Kindergemeenteraad Leerlingenboek

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kindergemeenteraad 2016. Leerlingenboek"

Transcriptie

1 Kindergemeenteraad 2016 Leerlingenboek

2 Inhoudsopgave 3 Voorwoord van de Burgemeester 4 Les 1: Democratie 6 Les 2: Politiek in Nederland 8 Les 3: Politieke Partijen 10 Les 4: De Gemeente 12 Les 5: Politiek in Wijchen 14 Les 6: Kinderraadslid, iets voor jou? 16 Les 7: Jullie voorstel voor Wijchen 2 Kindergemeenteraad

3 Voorwoord van de Burgemeester Jongens en meisjes, Politiek gaat over ons allemaal. We leven allemaal samen en moeten dus ook samen problemen oplossen en afspraken maken. Mensen zijn het misschien niet altijd met elkaar eens, maar door er met elkaar over te praten proberen we er toch altijd uit te komen. Het is ook helemaal niet iets voor alleen volwassenen, want politiek is ook voor jou belangrijk. De politiek heeft invloed op hoe jij naar school gaat, waar jij kunt spelen, en zorgt voor veiligheid in het verkeer. Allemaal zaken waar jij elke dag mee te maken hebt. De komende tijd leren jullie op school over politiek in Nederland en in de gemeente Wijchen en uiteindelijk worden jullie ook zelf politiek actief. Samen met andere kinderen uit heel Wijchen gaan jullie namelijk een Kindergemeenteraad vormen. Hiervoor mogen jullie zelf verkiezingen houden en daarna een voorstel bedenken voor kinderen in Wijchen. Ik wens jullie heel veel succes en plezier met deze lessen en met jullie voorstel voor de Kindergemeenteraad. Maak er samen iets moois van! Burgemeester Hans Verheijen Kindergemeenteraad 3

4 Les 1: Democratie Voordat jullie in de klas aan de slag gaan met de Kindergemeenteraad krijgen jullie eerst enkele lessen over democratie en politiek. Het doel is dat jullie weten hoe democratie in Nederland werkt en dat één van jullie ideeën (voorstellen) via de Kindergemeenteraad gerealiseerd kan worden. In deze lessen leer je wat een democratie precies is en hoe Nederland en Wijchen bestuurd worden. Het kan zijn dat je sommige dingen al eerder hebt gehoord in andere lessen op school. De Koning In Nederland hebben we een Koning. Hij staat aan het hoofd van de regering en hij vertegenwoordigt Nederland in het buitenland. De Koning is dus heel belangrijk, maar dat betekent niet dat de Koning alles mag doen wat hij wil. Alle wetten die de regering voorstelt, moeten worden goedgekeurd door een volksvertegenwoordiging, die gekozen wordt door alle mensen van Nederland. Dit staat in de grondwet, de belangrijkste wet van Nederland. Democratie Een democratie is een land waar de mensen zelf mogen beslissen wie er regeert en hoe er wordt geregeerd. Omdat we niet allemaal kunnen regeren, kiezen we mensen die namens ons gaan regeren. De mensen die wij kiezen vormen de volksvertegenwoordiging. Die doet precies wat het woord al zegt: het volk vertegenwoordigen. Als een land democratisch is, luistert de regering naar wat de mensen willen. Natuurlijk kan niet iedereen zijn zin krijgen, maar wel mag iedereen zijn mening geven. Het tegenovergestelde van een democratie is een dictatuur. Daar regeert een dictator, die niet naar de mensen luistert en mag doen wat hij zelf wil. Vroeger hadden veel landen een dictator, maar tegenwoordig zijn steeds meer landen een democratie. Volksvertegenwoordiging Nederland kent verschillende volksvertegenwoordigingen. Voor het hele land kennen we de Eerste Kamer en de Tweede Kamer. Voordat een wet kan worden ingevoerd moet deze eerst worden goedgekeurd door allebei de Kamers. Een wet is goedgekeurd als een meerderheid het eens is met het voorstel. In les 2 ga je meer leren over de Eerste Kamer en Tweede Kamer. Ook elke provincie en elke gemeente hebben een eigen volksvertegenwoordiging waarin de mensen vertegenwoordigd zijn. Bij een provincie heet de volksvertegenwoordiging de Provinciale Staten. Bij een gemeente heet dit de gemeenteraad. In les 5 ga je meer leren over de gemeenteraad. 4 Kindergemeenteraad

5 Binnenkort gaan jullie zelf een kindergemeenteraad vormen samen met andere groepen 7 uit de gemeente Wijchen. Leden van de Kindergemeenteraad kunnen namens de leerlingen uit de groepen 7 ideeën (voorstellen) inbrengen. Deze worden dan besproken in de vergaderingen van de Kindergemeenteraad. De nieuwste volksvertegenwoordiging die we kennen, is het Europees Parlement. Deze vertegenwoordigt de mensen van alle landen in Europa en bestaat dus ook uit mensen van al die landen. Deze volksvertegenwoordiging is opgericht omdat landen in Europa steeds vaker samenwerken in de Europese Unie. Vragen 1 Wie is de Koning van Nederland? 2 - Wat is een democratie? 3 Welke vijf volksvertegenwoordigingen ken je nu?,,,, 4 - Ken je een dictator? 5 Vind jij het goed dat Nederland een democratie is? Waarom vind je dat? Kindergemeenteraad 5

6 Les 2: Politiek in Nederland Voor het hele land bestaat de volksvertegenwoordiging uit de Eerste Kamer en de Tweede Kamer. Zij beslissen over voorstellen die worden ingediend door de regering. De beide Kamers en de regering vergaderen in Den Haag. In deze les wordt uitgelegd wat zij allemaal doen. De Regering De regering is het dagelijks bestuur van ons land. Het bestaat uit de Koning samen met de ministers. Het is hun taak om het land zo goed en zo eerlijk mogelijk te regeren. De koning is het hoofd van de regering maar vergadert zelf nooit mee. Doordat hij nooit zijn eigen mening geeft, blijft hij onpartijdig. De ministers worden elke vier jaar opnieuw benoemd na de verkiezingen van de Tweede Kamer. Zij moeten dan wel gesteund worden door een meerderheid in de volksvertegenwoordiging. De belangrijkste minister is de minister-president, ook wel premier genoemd. Omdat de Koning niet mee vergadert, is de minister-president de voorzitter van de regering. Toen de huidige regering begon, was Koningin Beatrix nog de Koningin. Wanneer de regering een nieuwe wet wil invoeren, stuurt zij deze eerst naar de Tweede Kamer. De Tweede Kamer De Tweede Kamer is de belangrijkste volksvertegenwoordiging. Zij bestaat uit 150 leden en wordt door de mensen in Nederland gekozen. Zij praten met elkaar en met de ministers over de wetten en wetsvoorstellen. Zij hebben het recht om de ministers vragen te stellen, zelf voorstellen voor nieuwe wetten te doen en het recht om wetsvoorstellen van de regering te veranderen. Ook kunnen Kamerleden een motie indienen. Een motie is een vraag aan de regering om iets te doen of om iets juist niet te doen. Om tot een goed oordeel over een wetsvoorstel te komen, lezen zij rapporten, verslagen, kranten, en vele brieven. Voorafgaand aan de behandeling van een wetsvoorstel worden soms honderden brieven aan de leden gestuurd door burgers. Als een meerderheid van de kamerleden het eens is met een voorstel wordt het voorstel aangenomen. Het wordt dan naar de Eerste Kamer gestuurd. 6 Kindergemeenteraad

7 De Eerste Kamer Eerste Kamer telt 75 leden, maar wordt niet direct door ons gekozen. Zij worden gekozen door de leden van de Provinciale Staten. We spreken dan van een indirecte verkiezing, want wij kiezen wel de leden van de Provinciale Staten en hebben dus indirect invloed op wie er in de Eerste Kamer worden gekozen. De belangrijkste taak van Eerste Kamerleden is het beoordelen van wetsvoorstellen die door de Tweede Kamer gekomen zijn. Het kan gebeuren dat de Tweede Kamer iets vergeten is, dus werkt de Eerste Kamer als een plek waar wetten nog eens extra gecontroleerd worden. Wanneer ook de Eerste Kamer instemt met het wetsvoorstel gaat het naar de Koning, die er zijn handtekening onder zet. Dan wordt het wetsvoorstel echt een wet. Vragen 1 - Wie vormen de Nederlandse regering? 2 - Wie is nu de minister-president van Nederland? 3 - Uit hoeveel leden bestaat de Tweede Kamer? 4 Voor welke Kamer mogen Nederlanders zelf stemmen: de Eerste Kamer of de Tweede Kamer? 5 Stel, de regering wil een wet invoeren. Schrijf op hoe in de landelijke politiek een voorstel als wet kan worden aangenomen. Kindergemeenteraad 7

8 Les 3: Politieke Partijen Verkiezingen Elke vier jaar worden de mensen in de volksvertegenwoordiging opnieuw gekozen. Dit geldt voor de Tweede Kamer, de Eerste Kamer, de Provinciale Staten en de Gemeenteraad. Iedereen die 18 jaar of ouder is, mag gaan stemmen. Je mag je ook verkiesbaar stellen, maar dan moet je je wel eerst aansluiten bij een politieke partij of zelf een politieke partij oprichten. Politieke Partij Een politieke partij is een groep mensen die ongeveer hetzelfde denkt over het besturen van het land, de provincie of een gemeente. Mensen die dezelfde mening over politiek hebben, kunnen een politieke partij oprichten. Samen staan ze sterker dan alleen. Op die manier proberen ze hun ideeën uit te voeren. De ideeën van een partij kun je vinden in hun partijprogramma. Als meerdere mensen uit een politieke partij gekozen worden, vormen zij samen een zogenaamde fractie. Een voorbeeld: als mensen die samen lid zijn van de politieke partij VVD gekozen worden, vormen zij samen de VVD-fractie. Mensen die samen lid zijn van de PvdA en gekozen worden, vormen de PvdA-fractie. Fracties kunnen klein zijn met maar soms maar 1 of 2 leden, maar soms ook zo groot als 40 leden. Deze partijen hebben nu in de Eerste Kamer en de Tweede Kamer een fractie: 8 Kindergemeenteraad

9 Campagne Campagne is een ander woord voor verkiezingsstrijd. De politieke partijen willen graag zoveel mogelijk stemmen krijgen. Daarom gaan ze reclame maken voor zichzelf. Ze gaan extra goed uitleggen wat de partij wil en ze vertellen ook hoe goed ze hun best gaan doen. Ze hangen veel posters op, laten folders rondbrengen, komen op televisie. Kortom, ze proberen op een goede manier de aandacht te krijgen. Rechts zie je een foto van de campagne voor de gemeenteraad in Wijchen in Vragen 1 - Om de hoeveel jaar zijn er meestal verkiezingen? 2 - Hoe oud moet je zijn om te mogen stemmen? 3 - Wat is een politieke partij? 4 - Noem 5 politieke partijen,,,, 5 Vind jij dat kinderen ook zouden moeten mogen stemmen? En waarom vind je dat? Kindergemeenteraad 9

10 Les 4: De Gemeente Wat doet de gemeente? Elke gemeente in Nederland moet bepaalde dingen regelen. Dat heeft de regering bepaald. De manier waarop ze dat regelen mogen ze zelf weten. Dat verschilt per gemeente. Een gemeente is onder andere verantwoordelijk voor de volgende zaken: Uitgeven van paspoorten en rijbewijzen Ophalen van afval Aanleggen van wegen en parkeerplaatsen Onderhouden van speelplaatsen en parkjes Regelen waar gebouwd mag worden en wat er gebouwd mag worden Verenigingen en sportclubs steunen (bijvoorbeeld met subsidie: geld) Mensen met weinig geld helpen Een rolstoel of rollator regelen voor mensen die moeilijk kunnen lopen Grote en kleine gemeenten Gemeenten kunnen groot of klein zijn. Een grote gemeente is bijvoorbeeld de gemeente Nijmegen. Die gemeente bestaat uit één grote stad en heeft inwoners. Zoals je weet, staat jouw school in de gemeente Wijchen. In de gemeente Wijchen wonen ongeveer mensen. Dat is niet heel klein, maar ook niet heel groot. 10 Kindergemeenteraad

11 Gemeente Wijchen De gemeente Wijchen bestaat uit verschillende dorpen en wijken. Het grootste dorp heet ook Wijchen, en bestaat uit verschillende wijken. Bijvoorbeeld Woezik, en Kerkeveld. Om het dorp Wijchen liggen nog vele andere dorpen: Bergharen, Batenburg, Hernen, Leur, Niftrik, Balgoy en Alverna. De gemeente Wijchen is dus veel groter dan alleen het dorp Wijchen. Vragen voor jezelf 1 In welk dorp of welke wijk woon jij? 2 - Kijk op de website van de gemeente Wijchen: Noem 3 dingen die je bij de gemeente kunt regelen.,, 3 - Wat vind jij mooi aan je eigen dorp of wijk? 4 - Wat zou jij willen verbeteren aan je eigen dorp of wijk? 5 Kun je een verbetering bedenken waar alle kinderen in Wijchen iets aan hebben? Kindergemeenteraad 11

12 Les 5: Politiek in Wijchen Burgemeester en Wethouders Elke gemeente heeft een soort regering. Deze bestaat uit de burgemeester en een aantal wethouders. Samen noemen wij deze het College van Burgemeester en Wethouders, ofwel College van B&W. Het College van B&W bedenkt voorstellen voor Wijchen, en de gemeenteraad moet hier dan een beslissing over nemen. De wethouders worden na elke verkiezing gekozen door de gemeenteraad. Zij maken dan samen plannen voor de komende jaren. Ze spreken af wie zich met welk onderwerp bezig houdt, en gaan die plannen dan uitvoeren. Daarbij krijgen ze hulp van ambtenaren. Dat zijn mensen die werken voor de gemeente. Sommigen werken op het gemeentehuis en sommigen werken buiten om bijvoorbeeld wegen en parken bij te houden. De burgemeester is de belangrijkste vertegenwoordiger van de gemeente. Hij is voorzitter van zowel het College van B&W én van de gemeenteraad. Doordat hij niet door verkiezingen gekozen wordt, is hij onafhankelijk van de politieke partijen. De gemeenteraad De gemeenteraad neemt besluiten over het bestuur van de gemeente en komt elke 6 weken bij elkaar om hierover te vergaderen. Ze praten onder andere over de bouw van nieuwe huizen, de aanleg van parken en speelplekken, het ophalen van afval en de gemeentebelasting. De burgemeester is voorzitter van de gemeenteraad. Maar hij mag zelf niet mee stemmen. In de gemeenteraad van Wijchen zitten 27 gemeenteraadsleden. Samen vormen zij 7 verschillende politieke partijen, die elk een andere mening hebben over het bestuur van Wijchen. Er zijn in Wijchen 4 landelijke politieke partijen en 3 lokale politieke partijen. Landelijke partijen vind je in het hele land onder dezelfde naam, terwijl lokale partijen alleen in een gemeente bestaan. Gemeenteraadsleden en wethouders vergaderen niet alleen met elkaar, maar praten ook met inwoners van Wijchen. Ze gaan op bezoek naar verenigingen en activiteiten om te horen en zien wat er gebeurt in Wijchen. Dit is heel belangrijk in onze democratie. 12 Kindergemeenteraad

13 De gemeenteraad wordt elke 4 jaar opnieuw gekozen. De laatste verkiezingen zijn gehouden op 19 maart Hieronder zie je een foto van alle gemeenteraadsleden. Vragen 1 Hoe heet de burgemeester van Wijchen? 2 - Welke politieke partijen in Wijchen zijn ook landelijke partijen en welke zijn alleen lokale partijen. Zet per partij een kruisje op de juiste plaats. CDA Wijchen D66 Wijchen Kernachtig Wijchen Lokale Dorpspartijen PvdA Wijchen Sociaal Wijchen VVD Wijchen Landelijke partij Lokale partij 3 Je hebt in hoofdstuk 2 geleerd hoe de landelijke politiek een beslissing kan nemen. Kun je nu ook uitleggen hoe een beslissing in de gemeente genomen wordt? 4 Binnenkort komt een gemeenteraadslid op school om te vertellen over de gemeenteraad. Bedenk nu alvast een vraag die je aan het gemeenteraadslid zou kunnen stellen. Kindergemeenteraad 13

14 Les 6: Kinderraadslid, iets voor jou? In januari gaat er weer een Wijchense Kindergemeenteraad van start. Hiervoor mag elke basisschool in Wijchen één of twee leerlingen uitkiezen als Kindergemeenteraadslid. Ook mag elke school een voorstel indienen. De Kindergemeenteraad kiest uiteindelijk welk voorstel wordt uitgevoerd. Om Kinderraadslid te worden, moet je je eerst kandidaat stellen. Daarom moet je goed nadenken of jij dit leuk zou vinden om te doen. Voor een gemeenteraadslid is het namelijk erg belangrijk om ideeën te hebben voor je gemeente. Wat moet je doen als kinderraadslid? Als je Kinderraadslid wordt, vertegenwoordig jij je school in de Kindergemeenteraad. Je vergadert dan met andere kinderen uit Wijchen op vier woensdagmiddagen na de kerstvakantie. Er wordt verwacht dat je hier iedere keer bij bent, en dat je hier ook het voorstel presenteert dat door jullie samen bedacht wordt. Op deze dagen komt de Kindergemeenteraad bij elkaar: Woensdag 13 januari 2016, 14:30 uur 16:30 uur De installatie van de Kindergemeenteraad. Alle kinderen leggen de eed of belofte af, leren over vergaderregels, en stellen zich vervolgens allemaal kort voor. Woensdag 27 januari 2016, 14:30 uur 16:30 uur Voorstellen worden gepresenteerd. Je mag elkaar vragen stellen. Woensdag 17 februari 2016, 14:30 uur 16:30 uur Meer voorstellen worden gepresenteerd. Je mag ook nu elkaar weer vragen stellen. Woensdag 2 maart 2016, 14:30 uur 16:30 uur Jullie gaan in discussie over elkaars voorstellen. Daarna gaan jullie stemmen over de voorstellen en nemen jullie een beslissing. Kinderraadslid zijn is heel leuk, maar je hebt ook een belangrijke taak. Als je door je klasgenootjes gekozen wordt, moet je wel regelmatig laten weten wat jij doet in de Kindergemeenteraad. Dat doen echte gemeenteraadsleden ook. Zij vertellen aan degenen die hen gekozen hebben wat zij gedaan hebben en kunnen dan advies vragen wat ze verder moeten gaan doen. Na elke bijeenkomst zal jouw docent tijd op school vrij maken waarin jij kunt vertellen wat er gebeurd is en vragen wat je klasgenootjes daarvan vinden. Zij kunnen je zo helpen je voor te bereiden voor de volgende vergadering van de Kindergemeenteraad. Maak daar goed gebruik van! Als je kinderraadslid wilt worden, moet je wel toestemming vragen aan je ouders. Hiervoor krijg je een brief van je leerkracht die je aan je ouders moet laten lezen en ondertekenen. 14 Kindergemeenteraad

15 Hoe gaat een vergadering? De Kindergemeenteraad lijkt zoveel mogelijk op de volwassen gemeenteraad van Wijchen. De vergaderingen vinden plaats in het Kasteel van Wijchen. Een vergadering duurt twee uur, met een korte pauze halverwege. Iedereen heeft een vaste plaats bij de vergaderingen. Bij elke stoel staat een naambordje. Je gaat zitten bij het bordje waar jouw naam op staat. De vergaderingen worden geleid door een voorzitter. Deze zorgt ervoor dat de vergadering netjes verloopt en iedereen die iets wil zeggen dat kan doen. Dit is eigenlijk niet veel anders dan bij jullie in de klas. Meestal is de burgemeester de voorzitter van de gemeenteraad. Van tevoren wordt er een agenda opgesteld. Hier staat op welke onderwerpen besproken moeten worden. Bijvoorbeeld de voorstellen die in de kindergemeenteraad door de verschillende scholen gepresenteerd worden. De voorzitter zorgt ervoor dat deze om de beurt worden besproken, en dat elk voorstel even veel tijd krijgt. Belangrijk voor je ouders om te weten: het vervoer naar en van het Kasteel van Wijchen moet zelf geregeld worden. Elk kinderraadslid mag ook 4 gasten (bijvoorbeeld familie, vriendjes of vriendinnetjes) meenemen naar elke vergadering. Deze kunnen gaan zitten op de publieke tribune van de raadszaal. Kindergemeenteraad 15

16 Les 7: Jullie voorstel voor Wijchen Bedenk een voorstel Dan komt het belangrijkste: het bedenken van een voorstel voor de Kindergemeenteraad. De gemeente heeft geld vrijgemaakt voor de Kindergemeenteraad om te besteden: Jullie mogen zelf weten hoe jullie dit willen besteden, maar denk daarbij wel aan de volgende dingen: Denk goed na over wat jij echt belangrijk vindt. Zijn er problemen die echt opgelost moeten worden? Je moet in de Kindergemeenteraad goed kunnen uitleggen waarom jullie voorstel zo belangrijk is. Zouden andere kinderen van andere scholen dit ook willen? Je moet namelijk in de Kindergemeenteraad de steun krijgen van heel veel andere kinderraadsleden. Hiernaast zie je een kaartje waarop alle scholen in Wijchen staan. Je ziet dat ze verspreid over de gemeente liggen. Een extra speeltoestel voor alleen jouw school heeft daarom waarschijnlijk weinig kans. Bedenk dus iets waar iedereen iets aan heeft. Kan jullie idee echt uitgevoerd worden? Denk hierbij na over: o o o o Wat moet er gebeuren? Hoe moet het uitgevoerd worden? Wanneer moet het uitgevoerd worden? Wie moet het gaan doen? Als jullie niet zeker weten of iets mogelijk is, kunnen jullie advies vragen aan het gemeenteraadslid dat bij jullie op bezoek komt. Hij of zij heeft veel ervaring met voorstellen voor de gemeenteraad, dus kan jullie helpen met het uitwerken van jullie idee. Maar het moet wel jullie idee blijven, dus jullie moeten eerst goed nadenken over wat jullie belangrijk vinden. 16 Kindergemeenteraad

17 Presenteren Als jullie een voorstel hebben bedacht moet het nog gepresenteerd worden in de Kindergemeenteraad. De presentatie mag maar 5 minuten duren, dus maak het kort en duidelijk. Het is belangrijk dat de andere kinderraadsleden meteen snappen wat jij met jullie voorstel wilt. Maak het zo leuk mogelijk zodat iedereen meteen ziet waarom jullie voorstel moet winnen. Je kunt denken aan bijvoorbeeld een presentatie in PowerPoint of Prezi, een maquette (je plan in het klein), een filmpje, radiopresentatie enz. Hiernaast zie je het voorstel dat in 2014 werd gekozen door de Wijchense kindergemeenteraad. Bas Velings van basisschool Wingerd bedacht samen met zijn klas een bordspel om pesten tegen te gaan. Na de 5 minuten presentatie zijn er 5 minuten waarin de andere kinderraadsleden vragen kunnen stellen. Hoe wordt een voorstel gekozen? Na de eerste kennismaking zijn er twee bijeenkomsten waarin jullie voorstellen presenteren. Aan het einde van elke bijeenkomst beoordelen jullie de voorstellen. Dit doen jullie met behulp van een stembriefje met drie vragen: Hebben veel mensen iets aan dit voorstel? Helpt het voorstel een probleem op te lossen? Is er goed nagedacht over de uitvoering? De totaalscore wordt opgeteld waarna er 4 voorstellen doorgaan naar de laatste vergadering. In die vergadering worden de laatste voorstellen uitgebreid besproken. Uiteindelijk mogen alle kinderraadsleden stemmen voor één van de vier voorstellen. Kindergemeenteraad 17

18 Versie september 2015 Uitgave Gemeente Wijchen In samenwerking met stichting Kans & Kleur 18 Kindergemeenteraad

Leerlingenboek KINDERRAAD

Leerlingenboek KINDERRAAD Leerlingenboek KINDERRAAD K i n d e r r a a d leerlingenboek 2 Leerlingenboek K I N D E R R A A D Voorwoord Jongens en meisjes, Als burgemeester van Leeuwarden vind ik het heel goed dat jullie meedoen

Nadere informatie

K i n d e r r a a d l e e r l i n g e n b o e k

K i n d e r r a a d l e e r l i n g e n b o e k K i n d e r r a a d leerlingenboek 2 Leerlingenboek K I N D E R R A A D Voorwoord Jongens en meisjes, Als burgemeester van Leeuwarden vind ik het heel goed dat jullie meedoen aan de Kinderraad. Ook als

Nadere informatie

Verklarende woordenlijst

Verklarende woordenlijst Bijlage 4 Verklarende woordenlijst Ambtenaar persoon die een baan heeft bij de overheid Amendement de Tweede Kamer wil iets aan een voorstel voor een wet veranderen B en W de burgemeester en de wethouders

Nadere informatie

Kinderraad 2014 Leerlingenboek

Kinderraad 2014 Leerlingenboek Kinderraad 2014 Leerlingenboek Leerlingenboek 1 Ferd Crone, burgemeester van Leeuwarden 2 Voorwoord Jongens en meisjes, Als burgemeester van Leeuwarden vind ik het heel leuk dat jullie meedoen aan de Kinderraad.

Nadere informatie

Derde Kamer Handboek Politiek 2

Derde Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen

Nadere informatie

Handboek Politiek 2. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek 2. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen met je

Nadere informatie

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren over

Nadere informatie

Kinderraad Kinderraad 2016 Leerlingenboek

Kinderraad Kinderraad 2016 Leerlingenboek Kinderraad 2016 Leerlingenboek 1 2 Kinderraad 2016 Leerlingenboek 3 Ferd Crone, burgemeester van Leeuwarden 4 Voorwoord Jongens en meisjes, Als burgemeester van Leeuwarden vind ik het heel leuk dat jullie

Nadere informatie

Derde Kamer Handboek Politiek 1

Derde Kamer Handboek Politiek 1 Derde Kamer Handboek Politiek 1 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen

Nadere informatie

Polderen voor beginners

Polderen voor beginners Jongerenkamer Polderen voor beginners Voorwoord De Tweede Kamer is het hart van de Nederlandse democratie. De 150 gekozen Kamerleden gaan met elkaar en de regering in debat over de toekomst van Nederland.

Nadere informatie

Lesmateriaal voor het (V)MBO

Lesmateriaal voor het (V)MBO Lesmateriaal voor het (V)MBO Binnenkort nemen uw leerlingen deel aan een Jongerengemeenteraad. Het project Jongerengemeenteraad laat jongeren in de leeftijd van 14 19 jaar zien hoe beleid tot stand komt

Nadere informatie

Handboek Politiek deel 2

Handboek Politiek deel 2 Handboek Politiek deel 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren

Nadere informatie

e Kamer Derde Kamer Handboek Politiek 2 der Staten-Generaal

e Kamer Derde Kamer Handboek Politiek 2 der Staten-Generaal erde Kamer Derde Kamer e Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben

Nadere informatie

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u?

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u? Wie beslist wat? Korte omschrijving werkvorm: De werkvorm Wie-Beslist-Wat is een variant op het spel Ren je rot. De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen

Nadere informatie

Gemeenteraadsverkiezingen. Stem ook!

Gemeenteraadsverkiezingen. Stem ook! Gemeenteraadsverkiezingen Woensdag 19 maart GEMEENTERAADSverkiezingen Stem ook! Op woensdag 19 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen. Iedereen vanaf 18 jaar mag dan stemmen. Bepaal mee wie er in de gemeenteraad

Nadere informatie

Derde Kamer. Derde Kamer. Handboek Politiek 1. der Staten-Generaal

Derde Kamer. Derde Kamer. Handboek Politiek 1. der Staten-Generaal erde Kamer Derde Kamer Kamer e Kamer Handboek Politiek 1 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand

Nadere informatie

Wie bestuurt de gemeente?

Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente? De gemeente iedereen heeft er op een of andere manier mee te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw huishoudelijk afval wordt opgehaald en dat er wegen en fietspaden worden

Nadere informatie

Wie bestuurt het land?

Wie bestuurt het land? Wie bestuurt het land? Nederland is een democratie. Een belangrijk kenmerk van een democratie is een parlement. In zo n parlement zitten mensen die door de bevolking zijn gekozen. Zij zitten namens een

Nadere informatie

Wie bestuurt de gemeente?

Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente? De gemeente iedereen heeft er op een of andere manier mee te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw huishoudelijk afval wordt opgehaald en dat er wegen en fietspaden worden

Nadere informatie

200 JAAR STATEN-GENERAAL

200 JAAR STATEN-GENERAAL 200 JAAR STATEN-GENERAAL NOVEMBER 2015 - POLITIEK IN PRAKTIJK #7 WAT HEB JE NODIG Knipblad met jaartallen (gekleurd papier) Knipblad met foto s/uitleg (wit papier) Magneetjes + magneetbord Uitgeknipte

Nadere informatie

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid Vak Maatschappijwetenschappen Thema Politieke besluitvorming (katern) Klas Havo 5 Datum november 2012 Hoofdstuk 4 Het landsbestuur (regering en parlement) Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat uit vier

Nadere informatie

WIE BESTUURT DE GEMEENTE?

WIE BESTUURT DE GEMEENTE? WIE BESTUURT DE GEMEENTE? De gemeente dichtbij Dagelijks heeft u met de gemeente te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw vuilnis wordt opgehaald en dat er wegen en fietspaden worden aangelegd. Bij

Nadere informatie

Wie bestuurt het land?

Wie bestuurt het land? Wie bestuurt het land? 2 Nederland is een democratie. Een belangrijk kenmerk van een democratie is een parlement. In zo n parlement zitten mensen die door de bevolking zijn gekozen. Zij zitten namens een

Nadere informatie

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!!

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! De Europese Unie bestaat uit 27 lidstaten. Deze lidstaten hebben allemaal op dezelfde gebieden een aantal taken en macht overgedragen aan de Europese

Nadere informatie

Cliptoetsen Derde Kamer docentenhandleiding

Cliptoetsen Derde Kamer docentenhandleiding Kamer Cliptoetsen Derde Kamer docentenhandleiding Derde Kame Derde Kam Wie is de baas van Nederland? Hoe werken de verkiezingen? Wat is een Grondwet? En waarom is Prinsjesdag zo belangrijk? In het lespakket

Nadere informatie

VOORSTELLING DE KINDER- & JEUGDBURGEMEESTER DEN HAAG

VOORSTELLING DE KINDER- & JEUGDBURGEMEESTER DEN HAAG VOORSTELLING DE KINDER- & JEUGDBURGEMEESTER DEN HAAG Kom op bezoek bij Kinder- & Jeugdburgemeester YoZyAsz en zijn gevolg en word even raadslid van Den Haag. Maak, met jouw partij, jullie eigen plan voor

Nadere informatie

DE BRIEVENBRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE

DE BRIEVENBRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE DE BRIEVENBRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE DE INSTELLINGEN: WIE DOET WAT? INTRO VOOR DE LEERKRACHT Op de volgende pagina s vindt u materiaal waarmee u de belangrijkste Europese instellingen op

Nadere informatie

2.1 Omcirkel het juiste antwoord.

2.1 Omcirkel het juiste antwoord. 2.1 Vraag 1 Het Parlement in Nederland bestaat uit... A. Eerste en Tweede Kamer B. Tweede Kamer en Provinciale Staten C. Provinciale staten en Gemeenteraad D. Tweede Kamer en Gemeenteraad Vraag 2 Waarom

Nadere informatie

Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente?

Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente? 1 Wie bestuurt de gemeente? 2 De gemeente iedereen heeft er op een of andere manier mee te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw huishoudelijk afval wordt opgehaald en dat

Nadere informatie

Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze?

Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze? Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze? Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze? Korte omschrijving workshop In deze workshop ontdekken de deelnemers

Nadere informatie

Cursus Politiek Actief Bijeenkomst 1: Introductie, algemene staatsinrichting en verkiezingen

Cursus Politiek Actief Bijeenkomst 1: Introductie, algemene staatsinrichting en verkiezingen Ruimte voor beeld 21,6 x 8,7 cm Cursus Politiek Actief Bijeenkomst 1: Introductie, algemene staatsinrichting en verkiezingen Plan EU Eerste VN Dag voor het Meisje: 11 oktober ONE G7 Summit München juni

Nadere informatie

Stemmen Europese verkiezingen 2014

Stemmen Europese verkiezingen 2014 Stemmen Europese verkiezingen 2014 2 Voorwoord Dit boek gaat over de verkiezingen voor het Europees Parlement van 22 mei 2014. Het boek is gemaakt door de medewerkers van het Educatief Centrum voor Cliënten,

Nadere informatie

DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE

DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE DE INSTELLINGEN: WIE DOET WAT? INTRO VOOR DE LEERKRACHT Op de volgende pagina s vindt u materiaal waarmee u de belangrijkste Europese instellingen op

Nadere informatie

Leerlingenraad. de Plantage

Leerlingenraad. de Plantage Leerlingenraad de Plantage Wat is de leerlingenraad (LR)? De leerlingenraad is een vertegenwoordiging van leerlingen uit de groepen 6 t/m 8. De vertegenwoordigers worden gekozen uit- en door de leerlingen

Nadere informatie

Docentenhandleiding Rollenspel Politiek

Docentenhandleiding Rollenspel Politiek Docentenhandleiding Rollenspel Politiek Voorbereiding 1. Bepaal hoeveel tijd er is: kies voor 45, 60 of 90 uten versie 2. Deel tijdschema uit en bespreek dit met de leerlingen 3. Verdeel de rollen, zie

Nadere informatie

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Mensbeelden, ideologieën, politieke partijen Politieke partijen Welke politieke partijen zijn er eigenlijk in Nederland en wat willen ze? Om antwoord

Nadere informatie

Wie bestuurt de provincie?

Wie bestuurt de provincie? Wie bestuurt de provincie? Nederland heeft twaalf provincies. En die provincies hebben allemaal hun eigen volksvertegenwoordigers en hun eigen bestuurders. De provincies staan tussen het Rijk en de gemeenten

Nadere informatie

Waarom komt er een leerlingenraad (LR)? Wat is een leerlingenraad? Wat doet de leerlingenraad? Waarover kan een leerlingenraad beslissen?

Waarom komt er een leerlingenraad (LR)? Wat is een leerlingenraad? Wat doet de leerlingenraad? Waarover kan een leerlingenraad beslissen? Waarom komt er een leerlingenraad (LR)? Wat is een leerlingenraad? Wat doet de leerlingenraad? Waarover kan een leerlingenraad beslissen? Welke onderwerpen zijn er zoal? Hoe komt de leerlingenraad aan

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Derde Kamer - digitale les Verkiezingen, en dan?

Docentenhandleiding. Derde Kamer - digitale les Verkiezingen, en dan? Docentenhandleiding Derde Kamer - digitale les Verkiezingen, en dan? Lespakket Verkiezingen, en dan? Wat gebeurt er na de verkiezingen? Hoe wordt de regering gevormd? Wat is het verschil tussen oppositie

Nadere informatie

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Korte omschrijving werkvorm De leerlingen beantwoorden vragen over de Europese politiek aan de hand van korte clips van Nieuwsuur in de Klas. Leerdoel De leerlingen leren

Nadere informatie

Verdieping: welke staat past bij jou?

Verdieping: welke staat past bij jou? Verdieping: welke staat past bij jou? Korte omschrijving werkvorm Op 6 april houdt Nederland een raadgevend niet-bindend referendum over het associatieverdrag tussen de Europese Unie en Oekraïne. Nederland

Nadere informatie

Verkiezingen. Mensen met dezelfde ideeën vormen gemeenten besturen.

Verkiezingen. Mensen met dezelfde ideeën vormen gemeenten besturen. Verkiezingen Op zondag 7 juni moeten alle inwoners tegelijk verkiezen we ook kandidaten van België die ouder zijn dan 18 jaar naar voor het Europees Parlement, waar men de stembus. Ze moeten mensen kiezen

Nadere informatie

Docentenhandleiding Rollenspel Politiek

Docentenhandleiding Rollenspel Politiek Docentenhandleiding Rollenspel Politiek Voorbereiding 1. Bepaal hoeveel tijd er is: kies voor 45, 60 of 90 uten versie 2. Deel tijdschema uit en bespreek dit met de leerlingen 3. Verdeel de rollen, zie

Nadere informatie

WAT IS HET PROBLEEM?

WAT IS HET PROBLEEM? Wat weten volwassenen van internet? Misschien wel minder dan jij. Daarom ga jij ze een presentatie geven over internet. Lees hier hoe je dat kunt aanpakken! WAT IS HET PROBLEEM? Je hoort en leest alsmaar

Nadere informatie

VERKIEZINGSKRANT Waarom stemmen op 21 maart? Waarover gaat de gemeente? Hoe bepaal ik op wie ik stem? Hoe kan ik stemmen?

VERKIEZINGSKRANT Waarom stemmen op 21 maart? Waarover gaat de gemeente? Hoe bepaal ik op wie ik stem? Hoe kan ik stemmen? VERKIEZINGSKRANT Waarom stemmen op 21 maart? Waarover gaat de gemeente? Hoe bepaal ik op wie ik stem? Hoe kan ik stemmen? Op woensdag 21 maart zijn er gemeenteraadsverkiezingen. Alle Nederlanders vanaf

Nadere informatie

Maatschappijleer par. 1!

Maatschappijleer par. 1! Maatschappijleer par. 1 Iets is een maatschappelijk probleem als: 1. Het groepen mensen aangaat 2. Het samenhangt met of het is gevolg is van maatschappelijke verandering 3. Er verschillende meningen zijn

Nadere informatie

Deel 3: Wie heeft het in Europa voor het zeggen?

Deel 3: Wie heeft het in Europa voor het zeggen? Deel : Wie heeft het in Europa voor het zeggen?. Raadje plaatje Net zoals een gemeente, een provincie en een land bestuurd worden, wordt ook de Europese Unie geleid door politici. Ze werken in verschillende

Nadere informatie

Bestuur vmbo12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/62182

Bestuur vmbo12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/62182 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 20 juni 2017 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/62182 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs van Kennisnet.

Nadere informatie

Instructie Machtenscheidingsquiz

Instructie Machtenscheidingsquiz Instructie Machtenscheidingsquiz Korte omschrijving werkvorm De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen en blufvragen. Bij kennisvragen kiest elk

Nadere informatie

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8 Tweede Kamerverkiezingen groep 7 en 8 inhoud blz. 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De Tweede Kamer 6 5. Kiezen 7 6. De uitslag 8 7. De meerderheid 9 8. Het kabinet 10 9. De oppositie

Nadere informatie

Van-A-3 Verkiezingen

Van-A-3 Verkiezingen Van-A-3 Verkiezingen Didactische suggesties Doelen Dit Actua-magazine verschijnt naar aanleiding van de Europese en Vlaamse verkiezingen op 07 juni 2009. De leerlingen kunnen individueel de Van-A-3 krant

Nadere informatie

Leve de democratie? HAVO / VWO

Leve de democratie? HAVO / VWO Leve de democratie? HAVO / VWO Korte omschrijving van de werkvorm Leerlingen doen een test: Welke democratie past bij mij? In de test staan vragen over hoe ze zouden willen dat het democratische systeem

Nadere informatie

ZOEKPLAAT GRONDRECHTEN

ZOEKPLAAT GRONDRECHTEN ZOEKPLAAT GRONDRECHTEN FEBRUARI 2016 AAN DE SLAG MET #2 WAT HEB JE NODIG? De zoekplaat staat op de volgende pagina en is in kleur te downloaden op www.prodemos.nl/popolitiek. DE WERKVORM IN HET KORT Nederland

Nadere informatie

Wat kan ik zelf doen?

Wat kan ik zelf doen? Wat kan ik zelf doen? Korte omschrijving werkvorm : In vier groepjes voeren de leerlingen een opdracht uit. Alle opdrachten gaan over een methode om invloed uit te oefenen op politieke beslissingen. Op

Nadere informatie

Workshop Tweede Kamerverkiezingen

Workshop Tweede Kamerverkiezingen Workshop Tweede Kamerverkiezingen Korte omschrijving workshop In deze workshop leren de deelnemers wat de Tweede Kamer doet, hoe ze moeten stemmen en op welke partijen ze kunnen stemmen. De workshop bestaat

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl I

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl I POLITIEK EN BELEID tekst 8 VVD en D66 samen voor Europese verkiezingen DEN HAAG - D66 gaat toch in zee met de VVD voor de Europese verkiezingen in juni. De samenwerking blijft beperkt tot een lijstverbinding.

Nadere informatie

Democratiequiz met achtergrondinformatie over democratie en rechtstaat

Democratiequiz met achtergrondinformatie over democratie en rechtstaat Democratiequiz met achtergrondinformatie over democratie en rechtstaat Beschrijving van de activiteit De quiz wordt gespeeld op de wijze van petje op, petje af. In de plaats van petjes krijgen de kinderen

Nadere informatie

Lesmateriaal voor HAVO/VWO

Lesmateriaal voor HAVO/VWO Lesmateriaal voor HAVO/VWO Binnenkort nemen uw leerlingen deel aan een Jongerengemeenteraad. Het project Jongerengemeenteraad laat jongeren in de leeftijd van 14 19 jaar zien hoe beleid tot stand komt

Nadere informatie

Organiseer je eigen verkiezingen

Organiseer je eigen verkiezingen Organiseer je eigen verkiezingen Basisschool voor leerkrachten 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Overzicht van alle stappen en opdrachten 4 Stap 1: Introductie 5 Stap 2: Richt een partij op 6 Stap 3: Schrijf

Nadere informatie

Stemmen Gemeenteraadsverkiezingen 2014

Stemmen Gemeenteraadsverkiezingen 2014 Stemmen Gemeenteraadsverkiezingen 2014 2 Voorwoord Dit boek gaat over de gemeenteraadsverkiezingen van 19 maart 2014. Het boek is gemaakt door de medewerkers van het Educatief Centrum voor Cliënten, in

Nadere informatie

ASJEMENOU 30 september t/m 7 oktober Muziekles

ASJEMENOU 30 september t/m 7 oktober Muziekles ASJEMENOU 30 september t/m 7 oktober 2016 Muziekles Deze week is de 2e muziekles gegeven aan onze groepen. Er werd een liedje gezongen en het thema ritme stond centraal. Ritmes maken met behulp van je

Nadere informatie

MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN

MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN 1. Iemand die in de Tweede Kamer zit is een politicus, omdat hij: A. lid is van een politieke partij. B. beslissingen en keuzes moet maken voor het hele land. C. in dienst

Nadere informatie

Ik ben de Hamer. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. HET BESTUUR VAN DE EUROPESE UNIE GROEP 7 8

Ik ben de Hamer. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. HET BESTUUR VAN DE EUROPESE UNIE GROEP 7 8 Ik ben de Hamer Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Aangeboden door Dit verhaal is onderdeel van de Europese Verhalenkoffer. www.eu.nl -> onderwijs Goedendag! Als

Nadere informatie

Beleidsplan

Beleidsplan Beleidsplan 2014 2018 Inhoudsopgave Algemeen... 2 Visie... 2 Missie... 2 Doelen van de vereniging... 2 Inhoudelijke thema s... 3 Samen sociaal... 3 Decentralisaties... 3 Wet maatschappelijke ondersteuning...

Nadere informatie

De Gemeenteraad van Wijchen

De Gemeenteraad van Wijchen De Gemeenteraad van Wijchen Besluitenlijst van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van Wijchen gehouden op 6 juli 2017 1. 17 7 6345 Behandeling jaarrekening 2016 Door de fracties worden onderstaande

Nadere informatie

Wie bestuurt de provincie?

Wie bestuurt de provincie? Wie bestuurt de provincie? Nederland heeft twaalf provincies. En die provincies hebben allemaal hun eigen volksvertegenwoordigers en hun eigen bestuurders. De provincies staan tussen het Rijk en de gemeenten

Nadere informatie

Herziene versie 2012 MET WERKBLAD EN PUZZEL. groepen 6-8

Herziene versie 2012 MET WERKBLAD EN PUZZEL. groepen 6-8 Herziene versie 2012 M WRKBLAD N PUZZL groepen 6-8 inhoud blz. 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De weede Kamer 6 5. Kiezen 7 6. De uitslag 8 7. De meerderheid 9 8. Het kabinet

Nadere informatie

STEM JIJ OOK? VERKIEZINGEN TWEEDE KAMER WAAROM IS STEMMEN BELANGRIJK? OP WIE KAN IK STEMMEN? WAAROVER BESLIST DE TWEEDE KAMER? HOE MOET IK STEMMEN?

STEM JIJ OOK? VERKIEZINGEN TWEEDE KAMER WAAROM IS STEMMEN BELANGRIJK? OP WIE KAN IK STEMMEN? WAAROVER BESLIST DE TWEEDE KAMER? HOE MOET IK STEMMEN? STEM JIJ OOK? Kijk voor meer informatie op: www.stemjijook.nu WAAROM IS STEMMEN BELANGRIJK? OP WIE KAN IK STEMMEN? WAAROVER BESLIST DE TWEEDE KAMER? HOE MOET IK STEMMEN? VERKIEZINGEN TWEEDE KAMER WOENSDAG

Nadere informatie

VOORSTELLING DE KINDER- & JEUGDBURGEMEESTER DEN HAAG

VOORSTELLING DE KINDER- & JEUGDBURGEMEESTER DEN HAAG VOORSTELLING DE KINDER- & JEUGDBURGEMEESTER DEN HAAG Als jullie het stadhuis binnenkomen staat één van de acteurs klaar om jullie te ontvangen. Jullie worden dan door het enorme witte gebouw meegenomen

Nadere informatie

Deel 3: Wie heeft het in Europa voor het zeggen?

Deel 3: Wie heeft het in Europa voor het zeggen? Deel : Wie heeft het in Europa voor het zeggen?. Raadje plaatje Net zoals een gemeente, een provincie en een land bestuurd worden, wordt ook de Europese Unie geleid door politici. Ze werken in verschillende

Nadere informatie

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 VMBO

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 VMBO DEEL 1 DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 In Nederland wordt veel wetenschappelijk onderzoek gedaan. Maar wie bepaalt wat er onderzocht wordt? In het voorjaar van 2015 hebben Nederlanders

Nadere informatie

Verkiezingen 2010! Vóór de verkiezingen... Auteur: Stijn Dekelver. parlement. Maar hoe werken die. verplicht naar de stembus.

Verkiezingen 2010! Vóór de verkiezingen... Auteur: Stijn Dekelver. parlement. Maar hoe werken die. verplicht naar de stembus. Auteur: Stijn Dekelver Op zondag 13 juni moeten alle Belgen die ouder zijn dan 18 jaar naar de stembus. Ze moeten mensen kiezen die hun stem vertegenwoordigen in het federaal parlement. Maar hoe werken

Nadere informatie

40 jaar Vlaams parlement

40 jaar Vlaams parlement Hugo Vanderstraeten 40 kaarsjes eenheidsstaat of een unitaire staat: één land met één parlement en één regering. De wetten van dat parlement golden voor alle Belgen. In de loop van de 20ste eeuw hadden

Nadere informatie

Leerlingen weten dat er in een democratische rechtsstaat verschillende manieren zijn om conflicten op te lossen en dat rechtspraak daar één van is.

Leerlingen weten dat er in een democratische rechtsstaat verschillende manieren zijn om conflicten op te lossen en dat rechtspraak daar één van is. HOE LOSSEN WE DIT OP? DE WERKVORM IN HET KORT Wat doe je als je een probleem of ruzie hebt? In het ergste geval moet je naar een rechter. Die bepaalt dan wie er gelijk heeft. Maar meestal kun je problemen

Nadere informatie

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden.

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden. VOORBEELD DE KLAS ALS TEAM (LEERLINGENBOEK) INHOUDSOPGAVE Instructie voor leerlingen.. 5 Gebruik van de lesbrieven. 6 Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7 Wat wil je zijn en worden. 11 Wat wil je zijn

Nadere informatie

Debat: regionaal en nationaal

Debat: regionaal en nationaal Debat: regionaal en nationaal Korte omschrijving werkvorm In deze werkvorm debatteren leerlingen over het verschil tussen een regionale of lokale partij en een landelijke partij. Leerdoelen Leerlingen

Nadere informatie

ikburgermeester.be Birger De Burger OP onderzoek in Brugge!

ikburgermeester.be Birger De Burger OP onderzoek in Brugge! ikburgermeester.be Birger De Burger OP onderzoek in Brugge! BIRGER DE BURGER Hallo, ik ben Birger de Burger, EN WOON in mijn HAmburgerdoos in Brugge! Met mijn skateboard trek ik eropuit om nieuwe plaatsen

Nadere informatie

Welkom. bij de. gemeenteraad

Welkom. bij de. gemeenteraad Welkom bij de gemeenteraad Welkom bij de gemeenteraad Aan het hoofd van de gemeente staat de gemeenteraad. De raad neemt beslissingen over allerlei belangrijke zaken in de gemeente. Of het nu gaat om toeristenbelasting

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

Wie bestuurt het Caribisch deel van ons Koninkrijk?

Wie bestuurt het Caribisch deel van ons Koninkrijk? Wie bestuurt het Caribisch deel van ons Koninkrijk? 2 Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat niet alleen uit Nederland, zoals we misschien al snel geneigd zijn te denken. Het Koninkrijk omvat namelijk

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2009 - I

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2009 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Staatsinrichting van Nederland Gebruik bron 1 en 2. 1p 1 De twee bronnen hebben te maken met de constitutionele monarchie. Welke

Nadere informatie

Schiedam 5 februari 2010

Schiedam 5 februari 2010 PLAATS DATUM Schiedam 5 februari 2010 AANWEZIG Leerkrachten en leerlingen van de groepen 8 van De Singel: Namens de gemeenteraad: H.F. (Hans) Bautz, W. (Wijbrand) Boon, H. (Harry) van der Hoeven en J.

Nadere informatie

LESBRIEF GROEP THEMA: DEMOCRATIE Verwerkingsopdrachten & kopieerbladen voor Samsam nr. 2, 2017

LESBRIEF GROEP THEMA: DEMOCRATIE Verwerkingsopdrachten & kopieerbladen voor Samsam nr. 2, 2017 LESBRIEF GROEP 5 + 6 THEMA: DEMOCRATIE Verwerkingsopdrachten & kopieerbladen voor Samsam nr. 2, 2017 Zo gebruikt u Samsam in de klas Weinig tijd: bekijk de filmpjes bij opdracht 1. Verdieping: kopieer

Nadere informatie

AEG deel 3 Naam:. Klas:.

AEG deel 3 Naam:. Klas:. AEG deel 3 Naam:. Klas:. 1-Video Grensverleggend Europa; Het moet van Brussel. a-in welke Europese stad staat Jan Jaap v.d. Wal? b-beschrijf in het kort waarom een betere Europese samenwerking nodig was.

Nadere informatie

hoge stroming Fase Ontdek en onderzoek

hoge stroming Fase Ontdek en onderzoek Groep 7 & 8 Team van maximaal 4 leerlingen Leerling materiaal TECHNIEK TOERNOOI hoge stroming Fase Ontdek en onderzoek Verdeel de rollen Je werkt in een groepje van vier leerlingen. Iedereen in je groepje

Nadere informatie

VERKIEZINGSUITSLAG 2017

VERKIEZINGSUITSLAG 2017 VERKIEZINGSUITSLAG 2017 MAART 2017 AAN DE SLAG MET #1 DE WERKVORM IN HET KORT De leerlingen krijgen twee werkbladen. Ze verdiepen zich eerst in de zetelverdeling voor de verkiezingen. Daarna bekijken ze

Nadere informatie

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is.

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Goedendag! Als ik even de aandacht mag, ja! Dank u. Dan geef ik nu het woord aan mezelf. Als ik mij eerst eens even mag introduceren.

Nadere informatie

Verkiezingen 2010! Waarom kiezen? Overal foto's. Auteur: Stef Van Malderen. In ons land zijn er veel ministers. Zij zorgen er samen met hun

Verkiezingen 2010! Waarom kiezen? Overal foto's. Auteur: Stef Van Malderen. In ons land zijn er veel ministers. Zij zorgen er samen met hun Auteur: Stef Van Malderen Overal foto's Waarom kiezen? In ons land zijn er veel ministers. Zij zorgen er samen met hun medewerkers voor dat alles goed loopt in ons land. Het verkeer, de politie, de school,...

Nadere informatie

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 HAVO

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 HAVO DEEL 1 DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 In Nederland wordt veel wetenschappelijk onderzoek gedaan. Maar wie bepaalt wat er onderzocht wordt? In het voorjaar van 2015 hebben Nederlanders

Nadere informatie

Leerlingenraad Engelenburgschool

Leerlingenraad Engelenburgschool Leerlingenraad Engelenburgschool Inleiding Op de Engelenburgschool is een raad opgericht. De raad is een groep door de kinderen gekozen kinderen. Vanaf groep 5 kunnen kinderen zich verkiesbaar stellen

Nadere informatie

De gemeenteraad is er voor u!

De gemeenteraad is er voor u! A M S T E LV E E N. N L / G E M E E N T E R A A D De gemeenteraad is er voor u! Gemeentebestuur De gemeente Amstelveen wordt net als iedere gemeente in Nederland - bestuurd door een gemeenteraad en een

Nadere informatie

Stem ook! Woensdag 18 maart kiezen we twee keer

Stem ook! Woensdag 18 maart kiezen we twee keer Provinciale Statenverkiezingen Woensdag 18 maart kiezen we twee keer Stem ook! Op woensdag 18 maart zijn er verkiezingen voor de Provinciale Staten en Waterschappen. Iedereen vanaf 18 jaar mag dan stemmen.

Nadere informatie

OPDRACHT BOVENBOUWERS.NL

OPDRACHT BOVENBOUWERS.NL en geloven met allemaal hun eigen feesten. Maar ook in Nederland hebben we onze eigen feesten. Hier ga jij een PowerPoint over maken. Kies voor je PowerPoint minimaal 3 typisch Nederlandse feesten, hierbij

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

LOB excursie opdracht

LOB excursie opdracht LOB excursie opdracht VMBO Groen Kesteren Naam: Klas: Opdracht excursie Inleiding In het LOB-programma gaat het er vooral om een beeld te geven van de mogelijkheden voor het vervolg van je studie na VMBO

Nadere informatie

Presenteren. Oriëntatie

Presenteren. Oriëntatie Oriëntatie Dit ga je doen Je gaat een stand (marktkraam) inrichten om te laten zien wat je gedaan hebt tijdens dit project en wat je eindresultaat is. Je probeert jullie stand zo te maken dat het aantrekkelijk

Nadere informatie

ALGEMENE AGENDA. Waarom vandaag deze eenvoudig uitleg van de algemene agenda :

ALGEMENE AGENDA. Waarom vandaag deze eenvoudig uitleg van de algemene agenda : ALGEMENE AGENDA Waarom vandaag deze eenvoudig uitleg van de algemene agenda : De Gemeente Venlo heeft de komende jaren goede plannen voor mensen met een beperking. Vandaag is een speciale dag voor de Gemeenteraad

Nadere informatie

DEBAT. Debat over het Amerikaanse kiesstelsel OMSCHRIJVING

DEBAT. Debat over het Amerikaanse kiesstelsel OMSCHRIJVING Debat over het Amerikaanse kiesstelsel OMSCHRIJVING De leerlingen gaan met elkaar in debat over verschillende aspecten van het Amerikaanse kiesstelsel. De leerlingen bereiden zich voor door middel van

Nadere informatie

Les 2 Integratie Leestekst: Begeleid Werken. Introductiefase

Les 2 Integratie Leestekst: Begeleid Werken. Introductiefase Les 2 Integratie Leestekst: Begeleid Werken "Welkom:... " Introductiefase 1. "In de vorige les hebben we weer met een kaart gewerkt. Daarop stonden alle 4 de vragen die we de vorige lessen gebruikt hebben

Nadere informatie

Werkwijzer Verslagkring:

Werkwijzer Verslagkring: Werkwijzer Verslagkring: 1. Je maakt een tweetal. 2. Met zijn tweeën kies je een onderwerp, waarin jullie je willen verdiepen en waarover jullie meer willen weten. 3. Samen ga je op zoek naar informatie

Nadere informatie