden verkiezingen gehouden voor de Tweede Kamer. Politieke partijen hebben hun verkiezingsprogramma voor de komende jaren vastgesteld. De lijsttrekkers van de partijen

Nadere informatie

Korte omschrijving werkvorm Aan de hand van grafieken bespreekt u met de leerlingen verschillende aspecten van de verkiezingsuitslag.

Korte omschrijving werkvorm Aan de hand van grafieken bespreekt u met de leerlingen verschillende aspecten van de verkiezingsuitslag. In beeld: De uitslag Korte omschrijving werkvorm Aan de hand van grafieken bespreekt u met de leerlingen verschillende aspecten van de verkiezingsuitslag. Leerdoel Kennis opdoen over de verkiezingsuitslag

Nadere informatie

Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011

Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011 Onderzoek Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011 Het Huis voor democratie en rechtsstaat heeft na de verkiezingen van 2 maart 2011 de diversiteit in de nieuwe Provinciale

Nadere informatie

Hardop denken over een parlement nieuwe stijl

Hardop denken over een parlement nieuwe stijl Denken over democratie (8) Hardop denken over een parlement nieuwe stijl willem witteveen In het verkiezingsprogramma van de PvdA vinden we onder het kopje democratie het voornemen om meteen na de verkiezingen

Nadere informatie

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Mensbeelden, ideologieën, politieke partijen Politieke partijen Welke politieke partijen zijn er eigenlijk in Nederland en wat willen ze? Om antwoord

Nadere informatie

Onderzoek Hoe scoren je docenten?

Onderzoek Hoe scoren je docenten? Onderzoek Hoe scoren je docenten? 13 maart 2013 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 6 tot en met 12 maart 2013, deden 1.122 scholieren mee. De uitslag is na weging representatief

Nadere informatie

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo werkvel - 1 De Europese Unie (EU). Je hebt er dagelijks mee te maken. Al is het alleen al omdat je niet alleen Nederlander bent, maar ook Europeaan. Of dat er bijvoorbeeld euro s in je portemonnee zitten.

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Doe mee en test je kennis. Stuur je antwoorden naar mij en ik informeer je over de scoren.

Doe mee en test je kennis. Stuur je antwoorden naar mij en ik informeer je over de scoren. Quiz over politiek, Europa en staatsrechtelijke spelregels Toelichting In de periode 2008-2010 werkte ik als staatsrechtjurist binnen het projectteam versterking Grondwet bij het Miniserie van BZK. Dit

Nadere informatie

LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie. 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA. LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8

LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie. 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA. LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8 LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8 LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015

Nadere informatie

Cliptoetsen Derde Kamer docentenhandleiding

Cliptoetsen Derde Kamer docentenhandleiding Kamer Cliptoetsen Derde Kamer docentenhandleiding Derde Kame Derde Kam Wie is de baas van Nederland? Hoe werken de verkiezingen? Wat is een Grondwet? En waarom is Prinsjesdag zo belangrijk? In het lespakket

Nadere informatie

AAN DE SLAG MET HET REFERENDUM

AAN DE SLAG MET HET REFERENDUM AAN DE SLAG MET HET REFERENDUM MAART 2016 - AAN DE SLAG MET #2 WAT HEB JE NODIG? Uitgeprinte werkbladen voor elke leerling DE WERKVORM IN HET KORT Op 6 april 2016 mogen Nederlanders van 18 jaar of ouder

Nadere informatie

Politiek op het VMBO: Leerlingen activeren

Politiek op het VMBO: Leerlingen activeren Politiek op het VMBO: Leerlingen activeren 1 Inhoud workshop 11 werkvormen over politiek voor het vmbo. Na afloop krijgt u een reader met daarin de werkvormen. 2 1. Zoekplaat grondrechten Leerdoel: Leerlingen

Nadere informatie

Verkiezingen. Mensen met dezelfde ideeën vormen gemeenten besturen.

Verkiezingen. Mensen met dezelfde ideeën vormen gemeenten besturen. Verkiezingen Op zondag 7 juni moeten alle inwoners tegelijk verkiezen we ook kandidaten van België die ouder zijn dan 18 jaar naar voor het Europees Parlement, waar men de stembus. Ze moeten mensen kiezen

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Organiseer je eigen verkiezingen

Docentenhandleiding. Organiseer je eigen verkiezingen Docentenhandleiding Organiseer je eigen verkiezingen 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Overzicht van alle stappen en opdrachten 4 Stap 1: Introductie 5 Stap 2: Richt een partij op 6 Stap 3: Schrijf een verkiezingsprogramma

Nadere informatie

Ik weet dat mijn gegevens anoniem zullen worden toegevoegd aan een databestand dat voor wetenschappelijke doeleinden gebruikt wordt.

Ik weet dat mijn gegevens anoniem zullen worden toegevoegd aan een databestand dat voor wetenschappelijke doeleinden gebruikt wordt. Toestemmingsverklaring: Ik heb informatie gekregen over de inhoud, methode en het doel van het onderzoek. Ik weet dat de gegevens en resultaten van het onderzoek alleen anoniem en vertrouwelijk gebruikt

Nadere informatie

Ontwikkeling politieke voorkeur in 2015

Ontwikkeling politieke voorkeur in 2015 Een politiek systeem in ontbinding De peiling van vandaag laat zien in welke bijzondere electorale situatie Nederland eind 2015 is beland. Deze resultaten kunnen geplaatst worden in het verlengde van het

Nadere informatie

De Europese verkiezingen: Hoe zit dat nu?

De Europese verkiezingen: Hoe zit dat nu? De Europese verkiezingen: Hoe zit dat nu? Naam: Klas: So you think you have no power? Think again.. Introductie: verkiezingen in Europa Van 22 tot en met 25 mei 2014 vinden de Europese verkiezingen plaats.

Nadere informatie

Debat: regionaal en nationaal

Debat: regionaal en nationaal Debat: regionaal en nationaal Korte omschrijving werkvorm In deze werkvorm debatteren leerlingen over het verschil tussen een regionale of lokale partij en een landelijke partij. Leerdoelen Leerlingen

Nadere informatie

Puzzel: Krachtenveld Europese Unie

Puzzel: Krachtenveld Europese Unie Puzzel: Krachtenveld Europese Unie Korte omschrijving werkvorm: Door de Europese schuldencrisis vindt er veel extra overleg plaats in de Europese Unie. Welke instituties spelen bij de besluitvorming in

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl II

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl II BEOORDELINGSMODEL Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 punt toegekend. MASSAMEDIA 1 maximumscore 2 Juiste antwoorden zijn (twee van de volgende redenen): De opera s (programma s) zijn

Nadere informatie

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Dilemma s Inleiding Tijdens de vorige les heb je geleerd dat het woord democratie een samentrekking is van de woorden demos (volk) en kratein

Nadere informatie

Frankrijk. Staten en kiesstelsels

Frankrijk. Staten en kiesstelsels Staten en kiesstelsels Frankrijk Van de West-Europese landen is Frankrijk het enige land met een semipresidentieel stelsel. Dat betekent dat de Franse president over betrekkelijk veel macht beschikt. In

Nadere informatie