Over de grens: Holocaust Memorial Day 2017

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Over de grens: Holocaust Memorial Day 2017"

Transcriptie

1 Over de grens: Holocaust Memorial Day 2017 Op 27 januari 1945 werd het nazi-concentratiekamp Auschwitz door Sovjet-soldaten bevrijd. Tijdens de oorlogsjaren werden er in Auschwitz meer dan 1 miljoen Joden, Roma en Sinti vermoord. In 2005 riep de voorzitter van de Verenigde Naties op tot het instellen van Holocaust Memorial Day (HMD) rond de herdenkingsdag op 27 januari. Wereldwijd worden op Holocaust Memorial Day de slachtoffers herdacht van de Holocaust en andere genociden. Holocaust Memorial Day wil door te leren over de geschiedenis jongeren bewust, alert en actief maken ten opzichte van uitsluiting, discriminatie en rassenhaat. Over de grens Waarom herdenken we slachtoffers van de Holocaust? Het is al zo lang geleden, er is bijna niemand meer die het heeft meegemaakt. Er zijn zoveel meer groepen vervolgd, juist ook na Ook vandaag de dag hoef je de TV maar aan te zetten en er is berichtgeving over.

2 Het is soms lastig om aan jongeren uit te leggen waarom het belangrijk is de herinnering aan de slachtoffers van het nazi-regime levend te houden. Veel jongeren hebben weinig meer dat hen bindt aan deze geschiedenis. Jongeren komen nauwelijks meer in aanraking met verhalen van overlevenden. Hun eigen opa s en oma s hebben de Tweede Wereldoorlog meestal niet meer meegemaakt. Het blijft schokkend dat de massale moord op een grote groep medeburgers in onze eigen omgeving op deze manier heeft kunnen plaatsvinden. Juist dat gegeven leert ons dat dit weer kan gebeuren. Het motto van HMD is Nooit Meer Auschwitz, maar recente geschiedenis spreekt dit tegen. Sinds 1945 vonden er genocides plaats in Cambodja, Rwanda, Darfur en Bosnië. Ook nu nog worden minderheden systematisch vervolgd en vermoord in verschillende oorlogsgebieden. Holocaust Memorial Day wil jongeren over de grens laten kijken. Niet alleen onze eigen slachtoffers worden herdacht, maar slachtoffers van uitsluiting, vervolging en discriminatie wereldwijd. Wat is genocide? Genocide betekent letterlijk volkerenmoord. Genocide werd, naar aanleiding van de Holocaust en de vervolging van de Armeniërs tijdens WO1, in de jaren 40 van de vorige eeuw voor het eerst benoemd. In 1948 ondertekenden de Verenigde Naties het genocide-verdrag. Dit verdrag had tot doel de daders van volkerenmoord te kunnen bestraffen, en genocide in de toekomst zelfs te voorkomen. Het begrip genocide heeft niet alleen een historische en maatschappelijke betekenis, maar kent ook juridische en politieke implicaties. De verschillende ladingen van het woord genocide worden vaak door elkaar gebruikt, en zorgen voor vervelende en theoretische discussies. Daarbij wordt soms uit het oog verloren dat genocide in de eerste plaats een weloverwogen moord op een grote groep onschuldige en weerloze burgers betreft. Er zijn allerlei redenen waarom het gebruik van het woord genocide tot verhitte discussies kan leiden, ook onder jongeren. Vaak ligt hier onwetendheid en emotie aan ten grondslag.

3 Stadia van genocide De werkvormen van Holocaust Memorial Day zijn gebaseerd op origineel historisch bronnenmateriaal, en het meest recente wetenschappelijk onderzoek. De historische gebeurtenissen, de betrokkenen en de nasleep staan centraal. Het genocidale proces, dat in veel gevallen ruwweg dezelfde kenmerken vertoont, leert ons meer over genocide dan een discussie over of iets wel-of-niet-genocide-is. Sommige wetenschappers onderscheiden zelfs duidelijke stadia in het genocidale proces. Prof. Gregory Stanton beschreef eind jaren 90 de 8 stadia van genocide. Andere historici, zoals Raoul Hilberg, bestuderen genocide van uit het menselijke perspectief van daders, slachtoffers en omstanders. In beide gevallen kan het bespreken van de theorie leiden tot een discussie over historische gebeurtenissen, persoonlijke verantwoordelijkheid, of empathie voor slachtoffers. De opdrachten en discussievoorstellen van de werkvormen ondersteunen dit. Grensoverschrijdend gedrag Genocide en massaal geweld wordt gepleegd door mensen. De meningen zijn er over verdeeld of door menselijk ingrijpen genocide voorkomen kan worden. Wetgeving over bestraffing van genocide en internationale afspraken over interventie zijn gericht op voorkoming van volkerenmoord. Om inzicht te krijgen in omstandigheden waarin mogelijk genocidale handelingen plaats kunnen vinden onderscheiden wetenschappers een aantal algemene fases. Milgram en Zimbardo De Amerikaanse psycholoog Stanley Milgram was na het proces van Adolf Eichmann begin jaren 60 geïnteresseerd geraakt in grensoverschrijdend gedrag van daders van genocide, en de mate waarin gehoorzaamheid en het eenvoudig opvolgen van orders een belangrijke rol had gespeeld tijdens de Holocaust. Veel daders hadden zicht tijdens de processen in Neurenberg verscholen achter leidinggevenden en beweerden dat zij slecht deden wat hen werd opgedragen. Stanley Milgram bedacht een experiment waarbij hij onderzocht hoever mensen zouden gaan

4 wanneer zij de opdracht zouden krijgen steeds zwaardere elektrische schokken bij een ander toe te brengen. De resultaten waren schokkend: twee derde van de geteste personen gingen zoals gevraagd door tot het toedienen van elektrische schokken tot het hoogste voltage. Hiermee leek de hypothese bevestigd dat mensen grensoverschrijdend gedrag vertonen wanneer zij daartoe de opdracht krijgen. Het experiment is om meerdere redenen omstreden en is inmiddels vele malen herhaald in verschillende varianten. Een van de bekendste vergelijkbare experimenten is het gevangenis experiment van Philip Zimbardo, uit Studenten van de Amerikaanse Stanford universiteit speelden onder toezicht van Zimbardo een gevangenisrollenspel. Alle studenten kregen een rol van bijvoorbeeld gevangene of bewaker. Na een aantal dagen moest het rollenspel gestaakt worden vanwege het excessieve gedrag van de studenten en de dramatische en gevaarlijke situaties die daardoor ontstonden. De studenten vereenzelvigden zich snel met hun nieuwe rol, wat tot grensoverschrijdend gedrag en levensbedreigende situaties leidde. Bij deze psychologische onderzoeken was vooral aandacht voor de daders van extreem geweld. Maar hoe zit het eigenlijk met omstanders? De grote groep mensen die niet direct betrokken is bij geweld, maar wel getuige ervan is, of er van af weet, of ervan wegkijkt? Hoe reageren mensen wanneer anderen een grens overgaan met gewelddadig gedrag, of discriminatie, uitsluiting? Met andere woorden: wat zou jij doen? Kijk over de grens De Holocaust vond plaats op Europees grondgebied en heeft om die reden nog een lange schaduw in Europa en bij vele Europeanen. In Nederland zijn de sporen van de Jodenvervolging nog steeds zichtbaar en een blijvende herinnering aan hoe in onze samenleving een gruwelijke vervolging van een groep heeft kunnen plaatsvinden.

5 Andere genociden vonden plaats in landen waarmee we ons misschien minder identificeren. Vervolging en geweld zijn ondanks de voornemens van de Verenigde Naties om dat nooit meer te laten gebeuren op veel plaatsen in de wereld aan de orde van de dag. Vluchtelingen uit conflictgebieden van vervolging elders in de wereld melden zich aan onze grenzen. De komst van een groot aantal vluchtelingen zorgt in Nederland al enkele jaren voor verhitte discussies. Op sociale media worden felle uitingen gedaan over nieuwkomers en ook in het klaslokaal zijn grensoverschrijdende opmerkingen te horen. Maar waar trek je de grens, en hoeveel spanning kunnen mensen aan? Burgerschapscompetenties De burgerschapscompetenties zoals deze zijn vastgesteld voor het VO spelen een grote rol in dit thema. De genocides die behandeld worden in het lesmateriaal zijn divers. In ieder conflict hebben de daders en slachtoffers een andere afkomst en etniciteit. Door een vergelijkend perspectief te gebruiken, krijgen leerlingen inzicht in de essentie van de misdaad genocide; het systematisch benadelen van een bevolkingsgroep. Leerlingen zien dat iedere etnische groep slachtoffer of dader van een genocide kan zijn, waardoor ze zich beseffen dat het gaat om een lijdensweg die meerdere bevolkingsgroepen met elkaar delen. Tijdens de Holocaust werden Joden vervolgd, in Cambodja werden moslims slachtoffer; het onderwerp raakt iedereen. De burgerschapscompetentie omgaan met verschillen komt zo duidelijk aan bod. Door de verschillende stadia van genocides te leren kennen, begrijpen leerlingen dat een genocide niet plotseling ontstaat. Het is een proces dat begint met discriminatie. Zo wordt duidelijk dat discriminatie niet een onschuldig fenomeen is, maar de drijfveer kan zijn van gruweldaden. Leerlingen zien het verband tussen een propagandafilm als De eeuwige Jood en de Holocaust. Hierbij kunnen ze zich bewust worden van de vooroordelen die zijzelf hebben over verschillende bevolkingsgroepen en deze heroverwegen. De competenties democratisch- en maatschappelijk verantwoordelijk handelen zijn hier van belang. Het lesmateriaal is zo opgesteld dat het leerlingen regelmatig laat nadenken over wat zijzelf zouden doen ineen conflictsituatie. Zou je meegaan met de massa, of zou je je verzetten? Door een discussie te starten zien leerlingen hoe complex genocides, en de internationale reactie hierop, kunnen zijn. Ze krijgen informatie aangereikt over hoe genocides voorkomen kunnen worden en hoe interventie een einde kan brengen aan een conflicttoestand. De competentie omgaan met conflicten wordt regelmatig behandeld. Tijdens Holocaust Memorial Day willen we over de grenzen kijken en stilstaan bij volkerenmoord die ver van ons bed lijkt. Kunnen we hier iets mee doen? Wat is onze verantwoordelijkheid over de grens? En wat is onze verantwoordelijkheid aan de grens? Stel een grens Tijdens Holocaust Memorial Day 2017 wordt opgeroepen een grens te stellen aan geweld en vervolging van groepen mensen over de hele wereld. Deel je kennis over genocide en de Holocaust en leer waar je zelf de grens wil stellen bij uitsluiting en vervolging van groepen mensen. Ook op die manier houd je de herinnering aan de slachtoffers van volkerenmoord in de geschiedenis levend.

Voor de paboopleider. Werkvorm 4: voor de opleider (1) beeldgebruik

Voor de paboopleider. Werkvorm 4: voor de opleider (1) beeldgebruik Werkvorm 4: voor de opleider (1) Beelden van de Jodenvervolging in de les Bij deze werkvorm is een aantal foto s, casussen en adviezen verzameld om studenten te laten nadenken over het gebruik van beelden

Nadere informatie

. Dat men niet zal vergeten, dat men zal blijven herdenken. Dat men niet zal vergeten, dat men zal blijven herdenken.

. Dat men niet zal vergeten, dat men zal blijven herdenken. Dat men niet zal vergeten, dat men zal blijven herdenken. Speech van Jacques Grishaver, voorzitter van het Nederlands Auschwitz Comité, tijdens de lunchbijeenkomst na de Auschwitzherdenking op 28 januari 2007, in de RAI te Amsterdam. Dames en heren, vrienden

Nadere informatie

Rassenleer. Nog lager stonden volgens hem de zigeuners en vooral de joden. Dat waren geen mensen maar ongedierte, dat uitgeroeid moest worden.

Rassenleer. Nog lager stonden volgens hem de zigeuners en vooral de joden. Dat waren geen mensen maar ongedierte, dat uitgeroeid moest worden. De Holocaust Rassenleer Lang voordat Hitler de leider van Duitsland werd, schreef en vertelde hij over de rassenleer. Dat was een theorie die beweerde dat mensen waren verdeeld in rassen: zwakke, minderwaardige

Nadere informatie

Dodenherdenking. Beuningen, 4 mei 2015

Dodenherdenking. Beuningen, 4 mei 2015 Dodenherdenking Beuningen, 4 mei 2015 Voor het eerst in mijn leven bezocht ik twee weken geleden Auschwitz en Birkenau. Twee plekken in het zuiden van Polen waar de inktzwarte geschiedenis van Europa je

Nadere informatie

Achtergrond van het onderzoek:

Achtergrond van het onderzoek: Bureau van de Europese Unie voor de Grondrechten (FRA) MEMO / 26 januari 2010 De Holocaust bezien vanuit mensenrechtenperspectief: het eerste EU-brede onderzoek naar Holocaust-onderwijs en mensenrechtenonderwijs

Nadere informatie

1. Een jaar geleden stonden wij hier ook. De tekst die ik toen uitsprak eindigde met: Blijf herdenken en blijf meedoen. Omdat wegkijken niet helpt.

1. Een jaar geleden stonden wij hier ook. De tekst die ik toen uitsprak eindigde met: Blijf herdenken en blijf meedoen. Omdat wegkijken niet helpt. 1. Een jaar geleden stonden wij hier ook. De tekst die ik toen uitsprak eindigde met: Blijf herdenken en blijf meedoen. Omdat wegkijken niet helpt. Er is in het afgelopen jaar veel gebeurd en niet altijd

Nadere informatie

Voorstel. Studenten van verschillende nationaliteiten discussieren over de Holocaust. Een e-learning project, waaronder o.a. een video-konferentie

Voorstel. Studenten van verschillende nationaliteiten discussieren over de Holocaust. Een e-learning project, waaronder o.a. een video-konferentie Voorstel Studenten van verschillende nationaliteiten discussieren over de Holocaust Een e-learning project, waaronder o.a. een video-konferentie Thema De Holocaust en andere Genociden Holocaust en Sinti

Nadere informatie

Voor de opleider WERKVORM 5: VOOR DE OPLEIDER (1) ROLLEN

Voor de opleider WERKVORM 5: VOOR DE OPLEIDER (1) ROLLEN WERKVORM 5: VOOR DE OPLEIDER (1) ROLLEN Slachtoffers, daders, helpers en omstanders In deze werkvorm maken docenten (in opleiding) kennis met vier rollen en leren zij deze toepassen in onderwijssituaties.

Nadere informatie

Voor de paboopleider. Werkvorm 2: voor de opleider (1) Anne Frank Tijdlijn

Voor de paboopleider. Werkvorm 2: voor de opleider (1) Anne Frank Tijdlijn Werkvorm 2: voor de opleider (1) Het persoonlijke verhaal en de historische context Anne Frank is het bekendste slachtoffer van de Holocaust. Haar levensverhaal biedt een venster op de geschiedenis van

Nadere informatie

Hoe begin je een toespraak over een wereld in complete verdeeldheid? Dat was het eerste wat in me opkwam: de zichtbare verdeeldheid.

Hoe begin je een toespraak over een wereld in complete verdeeldheid? Dat was het eerste wat in me opkwam: de zichtbare verdeeldheid. 4 mei 2016, Hoe begin je een toespraak over een wereld in complete verdeeldheid? Dat was het eerste wat in me opkwam: de zichtbare verdeeldheid. We kennen allemaal de beelden van televisie. Huilende kinderen

Nadere informatie

juiste snaar Raak de Onderwijs centraal in WO II-voorlichtingsbeleid van ministerie van VWS Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

juiste snaar Raak de Onderwijs centraal in WO II-voorlichtingsbeleid van ministerie van VWS Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport O II Raak de juiste snaar Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Onderwijs centraal in WO II-voorlichtingsbeleid van ministerie van VWS Van toen naar nu Herinneren is stilstaan bij al die mensen

Nadere informatie

Workshop levensverhalen van Duitse soldaten infobrochure voor leraren

Workshop levensverhalen van Duitse soldaten infobrochure voor leraren Workshop levensverhalen van Duitse soldaten infobrochure voor leraren Deze infobrochure bevat een inhoudelijke beschrijving van de workshop en zijn doelstellingen. Ten tweede vinden begeleidende leraren

Nadere informatie

Oorlogsbron van de Maand MEI 2017

Oorlogsbron van de Maand MEI 2017 ALGEMEEN Oorlogsbron van de Maand MEI 2017 De Oorlogsbron van de Maand is ontwikkeld om tussendoor of als start van een les uit te voeren. Het is een korte opdracht waarbij leerlingen en wellicht ook uzelf

Nadere informatie

Holocaust Memorial Day 2016

Holocaust Memorial Day 2016 Holocaust Memorial Day 2016 Marc Van Berkel Dames en heren, beste collega s, beste studenten, Het is vandaag 27 januari. Op deze dag wordt in veel delen van de wereld de bevrijding van het concentratie-

Nadere informatie

Toespraak Jet Bussemaker, Lid College van Bestuur van de UvA/Hva en voormalig staatssecretaris van VWS, op 11 april 2012.

Toespraak Jet Bussemaker, Lid College van Bestuur van de UvA/Hva en voormalig staatssecretaris van VWS, op 11 april 2012. Toespraak Jet Bussemaker, Lid College van Bestuur van de UvA/Hva en voormalig staatssecretaris van VWS, op 11 april 2012. Dames en heren, Op 11 april 1945, begin van de middag, werd Buchenwald door het

Nadere informatie

Geachte gasten van de herdenkingsplechtigheid, Het is voor mij een grote eer vandaag tijdens deze. herdenkingsplechtigheid het woord te mogen voeren.

Geachte gasten van de herdenkingsplechtigheid, Het is voor mij een grote eer vandaag tijdens deze. herdenkingsplechtigheid het woord te mogen voeren. Manuscript toespraak 29-04-2013 Mevr. Dr. Eva Högl - lid van de Bondsdag, toespraak t.g.v. de Nederlandse herdenkingsplechtigheid op 4 mei 2013 Geachte heer Snep, Geachte ambassadeur, Geachte gasten van

Nadere informatie

Voor de paboopleider. Werkvorm 10: voor de opleider (1) Verleden en heden

Voor de paboopleider. Werkvorm 10: voor de opleider (1) Verleden en heden Werkvorm 10: voor de opleider (1) Leren mensen van de Oorlog? De Jodenvervolging en de Tweede Wereldoorlog zijn binnen het geschiedenisonderwijs bij uitstek onderwerpen waarbij gepleit wordt voor een koppeling

Nadere informatie

De Tweede Wereldoorlog herdacht. Een vergelijking tussen Nederland en Duitsland

De Tweede Wereldoorlog herdacht. Een vergelijking tussen Nederland en Duitsland De Tweede Wereldoorlog herdacht Een vergelijking tussen Nederland en Duitsland Nationale herdenking in Nederland Hebben we in Nederland de oorlog altijd zo herdacht? - een kleine herdenkingsgeschiedenis

Nadere informatie

Arigato. opdrachtenblad. Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten

Arigato. opdrachtenblad. Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten Arigato opdrachtenblad Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten Lesuurpakket Arigato Thema s: oorlogsverleden; mensenrechten; vergeven; herdenken. Verdiepingsopdrachten:

Nadere informatie

Speech van minister Van der Steur, minister van Veiligheid en Justitie op de EU-dag tegen straffeloosheid op 23 mei 2016

Speech van minister Van der Steur, minister van Veiligheid en Justitie op de EU-dag tegen straffeloosheid op 23 mei 2016 Speech van minister Van der Steur, minister van Veiligheid en Justitie op de EU-dag tegen straffeloosheid op 23 mei 2016 Hartelijk dank aan mevr. Coninsx en Eurojust. De rol van Eurojust als medeorganisator

Nadere informatie

betreffende de herdenking van de honderdste verjaardag van de Armeense genocide

betreffende de herdenking van de honderdste verjaardag van de Armeense genocide ingediend op 328 (2014-2015) Nr. 1 22 april 2015 (2014-2015) Voorstel van resolutie van Karim Van Overmeire, Ward Kennes, Jean-Jacques De Gucht, Marc Hendrickx, Bart Somers en Karl Vanlouwe betreffende

Nadere informatie

ANNE FRANK EEN HERDENKINGSTOCHT IN ACTUELE BEELDEN FRANKFURT AM MAIN AKEN AMSTERDAM KAMP WESTERBORK AUSCHWITZ-BIRKENAU BERGEN-BELSEN

ANNE FRANK EEN HERDENKINGSTOCHT IN ACTUELE BEELDEN FRANKFURT AM MAIN AKEN AMSTERDAM KAMP WESTERBORK AUSCHWITZ-BIRKENAU BERGEN-BELSEN ANNE FRANK EEN HERDENKINGSTOCHT IN ACTUELE BEELDEN FRANKFURT AM MAIN AKEN AMSTERDAM KAMP WESTERBORK AUSCHWITZ-BIRKENAU BERGEN-BELSEN 80 FRANKFURT AM MAIN AKEN AMSTERDAM KAMP WESTERBORK AUSCHWITZ-BIRKENAU

Nadere informatie

Leerlingen hand-out stadswandeling Amsterdam

Leerlingen hand-out stadswandeling Amsterdam Leerlingen handout stadswandeling Amsterdam Groep 1: de Surp Hoki Armeens Apostolische kerk Adres: Kromboomsloot 22, Amsterdam Namen leerlingen: In deze handout staat alle informatie die je nodig hebt

Nadere informatie

Iedereen kan iets doen voor vredee

Iedereen kan iets doen voor vredee Iedereen kan iets doen voor vredee Van kleine tot grote activiteiten Alle beetjes durf tellen samen uiteindelijk op tot vrede3 PAXE Vrede wie durft= PAX staat voor vrede. Samen met mensen in conflictgebieden

Nadere informatie

Titel Nederlandse troepen in Srebrenica

Titel Nederlandse troepen in Srebrenica Nederlandse troepen in Srebrenica Hoe zorg je voor vrede in moeilijke tijden? Korte lesomschrijving Leerlingen verwerven in deze les informatie over de burgeroorlog in Joegoslavië. Ook onderzoeken ze de

Nadere informatie

Geschiedenis 2e fase DE ARMEENSE GENOCIDE 1915 LESSEN

Geschiedenis 2e fase DE ARMEENSE GENOCIDE 1915 LESSEN Geschiedenis 2e fase DE ARMEENSE GENOCIDE 1915 LESSEN NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies LES 1 WAT IS ER GEBEURD MET DE ARMENIËRS? Tijdens WOI zijn er in het Osmaanse Rijk (nu:

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding...4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van mensenrechten...6 Hoofdstuk 2 Dertig mensenrechten...14

Inhoud. Inleiding...4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van mensenrechten...6 Hoofdstuk 2 Dertig mensenrechten...14 Inhoud Inleiding...4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van mensenrechten...6 Hoofdstuk 2 Dertig mensenrechten...14 Inleiding Je hoort of leest vaak over mensenrechten. Maar kun je ook een paar mensenrechten opnoemen?

Nadere informatie

Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking

Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking Jodenvervolging in Duitsland De reden dat de joden vervolgd en vermoord werden tijdens de Tweede Wereldoorlog was, dat de joden rijk en succesvol

Nadere informatie

(Docentenhandleiding) Rollenspel

(Docentenhandleiding) Rollenspel (Docentenhandleiding) Rollenspel Een rollenspel is als het ware een klein toneelstukje. In een rollenspel komen personages aan bod die bepaalde eigenschappen of een doel in het verhaal hebben. De bedoeling

Nadere informatie

BRON 4. Serviërs die zijn verbannen uit de onafhankelijke staat Kroatië, een satellietstaat van nazi-duitsland

BRON 4. Serviërs die zijn verbannen uit de onafhankelijke staat Kroatië, een satellietstaat van nazi-duitsland BRON 4 Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden miljoenen mensen het slachtoffer van massa-executies, deportaties, honger, dwangarbeid, concentratiekampen en bombardementen. Vluchtelingen en bannelingen Serviërs

Nadere informatie

Oorlog anno 2015 Nienke Altena Op dit moment zijn er 41 gewapende conflicten wereldwijd aan de gang. Misschien is het conflict met IS in Syrië en omstreken hetgeen waar de meesten van ons nu direct aan

Nadere informatie

Na de WOI vluchtte de keizer naar Nederland

Na de WOI vluchtte de keizer naar Nederland Hoofdstuk 3 Na de WOI vluchtte de keizer naar Nederland Waarom NL? Nederland was een neutraal land. Bleef in NL tot aan zijn dood. Vrede van Versailles Vs, Eng, Fra winnaars. Duitsland als enige schuldig

Nadere informatie

1. Toespraak burgemeester Dodenherdenking 4 mei 2017

1. Toespraak burgemeester Dodenherdenking 4 mei 2017 1. Ik zou lang willen leven, om het later alles tòch nog eens te kunnen uitleggen en als me dat niet vergund is, welnu, dan zal een ander het doen en dan zal een ander mijn leven verder leven, daar waar

Nadere informatie

uit de Holocaust Lessen Lessen uit de Holocaust Opdracht behorende bij de Atlas of European Values

uit de Holocaust Lessen Lessen uit de Holocaust Opdracht behorende bij de Atlas of European Values Lessen uit de Holocaust Lessen uit de Holocaust 1 Post uit Oekraïne Inleiding In je geschiedenisboek heb je gelezen over de Holocaust, de moord op miljoenen Joden in de Tweede Wereldoorlog. Ouders en hun

Nadere informatie

In de stilte van ons herdenken, sprak de herinnering.

In de stilte van ons herdenken, sprak de herinnering. Toespraak burgemeester K. Tigelaar ter gelegenheid van de dodenherdenking op vrijdag 4 mei 2012 Dames en heren, jongens en meisjes, In de stilte van ons herdenken, sprak de herinnering. Herinneringen aan

Nadere informatie

DOCENTEN HANDLEIDING

DOCENTEN HANDLEIDING BESTEL OOK HET WERKBOEKJE! Ga naar www. oorlogsgeheimendefilm.nl DOCENTEN Een film over vriendschap, vertrouwen & verraad HANDLEIDING Bij de digitale les over de film Oorlogsgeheimen Op 3 juli gaat de

Nadere informatie

Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede. heb ik meegekregen van mijn. vader, die de gastvrijheid van. de Duitse bezetter aan den lijve

Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede. heb ik meegekregen van mijn. vader, die de gastvrijheid van. de Duitse bezetter aan den lijve Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede heb ik meegekregen van mijn vader, die de gastvrijheid van de Duitse bezetter aan den lijve heeft mogen ondervinden. Mijn vader heeft in Scheveningen gezeten,

Nadere informatie

Wie is verantwoordelijk?

Wie is verantwoordelijk? Wie is verantwoordelijk? Anne Frank is vervolgd omdat zij joods was. Zij is één van de zes miljoen joden die in de Tweede Wereldoorlog zijn vermoord. Zonder hulp van anderen had Adolf Hitler nooit zoveel

Nadere informatie

F E B R U A R I

F E B R U A R I A L G E M E E N De is ontwikkeld om tussendoor of als start van een les uit te voeren. Het is een korte opdracht waarbij leerlingen en wellicht ook uzelf worden geïnspireerd om met (een onderdeel van de)

Nadere informatie

Aan directies, leerkrachten bovenbouw PO en docenten Mensen Maatschappijonderwijs in het VO

Aan directies, leerkrachten bovenbouw PO en docenten Mensen Maatschappijonderwijs in het VO Aan directies, leerkrachten bovenbouw PO en docenten Mensen Maatschappijonderwijs in het VO Rotterdam, 6 maart 2017 Geachte collega s, Onderwijs over uitsluiting en discriminatie is bijzonder urgent. Kinderen

Nadere informatie

J A N U A R I

J A N U A R I A L G E M E E N De is ontwikkeld om tussendoor of als start van een les uit te voeren. Het is een korte opdracht waarbij leerlingen en wellicht ook uzelf worden geïnspireerd om met (een onderdeel van de)

Nadere informatie

Verboden om te zeggen

Verboden om te zeggen Verboden om te zeggen Wat is het? Met deze oefening leert de leerling beredeneren en argumenteren door begrippen toe te passen en in een bepaalde context te plaatsen. Kennis van het onderwerp waarmee wordt

Nadere informatie

Tekst en tekeningen door Colombiaanse vluchtelingenkinderen in Ecuador. UNHCR / S. Aguilar

Tekst en tekeningen door Colombiaanse vluchtelingenkinderen in Ecuador. UNHCR / S. Aguilar Tekst en tekeningen door Colombiaanse vluchtelingenkinderen in Ecuador UNHCR / S. Aguilar UNHCR / S.Aguilar Tekst en tekeningen door Colombiaanse vluchtelingenkinderen in Ecuador UNHCR, Europese vertegenwoordiging,

Nadere informatie

Vluchtelingen(asielzoekers) overspoelen ons land, en zetten eigen leven daarbij op het spel.

Vluchtelingen(asielzoekers) overspoelen ons land, en zetten eigen leven daarbij op het spel. Vluchtelingen(asielzoekers) overspoelen ons land, en zetten eigen leven daarbij op het spel. Het kon niet uitblijven dat er reuring ontstaat over de komst van duizenden asielzoekers (vluchtelingen) die

Nadere informatie

Education Working Group Paper: DE HOLOCAUST, GENOCIDE EN MISDADEN TEGEN DE MENSELIJKHEID

Education Working Group Paper: DE HOLOCAUST, GENOCIDE EN MISDADEN TEGEN DE MENSELIJKHEID International Holocaust Remembrance Alliance Education Working Group Paper: DE HOLOCAUST, GENOCIDE EN MISDADEN TEGEN DE MENSELIJKHEID Inleiding Zowel onder docenten als leerlingen rijst steeds opnieuw

Nadere informatie

WERKBLAD ERNST VERDUIN

WERKBLAD ERNST VERDUIN WERKBLAD ERNST VERDUIN Bron 1. foto Ernst Ernst Verduin is geboren op 22 juni 1927. Deze schoolfoto komt uit 1940. Hoe oud is hij op deze foto? Op 17 januari 1943 komt hij samen met zijn vader, moeder

Nadere informatie

Excellentie, geachte heer Snep, burgemeester Laesicke, professor Morsch, beste Nederlandse vrienden, geachte dames en heren,

Excellentie, geachte heer Snep, burgemeester Laesicke, professor Morsch, beste Nederlandse vrienden, geachte dames en heren, Toespraak van Bondsminister dr. Barbara Hendricks ter gelegenheid van de bijeenkomst op de Nederlandse nationale dag van de Dodenherdenking op 4 mei 2015 in de Gedenkstätte Sachsenhausen Excellentie, geachte

Nadere informatie

DOCENTEN HANDLEIDING

DOCENTEN HANDLEIDING BESTEL OOK DE EDUCATIEVE KRANT! Ga naar www. oorlogsgeheimendefilm.nl DOCENTEN Een film over vriendschap, vertrouwen & verraad HANDLEIDING Bij de digitale les over de film Oorlogsgeheimen Op 3 juli gaat

Nadere informatie

Krakau. Weelde, Wonder en Waanzin. Hans van Rhoon en Eduard Evenblij

Krakau. Weelde, Wonder en Waanzin. Hans van Rhoon en Eduard Evenblij Fotoreis 14 t/m 19 oktober Krakau Weelde, Wonder en Waanzin. Hans van Rhoon en Eduard Evenblij KRAKAU We maken een reis door het heden en verleden van Krakau. De stad wordt wel het "Florence van Polen"

Nadere informatie

Tijdvak II. november 2013 8: 30-10:00.

Tijdvak II. november 2013 8: 30-10:00. SCHOOLONDERZOEK Tijdvak II GESCHIEDENIS november 2013 8: 30-10:00. Dit onderzoek bestaat uit vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad.

Nadere informatie

De rechten van de mens

De rechten van de mens A 342286 Paul Morren De rechten van de mens Vereniging voor de Verenigde Naties Brussel ÖQÏÏM -Apeldoorn Inhoud Voorwoord Mare Bossuyt 9 Deel I: De rechten van de mens: waarover gaat het? 13 1. Het concept

Nadere informatie

Maatschappijwetenschappen 2e fase DE GENOCIDE IN SREBRENICA 1995 KNIPVELLEN

Maatschappijwetenschappen 2e fase DE GENOCIDE IN SREBRENICA 1995 KNIPVELLEN Maatschappijwetenschappen 2e fase DE GENOCIDE IN SREBRENICA 1995 KNIPVELLEN NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies OPDRACHT 2 HET FEITENRELAAS Zet de feiten op een rijtje door een

Nadere informatie

Toespraak van commissaris van de koningin Max van den Berg, Veendam, 5 mei 2011

Toespraak van commissaris van de koningin Max van den Berg, Veendam, 5 mei 2011 Toespraak van commissaris van de koningin Max van den Berg, Veendam, 5 mei 2011 Ik zag de mensen in de straten, Hun armoe en hun grauw gezicht Dames en heren, Dat zijn de eerste twee regels van een aangrijpend

Nadere informatie

www.razyboard.com/system/index.php?printview)

www.razyboard.com/system/index.php?printview) 1 2 3 www.razyboard.com/system/index.php?printview) 4 6 Beeld cartoon in Cartoonwedstijd over holocaust in Teheran 5 6 60gp.ovh.net/~novacivi/blog/archives/cat_inte...) 7 8 Geschiedenis : levend verleden?

Nadere informatie

SO 1. Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014. Historisch Overzicht

SO 1. Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014. Historisch Overzicht SO 1 Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014 Historisch Overzicht 1. Welke doelstelling had Wilhelm II bij zijn aantreden als Keizer van Duitsland? 2. Welk land behoorde niet tot de Centralen tijdens de Eerste

Nadere informatie

Sociale veiligheid op school

Sociale veiligheid op school Sociale veiligheid op school 1 Inleiding In dit document staat omschreven welk beleid en welke protocollen gehanteerd worden op t Kofschip met betrekking tot de sociale veiligheid. Het is een weerslag

Nadere informatie

Doelgroepen: primaire doelgroep en laagopgeleiden, algemeen publiek 18+, allochtonen en studenten

Doelgroepen: primaire doelgroep en laagopgeleiden, algemeen publiek 18+, allochtonen en studenten Doelgroepen: primaire doelgroep en laagopgeleiden, algemeen publiek 18+, allochtonen en studenten Q1 : DUMMY - selecteer doelgroep Dummy Inlezen doelgroep uit steekproef 1 Primaire doelgroep en laagopgeleiden

Nadere informatie

BIJLAGE 1 DE HOLOCAUST, GENOCIDE EN MISDADEN TEGEN DE MENSELIJKHEID BIJLAGE 1 INLEIDING

BIJLAGE 1 DE HOLOCAUST, GENOCIDE EN MISDADEN TEGEN DE MENSELIJKHEID BIJLAGE 1 INLEIDING BIJLAGE 1 DE HOLOCAUST, GENOCIDE EN MISDADEN TEGEN DE MENSELIJKHEID BIJLAGE 1 INLEIDING Inleiding Zowel onder docenten als leerlingen rijst steeds opnieuw de vraag waarom we in het onderwijs zoveel aandacht

Nadere informatie

Verdrag over de rechten van het kind

Verdrag over de rechten van het kind Verdrag over de rechten van het kind Een verdrag is een afspraak tussen landen. Op 20 november 1989 is in New York het Verdrag over de Rechten van het Kind gesloten. Dit Verdrag is een afspraak tussen

Nadere informatie

Meneer de President, Excellenties, mevrouw Wijdenbosch, Dames en Heren,

Meneer de President, Excellenties, mevrouw Wijdenbosch, Dames en Heren, Toespraak H.E. Ms. M.W.J.A. Tanya van Gool, Ambassadeur van het Koninkrijk der Nederlanden in de Republiek Suriname Voor de gelegenheid van Parlementair Regionaal Seminar: Internationale Veiligheid: De

Nadere informatie

En nu jij! : leer de argumenten zelf

En nu jij! : leer de argumenten zelf En nu jij! : leer de argumenten zelf [لونلدية - dutch [nederlands - revisie: Yassien Abo Abdillah bron: www.svalfurqan.nl 2014-1435 ب«الا ن أنت علم احلجج بنفسك الل اهلونلدية «مراجعة: ياس أبو عبد االله

Nadere informatie

Enkele vragen aan Kristin Harmel

Enkele vragen aan Kristin Harmel Enkele vragen aan Kristin Harmel Waar gaat Zolang er sterren aan de hemel staan over? Zolang er sterren aan de hemel staan gaat over Hope McKenna- Smith, eigenaresse van een bakkerij in Cape Cod. Ze komt

Nadere informatie

CODE R. Reflecteren over keuzes & dilemma s in persoonlijke oorlogsverhalen basisles

CODE R. Reflecteren over keuzes & dilemma s in persoonlijke oorlogsverhalen basisles CODE R Reflecteren over keuzes & dilemma s in persoonlijke oorlogsverhalen basisles LESBRIEF CODE-R BASISLES In deze lesbrief staan tips en suggesties voor het gebruik van Code-R. Aan de hand van de voorbeeldles

Nadere informatie

Journalistiek en radicalisering Wat is het verband?

Journalistiek en radicalisering Wat is het verband? Journalistiek en radicalisering Wat is het verband? Omgaan met radicalisering Doelen Deze aanbevelingen zijn bedoeld voor journalisten. Het is niet uw taak om de samenleving te veranderen of om radicalisering

Nadere informatie

4 mei 2015. Onderzoek: Nationale dodenherdenking

4 mei 2015. Onderzoek: Nationale dodenherdenking 4 mei 2015 Onderzoek: Nationale dodenherdenking Over het EenVandaag Het EenVandaag bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de peilingen

Nadere informatie

Vooroordelen blijf bij jezelf!

Vooroordelen blijf bij jezelf! HANDLEIDING Vooroordelen blijf bij jezelf! Lesgeven over stereotypen, vooroordelen en discriminatie aan studenten op het mbo. Inleiding pag 3 Samenvatting werkvormen pag 4 Doelgroepen pag 4 Doelen pag

Nadere informatie

Deze PowerPoint presentatie gaat over Kerk en Israël, in het bijzonder over de Protestantse Kerk (in Nederland) en Israël. Met de naam Israël wordt

Deze PowerPoint presentatie gaat over Kerk en Israël, in het bijzonder over de Protestantse Kerk (in Nederland) en Israël. Met de naam Israël wordt Deze PowerPoint presentatie gaat over Kerk en Israël, in het bijzonder over de Protestantse Kerk (in Nederland) en Israël. Met de naam Israël wordt bedoeld: het Israël dat wij ontmoeten in de bijbel en

Nadere informatie

Verwerking data nulmeting toets filosofische vragen

Verwerking data nulmeting toets filosofische vragen Verwerking data nulmeting toets filosofische vragen Aantal leerlingen: 28 Klas: 4VWO De leerlingen hebben in het kader van dit ontwerponderzoek en de lessenreeks politieke filosofie vijf filosofische vragen

Nadere informatie

Dames en heren, jongens en meisjes,

Dames en heren, jongens en meisjes, SPEECH TER GELEGENHEID VAN DE DODENHERDENKING 4 mei 2008 EN DE HERDENKING VAN DE BEVRIJDING OP 5 MEI 2008 Dames en heren, jongens en meisjes, 4 mei, 8 uur, een moment om stil te zijn. twee minuten stilte.

Nadere informatie

A. LEER EN TOETSPLAN. Vak: Geschiedenis Leerjaar: 3 Onderwerp: De Eerste en Tweede Wereldoorlog (H1 en 2) Kerndoel(en):

A. LEER EN TOETSPLAN. Vak: Geschiedenis Leerjaar: 3 Onderwerp: De Eerste en Tweede Wereldoorlog (H1 en 2) Kerndoel(en): A. LEER EN TOETSPLAN Vak: Geschiedenis Leerjaar: Onderwerp: De Eerste en Tweede Wereldoorlog (H1 en ) Kerndoel(en): 7. De leerling leert een kader van tien tijdvakken te gebruiken om gebeurtenissen, ontwikkelingen

Nadere informatie

Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1

Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1 Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1 Beste mensen, De meimaand is een mooie maand. Mei betekent zon en voorjaar, het betekent weer buiten kunnen zitten. Maar de maand mei betekent ook denken

Nadere informatie

Moslims zijn fundamentalisten en terroristen

Moslims zijn fundamentalisten en terroristen Moslims zijn fundamentalisten en terroristen [لونلدية - dutch [nederlands - auteur: Dr. Zakir Naik revisie: Yassien Abo Abdillah uitgever: www.irf.net bron: www.overislam.nl Kantoor voor da'wa Rabwah (Riyad)

Nadere informatie

Lees het verhaal Een monument geschreven door Jan Terlouw.

Lees het verhaal Een monument geschreven door Jan Terlouw. EEN MONUMENT Bij het verhaal van Jan Terlouw Lees het verhaal Een monument geschreven door Jan Terlouw. Opdracht 2 Zet de volgende gebeurtenissen uit het verhaal in de goede volgorde. 1 De soldaat geeft

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord 5. Inleiding 11

Inhoudsopgave. Voorwoord 5. Inleiding 11 Inhoudsopgave Voorwoord 5 Inleiding 11 1 Eerste verkenning 15 1.1 Waarom is kennis van religie belangrijk voor journalisten? 16 1.2 Wat is religie eigenlijk? 18 1.2.1 Substantieel en functioneel 18 1.2.2

Nadere informatie

Bronnenopdracht bij de stadia van Stanton

Bronnenopdracht bij de stadia van Stanton Bronnenopdracht bij de stadia van Stanton Tijdens deze opdracht gaan leerlingen aan de slag met bronnenmateriaal over de Holocaust en de Armeense genocide. Leerlingen bekijken het model van de Amerikaanse

Nadere informatie

Le s b r i e f. Codenaam Coco. Vijftien jaar en bij het verzet

Le s b r i e f. Codenaam Coco. Vijftien jaar en bij het verzet Le s b r i e f Codenaam Coco. Vijftien jaar en bij het verzet Voor je gaat lezen Dit is een lesbrief over het boek Codenaam Coco. Vijftien jaar en bij het verzet, geschreven door Carmen Reid. Hoe ver zou

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

Handleiding digitale les Lezen en Schrijven met Anne Frank

Handleiding digitale les Lezen en Schrijven met Anne Frank Handleiding digitale les Lezen en Schrijven met Anne Frank Een digitale les over Anne Frank voor vmbo-leerlingen van 13-15 jaar ter bevordering van lezen en schrijven. De digitale les bestaat uit: > Diverse

Nadere informatie

Zorgen voor getraumatiseerde kinderen: een training voor opvoeders

Zorgen voor getraumatiseerde kinderen: een training voor opvoeders Zorgen voor getraumatiseerde kinderen: een training voor opvoeders Leony Coppens Carina van Kregten Symposium Pleegzorg 2014 Waar blijft het kind? 11 maart 2014 Wat gaan we vandaag doen? Wie zijn wij?

Nadere informatie

Doelgroep onderzoek. Angel Roelofs ( ) G&I1-C Research - Project vrij

Doelgroep onderzoek. Angel Roelofs ( ) G&I1-C Research - Project vrij Doelgroep onderzoek Angel Roelofs (3006410) G&I1-C Research - Project vrij Inhoudsopgave Inleiding Inleiding... 2 Methode... 3 Analyse... 5 Conclusie... 7 Bronvermelding... 8 Het einde van het schooljaar

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding... 4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van de rechten... 6 Hoofdstuk 2 De belangrijkste rechten...12

Inhoud. Inleiding... 4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van de rechten... 6 Hoofdstuk 2 De belangrijkste rechten...12 Inhoud Inleiding... 4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van de rechten... 6 Hoofdstuk 2 De belangrijkste rechten...12 Onderwerp 1 Gelijkheid...13 De rechten van Tim... 14 Onderwerp 2 Toegankelijkheid...17 De rechten

Nadere informatie

Lesgeven over de Holocaust

Lesgeven over de Holocaust Lesgeven over de Holocaust Aanbevelingen voor docenten Education Working Group of the Task Force for International Cooperation on Holocaust Education, Remembrance and Research Kamp Westerbork was een

Nadere informatie

Het verdrag van Istanbul

Het verdrag van Istanbul Het verdrag van Istanbul De gevolgen van het verdrag voor de aanpak van geweld tegen vrouwen 3 november 2014 Inhoud workshop uitleg verdrag het genderperspectief van het verdrag internationaal verdrag

Nadere informatie

WAT ALS... 5,95 DE GESCHIEDENIS ANDERS WAS GELOPEN? De wat als - zomerthrillers van Knack: een alternatieve. historische reeks. vanaf.

WAT ALS... 5,95 DE GESCHIEDENIS ANDERS WAS GELOPEN? De wat als - zomerthrillers van Knack: een alternatieve. historische reeks. vanaf. 5,95 per boek* WAT ALS... DE GESCHIEDENIS ANDERS WAS GELOPEN? De wat als - zomerthrillers van Knack: een alternatieve historische reeks ROBERT HARRIS - C.J. SANSOM - BRENDAN DUBOIS - MICHAEL CHABON - PHILIP

Nadere informatie

Toespraak Limburgse Veteranendag 23 juni 2012 Roermond

Toespraak Limburgse Veteranendag 23 juni 2012 Roermond Toespraak Limburgse Veteranendag 23 juni 2012 Roermond Geachte dames en heren, Een van de hoekstenen van het veteranenbeleid is terecht het bevorderen van erkenning van de mannen én vrouwen die voor ons

Nadere informatie

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN... HET CONGRES VAN WENEN 1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...7 3.1. Het Congres van Wenen en de restauratie Het

Nadere informatie

Dit proefschrift betoogt dat een veel ruimere blik nodig is op de historische ontwikkeling van de Verenigde Staten om te begrijpen waarom het testen

Dit proefschrift betoogt dat een veel ruimere blik nodig is op de historische ontwikkeling van de Verenigde Staten om te begrijpen waarom het testen Samenvatting In dit proefschrift staat de vraag centraal waarom de gestandaardiseerde intelligentiemeting in Amerika zo'n hoge vlucht heeft genomen en tot zulke felle debatten leidt. Over dit onderwerp

Nadere informatie

Pesten. Christa van Diepen, Sociaal verpleegkundige JGZ

Pesten. Christa van Diepen, Sociaal verpleegkundige JGZ Pesten Christa van Diepen, Sociaal verpleegkundige JGZ Verschil pesten en plagen Plagen: over en weer Pesten: Systematisch Macht onmacht Steeds dezelfde slachtoffer Moeite met verdedigen Lichamelijk

Nadere informatie

Advies IS - Irak. Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law. Postbus BA Amsterdam T

Advies IS - Irak. Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law. Postbus BA Amsterdam T Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam T 020 535 2632 Advies IS - Irak Datum 3 september 2014 Opgemaakt door Prof. dr. P.A. Nollkaemper Op

Nadere informatie

www.kinderrechtswinkel.be juni 2008 Voor kinderen die meer willen weten over de rechtbank, wetten en de rechter Voor kinderen die meer willen weten over de rechtbank, wetten en de rechter Hebben kinderen

Nadere informatie

NATIONALE HERDENKING NATIONALE VIERING

NATIONALE HERDENKING NATIONALE VIERING 4 en 5 mei NATIONALE HERDENKING OP 4 MEI EN OP 5 MEI Elk jaar herdenken we op 4 mei de gevallenen van de Tweede Wereldoorlog en vieren we op 5 mei de bevrijding. Er zijn steeds minder mensen in Nederland

Nadere informatie

THE A21 CAMPAIGN AFSCHAFFEN VAN ONRECHT IN DE 21E EEUW

THE A21 CAMPAIGN AFSCHAFFEN VAN ONRECHT IN DE 21E EEUW THE A21 CAMPAIGN AFSCHAFFEN VAN ONRECHT IN DE 21E EEUW FEITEN MENSENHANDEL is de illegale handel van mensen, met als voornaamste doel gedwongen arbeid en seksuele uitbuiting. Het is de snelst groeiende

Nadere informatie

In het spoor van de Shoah

In het spoor van de Shoah In het spoor van de Shoah Verslag van een beklijvende herinneringsreis - Belzec - Studiereis Stichting Auschwitz - Auschwitz in Gedachtenis vzw - editie 2015 Verslag door Simon Schepers (Bijzonder Comité

Nadere informatie

Projectweek januari 2015

Projectweek januari 2015 Projectweek januari 2015 Leerjaar 3 Inhoud Rooster... 3 Maandag... 8 Dinsdag... 23 Woensdag... 24 2 Rooster MAANDAG TIJDSPLANNING 3VB 8.20-10.50 11.10 12.50 12.50 13.20 13.20 14.10 3.03 3.03 Nw 3.03 TIJDSPLANNING

Nadere informatie

Project Gouvernementsarts in Nederlands- Indie (werktitel)

Project Gouvernementsarts in Nederlands- Indie (werktitel) Project Gouvernementsarts in Nederlands- Indie (werktitel) Getekend en gefotografeerd dagboek van Annie Wijers-van Puffelen, kinderarts in Indonesië van 1930-1952. Een uniek ego-document van een onafhankelijke,werkende

Nadere informatie

Toespraak Gerdi Verbeet bij de herdenking van de bevrijding van Dachau, Dachaumonument Amsterdamse Bos, april 2013

Toespraak Gerdi Verbeet bij de herdenking van de bevrijding van Dachau, Dachaumonument Amsterdamse Bos, april 2013 Toespraak Gerdi Verbeet bij de herdenking van de bevrijding van Dachau, Dachaumonument Amsterdamse Bos, april 2013 Zondag 29 april 1945, twintig over 5. In het kamp is het doodstil. En dan ineens staat

Nadere informatie

Geschiedenis Tweede Wereldoorlog groep 8

Geschiedenis Tweede Wereldoorlog groep 8 Film 1 Gewapend verzet Gewapend verzet duurt 19:42 minuten en is aflevering 7 uit de serie: 13 in de oorlog: http://13indeoorlog.nps.nl/uitzending7.html. In de Tweede Wereldoorlog was er ook verzet tegen

Nadere informatie

Studiereizen van het Bildungswerk Stanislaw Hantz naar de kampen van de Aktion Reinhardt

Studiereizen van het Bildungswerk Stanislaw Hantz naar de kampen van de Aktion Reinhardt Témoigner. Entre histoire et mémoire Revue pluridisciplinaire de la Fondation Auschwitz 116 2013 Voyages mémoriels Studiereizen van het Bildungswerk Stanislaw Hantz naar de kampen van de Aktion Reinhardt

Nadere informatie

Workshop: Oorlog in beeld

Workshop: Oorlog in beeld Woord vooraf Beelden zijn in ons dagelijks leven niet meer weg te denken. Veel historische gebeurtenissen van de 20 e eeuw staan middels beelden in ons geheugen gegrift. Of het nu gaat om de val van de

Nadere informatie

Hoe les te geven over de Holocaust?

Hoe les te geven over de Holocaust? 3 Hoe les te geven over de Holocaust? Pedagogische tips De perfecte manier om over een bepaald onderwerp les te geven bestaat niet. De ideale methode die geschikt is voor alle docenten en leerlingen bestaat

Nadere informatie