Kindergemeenteraad Leerlingenboek

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kindergemeenteraad 2016. Leerlingenboek"

Transcriptie

1 Kindergemeenteraad 2016 Leerlingenboek

2 Inhoudsopgave 3 Voorwoord van de Burgemeester 4 Les 1: Democratie 6 Les 2: Politiek in Nederland 8 Les 3: Politieke Partijen 10 Les 4: De Gemeente 12 Les 5: Politiek in Wijchen 14 Les 6: Kinderraadslid, iets voor jou? 16 Les 7: Jullie voorstel voor Wijchen 2 Kindergemeenteraad

3 Voorwoord van de Burgemeester Jongens en meisjes, Politiek gaat over ons allemaal. We leven allemaal samen en moeten dus ook samen problemen oplossen en afspraken maken. Mensen zijn het misschien niet altijd met elkaar eens, maar door er met elkaar over te praten proberen we er toch altijd uit te komen. Het is ook helemaal niet iets voor alleen volwassenen, want politiek is ook voor jou belangrijk. De politiek heeft invloed op hoe jij naar school gaat, waar jij kunt spelen, en zorgt voor veiligheid in het verkeer. Allemaal zaken waar jij elke dag mee te maken hebt. De komende tijd leren jullie op school over politiek in Nederland en in de gemeente Wijchen en uiteindelijk worden jullie ook zelf politiek actief. Samen met andere kinderen uit heel Wijchen gaan jullie namelijk een Kindergemeenteraad vormen. Hiervoor mogen jullie zelf verkiezingen houden en daarna een voorstel bedenken voor kinderen in Wijchen. Ik wens jullie heel veel succes en plezier met deze lessen en met jullie voorstel voor de Kindergemeenteraad. Maak er samen iets moois van! Burgemeester Hans Verheijen Kindergemeenteraad 3

4 Les 1: Democratie Voordat jullie in de klas aan de slag gaan met de Kindergemeenteraad krijgen jullie eerst enkele lessen over democratie en politiek. Het doel is dat jullie weten hoe democratie in Nederland werkt en dat één van jullie ideeën (voorstellen) via de Kindergemeenteraad gerealiseerd kan worden. In deze lessen leer je wat een democratie precies is en hoe Nederland en Wijchen bestuurd worden. Het kan zijn dat je sommige dingen al eerder hebt gehoord in andere lessen op school. De Koning In Nederland hebben we een Koning. Hij staat aan het hoofd van de regering en hij vertegenwoordigt Nederland in het buitenland. De Koning is dus heel belangrijk, maar dat betekent niet dat de Koning alles mag doen wat hij wil. Alle wetten die de regering voorstelt, moeten worden goedgekeurd door een volksvertegenwoordiging, die gekozen wordt door alle mensen van Nederland. Dit staat in de grondwet, de belangrijkste wet van Nederland. Democratie Een democratie is een land waar de mensen zelf mogen beslissen wie er regeert en hoe er wordt geregeerd. Omdat we niet allemaal kunnen regeren, kiezen we mensen die namens ons gaan regeren. De mensen die wij kiezen vormen de volksvertegenwoordiging. Die doet precies wat het woord al zegt: het volk vertegenwoordigen. Als een land democratisch is, luistert de regering naar wat de mensen willen. Natuurlijk kan niet iedereen zijn zin krijgen, maar wel mag iedereen zijn mening geven. Het tegenovergestelde van een democratie is een dictatuur. Daar regeert een dictator, die niet naar de mensen luistert en mag doen wat hij zelf wil. Vroeger hadden veel landen een dictator, maar tegenwoordig zijn steeds meer landen een democratie. Volksvertegenwoordiging Nederland kent verschillende volksvertegenwoordigingen. Voor het hele land kennen we de Eerste Kamer en de Tweede Kamer. Voordat een wet kan worden ingevoerd moet deze eerst worden goedgekeurd door allebei de Kamers. Een wet is goedgekeurd als een meerderheid het eens is met het voorstel. In les 2 ga je meer leren over de Eerste Kamer en Tweede Kamer. Ook elke provincie en elke gemeente hebben een eigen volksvertegenwoordiging waarin de mensen vertegenwoordigd zijn. Bij een provincie heet de volksvertegenwoordiging de Provinciale Staten. Bij een gemeente heet dit de gemeenteraad. In les 5 ga je meer leren over de gemeenteraad. 4 Kindergemeenteraad

5 Binnenkort gaan jullie zelf een kindergemeenteraad vormen samen met andere groepen 7 uit de gemeente Wijchen. Leden van de Kindergemeenteraad kunnen namens de leerlingen uit de groepen 7 ideeën (voorstellen) inbrengen. Deze worden dan besproken in de vergaderingen van de Kindergemeenteraad. De nieuwste volksvertegenwoordiging die we kennen, is het Europees Parlement. Deze vertegenwoordigt de mensen van alle landen in Europa en bestaat dus ook uit mensen van al die landen. Deze volksvertegenwoordiging is opgericht omdat landen in Europa steeds vaker samenwerken in de Europese Unie. Vragen 1 Wie is de Koning van Nederland? 2 - Wat is een democratie? 3 Welke vijf volksvertegenwoordigingen ken je nu?,,,, 4 - Ken je een dictator? 5 Vind jij het goed dat Nederland een democratie is? Waarom vind je dat? Kindergemeenteraad 5

6 Les 2: Politiek in Nederland Voor het hele land bestaat de volksvertegenwoordiging uit de Eerste Kamer en de Tweede Kamer. Zij beslissen over voorstellen die worden ingediend door de regering. De beide Kamers en de regering vergaderen in Den Haag. In deze les wordt uitgelegd wat zij allemaal doen. De Regering De regering is het dagelijks bestuur van ons land. Het bestaat uit de Koning samen met de ministers. Het is hun taak om het land zo goed en zo eerlijk mogelijk te regeren. De koning is het hoofd van de regering maar vergadert zelf nooit mee. Doordat hij nooit zijn eigen mening geeft, blijft hij onpartijdig. De ministers worden elke vier jaar opnieuw benoemd na de verkiezingen van de Tweede Kamer. Zij moeten dan wel gesteund worden door een meerderheid in de volksvertegenwoordiging. De belangrijkste minister is de minister-president, ook wel premier genoemd. Omdat de Koning niet mee vergadert, is de minister-president de voorzitter van de regering. Toen de huidige regering begon, was Koningin Beatrix nog de Koningin. Wanneer de regering een nieuwe wet wil invoeren, stuurt zij deze eerst naar de Tweede Kamer. De Tweede Kamer De Tweede Kamer is de belangrijkste volksvertegenwoordiging. Zij bestaat uit 150 leden en wordt door de mensen in Nederland gekozen. Zij praten met elkaar en met de ministers over de wetten en wetsvoorstellen. Zij hebben het recht om de ministers vragen te stellen, zelf voorstellen voor nieuwe wetten te doen en het recht om wetsvoorstellen van de regering te veranderen. Ook kunnen Kamerleden een motie indienen. Een motie is een vraag aan de regering om iets te doen of om iets juist niet te doen. Om tot een goed oordeel over een wetsvoorstel te komen, lezen zij rapporten, verslagen, kranten, en vele brieven. Voorafgaand aan de behandeling van een wetsvoorstel worden soms honderden brieven aan de leden gestuurd door burgers. Als een meerderheid van de kamerleden het eens is met een voorstel wordt het voorstel aangenomen. Het wordt dan naar de Eerste Kamer gestuurd. 6 Kindergemeenteraad

7 De Eerste Kamer Eerste Kamer telt 75 leden, maar wordt niet direct door ons gekozen. Zij worden gekozen door de leden van de Provinciale Staten. We spreken dan van een indirecte verkiezing, want wij kiezen wel de leden van de Provinciale Staten en hebben dus indirect invloed op wie er in de Eerste Kamer worden gekozen. De belangrijkste taak van Eerste Kamerleden is het beoordelen van wetsvoorstellen die door de Tweede Kamer gekomen zijn. Het kan gebeuren dat de Tweede Kamer iets vergeten is, dus werkt de Eerste Kamer als een plek waar wetten nog eens extra gecontroleerd worden. Wanneer ook de Eerste Kamer instemt met het wetsvoorstel gaat het naar de Koning, die er zijn handtekening onder zet. Dan wordt het wetsvoorstel echt een wet. Vragen 1 - Wie vormen de Nederlandse regering? 2 - Wie is nu de minister-president van Nederland? 3 - Uit hoeveel leden bestaat de Tweede Kamer? 4 Voor welke Kamer mogen Nederlanders zelf stemmen: de Eerste Kamer of de Tweede Kamer? 5 Stel, de regering wil een wet invoeren. Schrijf op hoe in de landelijke politiek een voorstel als wet kan worden aangenomen. Kindergemeenteraad 7

8 Les 3: Politieke Partijen Verkiezingen Elke vier jaar worden de mensen in de volksvertegenwoordiging opnieuw gekozen. Dit geldt voor de Tweede Kamer, de Eerste Kamer, de Provinciale Staten en de Gemeenteraad. Iedereen die 18 jaar of ouder is, mag gaan stemmen. Je mag je ook verkiesbaar stellen, maar dan moet je je wel eerst aansluiten bij een politieke partij of zelf een politieke partij oprichten. Politieke Partij Een politieke partij is een groep mensen die ongeveer hetzelfde denkt over het besturen van het land, de provincie of een gemeente. Mensen die dezelfde mening over politiek hebben, kunnen een politieke partij oprichten. Samen staan ze sterker dan alleen. Op die manier proberen ze hun ideeën uit te voeren. De ideeën van een partij kun je vinden in hun partijprogramma. Als meerdere mensen uit een politieke partij gekozen worden, vormen zij samen een zogenaamde fractie. Een voorbeeld: als mensen die samen lid zijn van de politieke partij VVD gekozen worden, vormen zij samen de VVD-fractie. Mensen die samen lid zijn van de PvdA en gekozen worden, vormen de PvdA-fractie. Fracties kunnen klein zijn met maar soms maar 1 of 2 leden, maar soms ook zo groot als 40 leden. Deze partijen hebben nu in de Eerste Kamer en de Tweede Kamer een fractie: 8 Kindergemeenteraad

9 Campagne Campagne is een ander woord voor verkiezingsstrijd. De politieke partijen willen graag zoveel mogelijk stemmen krijgen. Daarom gaan ze reclame maken voor zichzelf. Ze gaan extra goed uitleggen wat de partij wil en ze vertellen ook hoe goed ze hun best gaan doen. Ze hangen veel posters op, laten folders rondbrengen, komen op televisie. Kortom, ze proberen op een goede manier de aandacht te krijgen. Rechts zie je een foto van de campagne voor de gemeenteraad in Wijchen in Vragen 1 - Om de hoeveel jaar zijn er meestal verkiezingen? 2 - Hoe oud moet je zijn om te mogen stemmen? 3 - Wat is een politieke partij? 4 - Noem 5 politieke partijen,,,, 5 Vind jij dat kinderen ook zouden moeten mogen stemmen? En waarom vind je dat? Kindergemeenteraad 9

10 Les 4: De Gemeente Wat doet de gemeente? Elke gemeente in Nederland moet bepaalde dingen regelen. Dat heeft de regering bepaald. De manier waarop ze dat regelen mogen ze zelf weten. Dat verschilt per gemeente. Een gemeente is onder andere verantwoordelijk voor de volgende zaken: Uitgeven van paspoorten en rijbewijzen Ophalen van afval Aanleggen van wegen en parkeerplaatsen Onderhouden van speelplaatsen en parkjes Regelen waar gebouwd mag worden en wat er gebouwd mag worden Verenigingen en sportclubs steunen (bijvoorbeeld met subsidie: geld) Mensen met weinig geld helpen Een rolstoel of rollator regelen voor mensen die moeilijk kunnen lopen Grote en kleine gemeenten Gemeenten kunnen groot of klein zijn. Een grote gemeente is bijvoorbeeld de gemeente Nijmegen. Die gemeente bestaat uit één grote stad en heeft inwoners. Zoals je weet, staat jouw school in de gemeente Wijchen. In de gemeente Wijchen wonen ongeveer mensen. Dat is niet heel klein, maar ook niet heel groot. 10 Kindergemeenteraad

11 Gemeente Wijchen De gemeente Wijchen bestaat uit verschillende dorpen en wijken. Het grootste dorp heet ook Wijchen, en bestaat uit verschillende wijken. Bijvoorbeeld Woezik, en Kerkeveld. Om het dorp Wijchen liggen nog vele andere dorpen: Bergharen, Batenburg, Hernen, Leur, Niftrik, Balgoy en Alverna. De gemeente Wijchen is dus veel groter dan alleen het dorp Wijchen. Vragen voor jezelf 1 In welk dorp of welke wijk woon jij? 2 - Kijk op de website van de gemeente Wijchen: Noem 3 dingen die je bij de gemeente kunt regelen.,, 3 - Wat vind jij mooi aan je eigen dorp of wijk? 4 - Wat zou jij willen verbeteren aan je eigen dorp of wijk? 5 Kun je een verbetering bedenken waar alle kinderen in Wijchen iets aan hebben? Kindergemeenteraad 11

12 Les 5: Politiek in Wijchen Burgemeester en Wethouders Elke gemeente heeft een soort regering. Deze bestaat uit de burgemeester en een aantal wethouders. Samen noemen wij deze het College van Burgemeester en Wethouders, ofwel College van B&W. Het College van B&W bedenkt voorstellen voor Wijchen, en de gemeenteraad moet hier dan een beslissing over nemen. De wethouders worden na elke verkiezing gekozen door de gemeenteraad. Zij maken dan samen plannen voor de komende jaren. Ze spreken af wie zich met welk onderwerp bezig houdt, en gaan die plannen dan uitvoeren. Daarbij krijgen ze hulp van ambtenaren. Dat zijn mensen die werken voor de gemeente. Sommigen werken op het gemeentehuis en sommigen werken buiten om bijvoorbeeld wegen en parken bij te houden. De burgemeester is de belangrijkste vertegenwoordiger van de gemeente. Hij is voorzitter van zowel het College van B&W én van de gemeenteraad. Doordat hij niet door verkiezingen gekozen wordt, is hij onafhankelijk van de politieke partijen. De gemeenteraad De gemeenteraad neemt besluiten over het bestuur van de gemeente en komt elke 6 weken bij elkaar om hierover te vergaderen. Ze praten onder andere over de bouw van nieuwe huizen, de aanleg van parken en speelplekken, het ophalen van afval en de gemeentebelasting. De burgemeester is voorzitter van de gemeenteraad. Maar hij mag zelf niet mee stemmen. In de gemeenteraad van Wijchen zitten 27 gemeenteraadsleden. Samen vormen zij 7 verschillende politieke partijen, die elk een andere mening hebben over het bestuur van Wijchen. Er zijn in Wijchen 4 landelijke politieke partijen en 3 lokale politieke partijen. Landelijke partijen vind je in het hele land onder dezelfde naam, terwijl lokale partijen alleen in een gemeente bestaan. Gemeenteraadsleden en wethouders vergaderen niet alleen met elkaar, maar praten ook met inwoners van Wijchen. Ze gaan op bezoek naar verenigingen en activiteiten om te horen en zien wat er gebeurt in Wijchen. Dit is heel belangrijk in onze democratie. 12 Kindergemeenteraad

13 De gemeenteraad wordt elke 4 jaar opnieuw gekozen. De laatste verkiezingen zijn gehouden op 19 maart Hieronder zie je een foto van alle gemeenteraadsleden. Vragen 1 Hoe heet de burgemeester van Wijchen? 2 - Welke politieke partijen in Wijchen zijn ook landelijke partijen en welke zijn alleen lokale partijen. Zet per partij een kruisje op de juiste plaats. CDA Wijchen D66 Wijchen Kernachtig Wijchen Lokale Dorpspartijen PvdA Wijchen Sociaal Wijchen VVD Wijchen Landelijke partij Lokale partij 3 Je hebt in hoofdstuk 2 geleerd hoe de landelijke politiek een beslissing kan nemen. Kun je nu ook uitleggen hoe een beslissing in de gemeente genomen wordt? 4 Binnenkort komt een gemeenteraadslid op school om te vertellen over de gemeenteraad. Bedenk nu alvast een vraag die je aan het gemeenteraadslid zou kunnen stellen. Kindergemeenteraad 13

14 Les 6: Kinderraadslid, iets voor jou? In januari gaat er weer een Wijchense Kindergemeenteraad van start. Hiervoor mag elke basisschool in Wijchen één of twee leerlingen uitkiezen als Kindergemeenteraadslid. Ook mag elke school een voorstel indienen. De Kindergemeenteraad kiest uiteindelijk welk voorstel wordt uitgevoerd. Om Kinderraadslid te worden, moet je je eerst kandidaat stellen. Daarom moet je goed nadenken of jij dit leuk zou vinden om te doen. Voor een gemeenteraadslid is het namelijk erg belangrijk om ideeën te hebben voor je gemeente. Wat moet je doen als kinderraadslid? Als je Kinderraadslid wordt, vertegenwoordig jij je school in de Kindergemeenteraad. Je vergadert dan met andere kinderen uit Wijchen op vier woensdagmiddagen na de kerstvakantie. Er wordt verwacht dat je hier iedere keer bij bent, en dat je hier ook het voorstel presenteert dat door jullie samen bedacht wordt. Op deze dagen komt de Kindergemeenteraad bij elkaar: Woensdag 13 januari 2016, 14:30 uur 16:30 uur De installatie van de Kindergemeenteraad. Alle kinderen leggen de eed of belofte af, leren over vergaderregels, en stellen zich vervolgens allemaal kort voor. Woensdag 27 januari 2016, 14:30 uur 16:30 uur Voorstellen worden gepresenteerd. Je mag elkaar vragen stellen. Woensdag 17 februari 2016, 14:30 uur 16:30 uur Meer voorstellen worden gepresenteerd. Je mag ook nu elkaar weer vragen stellen. Woensdag 2 maart 2016, 14:30 uur 16:30 uur Jullie gaan in discussie over elkaars voorstellen. Daarna gaan jullie stemmen over de voorstellen en nemen jullie een beslissing. Kinderraadslid zijn is heel leuk, maar je hebt ook een belangrijke taak. Als je door je klasgenootjes gekozen wordt, moet je wel regelmatig laten weten wat jij doet in de Kindergemeenteraad. Dat doen echte gemeenteraadsleden ook. Zij vertellen aan degenen die hen gekozen hebben wat zij gedaan hebben en kunnen dan advies vragen wat ze verder moeten gaan doen. Na elke bijeenkomst zal jouw docent tijd op school vrij maken waarin jij kunt vertellen wat er gebeurd is en vragen wat je klasgenootjes daarvan vinden. Zij kunnen je zo helpen je voor te bereiden voor de volgende vergadering van de Kindergemeenteraad. Maak daar goed gebruik van! Als je kinderraadslid wilt worden, moet je wel toestemming vragen aan je ouders. Hiervoor krijg je een brief van je leerkracht die je aan je ouders moet laten lezen en ondertekenen. 14 Kindergemeenteraad

15 Hoe gaat een vergadering? De Kindergemeenteraad lijkt zoveel mogelijk op de volwassen gemeenteraad van Wijchen. De vergaderingen vinden plaats in het Kasteel van Wijchen. Een vergadering duurt twee uur, met een korte pauze halverwege. Iedereen heeft een vaste plaats bij de vergaderingen. Bij elke stoel staat een naambordje. Je gaat zitten bij het bordje waar jouw naam op staat. De vergaderingen worden geleid door een voorzitter. Deze zorgt ervoor dat de vergadering netjes verloopt en iedereen die iets wil zeggen dat kan doen. Dit is eigenlijk niet veel anders dan bij jullie in de klas. Meestal is de burgemeester de voorzitter van de gemeenteraad. Van tevoren wordt er een agenda opgesteld. Hier staat op welke onderwerpen besproken moeten worden. Bijvoorbeeld de voorstellen die in de kindergemeenteraad door de verschillende scholen gepresenteerd worden. De voorzitter zorgt ervoor dat deze om de beurt worden besproken, en dat elk voorstel even veel tijd krijgt. Belangrijk voor je ouders om te weten: het vervoer naar en van het Kasteel van Wijchen moet zelf geregeld worden. Elk kinderraadslid mag ook 4 gasten (bijvoorbeeld familie, vriendjes of vriendinnetjes) meenemen naar elke vergadering. Deze kunnen gaan zitten op de publieke tribune van de raadszaal. Kindergemeenteraad 15

16 Les 7: Jullie voorstel voor Wijchen Bedenk een voorstel Dan komt het belangrijkste: het bedenken van een voorstel voor de Kindergemeenteraad. De gemeente heeft geld vrijgemaakt voor de Kindergemeenteraad om te besteden: Jullie mogen zelf weten hoe jullie dit willen besteden, maar denk daarbij wel aan de volgende dingen: Denk goed na over wat jij echt belangrijk vindt. Zijn er problemen die echt opgelost moeten worden? Je moet in de Kindergemeenteraad goed kunnen uitleggen waarom jullie voorstel zo belangrijk is. Zouden andere kinderen van andere scholen dit ook willen? Je moet namelijk in de Kindergemeenteraad de steun krijgen van heel veel andere kinderraadsleden. Hiernaast zie je een kaartje waarop alle scholen in Wijchen staan. Je ziet dat ze verspreid over de gemeente liggen. Een extra speeltoestel voor alleen jouw school heeft daarom waarschijnlijk weinig kans. Bedenk dus iets waar iedereen iets aan heeft. Kan jullie idee echt uitgevoerd worden? Denk hierbij na over: o o o o Wat moet er gebeuren? Hoe moet het uitgevoerd worden? Wanneer moet het uitgevoerd worden? Wie moet het gaan doen? Als jullie niet zeker weten of iets mogelijk is, kunnen jullie advies vragen aan het gemeenteraadslid dat bij jullie op bezoek komt. Hij of zij heeft veel ervaring met voorstellen voor de gemeenteraad, dus kan jullie helpen met het uitwerken van jullie idee. Maar het moet wel jullie idee blijven, dus jullie moeten eerst goed nadenken over wat jullie belangrijk vinden. 16 Kindergemeenteraad

17 Presenteren Als jullie een voorstel hebben bedacht moet het nog gepresenteerd worden in de Kindergemeenteraad. De presentatie mag maar 5 minuten duren, dus maak het kort en duidelijk. Het is belangrijk dat de andere kinderraadsleden meteen snappen wat jij met jullie voorstel wilt. Maak het zo leuk mogelijk zodat iedereen meteen ziet waarom jullie voorstel moet winnen. Je kunt denken aan bijvoorbeeld een presentatie in PowerPoint of Prezi, een maquette (je plan in het klein), een filmpje, radiopresentatie enz. Hiernaast zie je het voorstel dat in 2014 werd gekozen door de Wijchense kindergemeenteraad. Bas Velings van basisschool Wingerd bedacht samen met zijn klas een bordspel om pesten tegen te gaan. Na de 5 minuten presentatie zijn er 5 minuten waarin de andere kinderraadsleden vragen kunnen stellen. Hoe wordt een voorstel gekozen? Na de eerste kennismaking zijn er twee bijeenkomsten waarin jullie voorstellen presenteren. Aan het einde van elke bijeenkomst beoordelen jullie de voorstellen. Dit doen jullie met behulp van een stembriefje met drie vragen: Hebben veel mensen iets aan dit voorstel? Helpt het voorstel een probleem op te lossen? Is er goed nagedacht over de uitvoering? De totaalscore wordt opgeteld waarna er 4 voorstellen doorgaan naar de laatste vergadering. In die vergadering worden de laatste voorstellen uitgebreid besproken. Uiteindelijk mogen alle kinderraadsleden stemmen voor één van de vier voorstellen. Kindergemeenteraad 17

18 Versie september 2015 Uitgave Gemeente Wijchen In samenwerking met stichting Kans & Kleur 18 Kindergemeenteraad

Leerlingenboek KINDERRAAD

Leerlingenboek KINDERRAAD Leerlingenboek KINDERRAAD K i n d e r r a a d leerlingenboek 2 Leerlingenboek K I N D E R R A A D Voorwoord Jongens en meisjes, Als burgemeester van Leeuwarden vind ik het heel goed dat jullie meedoen

Nadere informatie

K i n d e r r a a d l e e r l i n g e n b o e k

K i n d e r r a a d l e e r l i n g e n b o e k K i n d e r r a a d leerlingenboek 2 Leerlingenboek K I N D E R R A A D Voorwoord Jongens en meisjes, Als burgemeester van Leeuwarden vind ik het heel goed dat jullie meedoen aan de Kinderraad. Ook als

Nadere informatie

Verklarende woordenlijst

Verklarende woordenlijst Bijlage 4 Verklarende woordenlijst Ambtenaar persoon die een baan heeft bij de overheid Amendement de Tweede Kamer wil iets aan een voorstel voor een wet veranderen B en W de burgemeester en de wethouders

Nadere informatie

Kinderraad 2014 Leerlingenboek

Kinderraad 2014 Leerlingenboek Kinderraad 2014 Leerlingenboek Leerlingenboek 1 Ferd Crone, burgemeester van Leeuwarden 2 Voorwoord Jongens en meisjes, Als burgemeester van Leeuwarden vind ik het heel leuk dat jullie meedoen aan de Kinderraad.

Nadere informatie

Kinderraad Kinderraad 2016 Leerlingenboek

Kinderraad Kinderraad 2016 Leerlingenboek Kinderraad 2016 Leerlingenboek 1 2 Kinderraad 2016 Leerlingenboek 3 Ferd Crone, burgemeester van Leeuwarden 4 Voorwoord Jongens en meisjes, Als burgemeester van Leeuwarden vind ik het heel leuk dat jullie

Nadere informatie

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren over

Nadere informatie

Derde Kamer Handboek Politiek 1

Derde Kamer Handboek Politiek 1 Derde Kamer Handboek Politiek 1 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen

Nadere informatie

Lesmateriaal voor het (V)MBO

Lesmateriaal voor het (V)MBO Lesmateriaal voor het (V)MBO Binnenkort nemen uw leerlingen deel aan een Jongerengemeenteraad. Het project Jongerengemeenteraad laat jongeren in de leeftijd van 14 19 jaar zien hoe beleid tot stand komt

Nadere informatie

Polderen voor beginners

Polderen voor beginners Jongerenkamer Polderen voor beginners Voorwoord De Tweede Kamer is het hart van de Nederlandse democratie. De 150 gekozen Kamerleden gaan met elkaar en de regering in debat over de toekomst van Nederland.

Nadere informatie

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u?

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u? Wie beslist wat? Korte omschrijving werkvorm: De werkvorm Wie-Beslist-Wat is een variant op het spel Ren je rot. De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen

Nadere informatie

Gemeenteraadsverkiezingen. Stem ook!

Gemeenteraadsverkiezingen. Stem ook! Gemeenteraadsverkiezingen Woensdag 19 maart GEMEENTERAADSverkiezingen Stem ook! Op woensdag 19 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen. Iedereen vanaf 18 jaar mag dan stemmen. Bepaal mee wie er in de gemeenteraad

Nadere informatie

Handboek Politiek deel 2

Handboek Politiek deel 2 Handboek Politiek deel 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren

Nadere informatie

e Kamer Derde Kamer Handboek Politiek 2 der Staten-Generaal

e Kamer Derde Kamer Handboek Politiek 2 der Staten-Generaal erde Kamer Derde Kamer e Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben

Nadere informatie

Wie bestuurt de gemeente?

Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente? De gemeente iedereen heeft er op een of andere manier mee te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw huishoudelijk afval wordt opgehaald en dat er wegen en fietspaden worden

Nadere informatie

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid Vak Maatschappijwetenschappen Thema Politieke besluitvorming (katern) Klas Havo 5 Datum november 2012 Hoofdstuk 4 Het landsbestuur (regering en parlement) Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat uit vier

Nadere informatie

WIE BESTUURT DE GEMEENTE?

WIE BESTUURT DE GEMEENTE? WIE BESTUURT DE GEMEENTE? De gemeente dichtbij Dagelijks heeft u met de gemeente te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw vuilnis wordt opgehaald en dat er wegen en fietspaden worden aangelegd. Bij

Nadere informatie

DE BRIEVENBRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE

DE BRIEVENBRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE DE BRIEVENBRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE DE INSTELLINGEN: WIE DOET WAT? INTRO VOOR DE LEERKRACHT Op de volgende pagina s vindt u materiaal waarmee u de belangrijkste Europese instellingen op

Nadere informatie

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!!

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! De Europese Unie bestaat uit 27 lidstaten. Deze lidstaten hebben allemaal op dezelfde gebieden een aantal taken en macht overgedragen aan de Europese

Nadere informatie

Cliptoetsen Derde Kamer docentenhandleiding

Cliptoetsen Derde Kamer docentenhandleiding Kamer Cliptoetsen Derde Kamer docentenhandleiding Derde Kame Derde Kam Wie is de baas van Nederland? Hoe werken de verkiezingen? Wat is een Grondwet? En waarom is Prinsjesdag zo belangrijk? In het lespakket

Nadere informatie

Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze?

Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze? Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze? Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze? Korte omschrijving workshop In deze workshop ontdekken de deelnemers

Nadere informatie

VOORSTELLING DE KINDER- & JEUGDBURGEMEESTER DEN HAAG

VOORSTELLING DE KINDER- & JEUGDBURGEMEESTER DEN HAAG VOORSTELLING DE KINDER- & JEUGDBURGEMEESTER DEN HAAG Kom op bezoek bij Kinder- & Jeugdburgemeester YoZyAsz en zijn gevolg en word even raadslid van Den Haag. Maak, met jouw partij, jullie eigen plan voor

Nadere informatie

Stemmen Europese verkiezingen 2014

Stemmen Europese verkiezingen 2014 Stemmen Europese verkiezingen 2014 2 Voorwoord Dit boek gaat over de verkiezingen voor het Europees Parlement van 22 mei 2014. Het boek is gemaakt door de medewerkers van het Educatief Centrum voor Cliënten,

Nadere informatie

Leerlingenraad. de Plantage

Leerlingenraad. de Plantage Leerlingenraad de Plantage Wat is de leerlingenraad (LR)? De leerlingenraad is een vertegenwoordiging van leerlingen uit de groepen 6 t/m 8. De vertegenwoordigers worden gekozen uit- en door de leerlingen

Nadere informatie

Waarom komt er een leerlingenraad (LR)? Wat is een leerlingenraad? Wat doet de leerlingenraad? Waarover kan een leerlingenraad beslissen?

Waarom komt er een leerlingenraad (LR)? Wat is een leerlingenraad? Wat doet de leerlingenraad? Waarover kan een leerlingenraad beslissen? Waarom komt er een leerlingenraad (LR)? Wat is een leerlingenraad? Wat doet de leerlingenraad? Waarover kan een leerlingenraad beslissen? Welke onderwerpen zijn er zoal? Hoe komt de leerlingenraad aan

Nadere informatie

VOORSTELLING DE KINDER- & JEUGDBURGEMEESTER DEN HAAG

VOORSTELLING DE KINDER- & JEUGDBURGEMEESTER DEN HAAG VOORSTELLING DE KINDER- & JEUGDBURGEMEESTER DEN HAAG Als jullie het stadhuis binnenkomen staat één van de acteurs klaar om jullie te ontvangen. Jullie worden dan door het enorme witte gebouw meegenomen

Nadere informatie

Instructie Machtenscheidingsquiz

Instructie Machtenscheidingsquiz Instructie Machtenscheidingsquiz Korte omschrijving werkvorm De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen en blufvragen. Bij kennisvragen kiest elk

Nadere informatie

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Mensbeelden, ideologieën, politieke partijen Politieke partijen Welke politieke partijen zijn er eigenlijk in Nederland en wat willen ze? Om antwoord

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Derde Kamer - digitale les Verkiezingen, en dan?

Docentenhandleiding. Derde Kamer - digitale les Verkiezingen, en dan? Docentenhandleiding Derde Kamer - digitale les Verkiezingen, en dan? Lespakket Verkiezingen, en dan? Wat gebeurt er na de verkiezingen? Hoe wordt de regering gevormd? Wat is het verschil tussen oppositie

Nadere informatie

Wie bestuurt de provincie?

Wie bestuurt de provincie? Wie bestuurt de provincie? Nederland heeft twaalf provincies. En die provincies hebben allemaal hun eigen volksvertegenwoordigers en hun eigen bestuurders. De provincies staan tussen het Rijk en de gemeenten

Nadere informatie

Docentenhandleiding Rollenspel Politiek

Docentenhandleiding Rollenspel Politiek Docentenhandleiding Rollenspel Politiek Voorbereiding 1. Bepaal hoeveel tijd er is: kies voor 45, 60 of 90 uten versie 2. Deel tijdschema uit en bespreek dit met de leerlingen 3. Verdeel de rollen, zie

Nadere informatie

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Korte omschrijving werkvorm De leerlingen beantwoorden vragen over de Europese politiek aan de hand van korte clips van Nieuwsuur in de Klas. Leerdoel De leerlingen leren

Nadere informatie

Maatschappijleer par. 1!

Maatschappijleer par. 1! Maatschappijleer par. 1 Iets is een maatschappelijk probleem als: 1. Het groepen mensen aangaat 2. Het samenhangt met of het is gevolg is van maatschappelijke verandering 3. Er verschillende meningen zijn

Nadere informatie

Organiseer je eigen verkiezingen

Organiseer je eigen verkiezingen Organiseer je eigen verkiezingen Basisschool voor leerkrachten 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Overzicht van alle stappen en opdrachten 4 Stap 1: Introductie 5 Stap 2: Richt een partij op 6 Stap 3: Schrijf

Nadere informatie

Stemmen Gemeenteraadsverkiezingen 2014

Stemmen Gemeenteraadsverkiezingen 2014 Stemmen Gemeenteraadsverkiezingen 2014 2 Voorwoord Dit boek gaat over de gemeenteraadsverkiezingen van 19 maart 2014. Het boek is gemaakt door de medewerkers van het Educatief Centrum voor Cliënten, in

Nadere informatie

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8 Tweede Kamerverkiezingen groep 7 en 8 inhoud blz. 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De Tweede Kamer 6 5. Kiezen 7 6. De uitslag 8 7. De meerderheid 9 8. Het kabinet 10 9. De oppositie

Nadere informatie

Docentenhandleiding Rollenspel Politiek

Docentenhandleiding Rollenspel Politiek Docentenhandleiding Rollenspel Politiek Voorbereiding 1. Bepaal hoeveel tijd er is: kies voor 45, 60 of 90 uten versie 2. Deel tijdschema uit en bespreek dit met de leerlingen 3. Verdeel de rollen, zie

Nadere informatie

Wat kan ik zelf doen?

Wat kan ik zelf doen? Wat kan ik zelf doen? Korte omschrijving werkvorm : In vier groepjes voeren de leerlingen een opdracht uit. Alle opdrachten gaan over een methode om invloed uit te oefenen op politieke beslissingen. Op

Nadere informatie

Van-A-3 Verkiezingen

Van-A-3 Verkiezingen Van-A-3 Verkiezingen Didactische suggesties Doelen Dit Actua-magazine verschijnt naar aanleiding van de Europese en Vlaamse verkiezingen op 07 juni 2009. De leerlingen kunnen individueel de Van-A-3 krant

Nadere informatie

Deel 3: Wie heeft het in Europa voor het zeggen?

Deel 3: Wie heeft het in Europa voor het zeggen? Deel : Wie heeft het in Europa voor het zeggen?. Raadje plaatje Net zoals een gemeente, een provincie en een land bestuurd worden, wordt ook de Europese Unie geleid door politici. Ze werken in verschillende

Nadere informatie

MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN

MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN 1. Iemand die in de Tweede Kamer zit is een politicus, omdat hij: A. lid is van een politieke partij. B. beslissingen en keuzes moet maken voor het hele land. C. in dienst

Nadere informatie

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 HAVO

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 HAVO DEEL 1 DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 In Nederland wordt veel wetenschappelijk onderzoek gedaan. Maar wie bepaalt wat er onderzocht wordt? In het voorjaar van 2015 hebben Nederlanders

Nadere informatie

Workshop Tweede Kamerverkiezingen

Workshop Tweede Kamerverkiezingen Workshop Tweede Kamerverkiezingen Korte omschrijving workshop In deze workshop leren de deelnemers wat de Tweede Kamer doet, hoe ze moeten stemmen en op welke partijen ze kunnen stemmen. De workshop bestaat

Nadere informatie

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 VMBO

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 VMBO DEEL 1 DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 In Nederland wordt veel wetenschappelijk onderzoek gedaan. Maar wie bepaalt wat er onderzocht wordt? In het voorjaar van 2015 hebben Nederlanders

Nadere informatie

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden.

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden. VOORBEELD DE KLAS ALS TEAM (LEERLINGENBOEK) INHOUDSOPGAVE Instructie voor leerlingen.. 5 Gebruik van de lesbrieven. 6 Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7 Wat wil je zijn en worden. 11 Wat wil je zijn

Nadere informatie

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is.

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Goedendag! Als ik even de aandacht mag, ja! Dank u. Dan geef ik nu het woord aan mezelf. Als ik mij eerst eens even mag introduceren.

Nadere informatie

Herziene versie 2012 MET WERKBLAD EN PUZZEL. groepen 6-8

Herziene versie 2012 MET WERKBLAD EN PUZZEL. groepen 6-8 Herziene versie 2012 M WRKBLAD N PUZZL groepen 6-8 inhoud blz. 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De weede Kamer 6 5. Kiezen 7 6. De uitslag 8 7. De meerderheid 9 8. Het kabinet

Nadere informatie

Leerlingen weten dat er in een democratische rechtsstaat verschillende manieren zijn om conflicten op te lossen en dat rechtspraak daar één van is.

Leerlingen weten dat er in een democratische rechtsstaat verschillende manieren zijn om conflicten op te lossen en dat rechtspraak daar één van is. HOE LOSSEN WE DIT OP? DE WERKVORM IN HET KORT Wat doe je als je een probleem of ruzie hebt? In het ergste geval moet je naar een rechter. Die bepaalt dan wie er gelijk heeft. Maar meestal kun je problemen

Nadere informatie

Debat: regionaal en nationaal

Debat: regionaal en nationaal Debat: regionaal en nationaal Korte omschrijving werkvorm In deze werkvorm debatteren leerlingen over het verschil tussen een regionale of lokale partij en een landelijke partij. Leerdoelen Leerlingen

Nadere informatie

OPDRACHT BOVENBOUWERS.NL

OPDRACHT BOVENBOUWERS.NL en geloven met allemaal hun eigen feesten. Maar ook in Nederland hebben we onze eigen feesten. Hier ga jij een PowerPoint over maken. Kies voor je PowerPoint minimaal 3 typisch Nederlandse feesten, hierbij

Nadere informatie

Wie bestuurt de provincie?

Wie bestuurt de provincie? Wie bestuurt de provincie? Nederland heeft twaalf provincies. En die provincies hebben allemaal hun eigen volksvertegenwoordigers en hun eigen bestuurders. De provincies staan tussen het Rijk en de gemeenten

Nadere informatie

Presenteren. Oriëntatie

Presenteren. Oriëntatie Oriëntatie Dit ga je doen Je gaat een stand (marktkraam) inrichten om te laten zien wat je gedaan hebt tijdens dit project en wat je eindresultaat is. Je probeert jullie stand zo te maken dat het aantrekkelijk

Nadere informatie

Werkwijzer Verslagkring:

Werkwijzer Verslagkring: Werkwijzer Verslagkring: 1. Je maakt een tweetal. 2. Met zijn tweeën kies je een onderwerp, waarin jullie je willen verdiepen en waarover jullie meer willen weten. 3. Samen ga je op zoek naar informatie

Nadere informatie

De besproken agendapunten worden teruggekoppeld door de begeleidende leerkracht aan het team.

De besproken agendapunten worden teruggekoppeld door de begeleidende leerkracht aan het team. Inhoud 1. Wat verstaan we onder een leerlingenraad? 2. Samenstelling van de leerlingenraad. 3. Vergaderingen. 4. Agendapunten van de leerlingenraad. 5. Taken van de leerlingenraad. 6. De leerlingenraad

Nadere informatie

Docentenvel Opdracht 10 (het paspoortenspel)

Docentenvel Opdracht 10 (het paspoortenspel) Docentenvel Opdracht 10 (het paspoortenspel) Als voorbereiding op de opdracht kunt u onderstaande tekst lezen. Wat heb jij aan Europa Europa een ver van je bed show? Nee hoor. Je eten, je kleding, de prijs

Nadere informatie

CBS De Wieken Januari 2015

CBS De Wieken Januari 2015 CBS De Wieken Januari 2015 Wat is een mediator? Een mediator is iemand die anderen helpt bij een conflict Op school kan de juf of meester dat zijn Op onze school worden leerlingen opgeleid tot mediatoren

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

H.A.N.G. PLEKKEN. Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI

H.A.N.G. PLEKKEN. Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI H.A.N.G. PLEKKEN Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI Binnenkort ga je met je klas op bezoek bij het Nederlands Architectuur instituut (NAi). Daar zal je het programma H.A.N.G. plekken volgen.

Nadere informatie

hoge stroming Fase Ontdek en onderzoek

hoge stroming Fase Ontdek en onderzoek Groep 7 & 8 Team van maximaal 4 leerlingen Leerling materiaal TECHNIEK TOERNOOI hoge stroming Fase Ontdek en onderzoek Verdeel de rollen Je werkt in een groepje van vier leerlingen. Iedereen in je groepje

Nadere informatie

Stem ook! Woensdag 18 maart kiezen we twee keer

Stem ook! Woensdag 18 maart kiezen we twee keer Provinciale Statenverkiezingen Woensdag 18 maart kiezen we twee keer Stem ook! Op woensdag 18 maart zijn er verkiezingen voor de Provinciale Staten en Waterschappen. Iedereen vanaf 18 jaar mag dan stemmen.

Nadere informatie

40 jaar Vlaams parlement

40 jaar Vlaams parlement Hugo Vanderstraeten 40 kaarsjes eenheidsstaat of een unitaire staat: één land met één parlement en één regering. De wetten van dat parlement golden voor alle Belgen. In de loop van de 20ste eeuw hadden

Nadere informatie

Doe mee en test je kennis. Stuur je antwoorden naar mij en ik informeer je over de scoren.

Doe mee en test je kennis. Stuur je antwoorden naar mij en ik informeer je over de scoren. Quiz over politiek, Europa en staatsrechtelijke spelregels Toelichting In de periode 2008-2010 werkte ik als staatsrechtjurist binnen het projectteam versterking Grondwet bij het Miniserie van BZK. Dit

Nadere informatie

Laat je. horen. Waar kan jij je mening kwijt?

Laat je. horen. Waar kan jij je mening kwijt? Laat je horen Waar kan jij je mening kwijt? Alles over inspraak, jongerenpartipatie en verkiezingen Alles over rechten van minderjarigen www.kinderrechtswinkel.be Kinderrechtencommissariaat (voor klachten

Nadere informatie

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Dilemma s Inleiding Tijdens de vorige les heb je geleerd dat het woord democratie een samentrekking is van de woorden demos (volk) en kratein

Nadere informatie

De Europese verkiezingen: Hoe zit dat nu?

De Europese verkiezingen: Hoe zit dat nu? De Europese verkiezingen: Hoe zit dat nu? Naam: Klas: So you think you have no power? Think again.. Introductie: verkiezingen in Europa Van 22 tot en met 25 mei 2014 vinden de Europese verkiezingen plaats.

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2009 - I

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2009 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Staatsinrichting van Nederland Gebruik bron 1 en 2. 1p 1 De twee bronnen hebben te maken met de constitutionele monarchie. Welke

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Wetten maken. Benodigdheden: Het werkblad Wetten maken óf De losse bladen van wetten maken. Duur 20 minuten. Handleiding:

Wetten maken. Benodigdheden: Het werkblad Wetten maken óf De losse bladen van wetten maken. Duur 20 minuten. Handleiding: Wetten maken Korte omschrijving werkvorm In Nederland zijn er regels waar iedereen zich aan moet houden. Deze regels noemen we ook wel wetten. Deze werkvorm gaat over hoe deze wetten gemaakt worden. De

Nadere informatie

Les 1 Integratie Leestekst: Een bankrekening. Introductiefase

Les 1 Integratie Leestekst: Een bankrekening. Introductiefase Les 1 Integratie Leestekst: Een bankrekening "Welkom:... " Introductiefase 1. "In de afgelopen weken hebben we veel teksten gelezen. Deze teksten hebben we samengevat, we hebben vragen erbij gesteld, gekeken

Nadere informatie

Rotterdams Ambassadrices Netwerk

Rotterdams Ambassadrices Netwerk De ambassadrice als werver van inburgeraars 1. Inleiding; eigen ervaringen 2 A. Wat is werven 2 B. Het belang van werven 2 C. Verwachtingen 3 D. Rollenspel 4 E. Opdracht 4 2. Voortraject: 4 A. Doel 4 B.

Nadere informatie

Grote klus Thema : Valkenswaard

Grote klus Thema : Valkenswaard Grote klus Thema : Valkenswaard Ga mee op speurtocht door Als je 5 opdrachten goed maakt, mag je meedoen aan de afsluitende speurtocht. Maak 5 opdrachten (in minimaal 3 verschillende werkplekken) héél

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal www.derdekamer.nl ls je contact wilt opnemen met de erste amer kun je gebruikmaken van onderstaande mogelijkheden. erste amer der taten-eneraal Binnenhof 22 Postbus 20017 2500 en Haag telefoon 070 312

Nadere informatie

Instructie: Landenspel light

Instructie: Landenspel light Instructie: Landenspel light Korte omschrijving werkvorm In dit onderdeel vormen groepjes leerlingen de regeringen van verschillende landen. Ieder groepje moet uiteindelijk twee werkbladen (dus twee landen)

Nadere informatie

Handleiding voor: * spreekbeurt * nieuwskring * leeskring * werkstuk

Handleiding voor: * spreekbeurt * nieuwskring * leeskring * werkstuk Handleiding voor: * spreekbeurt * nieuwskring * leeskring * werkstuk Antoniusschool Groep 5/6 Let op: deze heb je het hele schooljaar nodig! Hoe maak je een spreekbeurt? Mijn voorbereiding: 1. Je kiest

Nadere informatie

Dit is het verkiezingsprogramma van de ChristenUnie. Dit vindt de ChristenUnie belangrijk voor Nederland. Lees maar!

Dit is het verkiezingsprogramma van de ChristenUnie. Dit vindt de ChristenUnie belangrijk voor Nederland. Lees maar! Over een paar weken kiest Nederland een nieuwe regering. Op 12 september Jij kunt ook kiezen. Stemmen noemen we dat. Als je stemt, kies je voor de politieke partij die jij het beste vindt. Jij kunt straks

Nadere informatie

Workshop A Hoe werkt de gemeenteraad?

Workshop A Hoe werkt de gemeenteraad? Workshop A Hoe werkt de gemeenteraad? Workshop A Hoe werkt de gemeenteraad? Korte omschrijving workshop De workshop begint met een kort filmpje over de gemeenteraad. De workshopleider doet vervolgens met

Nadere informatie

Talentenkijker: instructie voor beroepsbeoefenaars

Talentenkijker: instructie voor beroepsbeoefenaars Talentenkijker: instructie voor beroepsbeoefenaars Talentenkijker is een lessenserie van vijf lessen waarin leerlingen uit groep 7 en 8 van het basisonderwijs kennismaken met beroepen in (exacte) Wetenschap

Nadere informatie

150 De koning(in) Fractie. De minister(s) Achttien Vier POLITIEK

150 De koning(in) Fractie. De minister(s) Achttien Vier POLITIEK De ministerpresident Twee Ambtenaren 150 De koning(in) Fractie De minister(s) Achttien Vier Fractie Twee De koning(in) De ministerpresident Elf Het kabinet Parlement De Ridderzaal Wetten maken Wetten maken

Nadere informatie

AAN DE SLAG MET POLITIEKE TAAL

AAN DE SLAG MET POLITIEKE TAAL AAN DE SLAG MET POLITIEKE TAAL OKTOBER 2014 - AAN DE SLAG MET #5 TAALGEBRUIKSPELPRINSJESDAG WAT HEB JE NODIG? Bespreekvel met filmlinks Speelkaartjes Klokje/aftelklok DE WERKVORM IN HET KORT De leerlingen

Nadere informatie

Leerlingenraad. Wij geven leerlingen een stem op OBS De Klimop

Leerlingenraad. Wij geven leerlingen een stem op OBS De Klimop Leerlingenraad Wij geven leerlingen een stem op OBS De Klimop Basisschool : OBS De Klimop te Nederweert en kinderopvang ikook! Adres : Dr. V. d. Wouwstraat 39, 6031 HC Nederweert Telefoon : 0495-631900

Nadere informatie

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken - 2 - Weer huiswerk? Nee, deze keer geen huiswerk, maar een boekje óver huiswerk! Wij (de meesters en juffrouws) horen jullie wel eens mopperen als je huiswerk opkrijgt.

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Organiseer je eigen verkiezingen

Docentenhandleiding. Organiseer je eigen verkiezingen Docentenhandleiding Organiseer je eigen verkiezingen 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Overzicht van alle stappen en opdrachten 4 Stap 1: Introductie 5 Stap 2: Richt een partij op 6 Stap 3: Schrijf een verkiezingsprogramma

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

De school is van ons

De school is van ons De school is van ons Werkboek sociale vaardigheden op school Uitgeverij Eenvoudig Communiceren LEZEN VOOR IEDEREEN UITGEVERIJ EENVOUDIG COMMUNICEREN Dit werkboek is van: Voornaam:... Achternaam: Leeftijd:...

Nadere informatie

Maatschappelijke Stages

Maatschappelijke Stages Maatschappelijke Stages Gerrit van der Veen College Inhoudsopgave Inleiding 3 Wat is een Maatschappelijke Stage? 4 De stage 4 Overzicht belangrijke data 6 Hulp bij het zoeken naar stageplekken 7 De eindopdracht

Nadere informatie

Eindexamen vmbo gl/tl geschiedenis en staatsinrichting II

Eindexamen vmbo gl/tl geschiedenis en staatsinrichting II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Staatsinrichting van Nederland 1p 1 De nieuwe grondwet van 1848 zorgde voor een verandering in het kiessysteem. De leden van de

Nadere informatie

Kinderraad 2014 Docentenhandleiding

Kinderraad 2014 Docentenhandleiding Kinderraad 2014 Docentenhandleiding Docentenhandleiding 1 2 Kinderraad 2013 Docentenhandleiding Voorwoord Dit jaar organiseert de Gemeente Leeuwarden voor de tiende keer de KINDERRAAD. Dit naar aanleiding

Nadere informatie

Lees samen de opdrachten door. Verdeel de opdrachten. Leg jullie afspraken vast in het Plan van Aanpak (zie bijlage 1). Nu kunnen jullie starten.

Lees samen de opdrachten door. Verdeel de opdrachten. Leg jullie afspraken vast in het Plan van Aanpak (zie bijlage 1). Nu kunnen jullie starten. Perspectief 3e editie 1 (t)hv Project Feest 1 Start Feestvieren hoort bij het leven. Als het niet af en toe feest is, wordt het allemaal wel erg saai! Een feestdag is een dag die als het ware apart is

Nadere informatie

ALGEMENE AGENDA. Waarom vandaag deze eenvoudig uitleg van de algemene agenda :

ALGEMENE AGENDA. Waarom vandaag deze eenvoudig uitleg van de algemene agenda : ALGEMENE AGENDA Waarom vandaag deze eenvoudig uitleg van de algemene agenda : De Gemeente Venlo heeft de komende jaren goede plannen voor mensen met een beperking. Vandaag is een speciale dag voor de Gemeenteraad

Nadere informatie

Montessori High School Minor

Montessori High School Minor Montessori High School Minor Titel: Waterzuivering Korte beschrijving van de Minor: Het begrip duurzaamheid kom je steeds vaker tegen in de maatschappij. Bij deze minor ga je zelf een product ontwerpen

Nadere informatie

KNDRRD!! LAAT JE STEM HOREN! Welkom bij de Kinderraad! WERKBOEK KINDERRAADSVERGADERING

KNDRRD!! LAAT JE STEM HOREN! Welkom bij de Kinderraad! WERKBOEK KINDERRAADSVERGADERING LAAT JE STEM HOREN! Welkom bij de Kinderraad! WERKBOEK KINDERRAADSVERGADERING WAT IS DE KINDERRAADSVERGADERING? Zit je in groep 7 of 8 en heb je een goed idee om je school of wijk te verbeteren? Doe dan

Nadere informatie

Sectorwerkstuk. Theoretische Leerweg. Klas 4 TL/M 2015-2016

Sectorwerkstuk. Theoretische Leerweg. Klas 4 TL/M 2015-2016 Sectorwerkstuk Theoretische Leerweg Klas 4 TL/M 2015-2016 Naam leerling Naam mentor/begeleider Inleiding Met het maken van dit sectorwerkstuk oefen je vaardigheden die je als leerling van het VMBO nodig

Nadere informatie

PeerEducatie Handboek voor Peers

PeerEducatie Handboek voor Peers PeerEducatie Handboek voor Peers Handboek voor Peers 1 Colofon PeerEducatie Handboek voor Peers december 2007 Work-Wise Dit is een uitgave van: Work-Wise info@work-wise.nl www.work-wise.nl Contactpersoon:

Nadere informatie

Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar

Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar Als je ouders uit elkaar gaan is dat heel ingrijpend. Vaak verandert er nogal wat in je leven. Een rechter wil hierover met je praten tijdens een kinderverhoor.

Nadere informatie

Docentenhandleiding Derde Kamer - Handboek Politiek 1

Docentenhandleiding Derde Kamer - Handboek Politiek 1 Docentenhandleiding Derde Kamer - Handboek Politiek 1 De Derde Kamer der Staten-Generaal is een interactief lesprogramma over politiek voor leerlingen van groep 7 en 8. Wij raden aan om het lesprogramma

Nadere informatie

Stelling Wanneer een man met een ander geloof, of zonder geloof, in de synagoge komt, moet ook hij een keppeltje opzetten.

Stelling Wanneer een man met een ander geloof, of zonder geloof, in de synagoge komt, moet ook hij een keppeltje opzetten. Opdracht Bespreek met je klas deze stellingen. Dit kan met alle leerlingen tegelijkertijd of jullie kunnen in groepjes antwoord geven, deze opschrijven en ze kort presenteren voor de klas. Bedenk in ieder

Nadere informatie

Toespraak Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg bij de presentatie van het Jaarboek Parlementaire Geschiedenis, 19 november 2013

Toespraak Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg bij de presentatie van het Jaarboek Parlementaire Geschiedenis, 19 november 2013 Toespraak Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg bij de presentatie van het Jaarboek Parlementaire Geschiedenis, 19 november 2013 Dames en heren, Het thema van het Jaarboek Parlementaire Geschiedenis

Nadere informatie

Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar

Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar Als je ouders uit elkaar gaan is dat heel ingrijpend. Vaak verandert er nogal wat in je leven. Een rechter wil hierover met je praten tijdens een kinderverhoor.

Nadere informatie

Ga een boodschap doen in een Nederlandse winkel. Je moet wachten tot je aan de beurt bent. Als je wacht, luister je goed als andere mensen praten.

Ga een boodschap doen in een Nederlandse winkel. Je moet wachten tot je aan de beurt bent. Als je wacht, luister je goed als andere mensen praten. Bij hoofdstuk 16 - vragen. : Ga een boodschap doen in een Nederlandse winkel. Je moet wachten tot je aan de beurt bent. Als je wacht, luister je goed als andere mensen praten. Hoor je mensen vragen stellen?

Nadere informatie

Een gebouw inrichten. Lesbrief over inrichting en afwerking. Project Topstages www.ontdektechniek.nu

Een gebouw inrichten. Lesbrief over inrichting en afwerking. Project Topstages www.ontdektechniek.nu Een gebouw inrichten Lesbrief over inrichting en afwerking Project Topstages www.ontdektechniek.nu Deel A: Voorbereiding Inleiding Het Mondial College krijgt binnenkort een nieuw gebouw. In dit gebouw

Nadere informatie

(1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor

(1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor (1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor Beschrijving (ter info voor gastdocent) Deze gastles gaat over je leefstijl en welk soort uitgavenpatroon de leerling heeft. Ben je je bewust

Nadere informatie