MiFID heeft tot doel beleggers te beschermen en financiële

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "MiFID heeft tot doel beleggers te beschermen en financiële"

Transcriptie

1 Artikel MiFID: zelfs bij business as usual verandert veel IT processen van beleggingsondernemingen wijzigen door implementatie van EU Richtlijn Ivo Bolderhey en Floris IJpeij Wie denkt dat marktwerking alleen iets is voor politici en marketeers, zal verrast opkijken van nieuwe Europese regelgeving, die binnenkort in Nederland van kracht wordt. Na het tijdperk van de milleniumbug en de introductie van de euro is er voor iedereen die betrokken is bij de IT van beleggingsondernemingen weer iets om mee aan de slag te gaan. Vanaf 1 november 2007 wordt in Nederland nieuwe Europese wetgeving voor beleggingsondernemingen van kracht: de Markets in Financial Instruments Directive (MiFID) 1. MiFID heeft tot doel beleggers te beschermen en financiële markten efficiënter te maken. Om dit te bereiken zijn eisen opgesteld over de wijze van bedrijfuitoefening en over de informatie die daarover aan beleggers en toezichthouders moet worden verstrekt. Dit grijpt rechtstreeks en waarschijnlijk diep in op de IT-omgeving van beleggingsondernemingen al zal in voorkomende gevallen deels gebruik kunnen worden gemaakt van aanpassingen ten behoeve van Sarbanes-Oxley en Basel II regelgeving. De richtlijn is van toepassing op beleggingsondernemingen. Dit begrip is ruimer gedefinieerd dan voorheen, en omvat ondernemingen die financiële diensten uitvoeren voor derden of op professionele basis beleggingsactiviteiten ondernemen. Voorbeelden zijn: commissionairs, effectenmakelaars, vermogensbeheerders, hedge funds en commodity traders. Gemeenschappelijk kenmerk is dat zij in opdracht van derden op markten handelen in financiële instrumenten als aandelen, obligaties, opties, warrants, commodities, futures, etc. MiFID introduceert concurrentie voor de bestaande effectenbeurzen door introductie van de nieuwe handelsvormen Systematic Internalisation en Multilateral Trading Facility. Systematic Internalisation houdt in dat een beleggingsonderneming die zowel aan- als verkooporders van hetzelfde financiele instrument op hetzelfde moment op de beurs wil aanbieden, deze orders eerst intern probeert te matchen. Een Multilateral Trading Facility is een handelsplatform opgericht door een aantal partijen met als doel om onderling financiële instrumenten te verhandelen. In mei 2007 is in het Verenigd Koninkrijk onderzocht of beleggingsondernemingen verwachten op tijd klaar te zijn voor de ingangsdatum van 1 november Uit dit onderzoek bleek dat 60% verwacht niet op tijd klaar te zijn. 2 Drs I.A.J. (Ivo) Bolderhey RE RA en drs F. (Floris) IJpeij RE CISSP zijn werkzaam bij Ernst & Young EDP Audit en zijn als specialist betrokken bij de assurance- en advieswerkzaamheden bij financiële instellingen. Zij maken deel uit van de multi-disciplinaire MiFID/Wft werkgroep van Ernst & Young en Holland Van Gijzen Advocaten, waarin samengewerkt wordt met specialisten op het gebied van Risk Management, en wet- en regelgeving. Dit artikel is geschreven op persoonlijke titel en vertegenwoordigt niet noodzakelijkerwijs het standpunt van Ernst & Young. CobiT als hulpmiddel De strategische keuze om al dan niet van nieuwe handelsmogelijkheden gebruik te maken is in eerste instantie een beslissing van de business. De IT gevolgen van MiFID zijn aanzienlijk, zelfs wanneer geen gebruik wordt gemaakt van de nieuwe handelsfaciliteiten. Vanzelfsprekend zal de IT-impact van MiFID per beleggingsinstelling afhankelijk zijn van factoren zoals het business model, reeds gedane investeringen (in enterprise data, common systems, flexibele architectu- 24 de EDP-Auditor nummer

2 ren), en het algemene process maturity level. Voor de bespreking van aspecten in de vorm van concrete technologiëen, geldt dat technologiëen op zich geen oplossing zijn maar een hulpmiddel. In de woorden van P.J. Di Giammarino (co-chair van de MiFID IT group): MiFID is a business problem [..] Technology-led arguments about what is needed for MiFID are doomed to failure. 3 Om inzichtelijk te maken welke gevolgen de business problems hebben voor de IT omgeving van een beleggingsonderneming is gekozen voor CoBIT vanwege de inmiddels uitgebreidde toepassing als open standaard voor goede IT control en IT governance. CobiT onderscheidt de volgende 4 domeinen: 1 Plan and Organise 2 Acquire and Implement 3 Deliver and Support 4 Monitor and Evaluate Als voorbereiding voor de activiteiten voor het domein Plan and Organise is in dit artikel in kaart gebracht op welke wijze MiFID de Business Requirements en de IT Resources beinvloedt. Met behulp van deze analyse kan verder invulling worden gegeven aan de processen in dit domein. : De voorziening van informatie via het optimale (meest productieve en voordelige) gebruik van middelen. : de bescherming van gevoelige informatie van ongeautoriseerde openbaarmaking. : de accuraatheid en volledigheid van informatie evenals de validiteit in context van bedrijfswaardes en verwachtingen. : Informatie is beschikbaar op het moment dat die benodigd is nu en/of in de toekomst voor bedrijfsprocessen, alsmede het waarborgen van de benodigde middelen en kennis. : Het voldoen aan de wetten, regelgeving en contractuele verplichtingen waaraan het bedrijfsproces onderworpen is. : Het voorzien van informatie aan het management voor het functioneren van de rechtspersoon en voor het uitoefenen van haar fiduciaire en governance verantwoordelijkheden. Nagenoeg alle MiFID-concepten hebben raakvlakken met IT omdat zij rechtstreeks invloed hebben op de bedrijfsprocessen die door applicaties en/of door IT infrastructuur worden ondersteund. Dit kan gepresenteerd worden door koppeling met de (sterk gesimplificeerde) operationele processen van een fictieve beleggingsonderneming, aangegeven met het grijze vlak. De concrete invulling daarvan is afhankelijk van de specifieke situatie van een beleggingsonderneming. Bron: CobiT mapping, Overview of International IT Guidance, IT Governance Institute, 2nd Edition. Business Requirements De CobiT kubus onderscheidt voor Business Requirements de volgende kwaliteitsaspecten: : Informatie is relevant en van belang voor het bedrijfsproces en is aangeleverd op een tijdige, correcte, consistente, en bruikbare wijze. Deze fictieve beleggingsonderneming, die met zo min mogelijk aanpassingen MiFD compliant wenst te worden, is het uitgangpunt van de hierna gepresenteerde analyse. Client Classification Onder MiFID zijn beleggingsondernemingen verplicht klanten te categoriseren op basis van de inschatting die de klant heeft gemaakt van de kennis en ervaring omtrent beleggen (van particulier tot eligable counterparty: grote, specifiek aangewezen tegenpartij). Aan de verschillende categorieën kunnen verschillende niveaus van bescherming worden ontleend. De klanten moeten deze indeling bevestigen aan de onderneming. Deze indeling is geen vast gegeven: klanten kunnen op verzoek dat overigens door de beleggingsonderneming kan 25 de EDP-Auditor nummer

3 worden afgewezen in een andere groep worden opgenomen. Dit kan per financieel instrument en zelfs per order worden aangegeven, zodat voor een individuele klant ten minste één, maar wellicht een aantal risicoprofielen bestaat. Belangrijk aandachtspunt is derhalve de integriteit van de data omdat klantgegevens veelal op verschillende afdelingen worden bijgehouden en bij de uitvoering van iedere regel van een klantorder zal moeten worden vastgesteld wat de in aanmerking komende classificatie is. Wat doet een beleggingsonderneming? Een beleggingsonderneming beheert het vermogen van een derde. Deze ruime omschrijving omvat een veelheid aan verschijningsvormen. Het vermogen kan door een vermogensbeheerder van de beleggingsonderneming worden belegd (bijvoorbeeld een adviseur van een bank) of door de klant zelf (bijv. bij internetbeleggen). Voor iedere klant worden afspraken gemaakt over welke werkzaamheden worden uitgevoerd en welke vergoeding daar tegenover staat. Dit is het proces Client. Op enig moment wordt, hetzij door de portefeuillemanager, hetzij door de cliënt zelf, een transactie geïnitieerd. In het proces Pre-trade worden de details van de transactie uitgewerkt. Hierbij gaat het onder andere om welk financieel instrument, koop of verkoop, tegen de op dat moment geldende koers of tegen limietkoers en eventuele andere voorwaarden. In het proces Execution wordt de order uitgevoerd door op een beurs een tegenpartij te zoeken die tegen dezelfde voorwaarden een tegengestelde transactie wil doen. Beide partijen bevestigen de transactie aan elkaar. Bij effectentransacties vindt vervolgens clearing plaats. Effecten worden niet gehouden door de beleggers zelf maar door zogenoemde custodians. De nieuwe eigenaars moeten door deze custodians worden geregistreerd. In het Post-trade proces wordt de transactie aan de cliënt bevestigd. Het proces Transaction reporting is een specifiek MiFID proces voor de rapportering aan toezichthouders. Voor alle bovenstaande processen geldt dat de beleggingsonderneming maatregelen moet hebben getroffen op het gebied van continuïteit van de systemen en gegevensopslag. Ook kan een beleggingsonderneming een of meer processen outsourcen. Een vergaande vorm van outsourcing is Business Process Outsourcing (BPO) waarbij nagenoeg alle werkzaamheden in de processen Exection en Post-trade aan een derde partij worden overgedragen. Client Classification Client Order Handling Alle beleggingsondernemingen worden verplicht een eigen orderuitvoeringsbeleid (Client Order Handling) te formuleren als onderdeel van de Conduct of Business (CoB). Het doel van deze regels is het voor beleggers transparant maken van het totale proces waarin opdrachten worden uitgevoerd. Dit zijn dus zelf opgestelde kaders, rekening houdend met de MiFID-eisen voor de uitvoering van klantenorders. Een van de nieuwe eisen is dat orders van klanten zo snel mogelijk en zo goed mogelijk moeten worden uitgevoerd en afgehandeld. Dit heeft direct invloed op het gewenste niveau van beschikbaarheid en betrouwbaarheid, en actualiteit van de systemen die deze informatiestromen genereren. De beleggingsonderneming mag zelf invulling geven aan het begrip zo snel mogelijk. Voor de bewaking ligt voor de hand dat er een beheersingsmechanisme wordt ingericht dat continue volgt of aan deze eis wordt voldaan en bij verstoring zorgt voor uitwijk naar een ander systeem. Beleggingsondernemingen moeten bij de communicatie met klanten de volgende randvoorwaarden in acht nemen: de informatie wordt aangeboden via een duurzaam medium; de informatie die over de verschillende kanalen wordt verspreid is consistent; de gepubliceerde informatie is betrouwbaar en wordt continu gecontroleerd op fouten; de informatie (ten behoeve van het vastleggen van bewijsmateriaal) is volledig. Op de beleggingsonderneming rust een uitgebreide informatieplicht. Op het moment dat er voor de klant iets verandert aan het kader waarbinnen zijn transacties worden uitgevoerd, hetzij een wijziging van het orderuitvoeringsbeleid, hetzij een actualisering van het risicoprofiel van die klant, moet de klant hiervan op de hoogte worden gesteld. Daarnaast moeten nieuwe cliënten vooraf instemmen met het orderuitvoeringsbeleid. De wijzigingen op het gebied van client order handling hebben voornamelijk betrekking op een aanscherping van de regels inzake limietorders en verzamelorders. 4 Limietorders welke niet direct uitgevoerd kunnen worden, dienen gepubliceerd te worden om andere marktdeelnemers te informeren. Client Order Handling Best Execution Een belangrijk nieuw concept is best execution. Introductie van dit concept is een direct gevolg van het feit dat de 26 de EDP-Auditor nummer

4 huidige gereguleerde markten als Euronext straks concurrentie zullen ondervinden van Sytematic Internalisers en van Multilateral Trading Facilities. Op flexible wijze zal voor iedere order(regel) gezocht moeten worden naar de best mogelijke deal op de in aanmerking komende markten, volgens de wensen van de klant die bij de orderuitvoering bekend zullen moeten zijn. Dit geeft een geheel nieuwe inhoud aan de begrippen efficiency en effectiviteit van de orderuitvoering. De prijs zal in de meeste gevallen van doorslaggevend belang zijn, maar ook andere factoren zijn denkbaar zoals snelheid en zekerheid van clearing. Beleggingsondernemingen zijn zelf verantwoordelijk voor het definiëren van het best execution beleid. Om zo goed mogelijk geïnformeerd te raken zullen beleggingsondernemingen data van verschillende aanbieders aankopen en deze consolideren in een standaardoverzicht. Een tweede aspect van best execution betreft het aan kunnen tonen dat het orderuitvoeringsbeleid goede waarborgen biedt voor beste uitvoering van de orders. Hierbij ligt het voor de hand dat beleggingsondernemingen de uitvoering zullen monitoren en waar nodig tekortkomingen verhelpen. Beheersingsaspecten die hierbij een rol spelen zijn beschikbaarheid, actualiteit, juistheid en volledigheid van de gegevens van de order zelf en alle informatie die daaraan ten grondslag ligt. Post-trade Disclosure MiFID vereist dat alle ondernemingen (de juiste) handelsinformatie binnen drie minuten na uitvoering van de order vrijgeven. Naast tijdigheid van publicatie hebben beleggingsondernemingen tevens de verplichting om consolidatie met vergelijkbare data van andere bronnen te faciliteren. Verder bestaan expliciete eisen aan de integriteit van post trade publicaties aan klanten, waaronder verificatie van genomen stappen ter waarborging van betrouwbaarheid van gepubliceerde informatie, evenals de monitoring en correctie van fouten in de rapportages. Tenslotte worden beschikbaarheideisen voor publicatie van post-trade informatie genoemd. Best Execution Post-Trade Disclosure Transaction Reporting In Nederland houdt de Autoriteit Financiële Markten (AFM) toezicht op de financiële markten om o.a marktmanipulatie, handel met voorkennis tegen te gaan. De AFM heeft in (concept)verordeningen geformuleerd welke details van individuele financiële transacties, ook transacties die via een MTF of een SI zijn uitgevoerd, moeten worden gerapporteerd in een overigens door de beleggingsonderneming te kiezen formaat. In Annex 1 van the MiFID Implementing Directive 2004/39/EC wordt een opsomming gegeven van de inhoud van de transactierapportages, waaronder identificatie van rapporterende onderneming, instrument, handelsplatform, tijdstip en prijs. Bij buitenpropor tioneel grote orders kan uitstel worden verkregen, variërend van een paar minuten tot een dag. Momenteel is voor Nederland nog niet bekend welke marktpartijen gaan rapporteren aan de AFM. De elementen van de rapportage aan toezichthouders en elementen die genoemd worden in de rapportage aan klanten, moeten onderling consistent zijn. Voorts zal moeten worden nagegaan welke maatregelen nodig zijn om de continuïteit van verstrekking van deze rapportage te waarborgen. Hoewel er geen concrete invulling aan het begrip tijdig is gegeven, kan uit de context worden afgeleid dat wanneer een periode vanaf drie minuten als uitstel wordt aangemerkt dit nagenoeg a tempo zal moeten gebeuren op systemen die nagenoeg continu beschikbaar zijn. De organisatie vult overigens zelf in wat zij in dit verband onder tijdig verstaat en legt dit vast in de Conduct of Business. Vergelijkbaar aan posttrade rapportages, worden aan transactierapportages en aan de methode waarop deze totstandkomen, specifieke kwaliteitseisen gesteld. Deze eisen hebben betrekking op het waarborgen van de betrouwbaarheid en additioneel de confidentialiteit. Transaction Reporting Algemene concepten die het totale proces ondersteunen Er zijn een drietal MiFID concepten die alle processen van een beleggingsonderneming raken of die geen betrekking hebben op een specifiek proces: continuity outsourcing data retention Deze concepten worden hierna toegelicht. Continuity Beleggingsondernemingen moeten zorgen dat beleggingsdiensten zonder noemenswaardige onderbreking kunnen 27 de EDP-Auditor nummer

5 worden geleverd. Dit is momenteel al vereist volgens de Nadere Regelingen, zowel voor prudentieel toezicht door De Nederlandsche Bank (DNB) als voor gedragstoezicht door de AFM. Nieuw is wel dat de MiFID meer gedetailleerde en ook kwalitatieve eisen stelt, onder andere aan snelheid waarmee rapportages worden verstrekt. Deze nieuwe regels zullen een heroverweging noodzakelijk maken van de huidige invulling van het begrip IT-continuity. Deze hernieuwde afweging zal gevolgen hebben voor de aard en de frequentie van back-ups, voor de inrichting van data recovery- en uitwijkprocedures. Belangrijke datacommunicatieverbindingen (zoals naar de beurs of andere handelsplatformen) zullen wellicht dubbel moeten worden uitgevoerd. Alle overwegingen en de voorgestelde maatregelen hieromtrent kunnen in een business continuity plan worden vastgelegd. De verwachting is dat hogere eisen aan de fysieke beveiliging van serverruimtes en co-locations worden gesteld om de kans op uitval door waterschade, stroomuitval en dergelijke verder te beperken. Outsourcing Als de uitvoering van operationele taken door een derde partij wordt overgenomen, moeten maatregelen worden getroffen die tot doel hebben het operationele risico te beperken. Omdat uitbesteding geen afbreuk mag doen aan de kwaliteit van de interne controle en geen belemmering mag vormen voor de werkzaamheden van toezichthouders (zowel AFM als DNB) blijft de beleggingsonderneming verantwoordelijk voor alle diensten die worden uitbesteed aan derden. De MiFID-eisen zullen derhalve moeten worden overgenomen in het uitbestedingscontract (service level agreement), bijvoorbeeld tijdige rapportage aan toezichthouders. De beleggingsonderneming zal de uitvoering van de werkzaamheden moeten monitoren en controleren. Continuity Bijvoorbeeld alle telefonische orders moeten minimaal een jaar bewaard worden. In dit verband moet ook aandacht worden besteed aan de wijze waarop prijsdata en transactiedata worden bewaard in verband met aantoonbaarheid van best execution eis. Dit zal resulteren in een nieuwe aanpak voor het onderhouden van data: de gegevens zullen een compleet overzicht laten zien van (1) een correcte behandeling van de cliënt, (2) een track record van beste executie, routing, clearing en settlement en (3) het afhandelen van disputen. Samenvatting Business Requirements In de voorafgaande tekst zijn de eisen van MiFID besproken en uit de analyse blijkt dat er verschillende aspecten van de CobiT Business Requirements van toepassing zijn. In bijgaande tabel is deze samengevat. Data Retention Client Classification Client Order Handling Best Execution Post-Trade Disclosure Transaction Reporting Continuity Outsourcing Data Retention De MiFID concepten raken alle verschillende aspecten van de business requirements. Vanwege het feit dat het om aanpassing aan wetgeving gaat, is de kolom compliance voor alle concepten ingevuld. Outsourcing Data Retention De regels onder de MiFID stellen verdergaande eisen aan de opslag van data. Afhankelijk van het type onderneming en het soort informatie geldt een termijn van één tot vijf jaar. 28 de EDP-Auditor nummer

6 IT Resources IT Resources vormen de tweede invalshoek van de CobiT kubus. hiervoor een koppeling aan te brengen tussen het CRM systeem en het orderexecutiesysteem. Zonder deze koppeling, zal tenminste dienen te worden ingeregeld dat traders voor het benodigde inzicht in klantclassificatie, de corresponderende leesrechten in CRM systemen hebben. Speciale aandacht dient besteed te worden aan de verplichting klanten te informeren over de classificatie, het verkrijgen van instemming van de klant, mogelijke klantverzoeken voor een andere classificatie, beslissingen van beleggingondernemingen over dergelijke verzoeken, en de wijze waarop het juiste niveau van bescherming wordt geboden. Vanuit de beleggingsonderneming betekent dit het inrichten van processen en systemen voor het bijhouden van gedetailleerde informatie. Als specifieke technologie worden hier document management en workflow systemen genoemd voor het traceren van klantcommunicatie en beheer van verplichte documentatie. Bron: CobiT mapping, Overview of International IT Guidance, IT Governance Institute, 2nd Edition. Hierbij worden onderscheiden: : geautomatiseerde en handmatige processen die informatie verwerken; : data die ingevoerd worden (in welke vorm dan ook), verwerkt en als output gepresenteerd door informatiesystemen, Infrastructure: technologie, hardware, operating systems, DBMS, netwerk, etc. die het mogelijk maken om applicaties te laten draaien, : het personeel benodigd voor het plannen, organiseren, verkrijgen, implementeren, opleveren, ondersteunen, monitoren en evalueren van informatiesystemen en diensten. Zij kunnen in dienst zijn, uitbesteed of ingehuurd, afhankelijk van de behoefte. Over de people dimensie kan in algemene zin worden opgemerkt dat IT-personeel op de hoogte moet worden gebracht van de nieuwe eisen die aan de IT-omgeving worden gesteld. De zwaardere eisen stellen op hun beurt hogere eisen aan de deskundigheid van IT-personeel. Dit kan met name een knelpunt worden bij kleinere ondernemingen, bijvoorbeeld kleine vermogensbeheerders die één à twee medewerkers in dienst hebben voor IT-beheer. Verder zal moeten worden overwogen of het MiFID implementatieproject door eigen of door ingehuurd personeel wordt uitgevoerd. Client Classification In de context van de vernieuwde classificatie-categorieen zullen beleggingsondernemingen de bestaande klanten opnieuw in moeten delen, waarvoor in de regel ook geautomatiseerde systemen worden aangepast. 5 En klant kan, op verzoek, worden ingedeeld per type product en/of transactie. Het ligt derhalve voor de hand Client Order Handling Limietorders welke niet direct uitgevoerd kunnen worden, dienen gepubliceerd te worden om andere marktdeelnemers te informeren. Voor zover nog niet aanwezig dienen beleggingsondernemingen deze presentatielaag aan te brengen. Gezien de uitgebreide informatieplicht en benodigde instemming van de klant met het orderuitvoerings-beleid, kunnen (workflow) systemen naleving van deze verplichting ondersteunen. Hierbij valt te denken aan applicatieve controles die vóór uitvoering van een order nagaan of de vereiste toestemming aanwezig is en de vereiste informatieverstrekking heeft plaatsgevonden. Vanuit de randvoorwaarden voor communicatie met klanten (consistentie, betrouwbaarheid, volledigheid, etc) ligt het aanbieden van deze informatie vanuit één centrale bron hierbij voor de hand. Indien van verschillende bronnen gebruik wordt gemaakt kunnen ter bewaking van onderlinge consistentie geautomatiseerde consistentiecontroles worden toegepast. Client Classification Client Order Handling 29 de EDP-Auditor nummer

7 Best Execution De belangrijkste aanpassingen ten opzichte van de huidige functionaliteit van handelsapplicaties is de best execution eis. Volgens deze eis moeten beleggingsondernemingen orders van klanten op de best mogelijke manier uitgevoeren en dit moet achteraf ook aangetoond worden. Handelsapplicaties moeten nu in plaats van één overzicht met prijsinformatie in de vorm van bied- en laatkoersen en overige voorwaarden, een overzicht van alle in aanmerking komende handelsplatformen tonen. Een gedetailleerde audit trail van de order life-cycle is nodig, inclusief alle prijsinformatie en overige voorwaarden van de niet gekozen handelsplatformen op het moment van de trade. Hierbij is een belangrijke rol weggelegd voor order management systemen (OMS), gekoppeld met marktdata feeds en algoritmische handelsystemen. De OMS moeten schaalbaar zijn zodat ze de toegenomen hoeveelheid informatie over de additionele handelsplatformen, volumes van prijsupdates, en transacties aankunnen. Een overstap naar een dergelijk geïntegreerd systeem kan een grootschalige systeemmigratie tot gevolg hebben. Voor decentrale, tussentijdse oplossingen kan (aanwezige) informatie in een koerssysteem en informatie in een handelssysteem gezamenlijk opnieuw worden beoordeeld. Bijvoorbeeld door middleware of door samenvoeging in een datawarehouse moet gelijktijdige opslag mogelijk worden gemaakt. Orderexecutie zal naar verwachting meer en meer volgens algoritmische handelsystemen worden uitgevoerd. Hierbij wordt de beste uitvoering volgens van te voren ingestelde parameters automatisch bepaald. Uit ervaringen met Sarbanes Oxley implementatietrajecten is gebleken dat geprogrammeerde controles als sterker worden ervaren dan handmatige controles. Het is dan ook de verwachting dat steeds meer ondernemingen zullen overstappen op algoritmische Wat is algorithmic trading? Algorithmic trading, ook wel algo, automated, black box of robo trading genaamd, is het gebruik van software waarin algoritmes zijn opgenomen die een beslissing nemen over bepaalde aspecten van een order zoals de timing, prijs of de te verhandelen hoeveelheid. Het wordt veelal gebruikt door pensioenfondsen en andere institutionele beleggers om aan- of verkopen op te delen in kleinere porties om zodoende koersschommelingen te beperken. Hedge fondsen gebruiken algorithmic trading om op basis van electronisch ontvangen informatie te handelen. Deze informatie kan ter ondersteuning aan een dealer worden aangeboden of er kan volledig automatisch gehandeld worden, mits er sprake is van een beurs met schermenhandel. Naar schatting was 40% van alle transacties in 2006 op de London Stock Exchange op basis van algorithmic trading. 6 handelssystemen. De vraag blijft overigens wel of het algoritmisch handelen ook aantoonbaar het beste is of dat het fingerspitzengefühl van handelaren iets is dat automatisering niet kan overnemen. Beleggingsondernemingen zijn verantwoordelijk voor het aantonen van de naleving van het best execution beleid. Essentieel in deze context is de aanwezigheid van monitoring tools die dit proces bewaken. Als specifieke technologie wordt in deze context Business Activity Monitoring (BAM) 7 vermeld, waarbij via dashboards inzicht in key perfomance indicators het monitoren van compliance processen plaats kan vinden. Voor wat betreft de eisen die aan de verzameling, aggregatie, historie en reconstructie van informatie worden gesteld, lijkt het voor de hand te liggen om gegevens centraal op te gaan slaan. Transactiedata moeten ten minste 5 jaar worden bewaard en moeten op verzoek direct voor de toezichthouder kunnen worden gereproduceerd op een zodanige wijze dat iedere fase van het orderverwerkingsproces kan worden getoond. Voor beleggingsondernemingen met vestigingen in meerdere landen en verschillende transactie- en backofficesystemen kan het oplossen van het probleem van verschillende business en data silo s een belangrijke uitdaging vormen. 8 Een mogelijke oplossingsrichting is het maken van een zogenoemde golden copy van reference data binnen een centraal, robuust en schaalbaar datamanagement platform over landsgrenzen en functies heen. Dergelijke Enterprise Data Management systemen (EDM) 9 verschillen van data warehouses vanwege additionele dataschoningsmaatregelen. De EDM s moeten ook beschikken over een audit trail functionaliteit tussen de golden copy en de locale data. Voordat implementatie van een dergelijk systeem zal worden overwogen zullen maatregelen op de korte termijn moeten worden getroffen, bijvoorbeeld in de vorm van data linkage. Hierbij worden onderlinge verwijzingen naar data in andere silo s aangebracht. Op het gebied van informatie worden beleggings-ondernemingen geconfronteerd met veranderde datamodellen of -structuren, nieuwe of veranderde marktdatasystemen, en zullen nieuwe informatieuitwisselingsstandaarden moeten worden geadresseerd. Naar mate het aantal handelsfaciliteiten en het algoritmisch handelen uitbreidt, is een uitbreiding van marktdata te verwachten. Dit verhoogt de noodzaak van een adequaat proces rondom reference data management evenals de technische schaalbaarheid. Best Execution 30 de EDP-Auditor nummer

8 Post-trade Disclosure MiFID vereist dat alle bedrijven hun handels-informatie zo snel mogelijk, maar in ieder geval binnen drie minuten na uitvoering van de order vrijgeven. Gelet op de snelheid waarmee informatie voortaan moet worden gepubliceerd, is de geautomatiseerde controle op de betrouwbaarheid (aannemelijkheid) van de rapportages van belang, alsmede de continue beschikbaarheid van rapportagesystemen. Het verder automatiseren van het orderuitvoerings- en verwerkingsproces kan de efficiency van publicatie van informatie verhogen. Dit introduceert tegelijkertijd een belangrijk geautomatiseerd controlemiddel. Door middel van Straight Through Processing (STP), het automatisch verwerken van orders zonder menselijke interventie, kunnen orders worden afgestemd met de bevestiging van de tegenpartij en worden aangesloten met opgaven van een custodian (zie onderstaande figuur). Verder kan worden overwogen om meetsystemen te implementeren waarin de tijdigheid van publicatie van iedere gepubliceerde boodschap wordt bewaakt. Aanvullende procedures regelen de te nemen maatregelen voor het geval vertraging optreedt. Naast tijdigheid van publicatie hebben beleggingsondernemingen tevens de verplichting om consolidatie met vergelijkbare data van andere bronnen te faciliteren. In deze context vormt standaardisatie van zowel de inhoud van berichten als gebruikte protocollen een belangrijke randvoorwaarde c.q. uitdaging. Voor de interfaces tussen (interne) bronsystemen en de systemen die de handelsdata publiceren, is het van belang dat de message en transport protocollen compatible zijn. De genoemde eisen aan de integriteit van post trade publicaties aan klanten impliceren voor beleggings-ondernemingen een uitbreiding van de test- en acceptatieprocedures als onderdeel van het change management proces. Vanuit het oogpunt van betrouwbaarheid is naast beperkte toegang tot report generators tevens de beveiliging van de presentatielaag van belang. Voor situaties waar beleggings-ondernemingen publicatie van handelsinformatie uitbesteden aan externe service providers, dienen betrouwbaarheidseisen onderdeel uit maken van service management afspraken. De beschikbaarheideisen voor publicatie van post-trade informatie introduceren de noodzaak van een fault tolerant presentatielaag. Hierbij valt te denken aan het inbouwen van redundantie in systemen die de handelsdata publiceren en redundantie in de interfaces. Transaction Reporting Beleggingsondernemingen moeten het effect van MiFID op bestaande rapportagesystemen evalueren. Zo moet worden nagegaan of de huidige handelssystemen alle relevante details vastleggen en of deze informatie exporteerbaar is. Ook ingetrokken transacties moeten worden gerapporteerd en voor alle transacties geldt dat de unieke geharmoniseerde code van het handelsplatform moet worden vermeld. De rapportage dient zo snel mogelijk te worden aangeleverd. Hierdoor zullen organisaties de voorkeur geven aan het automatisch genereren van rapportages op transactieniveau. De voornaamste uitdaging ligt op het vlak van het aanpassen van systemen om aan de toezichthouder (of wellicht toezichthouders) te kunnen rapporteren. 10 Hierbij is het van belang onderscheid te maken tussen de aan te leveren informatie, de totstandkoming ervan, en de wijze van aanlevering aan de toezichthouders. Beleggingsondernemingen kunnen besluiten om de publicatie van transactierapportages uit te besteden aan externe service providers, eventueel in combinatie met pre- of post trade transparancy reporting. Vergelijkbaar met post-trade reporting geldt voor deze situaties dat kwaliteitseisen onderdeel dienen uit te maken van service level management afspraken. Vergelijkbaar aan posttrade rapportages, worden aan transactierapportages en aan de methode waarop deze totstandkomen, specifieke kwaliteitseisen gesteld. Deze eisen hebben betrekking op het waarborgen van de betrouwbaarheid en additioneel de vertrouwelijkheid. Tevens dienen mechanismen aanwezig te zijn voor identificatie en correctie van fouten in de transactie logs. Voor de impact die de kwaliteitseisen rondom betrouwbaarheid hebben wordt verwezen naar de paragraaf over posttrade disclosure. Voor de ad ditionele eisen rondom vertrouwelijkheid van transactie rapportages kunnen zowel organisatorische (data classificatie, need to know principe) als technische (logische toegangsbeveiliging, lijn-encryptie) beheersmaatregelen genomen worden. Post-Trade Disclosure 31 de EDP-Auditor nummer

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol SAMENVATTING ITIL ITIL is nog steeds dé standaard voor het inrichten van beheerspocessen binnen een IT-organisatie. En dekt zowel applicatie- als infrastructuur beheer af. Indien gewenst kan ITIL worden

Nadere informatie

MiFID voor kredietinstellingen Een introductie

MiFID voor kredietinstellingen Een introductie MiFID voor kredietinstellingen Een introductie NVB MiFID conferentie 24 november 2006 Els Deerenberg Agenda Doel MiFID Regels voor kredietinstellingen - organisatie - cliëntenclassificatie - gedragsregels

Nadere informatie

Orderuitvoeringsbeleid IBS Asset Management

Orderuitvoeringsbeleid IBS Asset Management Orderuitvoeringsbeleid IBS Asset Management Inleiding In dit document informeren wij u over de wijze waarop wij effectenorders voor u uitvoeren en de procedures die hierbij worden gehanteerd. Wij maken

Nadere informatie

SVP Agency Execution Service. Transparante uitvoering van institutionele orders op vastrentende producten

SVP Agency Execution Service. Transparante uitvoering van institutionele orders op vastrentende producten SVP Agency Execution Service Transparante uitvoering van institutionele orders op vastrentende producten 1 Introductie Een executiedesk begint bij steeds meer beleggers een aparte rol te vervullen als

Nadere informatie

I B S P O L I C Y. Orderuitvoeringsbeleid IBS Asset Management B.V. (IBS)

I B S P O L I C Y. Orderuitvoeringsbeleid IBS Asset Management B.V. (IBS) Orderuitvoeringsbeleid IBS Asset Management B.V. (IBS) In dit document informeren wij u over de wijze waarop wij effectenorders voor u uitvoeren en de procedures die hierbij worden gehanteerd. Wij maken

Nadere informatie

2014 KPMG Advisory N.V

2014 KPMG Advisory N.V 02 Uitbesteding & assurance 23 Overwegingen bij uitbesteding back- en mid-office processen van vermogensbeheer Auteurs: Alex Brouwer en Mark van Duren Is het zinvol voor pensioenfondsen en fiduciair managers

Nadere informatie

De Nadere regeling gedragstoezicht financiële ondernemingen Wft wordt als volgt gewijzigd:

De Nadere regeling gedragstoezicht financiële ondernemingen Wft wordt als volgt gewijzigd: CONSULTATIEVERSIE Besluit van ( datum), houdende wijziging van de Nadere regeling gedragstoezicht financiële ondernemingen Wft van 15 november 2006 in verband met regels met betrekking tot de bescherming

Nadere informatie

Doxis Informatiemanagers

Doxis Informatiemanagers Substitutie Doxis Informatiemanagers Grootste adviesburo op het gebied van informatiemanagement in Nederland Zelfstandig bedrijfsonderdeel van Ernst & Young Jarenlange ervaring bij NL Overheid Gedegen

Nadere informatie

FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V.

FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V. FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V. I. INLEIDING Doel Delta Lloyd Asset Management N.V. (DLAM) wenst de DUFAS Principles of Fund Governance na te leven. De onderhavige code heeft

Nadere informatie

EUROPESE RICHTLIJN BETREFFENDE MARKTEN VOOR FINANCIËLE INSTRUMENTEN (MIFID)

EUROPESE RICHTLIJN BETREFFENDE MARKTEN VOOR FINANCIËLE INSTRUMENTEN (MIFID) EUROPESE RICHTLIJN BETREFFENDE MARKTEN VOOR FINANCIËLE INSTRUMENTEN (MIFID) EEN BETERE BESCHERMING VAN DE BELEGGER INHOUD MEER TRANSPARANTIE VOOR BELEGGINGSDIENSTEN 3 DE VOORNAAMSTE THEMA S 4 VOORDELEN

Nadere informatie

Orderuitvoeringsbeleid Clavis Family Office B.V.

Orderuitvoeringsbeleid Clavis Family Office B.V. Orderuitvoeringsbeleid Clavis Family Office B.V. Datum: 1 juli 2013 Versie 1.1 1. Inleiding Het Orderuitvoeringsbeleid zoals opgesteld door Clavis heeft betrekking op een beperkt deel van haar dienstverlening

Nadere informatie

info@zeker-online.nl www.zeker-online.nl Drs L. (Bert) F.G. Tuinsma RA, voorzitter 10 december 2013

info@zeker-online.nl www.zeker-online.nl Drs L. (Bert) F.G. Tuinsma RA, voorzitter 10 december 2013 info@zeker-online.nl www.zeker-online.nl Drs L. (Bert) F.G. Tuinsma RA, voorzitter 10 december 2013 2 Boekhouden in de cloud!! 3 Aanbod te over: 4 5 Hoe betrouwbaar en veilig is online administratieve

Nadere informatie

Internetconsultatie Wet implementatie richtlijn markten voor financiële instrumenten. 6 juli 2015

Internetconsultatie Wet implementatie richtlijn markten voor financiële instrumenten. 6 juli 2015 Ministerie van Financiën Korte Voorhout 7 Postbus 20201 2500 EE Den Haag Internetconsultatie Wet implementatie richtlijn markten voor financiële instrumenten 6 juli 2015 Reactie van: VERENIGING VAN EFFECTENBEZITTERS

Nadere informatie

Best Execution Seminar Wednesday 28 October Omar Abdellaoui. Overview of TOM MTF and TOM Smart Execution

Best Execution Seminar Wednesday 28 October Omar Abdellaoui. Overview of TOM MTF and TOM Smart Execution Best Execution Seminar Wednesday 28 October Omar Abdellaoui Overview of TOM MTF and TOM Smart Execution 1 BEST EXECUTION SEMINAR PRACTICAL INSIGHT TOM Group Introduction Hoe zijn we in deze markt structuur

Nadere informatie

Orderuitvoeringsbeleid

Orderuitvoeringsbeleid Orderuitvoeringsbeleid Algemeen Op grond van de Wet op het financieel toezicht ( Wft ) is BNG Vermogensbeheer B.V. (BNG Vermogensbeheer) verplicht om een beleid op te stellen waarin tot uitdrukking komt

Nadere informatie

Amsterdam, 3 juli 2015. Betreft: Reactie VV&A aan MinFin inzake MiFiD II. Geachte heer, mevrouw,

Amsterdam, 3 juli 2015. Betreft: Reactie VV&A aan MinFin inzake MiFiD II. Geachte heer, mevrouw, Amsterdam, 3 juli 2015 Betreft: Reactie VV&A aan MinFin inzake MiFiD II Geachte heer, mevrouw, Namens de Vereniging van Vermogensbeheerders & Adviseurs (hierna: VV&A ) willen wij graag van de gelegenheid

Nadere informatie

JC 2014 43 27 May 2014. Joint Committee Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door de effectensector (ESMA) en de bankensector (EBA)

JC 2014 43 27 May 2014. Joint Committee Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door de effectensector (ESMA) en de bankensector (EBA) JC 2014 43 27 May 2014 Joint Committee Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door de effectensector (ESMA) en de bankensector (EBA) 1 Inhoudsopgave Richtsnoeren voor de behandeling van klachten

Nadere informatie

De MiFID en haar implementatie in de Nederlandse wetgeving

De MiFID en haar implementatie in de Nederlandse wetgeving Dit artikel uit is gepubliceerd door Boom Juridische uitgevers en is bestemd schap eming De MiFID en haar implementatie in de Nederlandse wetgeving Inleiding De richtlijn markten voor financiële instrumenten

Nadere informatie

Compliance Program. Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed

Compliance Program. Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed Compliance Program Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed September 2008 Inhoudsopgave 1 Inleiding 1 1.1 Voorwoord 1 1.2 Definitie

Nadere informatie

MKB Cloudpartner Informatie TPM & ISAE 3402 2016

MKB Cloudpartner Informatie TPM & ISAE 3402 2016 Third Party Memorandum (TPM) Een Derde verklaring of Third Party Mededeling (TPM) is een verklaring die afgegeven wordt door een onafhankelijk audit partij over de kwaliteit van een ICT-dienstverlening

Nadere informatie

HET ORDERUITVOERINGSBELEID VAN KBC SECURITIES VOOR NIET-PROFESSIONELE (=RETAIL) CLIËNTEN

HET ORDERUITVOERINGSBELEID VAN KBC SECURITIES VOOR NIET-PROFESSIONELE (=RETAIL) CLIËNTEN HET ORDERUITVOERINGSBELEID VAN KBC SECURITIES VOOR NIET-PROFESSIONELE (=RETAIL) CLIËNTEN INFORMATION ON THE ORDER EXECUTION POLICY OF KBC SECURITIES FOR PROFESSIONAL CLIENTS 1. Doel van best execution

Nadere informatie

Algemeen. 6. Publicatie Priciples De meest actuele versie van deze Principles of Fund Governance is te vinden op www.gilissen.nl.

Algemeen. 6. Publicatie Priciples De meest actuele versie van deze Principles of Fund Governance is te vinden op www.gilissen.nl. FUND GOVERNANCE Algemeen 1. Compliance functie Een directielid van de Beheerder is aangesteld als Compliance Officer. Deze ziet toe op de correcte naleving van: (i) de Prospectussen van de TG Fondsen;

Nadere informatie

Testen en BASEL II. Dennis Janssen. Agenda. Wat is BASEL II? Testen van BASEL II op hoofdlijnen

Testen en BASEL II. Dennis Janssen. Agenda. Wat is BASEL II? Testen van BASEL II op hoofdlijnen Testen en BASEL II Dennis Janssen Test Research Centre LogicaCMG 1 Agenda Wat is BASEL II? Testen van BASEL II op hoofdlijnen BASEL II als hulpmiddel om positie testen te versterken Samenvatting 2 1 Basel

Nadere informatie

Effectenhandelaar Informatievoorziening

Effectenhandelaar Informatievoorziening Effectenhandelaar Informatievoorziening Beschrijving Zowel de Wft als de MiFID stellen eisen aan de informatievoorziening van beleggingsondernemingen aan cliënten en markten. In de volgende vijf situaties

Nadere informatie

Cloud Computing, een inleiding. ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren. Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce.

Cloud Computing, een inleiding. ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren. Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce. Cloud Computing, een inleiding ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren 10 december 2013 Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce.com 10 december 2013 1 Kenmerken van Cloud

Nadere informatie

Vermogensbeheerder institutioneel Ken uw cliënt

Vermogensbeheerder institutioneel Ken uw cliënt Vermogensbeheerder institutioneel Ken uw cliënt Beschrijving Met de invoering van de MiFID veranderen ook de eisen die aan financiële instellingen worden gesteld. Instellingen moeten aan deze eisen voldoen

Nadere informatie

GEDRAGSCODE FUND GOVERNANCE

GEDRAGSCODE FUND GOVERNANCE GEDRAGSCODE FUND GOVERNANCE ACHMEA BELEGGINGSFONDSEN BEHEER B.V. Inleiding, statutair gevestigd te s-gravenhage (KvK nr. 8062738), beschikt over een vergunning als beheerder van beleggingsinstellingen,

Nadere informatie

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company Het BiSL-model Een whitepaper van The Lifecycle Company Met dit whitepaper bieden we u een overzicht op hooflijnen van het BiSL-model. U vindt een overzicht van de processen en per proces een beknopte

Nadere informatie

Beleid passende provisies. augustus 2013. Beleidsregels Beleid passende provisies

Beleid passende provisies. augustus 2013. Beleidsregels Beleid passende provisies Beleid passende provisies augustus 2013 Versie 2.0 Status: definitief intern 1 van 6 02-08-2013 Versiebeheer Wijzigingsgeschiedenis Datum Auteur Versie Omschrijving 02-08-2013 T.A. van der Kevie 2.0 Definitief

Nadere informatie

MiFID Een betere bescherming van uw vermogen

MiFID Een betere bescherming van uw vermogen MiFID Een betere bescherming van uw vermogen Inhoud MiFID, een betere bescherming van beleggers op Europees niveau............... 4 De verplichtingen van BIL tegenover haar cliënten-beleggers... 6 Classificatie

Nadere informatie

Aandachtspunten voor vermogensbeheerders met een eigen aanbieder van beleggingsfondsen. Leidraad om marktpartijen richting en duidelijkheid te geven

Aandachtspunten voor vermogensbeheerders met een eigen aanbieder van beleggingsfondsen. Leidraad om marktpartijen richting en duidelijkheid te geven Aandachtspunten voor vermogensbeheerders met een eigen aanbieder van beleggingsfondsen Leidraad om marktpartijen richting en duidelijkheid te geven December 2015 Autoriteit Financiële Markten De AFM maakt

Nadere informatie

SAP Risk-Control Model. Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen

SAP Risk-Control Model. Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen SAP Risk-Control Model Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen Agenda 1.Introductie in Risicomanagement 2.SAP Risk-Control Model Introductie in Risicomanagement Van risico s naar intern

Nadere informatie

Uitwerking van pre- en post trade transparantie bepalingen in Regulatory Technical Standards

Uitwerking van pre- en post trade transparantie bepalingen in Regulatory Technical Standards Uitwerking van pre- en post trade transparantie bepalingen in Regulatory Technical Standards MiFID II bijeenkomst voor marktpartijen op 12 februari 2015 Fridjof Bron en Hans Wolters Het komende uur 1.

Nadere informatie

ICT Accountancy. Praktijkdag Webwinkels en Boekhouden

ICT Accountancy. Praktijkdag Webwinkels en Boekhouden ICT Accountancy Praktijkdag Webwinkels en Boekhouden Thema Betrouwbaar Administreren Misbruik Afrekensystemen Misbruik Afrekensystemen Internationaal probleem Veel oplossingsrichtingen Overleg Belastingdienst

Nadere informatie

MiFID II: a piece of cake? 19 maart 2015

MiFID II: a piece of cake? 19 maart 2015 MiFID Roundtable 2015 MiFID II: a piece of cake? Randy Pattiselanno, Reinier Schipper, Bastiaan Bloemink 19 maart 2015 Agenda 1. Introductie aanwezigen 2. Structuur MiFID I en II 3. Tijdlijnen en implementatie

Nadere informatie

ICT-uitbestedingsdiensten en Software as a Service:

ICT-uitbestedingsdiensten en Software as a Service: ICT-uitbestedingsdiensten en Software as a Service: Betrouwbaardere ICT, minder zorgen! Maak kennis met Multrix Wilt u op maat gesneden ICT-diensten die volledig aan de wensen en behoeften van uw organisatie

Nadere informatie

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Internal Audit en doeltreffendheid van! risk management system!

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Internal Audit en doeltreffendheid van! risk management system! Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Internal Audit en doeltreffendheid van! risk management system!! Tom Veerman! Triple A Risk Finance B.V.! 1! Programma! Solvency II stand

Nadere informatie

Berry Kok. Navara Risk Advisory

Berry Kok. Navara Risk Advisory Berry Kok Navara Risk Advisory Topics Informatiebeveiliging in het nieuws Annual Benchmark on Patient Privacy & Data Security Informatiebeveiliging in de zorg Extra uitdaging: mobiel Informatiebeveiliging

Nadere informatie

Orderuitvoeringsbeleid Prof Services

Orderuitvoeringsbeleid Prof Services Orderuitvoeringsbeleid Prof Services Algemeen De Wet financieel toezicht [WFT] verplicht BinckBank om haar cliënten inzicht te geven in haar orderuitvoeringsbeleid per 1 november 2007. Het orderuitvoeringsbeleid

Nadere informatie

De Nederlandsche Bank N.V. mei 2011. Toetsingskader Business Continuity Management Financiële Kerninfrastructuur

De Nederlandsche Bank N.V. mei 2011. Toetsingskader Business Continuity Management Financiële Kerninfrastructuur De Nederlandsche Bank N.V. mei 2011 Toetsingskader Business Continuity Management Financiële Kerninfrastructuur Inhoud INLEIDING... 3 NORMEN BUSINESS CONTINUITY MANAGEMENT FKI... 5 1. STRATEGIE / BELEID...

Nadere informatie

1 Dienstbeschrijving all-in beheer

1 Dienstbeschrijving all-in beheer 1 Dienstbeschrijving all-in beheer De all-in beheer overeenkomst van Lancom is modulair opgebouwd. U kunt bij Lancom terecht voor deelgebieden zoals helpdesk ondersteuning of backup, maar ook voor totale

Nadere informatie

Toelichting Model Fiduciair Beheerovereenkomst

Toelichting Model Fiduciair Beheerovereenkomst Toelichting Model Fiduciair Beheerovereenkomst Deze toelichting is opgesteld door De Brauw Blackstone Westbroek N.V. in samenspraak met DUFAS. Het geeft een toelichting bij het model fiduciair beheerovereenkomst

Nadere informatie

IBM Cognos FSR bij Delta Lloyd Groep. Arnold J. Honig en Peter van Meijel 9 november 2011

IBM Cognos FSR bij Delta Lloyd Groep. Arnold J. Honig en Peter van Meijel 9 november 2011 IBM Cognos FSR bij Delta Lloyd Groep Arnold J. Honig en Peter van Meijel 9 november 2011 1 2011 2011 IBM IBM Corporation Agenda Het verloop van het jaarwerkproces 2010 Beoogde verbeteringen van het jaarwerkproces

Nadere informatie

OEFENEXAMEN INTEGRITEITSMODULE DSI EFFECTENSPECIALIST

OEFENEXAMEN INTEGRITEITSMODULE DSI EFFECTENSPECIALIST OEFENEXAMEN INTEGRITEITSMODULE DSI EFFECTENSPECIALIST NIBE-SVV 1. Een beleggingsonderneming overtreedt meerdere regels uit de Wet op het financieel toezicht (Wft). Hieronder volgen twee beweringen over

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag

Nadere informatie

Vermogensbeheerder particulier - Informatievoorziening

Vermogensbeheerder particulier - Informatievoorziening Vermogensbeheerder particulier - Informatievoorziening Beschrijving Een vermogensbeheerder probeert zijn cliënten zo goed mogelijk van informatie te voorzien. Hierna volgen vijf situaties bij BigCity Vermogensbeheer

Nadere informatie

Audit Assurance bij het Applicatiepakket Interne Modellen Solvency II

Audit Assurance bij het Applicatiepakket Interne Modellen Solvency II Confidentieel 1 Audit Assurance bij het Applicatiepakket Interne Modellen Solvency II 1 Inleiding Instellingen die op grond van art. 112, 230 of 231 van de Solvency II richtlijn (richtlijn 2009/139/EC)

Nadere informatie

Compliance Charter. Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed

Compliance Charter. Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed Compliance Charter Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed September 2008 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 1 2 Definitie en reikwijdte 2 3

Nadere informatie

Europese integratie effectenmarkt nog niet afgerond

Europese integratie effectenmarkt nog niet afgerond Europa streeft al jaren naar de realisatie van een interne financiële markt die wereldwijd concurrerend is. Clearing en settlement zijn een belangrijk onderdeel van die interne markt en worden wel de ruggengraat

Nadere informatie

Best practice verzameling voor het managen van alle aspecten van beheer van ICT-infrastructuur.

Best practice verzameling voor het managen van alle aspecten van beheer van ICT-infrastructuur. ITIL Wat is ITIL? Best practice verzameling voor het managen van alle aspecten van beheer van ICT-infrastructuur. Begrippen Rol Functie Proces Proceseigenaar Procesmanager Product Dienst Problem Problem

Nadere informatie

Is uw organisatie al klaar voor EMIR? Zie ook: www.afm.nl/emir

Is uw organisatie al klaar voor EMIR? Zie ook: www.afm.nl/emir Zie ook: www.afm.nl/emir Zoals bekend moet door de invoering van EMIR iedere partij die een derivatencontract heeft gesloten of gaat afsluiten de details van deze transactie rapporteren. De AFM heeft de

Nadere informatie

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE COMMODITY DISCOVERY FUND Bijgewerkt tot 8 juli 2014

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE COMMODITY DISCOVERY FUND Bijgewerkt tot 8 juli 2014 PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE COMMODITY DISCOVERY FUND Bijgewerkt tot 8 juli 2014 Principles of Fund Governance Pag. 1/5 1. INLEIDING Commodity Discovery Management B.V. (de Beheerder ) is de beheerder

Nadere informatie

INTERNATIONAL STANDARD ON AUDITING 560 GEBEURTENISSEN NA DE EINDDATUM VAN DE PERIODE

INTERNATIONAL STANDARD ON AUDITING 560 GEBEURTENISSEN NA DE EINDDATUM VAN DE PERIODE INTERNATIONAL STANDARD ON AUDITING 560 GEBEURTENISSEN NA DE EINDDATUM VAN DE PERIODE INHOUDSOPGAVE Paragraaf Inleiding... 1-3 Definities... 4 Gebeurtenissen die zich vóór de datum van de controleverklaring

Nadere informatie

De Beheerorganisatie. Rules & Regulations bepalingen. emandate Service Provider. Versie : 1.0 Datum : februari 2015. emandates

De Beheerorganisatie. Rules & Regulations bepalingen. emandate Service Provider. Versie : 1.0 Datum : februari 2015. emandates De Beheerorganisatie Rules & Regulations bepalingen emandate Service Provider Versie : 1.0 Datum : februari 2015 INHOUDSOPGAVE 1 Algemeen... 3 2 Organisatie... 4 3 Proces... 5 3.1 Aangaan van overeenkomsten...

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 4, vierde lid, van het Besluit marktmisbruik Wft;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 4, vierde lid, van het Besluit marktmisbruik Wft; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 8349 12 mei 2011 Regeling van de Minister van Financiën van 4 mei 2011, nr. FM/2011/8728M, tot aanwijzing van categorieën,

Nadere informatie

De Minister van Financiën, Besluit: De Tijdelijke regeling invoering Wft wordt als volgt gewijzigd:

De Minister van Financiën, Besluit: De Tijdelijke regeling invoering Wft wordt als volgt gewijzigd: Directie Financiële Markten Datum Uw brief (Kenmerk) Ons kenmerk 15 augustus 2007 FM 2007-01901 M Onderwerp Regeling tot wijziging van de Tijdelijke regeling invoering Wft De Minister van Financiën, Gelet

Nadere informatie

Uitwerking onderdelen werkplan

Uitwerking onderdelen werkplan Uitwerking onderdelen werkplan Het Nationaal Platform Data Model (NPDM) heeft een werkplan opgesteld om richting te geven aan de activiteiten voor de komende maanden en inzicht te krijgen in de benodigde

Nadere informatie

Investment Management. De COO-agenda

Investment Management. De COO-agenda Investment Management De COO-agenda Vijf thema s 1) Markt 2) Wet- en regelgeving 3 5) Rol van de COO 5 3) Operations 4) Technologie 2012 KPMG Accountants N.V., registered with the trade register in the

Nadere informatie

Workshop Pensioenfondsen. Gert Demmink

Workshop Pensioenfondsen. Gert Demmink Workshop Pensioenfondsen Gert Demmink 13 november 2012 Integere Bedrijfsvoering Integere bedrijfsvoering; Bas Jennen Bestuurderstoetsingen; Juliette van Doorn Integere bedrijfsvoering, beleid & uitbesteding

Nadere informatie

Gegevensbescherming & IT

Gegevensbescherming & IT Gegevensbescherming & IT Sil Kingma 2 november 2011 Gustav Mahlerplein 2 1082 MA Amsterdam Postbus 75510 1070 AM Amsterdam The Netherlands 36-38 Cornhill 6th Floor London EC3V 3ND United Kingdom T +31

Nadere informatie

DNB SEMINAR VERMOGENSBEHEER UITBESTEDING VERMOGENSBEHEER

DNB SEMINAR VERMOGENSBEHEER UITBESTEDING VERMOGENSBEHEER DNB SEMINAR UITBESTEDING Door: Oscar van Angeren I. Regulatory framework en II. Algemene contractuele aspecten 1 I. Regulatory framework Uitbestedingsregels pensioenfondsen: artikel 34 Pw en 12-14 BuPw.

Nadere informatie

Proefexamen ITIL Foundation

Proefexamen ITIL Foundation Proefexamen ITIL Foundation 1. Van welk proces is risicoanalyse een essentieel onderdeel? a. IT Service Continuity Management b. Service Level Management c. Capacity Management d. Financial Management

Nadere informatie

Op naar een excellente controle

Op naar een excellente controle Op naar een excellente controle Welke controlewerkzaamheden kunnen verder geoptimaliseerd worden om kosten te besparen of om meer toegevoegde waarde te kunnen bieden aan cliënten? Hoe kunnen deze werkzaamheden

Nadere informatie

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 ISO Revisions Nieuw en herzien Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 Inleiding Dit document maakt een vergelijking tussen ISO 9001:2008 en de Final Draft International

Nadere informatie

Het College van burgemeester en wethouders van de gemeente Winsum, gelet op artikel 14 van de Wet gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens;

Het College van burgemeester en wethouders van de gemeente Winsum, gelet op artikel 14 van de Wet gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens; Het College van burgemeester en wethouders van de gemeente Winsum, gelet op artikel 14 van de Wet gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens; besluit vast te stellen de navolgende Beheerregeling

Nadere informatie

Het assurance-raamwerk De accountant en het verstrekken van zekerheid

Het assurance-raamwerk De accountant en het verstrekken van zekerheid Het assurance-raamwerk De accountant en het verstrekken van zekerheid Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Het begrip assurance en maatschappelijke ontwikkelingen

Nadere informatie

IAM en Cloud Computing

IAM en Cloud Computing IAM en Cloud Computing Cloud café 14 Februari 2013 W: http://www.identitynext.eu T: @identitynext www.everett.nl www.everett.nl Agenda 1. Introductie 2. IAM 3. Cloud 4. IAM en Cloud 5. Uitdagingen 6. Tips

Nadere informatie

MiFID. MiFID, de harmonisering van de financiële en kapitaalmarkten. tijd nemen om te bouwen

MiFID. MiFID, de harmonisering van de financiële en kapitaalmarkten. tijd nemen om te bouwen MiFID ifid MiFID, de harmonisering van de financiële en kapitaalmarkten tijd nemen om te bouwen MiFID of Markets in Financial Instruments Directive is een geheel van Europese rechtsregels die onder andere

Nadere informatie

Alfresco's Simple Records Management

Alfresco's Simple Records Management Alfresco's Simple Records Management Het e erste open source dossie r beh eersysteem Ee nvoudig beheer van dossiers Nieuwe wetten, regelgeving en normen hebben voor veel verandering gezorgd in hoe verslagen

Nadere informatie

Compact_ 2008_1 27. Inleiding

Compact_ 2008_1 27. Inleiding Compact_ 2008_1 27 In dit artikel staan MiFID en de impact hiervan op beleggingsinstellingen centraal. Wat betekent MiFID voor beleggingsinstellingen en voor de markt? Wat zijn voor de beleggingsinstellingen

Nadere informatie

Beoordelingskader Dashboardmodule Claimafhandeling

Beoordelingskader Dashboardmodule Claimafhandeling Beoordelingskader Dashboardmodule Claimafhandeling I. Prestatie-indicatoren Een verzekeraar beschikt over verschillende middelen om de organisatie of bepaalde processen binnen de organisatie aan te sturen.

Nadere informatie

Internet-technologie, toezicht en de rol van IT-auditors bij financiële instellingen

Internet-technologie, toezicht en de rol van IT-auditors bij financiële instellingen 35 Internet-technologie, toezicht en de rol van IT-auditors bij financiële instellingen Mw. B. Beugelaar RE RA Door zowel De Nederlandsche Bank (DNB) als de Stichting Toezicht Effectenverkeer (STE) is

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland. Compliance program. Vastgesteld en gewijzigd in de bestuursvergadering van 12 februari 2014

Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland. Compliance program. Vastgesteld en gewijzigd in de bestuursvergadering van 12 februari 2014 Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland Compliance program Vastgesteld en gewijzigd in de bestuursvergadering van 12 februari 2014 1 Inleiding In dit Compliance Program is de inrichting van de

Nadere informatie

i-markets Zelf handelen op geld- en valutamarkten

i-markets Zelf handelen op geld- en valutamarkten i-markets Zelf handelen op geld- en valutamarkten De monteurs van ons bedrijf gaan de hele wereld over om de machines van onze klanten te onderhouden. De servicecontracten zijn vaak in vreemde valuta opgesteld.

Nadere informatie

HET GAAT OM INFORMATIE

HET GAAT OM INFORMATIE Aan leiding C OB IT HET GAAT OM INFORMATIE Informatie is belangrijk voor het functioneren van een organisatie Informatie wordt gegenereerd, gebruikt, bewaard, ontsloten, verwijderd Informatietechnologie

Nadere informatie

Master Data Management

Master Data Management Master Data Management Waarom gegevensbeheer de basis is voor een succesvolle onderneming Gegevens zijn de basis voor processen en daarmee een belangrijk asset voor organisaties. Uit onderzoek blijkt dat

Nadere informatie

Stichting Bewaarder Robeco

Stichting Bewaarder Robeco Stichting Bewaarder Robeco Jaarrekening over het boekjaar 2013 Stichting Bewaarder Robeco INHOUDSOPGAVE Pagina Algemene informatie 1 Verslag van het Bestuur 2 Algemeen 2 Ontwikkelingen gedurende het verslagjaar

Nadere informatie

Data at your fingertips

Data at your fingertips Data at your fingertips 4orange, 2015 Hogehilweg 24 1101 CD Amsterdam Zuidoost www.4orange.nl 2 6 redenen waarom de marketeer zelf eigenaar moet zijn van de Marketing Software uitdaging! Bij beslissingen

Nadere informatie

Readiness Assessment ISMS

Readiness Assessment ISMS Readiness Assessment van ISMS ISO/IEC27001:2005 1 Senior Internal/IT auditor Luyke Tjebbes EMIA RO CISA Lead Auditor ISO/IEC27001:2005 Projectleider ISO assessment 2 Wat is ISO 27001 eigenlijk? ISO/IEC

Nadere informatie

THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL. Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV

THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL. Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV Wat is Cloud Op het moment dat content uit het eigen beheer c.q. toezicht verdwijnt

Nadere informatie

Data Governance van visie naar implementatie

Data Governance van visie naar implementatie make connections share ideas be inspired Data Governance van visie naar implementatie Frank Dietvorst (PW Consulting) deelprogrammamanager Caesar - Vernieuwing Applicatie Landschap Leendert Paape (SAS

Nadere informatie

4.3 Het toepassingsgebied van het kwaliteitsmanagement systeem vaststellen. 4.4 Kwaliteitsmanagementsysteem en de processen ervan.

4.3 Het toepassingsgebied van het kwaliteitsmanagement systeem vaststellen. 4.4 Kwaliteitsmanagementsysteem en de processen ervan. ISO 9001:2015 ISO 9001:2008 Toelichting van de verschillen. 1 Scope 1 Scope 1.1 Algemeen 4 Context van de organisatie 4 Kwaliteitsmanagementsysteem 4.1 Inzicht in de organisatie en haar context. 4 Kwaliteitsmanagementsysteem

Nadere informatie

Artikel 1. Onderwerp en werkingssfeer

Artikel 1. Onderwerp en werkingssfeer L 107/76 25.4.2015 BESLUIT (EU) 2015/656 VAN DE EUROPESE CENTRALE BANK van 4 februari 2015 betreffende de voorwaarden krachtens welke kredietinstellingen overeenkomstig artikel 26, lid 2, van Verordening

Nadere informatie

ABN AMRO VOORWAARDEN GEDELEGEERDE RAPPORTAGE EMIR

ABN AMRO VOORWAARDEN GEDELEGEERDE RAPPORTAGE EMIR ABN AMRO VOORWAARDEN GEDELEGEERDE RAPPORTAGE EMIR 1. INLEIDING EN DEFINITIES 1.1 EMIR verplicht ondernemingen om te rapporteren over de OTC-derivatentransacties die zij aangaan. Dit betekent dat zowel

Nadere informatie

Form follows function -Louis Henry Sullivan

Form follows function -Louis Henry Sullivan www.grundsatzlich-it.nl Form follows function -Louis Henry Sullivan Datawarehouse: vorm en functie Ronald Kunenborg licentie: Datawarehouse: vorm en functie Een data warehouse komt voort uit pijn Die pijn

Nadere informatie

Controletechnische functiescheiding

Controletechnische functiescheiding Controletechnische functiescheiding A3040^1. Controletechnische functiescheiding drs. A.J.A. Hassing RE RA 1 1 Inleiding A3040 ^ 3 2 Functies A3040 ^ 4 2.1 Beschikken A3040 ^ 4 2.2 Bewaren A3040 ^ 4 2.3

Nadere informatie

REGLEMENT VOORWETENSCHAP TIMBER AND BUILDING SUPPLIES HOLLAND N.V.

REGLEMENT VOORWETENSCHAP TIMBER AND BUILDING SUPPLIES HOLLAND N.V. REGLEMENT VOORWETENSCHAP TIMBER AND BUILDING SUPPLIES HOLLAND N.V. Dit document is het reglement voorwetenschap (het "Reglement") van Timber and Building Supplies Holland N.V. ("TABS ). TABS heeft dit

Nadere informatie

Nationale Controllersdag 2016 9 juni 2016. Financial Control Framework Van data naar rapportage

Nationale Controllersdag 2016 9 juni 2016. Financial Control Framework Van data naar rapportage Nationale Controllersdag 2016 9 juni 2016 Financial Control Framework Van data naar rapportage Inhoudsopgave Even voorstellen Doel van de workshop Positie van Finance & Control Inrichting van management

Nadere informatie

Vermogensbeheerder institutioneel - Informatievoorziening

Vermogensbeheerder institutioneel - Informatievoorziening Vermogensbeheerder institutioneel - Informatievoorziening Beschrijving Rens Vos is vermogensbeheerder bij de Veerbank. Hieronder staan vijf situaties rondom informatievoorziening die hij heeft meegemaakt.

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN FEDICT DIENSTEN

ALGEMENE VOORWAARDEN FEDICT DIENSTEN ALGEMENE VOORWAARDEN FEDICT DIENSTEN Doel van het document: De algemene voorwaarden voor Fedict diensten bevatten de standaardvoorwaarden voor het gebruik van alle Fedict diensten. Ze worden aangevuld

Nadere informatie

Grip op diversiteit aan beveiligingseisen: Compliant zijn en blijven, maar hoe? VIAG themadag Drs. D.J. van der Poel RE RA 21 maart 2014

Grip op diversiteit aan beveiligingseisen: Compliant zijn en blijven, maar hoe? VIAG themadag Drs. D.J. van der Poel RE RA 21 maart 2014 1 Grip op diversiteit aan beveiligingseisen: Compliant zijn en blijven, maar hoe? VIAG themadag Drs. D.J. van der Poel RE RA 21 maart 2014 Inhoud 2 Inleiding: enige trends in de markt In het speelveld

Nadere informatie

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de algemene vergadering van Nederlandse Waterschapsbank N.V. Verklaring over de jaarrekening 2014 Ons oordeel Wij hebben de jaarrekening 2014 van

Nadere informatie

Informatiebeveiligingsbeleid

Informatiebeveiligingsbeleid Unit : Bedrijfsvoering Auteur : Annemarie Arnaud de Calavon : : Datum : 17-11-2008 vastgesteld door het CvB Bestandsnaam : 20081005 - Informatiebeveiliging beleid v Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 AANLEIDING...

Nadere informatie

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Robert t Hart / Geert Haisma 26 september 2013 r.hart@risicomanagement.nl / haisma@risicomanagement.nl 1www.risicomanagement.nl Visie risicomanagement Gemeenten

Nadere informatie

Vrijstellingsregeling Wft. Grens vrijstelling van 50.000 naar 100.000 Aanbieders moeten een AFM-vergunning aanvragen voor 1 februari 2012

Vrijstellingsregeling Wft. Grens vrijstelling van 50.000 naar 100.000 Aanbieders moeten een AFM-vergunning aanvragen voor 1 februari 2012 Vrijstellingsregeling Wft Grens vrijstelling van 50.000 naar 100.000 Aanbieders moeten een AFM-vergunning aanvragen voor 1 februari 2012 In deze brochure leest u óf u iets moet doen en wat Charco & Dique

Nadere informatie

FUND GOVERNANCE CODE VAN HOF HOORNEMAN FUND MANAGEMENT NV

FUND GOVERNANCE CODE VAN HOF HOORNEMAN FUND MANAGEMENT NV FUND GOVERNANCE CODE VAN HOF HOORNEMAN FUND MANAGEMENT NV INLEIDING Doel Hof Hoorneman Fund Management NV wenst de DUFAS Principles of Fund Governance na te leven. De onderhavige code heeft tot doel de

Nadere informatie

OEFENEXAMEN INTEGRITEITSMODULE DSI FINANCIEEL ADVISEUR

OEFENEXAMEN INTEGRITEITSMODULE DSI FINANCIEEL ADVISEUR OEFENEXAMEN INTEGRITEITSMODULE DSI FINANCIEEL ADVISEUR NIBE-SVV 1. Op welke wijze is te zien of een financieel adviseur professioneel handelt? A. Hij opereert dan onbaatzuchtig en deskundig. B. Hij behaalt

Nadere informatie

process mapping, waarom?

process mapping, waarom? process mapping 1 process mapping, waarom? systeem van bedrijfsprocessen, mensen, middelen, wetgeving centraal stellen samenhang tussen alle aspecten processen wetgeving systemen informatie documentatie

Nadere informatie

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com Veilig de cloud in Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1 www.traxion.com Introductie Deze whitepaper beschrijft de integratie aspecten van clouddiensten. Wat wij merken is dat veel organisaties

Nadere informatie

DoubleDividend Management B.V. Algemene voorwaarden vermogensbeheer

DoubleDividend Management B.V. Algemene voorwaarden vermogensbeheer DoubleDividend Management B.V. Algemene voorwaarden vermogensbeheer Amsterdam, 15 september 2015 DoubleDividend Management B.V. Herengracht 252 1016 BV Amsterdam Tel: +31 20 520 7660 contact@doubledividend.nl

Nadere informatie