zeehavens Wadden Building with Nature Waddenzeehavens NAAR EEN RIJKE WADDENZEE Programma Versie 1.3 Programma PROGRAMMA 30 mei 2013 Arjen Bosch

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "zeehavens Wadden Building with Nature Waddenzeehavens NAAR EEN RIJKE WADDENZEE Programma Versie 1.3 Programma PROGRAMMA 30 mei 2013 Arjen Bosch"

Transcriptie

1 Wadden zeehavens PROGRAMMA NAAR EEN RIJKE WADDENZEE Programma Versie mei 2013 Arjen Bosch

2 INHOUD Programma... 3 Wat vooraf ging... 3 Unescohavens... 3 Pilot Marconi Havenontwikkeling en natuurontwikkeling gaan hand in hand... 5 Slibmotor Roptazijl... 6 Proef kwelderaanleg Delfzijl... 6 Zoet-zout overgang Pier van Oterdum... 6 Optimale vorm havenuitbreiding Den Helder... 6 Balgzandkanaal... 7 Amstelmeer Baggeren speelt in op slibhuishouding Waddenzee... 7 Baggertechniek Delfzijl... 8 Havenmond Delfzijl... 8 Spuiregime Harlingen... 8 Tweede havenmond Harlingen... 8 Slibstort, havenmond Den Helder... 9 Kikkertgat bij veerhaven Holwerd... 9 Kleine havens en geulen... 9 Referentie en monitoring... 9 Niet meegenomen... 9 Bijlage Ontstaan van het programma en draagvlak behouden

3 Programma Dit programma is een co-productie van programma Naar een rijke Waddenzee, Programma en stichting Ecoshape. Het programma neemt de volgende kernpunten als ingang: Havenontwikkeling en natuurontwikkeling gaan hand in hand Baggeren speelt in op slibhuishouding Waddenzee Wat vooraf ging Programma Naar een rijke Waddenzee werkt aan het cluster Morfologie en Water, waaronder het traject Natuurlijk bereikbaar: innovatie in baggeren en transport. In een eerder stadium verschenen mede onder begeleiding van Programma Naar een rijke Waddenzee, Waddenacademie en Rijkswaterstaat de rapportages Projectinventarisatie monitoring slibhuishouding Waddenzee en Clear as mud, understanding the fine sediment dynamics. Het RCW rondde het project Specialisatie en profilering in 2012 af met het Koersdocument. Het Koersdocument is door de onderschreven, met inbegrip van de natuuraspecten, die door Programma Naar een rijke Waddenzee is ingebracht. De waddenzeehaven(gemeenten) legden in een bestuurlijk statement vast het RCW project te zullen continueren. Unescohavens De UNESCO plaatste de Waddenzee vanwege de natuurwaarden op de Werelderfgoedlijst. De waddenzeehavens gaven aan hoe zij willen inspelen op hun ligging aan de rand van dit natuurgebied. Op het gebied van emissies en afval zullen de International Maritime Organization (IMO) en Europa steeds hogere eisen aan de nautische wereld stellen. Dat heeft voor alle havens grote consequenties. Elke haven formuleert daarom tegenwoordig doelstellingen om schoner en duurzamer te functioneren. Het bijzondere van de is dat ze aan een natuurgebied liggen dat op wereldschaal uniek is, dat een Unesco Werelderfgoedstatus heeft. Vanwege die status moet duurzaamheid niet alleen milieutechnisch benaderd worden, maar ook als natuur technische ontwerpopgave: hoe kan de natuurkwaliteit in en om de waddenzeehavens verbeteren via het (bagger)beheer en de fysieke ontwikkeling van de havens? 3

4 Het koersdocument waddenzeehavens (zie spreekt de ambitie uit om te komen tot een programma waarin natuur en economie samen kunnen optrekken en waarin de havenontwikkeling ingebed kan worden in een bredere gebiedsgerichte aanpak ten behoeve van een kwaliteitsimpuls op socioeconomisch en ecologisch vlak (kernpunten box onderaan de pagina). Het koersdocument omschrijft wat de Unesco-status voor de waddenzeehavens betekent. De havens spraken met het de stichting Ecoshape af om een case voor de waddenzeehavens op te stellen, met een looptijd van De te ontwikkelen concepten, oplossingen en tools komen tegemoet aan de wereldwijde behoefte aan duurzame oplossingen. Het sluit aan bij actuele, internationale beleidsvorming en regelgeving op het gebied van infrastructuur en milieu ingebed in een bestaand netwerk van geïnteresseerde partijen. Het speelt hiermee in op kennisvragen van eindgebruikers. Dit programma neemt de volgende kernpunten uit het koersdocument als ingang voor het programma : 1. Havenontwikkeling en natuurontwikkeling gaan hand in hand 2. Baggeren speelt in op slibhuishouding Waddenzee Gedurende de loop van het Waddenzeehavenproject maakten de en de stichting Ecoshape de afspraak om een meerjarig programma op te stellen, waarbij Ecoshape 50% cofinanciering vraagt voor het uitvoeren van werkzaamheden via ofwel het Waddenfonds, danwel havens, gemeenten of provincies of het rijk (bijvoorbeeld Deltaprogramma). Het gaat om een programma van in totaal 4 mln. Euro, waarin uitvoering wordt gegeven aan praktische kennisontwikkeling met praktijkexperimenten. Inmiddels hebben, naast de industriehavens, ook andere havens aangegeven te willen participeren in een vervolg. Het programmadocument van het Waddenfonds is volledig in lijn gebracht met de voorstellen van Specialisatie en profilering (zie website Waddenfonds). Kernpunten uit het koersdocument Specialiseren op basis van natuurlijke economische kracht Gaan voor energietransitie Vol inzetten op Topsectoren Unesco-havens Havenontwikkeling en natuurontwikkeling gaan hand in hand Baggeren speelt in op slibhuishouding Waddenzee Milieubewust gevoerde havenbedrijven Gezamenlijk profileren Samenhang bieden voor een Havenprogramma Waddenfonds 4

5 Pilot Marconi In 2012 is binnen het project Marconi in Delfzijl een pilot met Ecoshape gedraaid, waarvan de ervaringen zijn meegenomen in dit programma. De pilot in Delfzijl heeft geleerd dat er veel iteratief gewerkt en gerekend moet worden, in dialoog met de omgeving. Dat verbetert de kennisontwikkeling en vergroot de aansluiting op de maatschappelijke vragen. Consultaties in de vorm van werkateliers en deskundigenbijeenkomsten leiden tot breed gedragen concepten voor sector overstijgende oplossingen. In ronde tafelgesprekken met stakeholders werden de oplossingen getoetst op draagvlak en bijgestuurd. Marconi buitendijks De organisatie en het gevolgde proces bleken erg essentieel voor zowel het resultaat als voor de slagkracht om door te pakken richting uitvoering. De leerervaringen uit de pilot werken door in de wijze waarop de partners van dit programma de organisatie opzetten. Het is voor dit programma uitgewerkt in de bijlage. In 2012 startte het Marconi-deel van het promotieonderzoek Interactieve kennisontwikkeling in kustprojecten dat zicht richt op kennisontwikkeling in kustprojecten, waarin waterveiligheid een belangrijk onderdeel is. Doel van dit onderzoek is om inzicht te verschaffen in de mechanismen die interactieve kennisontwikkeling in een kustproject beïnvloeden. Er zijn drie cases: een natuurherstelproject in de baai van San Francisco, de Texelse Prins Hendrikdijk en Marconi in Delfzijl. 1. Havenontwikkeling en natuurontwikkeling gaan hand in hand Havens beïnvloeden hun omgeving, via hun vorm en via de manier waarop zij het sediment dat in de havens neerslaat weer in omloop brengen. Bij eventuele havenontwikkelingen spelen compensatievraagstukken, waarmee de havens de natuurkwaliteit in de omgeving van de haven kunnen verbeteren. In de kern gaat het om de vraag of havenontwikkeling hand in hand kan gaan met natuurontwikkeling en wel zodanig dat er evidente winst voor natuur ontstaat. Op grond van de consultaties spelen bij Delfzijl en Harlingen de vraagstukken rond de wijze waarop neergeslagen slib een bijdrage kan leveren aan kwelderontwikkeling, een natuurtype dat de gradiënt van land naar zee kan verrijken. Bij de haven van Harlingen gaat het om een praktijkexperiment waarin de huidige stortlocatie wordt verplaatst naar een kansrijke plek ter bevordering van kwelderontwikkeling. In Delfzijl wordt het baggermateriaal rechtstreeks gebruikt om kwelders aan te leggen met behulp van verschillende natuur-technische methoden. Bij Delfzijl wordt tevens nagegaan of het mogelijk is om een extra zoetwater uitlaatpunt buiten de haven om te leiden en of het 5

6 mogelijk is om het uitlaatpunt te combineren met een zoet-zout overgang. Bij Den Helder spelen havenuitbreidingsplannen, waarbij wordt gekeken of het mogelijk is om een vorm te kiezen waarbij de Waddenzee aan natuurkwaliteit wint en naar mogelijkheden om het oppervlakverlies ruimschoots te compenseren. In onderstaande indeling staan de personen genoemd, die een uitwerking maken van max vier A4tjes, die leiden tot een financiële verantwoording van de activiteiten. Slibmotor Roptazijl Kan verplaatsing van de huidig stortlocatie richting Roptazijl leiden tot een gunstigere kwelderontwikkeling en vermindering van het baggerbezwaar. 1. Gebiedsbeschrijving, in kaart brengen beschikbare gegevens 2. Legitimatie die aan geeft dat er een positief effect op natuur is (NB-wet proof) 3. Nulmeting 4. Uitvoering pilot (deze kosten niet in dit voorstel, geen kosten Ecoshape) 5. Monitoren 6. Testen op hypothese klopt (incl. rapportage) Proef kwelderaanleg Delfzijl Voorafgaand aan de aanleg en ontwikkeling van pionierkwelders, worden een 4-tal ontwikkelingstechnieken met behulp van havenslib uitgetest. 1. Legitimatie die aan geeft dat er een positief effect op natuur is (NB-wet proof) 2. Nulmeting 3. Uitvoering pilot (deze kosten niet in dit voorstel, geen kosten Ecoshape) 4. Monitoren 5. Testen op hypothese klopt (incl. rapportage) Zoet-zout overgang Pier van Oterdum Natuurontwerp voor een verlegging van uitstroompunt van het Eemskanaal buiten de havenmond van Delfzijl. Resultaat levert onderbouwing van de vorm van reserveringszones in het bestemmingsplan. Optimale vorm havenuitbreiding Den Helder Uit eerder onderzoek van Deltares is gebleken dat met de vorm van een mogelijke havenuitbreiding de hydro-ecologische omstandigheden van het Balgzand te verbeteren zijn. Hierin is het waterveiligheidsaspect en baggerstort niet meegenomen en bleek dat er nog veel te optimaliseren is. 6

7 1. In model simulatie havenontwerp optimaliseren naar veiligheid 2. In model simulatie havenontwerp optimaliseren naar zand slib balans 3. Verwerken golfdynamiek op hydromorfologie 4. Vertalen naar ontwikkeling van de natuurwaarden Balgzandkanaal Praktijk experiment zoet-zout overgang Balgzandkanaal. 1. Gebiedsbeschrijving, in kaart brengen beschikbare gegevens 2. Nulmeting 3. Simulatie stroming grondwater, ivm mogelijke zoutinvloeden 4. Uitvoering pilot (toelaten eb en vloed via spuimiddel) 5. Monitoren, naast zout tong ook natuurwaarden zoals vis ed.) 6. Testen op hypothese klopt (incl. rapportage) Amstelmeer Quick scan naar compensatie opgave voor havenuitbreiding Den Helder in de omgeving van Amstelmeer en Ewijcksluis. 1. Gebiedsbeschrijving, in kaart brengen beschikbare gegevens 2. Simulatie stroming grondwater, ivm mogelijke zoutinvloeden 3. Indicatie voor ontwerp boezembeheer 4. Ontwerp aansluitend op stakeholderwensen 5. Grove kostenindicatie 2. Baggeren speelt in op slibhuishouding Waddenzee Havens vormen bekkens waar via het getij behoorlijke hoeveelheden sediment kunnen neerslaan. De havenbedrijven houden de havens op diepte door dit sediment terug te brengen naar de Waddenzee, via verschillende baggertechnieken. De vraag is of de havenbedrijven het baggerbezwaar kunnen verminderen. In havens met een zoetwater spui of gemaal, ontstaat gemakkelijk extra sedimentatie, dat de vorm aan neemt van fluid mud. De vorm van de havenmond en drempels in de onderwaterbodem kunnen dit effect flink versterken. De Eemshaven heeft veel minder baggerbezwaar dan de andere havens, waar die wel een zoet-waterspui in de haven hebben. De extra hoeveelheid bedraagt vaak 70-80% van de totale hoeveelheid van het baggerbezwaar, zo bleek ook uit vooronderzoek in de haven van Harlingen. 7

8 Als er sprake is van fluid mud is de bodem van de haven niet meer eenduidig op welke diepte de bodem van de haven ligt. In Delfzijl wordt geëxperimenteerd met de mogelijkheid om door gesuspendeerd slib te varen. Ook speelt in Delfzijl de vorm, met name de onderwaterbodem, een rol bij het vasthouden van slib. Baggertechniek Delfzijl Gebaseerd op kennis uit de lopende onderzoeken slibvaren en effecten van spui in Harlingen, worden voorstellen ontwikkeld om zo slim mogelijk te baggeren. 1. Analyse interne golven 2. Voorstel optimaal baggerregime 3. Optimaliseren naar natuurvoordelen Havenmond Delfzijl De haven van Delfzijl heeft een kuil en een drempel. Door het onderwaterprofiel te egaliseren kan de slibinvang en daarmee het baggerbezwaar, waarschijnlijk flink verminderen. 1. Havenbeschrijving, in kaart brengen beschikbare gegevens 2. Legitimatie die aan geeft dat er een positief effect op natuur is (NB-wet proof) 3. Nulmeting 4. Ontwerp 5. Uitvoering pilot (deze kosten niet in dit voorstel, geen kosten Ecoshape) 6. Monitoren 7. Testen op hypothese klopt (incl. rapportage) Spuiregime Harlingen Belangrijkste deel van onderzoek is inmiddels uitgevoerd, met uitzondering van concrete metingen ter verificatie van de vraag of het model goed werkt. Het blijkt dat spuien met eb al tot substantiële reductie van het baggerbezwaar leidt Dit wordt meegenomen in de nulmeting van de het project Slibmotor Roptazijl. Verder wordt deze kennig in de andere projecten, zoals bij de haven van Delfzijl meegenomen. Tweede havenmond Harlingen Waarschijnlijk kan ook een behoorlijk grote reductie in baggerbezwaar gerealiseerd worden, door het maken van een tweede havenmond. Daardoor vindt geen spui meer plaats in de industriehaven en kan de turbulentie (neerwerking) in de havenmond sterk afnemen. 1. Ontwerp maken 2. Kosten-baten analyse maken ten opzichte van huidige situatie 3. Advies voor vervolgproject 8

9 In een vervolgproject zou een dergelijke ingreep zou ook met de principes van kunnen plaats vinden (rijke dijken ed.). Slibstort, havenmond Den Helder Meenemen in optimaliseren havenuitbreiding Den Helder. Kikkertgat bij veerhaven Holwerd Tot nu toe is er geen bestuurlijke motor om deze situatie op te pakken. De beste weg zou een studie zijn, het gedrag van het slib en de effecten daarvan op de ecologie. Kleine havens en geulen De hebben zich na intern overleg niet aangesloten, maar zijn inmiddels een eigen traject gestart. Referentie en monitoring Valt niet binnen de doelstelling van Ecoshape, maar zou via de Waddenacademie opgepakt moeten worden. Zij deden al een voorstudie Clear as Mud. Niet meegenomen Ontwikkeling Eems-estuarium en Visrivier zijn niet meegenomen, omdat die al elders zijn belegd. Combinatie met het onderzoek in de Eems met het zowel het uitgevoerde en als het voorgestelde onderzoek van Marconi zou tot meerwaarde kunnen leiden. 9

10 Bijlage Ontstaan van het programma en draagvlak behouden Rol van kennis en draagvlak voor besluitvorming komt slechts goed tot zijn recht als de ontwikkeling van de kennisontwikkeling van meet af aan wordt gedragen door maatschappelijke partners. Dat geldt op programmaniveau als ook op projectniveau. Raad van advies De, Den Helder, Den Oever, Harlingen, Lauwersoog, Eemshaven en Delfzijl, werken samen in de Raad van Advies, die wordt geleid door oud minister van Verkeer en Waterstaat, Tineke Netelenbos. De Raad wordt ondersteunt door een programmateam, bestaande uit medewerkers vanuit de havens en een kernteam met een medewerker van Programma Naar een Rijke Waddenzee, een medewerker van Syntens, een medewerker van Ecoshape geleid door een programmamanager (zie Programma Naar een Rijke Waddenzee Programma Naar een Rijke Waddenzee wordt ondersteund door een Regieraad, geleid door de oud burgemeester van gemeente de Marne, Joan Stam. In de Regiekamer werken overheden, natuurorganisaties, het bedrijfsleven en gebruikers samen, om tegenstellingen te overbruggen en duurzame oplossingen voor de toekomst te vinden (zie Het programmabureau is verantwoordelijk voor de dagelijkse uitvoering van het programma. De uitvoering van de specifieke activiteiten in het programma gebeurt door de bestaande organisaties in het Waddengebied. Stichting Ecoshape Het Ecoshape consortium bestaat uit private partijen, zoals waterbouwbedrijven, ingenieursbureaus als ook kennisinstellingen, universiteiten en overheden. De stichting Ecoshape heeft een programmabureau, dat wordt aangestuurd door de deelnemersraad met leden van het consortium (zie Het bureau is verantwoordelijk voor de organisatie en begeleiding van de programma s en de formulering van projecten. Medewerkers van de deelnemende partijen participeren in de projecten. Samenwerking in programma Beide bovengenoemde programma-organisaties en de stichting besloten om samen een consultatietraject op te zetten om te komen tot het hier beschreven programma. De aanpak met werkateliers speelt een sturende rol bij de opzet. Naast de input uit werkateliers die bij de verschillende havens zijn gehouden, is een Waddenzee breed werkatelier gehouden op 7 november 2012, waarin de basis werd gelegd voor het geheel. Met de input van verschillende werkateliers die eerder per haven waren georganiseerd zijn de maatschappelijke vragen in twee achtereenvolgende deskundigenbijeenkomsten uitgewerkt tot een samenhangend geheel. 10

11 Bespreking in de Raad van Advies en Regiekamer Naar een Rijke Waddenzee, heeft de rol van ronde tafelgesprekken waarin de stakeholders kunnen meesturen en steun aan het programma kunnen verlenen. Aanpak bij de uitvoering op programma- en op projectniveau Bij de pilot van Marconi werkte de aanpak met werkateliers, deskundigenbijeenkomsten en ronde tafelgesprekken zeer goed. Per gebied/haven is bestuurlijke verankering noodzakelijk en dat vraagt maatwerk. Deze ervaring wordt op projectniveau toegepast in overleg met maatschappelijke partners. De sturing op hoofdlijnen vind plaats in de regie colleges: Raad van Advies, Regiekamer Naar een Rijke Waddenzee en de Deelnemersraad Ecoshape. De Deelnemersraad van Ecoshape is eindverantwoordelijk. De tussentijdse verslaglegging van bijeenkomsten en rapportages worden gepubliceerd, minimaal op bovengenoemde websites. 11

zeehavens Wadden Building with Nature en Haven van Harlingen Waddenprommenade 1, Harlingen NAAR EEN RIJKE WADDENZEE

zeehavens Wadden Building with Nature en Haven van Harlingen Waddenprommenade 1, Harlingen NAAR EEN RIJKE WADDENZEE Programma Wadden zeehavens PROGRAMMA NAAR EEN RIJKE WADDENZEE en Werkatelier 12 december 2012 9.30-12.00 uur Waddenprommenade 1, Harlingen Agenda en Context 4 december 2012 Arjen Bosch Agenda 1. Context

Nadere informatie

zeehavens Wadden NAAR EEN RIJKE WADDENZEE Building with Nature Waddenzeehavens Werkatelier 12 december 2012

zeehavens Wadden NAAR EEN RIJKE WADDENZEE Building with Nature Waddenzeehavens Werkatelier 12 december 2012 Wadden zeehavens PROGRAMMA NAAR EEN RIJKE WADDENZEE Werkatelier 12 december 2012 Waddenpromenade 1, Harlingen, 9.30-12.00 uur Verslag 22 december 2012 Arjen Bosch Inhoud Kernpunten Werkatelier Harlingen...

Nadere informatie

Naar een sedimentmanagementprogramma Waddenzeehavens 2015-2022

Naar een sedimentmanagementprogramma Waddenzeehavens 2015-2022 Programma Wadden zeehavens Bijeenkomst Naar een sedimentmanagementprogramma 2015-2022 17 februari 2015, 12.30-16.30 uur Agora 4, Leeuwarden Agenda en Context 17 februari 2014 Monique van den Dungen, Rick

Nadere informatie

Living Lab for MUD NL kennisontwikkeling voor internationale toepassing

Living Lab for MUD NL kennisontwikkeling voor internationale toepassing Living Lab for MUD NL kennisontwikkeling voor internationale toepassing Erik van Eekelen Lead Engineer Environmental, Van Oord Program Manager, EcoShape Wie zijn wij? Consortium voor pre-competitieve kennisontwikkeling

Nadere informatie

Programma naar een Rijke Waddenzee

Programma naar een Rijke Waddenzee Programma naar een Rijke Waddenzee n Symposium Waddenacademie Kees van Es Inhoud presentatie 1. Aanleiding, opdracht en context 2. De mosseltransitie in het kort Kennisvragen 3. Streefbeeld: Wijze van

Nadere informatie

Maatregelverkenning. Economie en Ecologie in balans. Petra Dankers 08 november 2013

Maatregelverkenning. Economie en Ecologie in balans. Petra Dankers 08 november 2013 Maatregelverkenning Economie en Ecologie in balans Petra Dankers 08 november 2013 Kader Eerste bijeenkomst Programma Rijke Waddenzee in juni veel maatregelen geidentificeerd Royal HaskoningDHV heeft in

Nadere informatie

Koers Waddenzeehavens

Koers Waddenzeehavens Wadden Den Helder, Harlingen, Eemshaven en Delfzijl Gepresenteerd op het havendebat 13 juni 2012, Post Plaza te Leeuwarden Specialiseren op basis van natuurlijke economische kracht Gaan voor energietransitie

Nadere informatie

Over deze nieuwsbrief

Over deze nieuwsbrief Paul Klaassen Over deze nieuwsbrief NIEUWSBRIEF 5 september 2010 Op 4 maart 2010 gaf Minister Gerda Verburg van LNV samen met de voorzitter van het RCW, Commissaris van de Koningin John Jorritsma, het

Nadere informatie

zeehavens Wadden Waddenzeehaven Fryslân Harlingen Werkatelier 23 januari 2014, uur Vertrek: Visserijhaven Harlingen Agenda en Context

zeehavens Wadden Waddenzeehaven Fryslân Harlingen Werkatelier 23 januari 2014, uur Vertrek: Visserijhaven Harlingen Agenda en Context Programma Wadden zeehavens Waddenzeehaven Fryslân Harlingen Werkatelier 23 januari 2014, 9.00-13.00 uur Vertrek: Visserijhaven Harlingen Agenda en Context 20 januari 2014 Martin Bosch Agenda 8:45 Inloop

Nadere informatie

zeehavens Wadden Raad van Advies Waddenzeehavens 27 november 2012, uur Anna Casparii, Harlingen Verslag Programma

zeehavens Wadden Raad van Advies Waddenzeehavens 27 november 2012, uur Anna Casparii, Harlingen Verslag Programma Programma zeehavens zeehavens 27 november 2012, 17.30-20.00 uur Anna Casparii, Harlingen Verslag 17 december 2012 Hans Punter Inhoud Programma zeehavens... 2 1. Voortgang sinds de vorige... 3 2. Doorwerking

Nadere informatie

zeehavens Wadden Raad van Advies Waddenzeehavens Remonstrantse kerk Groningen 20 november 2013 17.30-20.30 uur Coehoornsingel 14, 9711 BS Groningen

zeehavens Wadden Raad van Advies Waddenzeehavens Remonstrantse kerk Groningen 20 november 2013 17.30-20.30 uur Coehoornsingel 14, 9711 BS Groningen Programma Wadden zee Raad van Advies Remonstrantse kerk Groningen 20 november 2013 17.30-20.30 uur Coehoornsingel 14, 9711 BS Groningen Agenda en Leidraad Aansluitend op het tweede havendebat Arjen Bosch

Nadere informatie

Waddenzeehavens. Noord-Holland. Werkatelier. 12 november 2013 13.30 16.30 uur TNO locatie Den Helder, gebouw MML Bevesierweg (Fort Harssens)

Waddenzeehavens. Noord-Holland. Werkatelier. 12 november 2013 13.30 16.30 uur TNO locatie Den Helder, gebouw MML Bevesierweg (Fort Harssens) Programma Wadden zeehavens 12 november 2013 13.30 16.30 uur TNO locatie Den Helder, gebouw MML Bevesierweg (Fort Harssens) Kernpunten Voorafgaand aan het tweede Waddenzeehavendebat Martin Bosch Inhoudsopgave

Nadere informatie

Project van onderop! ván Holwerd, vóór Noordoost Fryslân

Project van onderop! ván Holwerd, vóór Noordoost Fryslân Project van onderop! ván Holwerd, vóór Noordoost Fryslân HOE HET WAS OOIT HANDELSDORP AAN ZEE Toen KRIMP Leegstand Verpaupering Vele plannen volgden Niets doen kost binnen 2 decennia 23 miljoen waardedaling

Nadere informatie

Derde Raad van Advies Specialisatie en profilering waddenzeehavens 6 december 2011 Hoop op d Swarte Walvis Zaandam

Derde Raad van Advies Specialisatie en profilering waddenzeehavens 6 december 2011 Hoop op d Swarte Walvis Zaandam Derde Raad van Advies Specialisatie en profilering waddenzeehavens 6 december 2011 Hoop op d Swarte Walvis Zaandam i de Inhoud Raad van Advies Specialisatie en profilering waddenzeehavens... 1 1 Ambitie

Nadere informatie

Hoe is verbetering van het systeem mogelijk?

Hoe is verbetering van het systeem mogelijk? Hoe is verbetering van het systeem mogelijk? Z.B. Wang, J.C. Winterwerp, D.S. van Maren, A.P. Oost Deltares & Technische Universiteit Delft 18 Juni 2013 Inhoud Het probleem Sediment huishouding Voortplanting

Nadere informatie

VNSC Onderzoeksprogramma 2014-2017

VNSC Onderzoeksprogramma 2014-2017 VNSC Onderzoeksprogramma 2014-2017 Joost Backx Werkgroep O&M Marcel Taal Uitdagingen Onderzoeksagenda Slib Getij Natuur & Samenwerken Inhoud Structuur VNSC (Werkgroepen O&M en Evaluatie Beleid en Beheer)

Nadere informatie

Bijlage 1.3 Bodemdaling in het Eems-Dollardgebied in relatie tot de morfologische ontwikkeling

Bijlage 1.3 Bodemdaling in het Eems-Dollardgebied in relatie tot de morfologische ontwikkeling Bijlage 1.3 Bodemdaling in het Eems-Dollardgebied in relatie tot de morfologische ontwikkeling........................................................................................ H. Mulder, RIKZ, juni

Nadere informatie

DAG VAN DE DIJKZONE LAUWERSMEER 21 MEI 2014 NAAM RAPPORT

DAG VAN DE DIJKZONE LAUWERSMEER 21 MEI 2014 NAAM RAPPORT DAG VAN DE DIJKZONE LAUWERSMEER 21 MEI 2014 NAAM RAPPORT Dag van de Dijkzone: een kort verslag Op 21 mei 2014 organiseerden Programma naar een Rijke Waddenzee, Deltaprogramma Waddengebied en de Projectoverstijgende

Nadere informatie

Ontwikkelen met het natuurlijk systeem

Ontwikkelen met het natuurlijk systeem Ontwikkelen met het natuurlijk systeem EFRO project: Bouwen met de Natuur - Kennisvalorisatie EcoShape Spreker: Hans Groot Platform Bodembeheer 25 maart 2014 Agenda 1. Building with Nature: WHY, WHAT,

Nadere informatie

Hoe en waarom natuur een rol speelt bij de ontwikkeling van de Eemshaven. Monique van den Dungen Overheid & Milieu

Hoe en waarom natuur een rol speelt bij de ontwikkeling van de Eemshaven. Monique van den Dungen Overheid & Milieu Hoe en waarom natuur een rol speelt bij de ontwikkeling van de Eemshaven Monique van den Dungen Overheid & Milieu Masterclass 1. Introductie Groningen Seaports 2. Ontwikkeling Eemshaven 3. Waar zijn we

Nadere informatie

zeehavens Wadden Raad van Advies Waddenzeehavens 10 maart 2015 van uur Verslag van de negende Raad van Advies Programma

zeehavens Wadden Raad van Advies Waddenzeehavens 10 maart 2015 van uur Verslag van de negende Raad van Advies Programma Programma Wadden zee Raad van Advies 10 maart 2015 van 16.30-20.00 uur Projectboerderij Rijkswaterstaat, Wirdum Verslag van de negende Raad van Advies 18 maart 2015 Arjen Bosch Hans Punter Inhoud 1 Welkom

Nadere informatie

Voorgesteld wordt om: In te stemmen met het voorstel voor de verdeling van de verschillende onderdelen.

Voorgesteld wordt om: In te stemmen met het voorstel voor de verdeling van de verschillende onderdelen. Plan Van Aanpak Gebiedsontwikkeling Westerzeedijk 24 april 2017) Besluitvorming: Voorgesteld wordt om: In te stemmen met het voorstel voor de verdeling van de verschillende onderdelen. 1) Aanleiding Het

Nadere informatie

PROJECTNUMMER C ONZE REFERENTIE

PROJECTNUMMER C ONZE REFERENTIE ONDERWERP Uitvoeringsplan slibmotor Kimstergat (0.11) DATUM 2-9-2016 PROJECTNUMMER C03041.001971 ONZE REFERENTIE 078928228 0.11 VAN Dr.ir. Bart Grasmeijer AAN Ecoshape KOPIE AAN Erik van Eekelen (Ecoshape),

Nadere informatie

Reviewdocument Programmaplan Naar een Rijke Waddenzee 2015-2018

Reviewdocument Programmaplan Naar een Rijke Waddenzee 2015-2018 Reviewdocument Programmaplan Naar een Rijke Waddenzee 2015-2018 Morfologie, water en randen voor het Rijke Wad Versie tafels_15.02.11 0. Inleiding In 2010 stelden de samenwerkende partners van het Programma

Nadere informatie

Naar een kennisprogramma Bodem & Ondergrond

Naar een kennisprogramma Bodem & Ondergrond Naar een kennisprogramma Bodem & Ondergrond Douwe Jonkers Directoraat-Generaal Ruimte & Water COB-congres 30 oktober 2014 Inhoud Aanleiding Thema s Werkwijze Start Kennisprogramma Bodem & Ondergrond Vandaag:

Nadere informatie

Raadsvergadering van 16 oktober 2012 Agendapunt 7. Voorstel over het baggeren van de jachthaven in 2013 Schiermonnikoog, 4 oktober 2012

Raadsvergadering van 16 oktober 2012 Agendapunt 7. Voorstel over het baggeren van de jachthaven in 2013 Schiermonnikoog, 4 oktober 2012 Raadsvergadering van 16 oktober 2012 Agendapunt 7 Onderwerp: Voorstel over het baggeren van de jachthaven in 2013 Schiermonnikoog, 4 oktober 2012 Aan de Gemeenteraad 1. Onderwerp Voorstel over het baggeren

Nadere informatie

Het verbinden van water en MIRT VAN WENS NAAR MEERWAARDE

Het verbinden van water en MIRT VAN WENS NAAR MEERWAARDE Het verbinden van water en MIRT VAN WENS NAAR MEERWAARDE Rond het verbinden van water en ruimte zijn al veel stappen gezet. In het kader van de Vernieuwing van het MIRT is door Rijk, provincies en waterschappen

Nadere informatie

zeehavens Wadden Duurzaam Havenbedrijf Werkatelier 13 november 2012 10.00-12.30 uur Kamer van Koophandel, Heliconweg 62, Leeuwarden Verslag Programma

zeehavens Wadden Duurzaam Havenbedrijf Werkatelier 13 november 2012 10.00-12.30 uur Kamer van Koophandel, Heliconweg 62, Leeuwarden Verslag Programma Programma Wadden zeehavens Werkatelier 13 november 2012 10.00-12.30 uur Kamer van Koophandel, Heliconweg 62, Leeuwarden Verslag 16 november 2012 Arjen Bosch Inhoud Kernpunten havenbedrijf... 3 1. LNG...

Nadere informatie

MIRT - Verkenning Antwerpen Rotterdam VISIE

MIRT - Verkenning Antwerpen Rotterdam VISIE MIRT - Verkenning Antwerpen Rotterdam VISIE 2010-2020 POSITIONERING DELTALANDSCHAP 2010 BESTAANDE TOEKOMST DELTALANDSCHAP 2010-2020 STRUCTUURBEELD DELTALANDSCHAP 2020 POSITIONERING STEDELIJKE DELTA 2010

Nadere informatie

Beleef de. Bouwsteen voor het uitvoeringsprogramma

Beleef de. Bouwsteen voor het uitvoeringsprogramma Beleef de waddenzee! Bouwsteen voor het uitvoeringsprogramma waddenfonds 2014-2017 1 Dicht bij mijn hart waar een eiland is, klein land aan de zee. Luistert het nauw dat het helder is, zo fluistert de

Nadere informatie

paspoort Veerse meer

paspoort Veerse meer paspoort Veerse meer 2 Datum uitgifte: 23 januari 2013 De stuurgroep Zuidwestelijke Delta werkt toe naar besluiten over de Zuidwestelijke Delta waarin veiligheid, ecologie en economie zijn geborgd en elkaar

Nadere informatie

Schetschuit Afsluitdijk 17 november 2010

Schetschuit Afsluitdijk 17 november 2010 Schetschuit Afsluitdijk 17 november 2010 De Waddenvereniging organiseert schetsschuiten in het waddengebied: Hoe valt waterveiligheid te bereiken in combinatie met verbetering biodiversiteit? Afsluitdijk:

Nadere informatie

Grenzen verleggen in het Waddengebied. Maarten Hajer

Grenzen verleggen in het Waddengebied. Maarten Hajer Grenzen verleggen in het Waddengebied Maarten Hajer De Waddenzee versterken: ja, maar hoe? 2 Waar J.C. Bloem niet geldt 3 En dan: wat is natuur nog in dit land? Waddenzee van (inter)nationaal belang Grootste

Nadere informatie

Over deze nieuwsbrief

Over deze nieuwsbrief Paul Klaassen Over deze nieuwsbrief NIEUWSBRIEF 4 april 2010 Minister Gerda Verburg gaf begin 2009 de opdracht voor het opstellen van het meerjarig programma Naar een rijke Waddenzee. Het streven is om

Nadere informatie

Investeringskader Waddengebied krijgt warm onthaal

Investeringskader Waddengebied krijgt warm onthaal Investeringskader Waddengebied 2016-2026 krijgt warm onthaal Eerdaags behandelen de Staten van de drie Waddenprovincies het Investeringskader Waddengebied 2016-2026. Reden om op 14 september in Leeuwarden

Nadere informatie

Energie in het Waddenfonds Energy Valley 05-11-13. 1. Doel. 2. Vertrekpunt

Energie in het Waddenfonds Energy Valley 05-11-13. 1. Doel. 2. Vertrekpunt Energie in het Waddenfonds Energy Valley 05-11-13 1. Doel In deze notitie wordt een eerste aanzet gegeven van de mogelijke inhoudelijk aanpak van Energy Valley op de programmastructuur van het Waddenfonds

Nadere informatie

De Toekomst van de Afsluitdijk

De Toekomst van de Afsluitdijk De Toekomst van de Afsluitdijk Hoe breed wordt de Afsluitdijk in de toekomst? Yolande van der Meulen Projectdirecteur Symposium De Brede Dijk Startpunt Afsluitdijk Cornelis Lely 1886 Zuiderzeevereniging

Nadere informatie

Morfologie kwelders en. platen Balgzand

Morfologie kwelders en. platen Balgzand Morfologie kwelders en platen Balgzand Autonome ontwikkeling Hoogwatervluchtplaatsen Werkdocument RIKZ/AB - 99.607x ir. B.B. van Marion December 1999 Samenvatting In het kader van het project GRADIËNTEN

Nadere informatie

Nieuwsbrief Pilot Houtribdijk Editie 1 Februari 2015

Nieuwsbrief Pilot Houtribdijk Editie 1 Februari 2015 Nieuwsbrief Pilot Houtribdijk Editie 1 In 2014 is Ecoshape, in opdracht van het tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP-2) daadwerkelijk gestart met de uitvoering van een proef voor een zandige vooroever.

Nadere informatie

3 maart 2015 Corr.nr , ECP Nummer 17/2015 Zaaknr

3 maart 2015 Corr.nr , ECP Nummer 17/2015 Zaaknr 3 maart 2015 Corr.nr. 2015-04820, ECP Nummer 17/2015 Zaaknr. 558046 Voordracht van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten van Groningen over het principebesluit van Gedeputeerde Staten om vanuit het

Nadere informatie

Definitiefase Multifunctionele dijk

Definitiefase Multifunctionele dijk Definitiefase Multifunctionele dijk Arjen Bosch in opdracht van gemeente Delfzijl www.decoulissen.nl Verkenning Schermdijk Delfzijl v-1 (september 2010) i Inhoudsopgave 1. Aanleiding... 1 2. Probleemstelling...

Nadere informatie

Deltaprogramma Waddengebied. Deltaprogramma 2012 Probleemanalyse Waddengebied

Deltaprogramma Waddengebied. Deltaprogramma 2012 Probleemanalyse Waddengebied Deltaprogramma Waddengebied Deltaprogramma 2012 Probleemanalyse Waddengebied Colofon Deltaprogramma Waddengebied Nieuwe Uitleg 1 Den Haag PROBLEEMANALYSE DELTAPROGRAMMA WADDEN Datum 10 augustus 2011 Status

Nadere informatie

Waddenzeehavens. Groningen. Werkatelier. 13 november uur Dienst Landelijk Gebied Groningen, Krakatauzaal. Kernpunten.

Waddenzeehavens. Groningen. Werkatelier. 13 november uur Dienst Landelijk Gebied Groningen, Krakatauzaal. Kernpunten. Programma Wadden zeehavens 13 november 2013 13.30 16.30 uur Dienst Landelijk Gebied, Krakatauzaal Kernpunten Voorafgaand aan het tweede Waddenzeehavendebat Martin Bosch Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA 's-gravenhage. Geachte Voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA 's-gravenhage. Geachte Voorzitter, Directie Regionale Zaken De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum DRZN. 2009/431 23 maart 2009 onderwerp doorkiesnummer

Nadere informatie

Succes Programma naar een Rijke Waddenzee smaakt naar meer

Succes Programma naar een Rijke Waddenzee smaakt naar meer 4 magazine over de zee # 3 juli 2014 Succes Programma naar een Rijke Waddenzee smaakt naar meer Tekst: Ine Bruijns Mosselbank. Het mosselconvenant was de directe aanleiding voor de oprichting van PRW.

Nadere informatie

Tweede werkatelier Schermdijk Delfzijl Eemshotel Delfzijl 24 maart 2010

Tweede werkatelier Schermdijk Delfzijl Eemshotel Delfzijl 24 maart 2010 Tweede werkatelier Schermdijk Delfzijl Eemshotel Delfzijl 24 maart 2010 Arjen Bosch www.decoulissen.nl Hans Punter www.hanspunter.nl in opdracht van Jornand Veldman gemeente Delfzijl i Inhoud Uit de lucht

Nadere informatie

Stand van zaken onderzoek Waardensysteem Zeesluis Delfzijl, en lopende zaken Marconi en Dijkverbetering

Stand van zaken onderzoek Waardensysteem Zeesluis Delfzijl, en lopende zaken Marconi en Dijkverbetering Stand van zaken onderzoek Waardensysteem Zeesluis Delfzijl, en lopende zaken Marconi en Dijkverbetering 22 september 2016 14.00 17.00 Waterschap Noorderzijlvest, Groningen Inhoud Onderzoeksopzet zeesluis...

Nadere informatie

ONTWERP-RAADSVOORSTEL VAN BenW AAN DE RAAD VOOR 20 februari 2014

ONTWERP-RAADSVOORSTEL VAN BenW AAN DE RAAD VOOR 20 februari 2014 ONTWERP-RAADSVOORSTEL VAN BenW AAN DE RAAD VOOR 20 februari 2014 OPSTELLER VOORSTEL: Jan Zijlstra AFDELING: PORTEFEUILLEHOUDER: Pytsje de Graaf Agendapunt: No. /2014 Dokkum, 8 januari 2014 ONDERWERP: bestuurlijke

Nadere informatie

zeehavens Wadden Raad van Advies Waddenzeehavens 20 juni uur Landgoed Ekenstein Agenda en Leidraad Programma

zeehavens Wadden Raad van Advies Waddenzeehavens 20 juni uur Landgoed Ekenstein Agenda en Leidraad Programma Programma Wadden zee 1 Agenda en Leidraad Raad van Advies 20 juni 2016 16.30-20.00 uur Landgoed Ekenstein Alberdaweg 70, 9901 TA Appingedam Agenda en Leidraad Arjen Bosch Agenda 1. Uitreiking EcoPort certificaten

Nadere informatie

Nederland: de Maritieme Wereldtop

Nederland: de Maritieme Wereldtop 1 Nederland: de Maritieme Wereldtop Veilig, duurzaam en economisch sterk Maritiem Cluster in de Topsector Water: Innovatiecontract en Topconsortium Kennis en Innovatie V2.0, Samenvatting, 23 december 2011

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : F.K.L. Spijkervet AB CATEGORIE : B-STUK (Beleidsstuk) VERGADERING D.D. : 26 november 2013 NUMMER : WM/MIW/RGo/7977 OPSTELLER : R. Gort, 0522-276805 FUNCTIE

Nadere informatie

Reflectie van een natuurbeschermer. natuurbeheerder. Michiel Firet, programmamanager Wadden Staatsbosbeheer. Bron: dansgroep Chaverim Deventer

Reflectie van een natuurbeschermer. natuurbeheerder. Michiel Firet, programmamanager Wadden Staatsbosbeheer. Bron: dansgroep Chaverim Deventer Reflectie van een natuurbeschermer natuurbeheerder Bron: dansgroep Chaverim Deventer Michiel Firet, programmamanager Wadden Staatsbosbeheer Van Dellewal-gevoel naar Meent, tragedie of kans Structurele

Nadere informatie

MOSSELBANKEN IN DE WADDENZEE

MOSSELBANKEN IN DE WADDENZEE MOSSELBANKEN IN DE WADDENZEE Functies - Wadden ecosysteem Filter feeders en waterkwaliteit; slib Biodepositie en stabiliteit van substraat; kustbescherming Morfologische landschappelijke eenheid in systeem

Nadere informatie

Meerjarig onderhoud vaargeulen Noordzee 2011-2014 Eindrapportage

Meerjarig onderhoud vaargeulen Noordzee 2011-2014 Eindrapportage Eindrapportage CO 2 -Prestatieladder Pagina 1 van 8 Van Oord CO 2 -Presatieladder Meerjarig onderhoud vaargeulen Noordzee 2011-2014 Eindrapportage 2.A.1. - 3.B.2. - 4.B.2. - 5.B.1. - 3.C.1. - 3.C.2. -

Nadere informatie

Omslag notitie. Datum aanvraag 1 februari 2012. Naam aanvrager VGB Trade Services. Naam ontvanger van de bijdrage VGB

Omslag notitie. Datum aanvraag 1 februari 2012. Naam aanvrager VGB Trade Services. Naam ontvanger van de bijdrage VGB Omslag notitie Vergadering van de sectorcommissie Bloemkwekerijproducten Datum vergadering 5 maart 2012 Agendapunt 7b Voorbereid door Jerre de Blok Totaal aantal pagina s 5 17 februari 2012 1. Project

Nadere informatie

Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee

Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee Januari 2014 Contacten Josje Fens, Fens@waddenvereniging.nl, t. 0517 493 663 Luca van Duren, Luca.vanDuren@deltares.nl, t. 088 3358

Nadere informatie

Werk aan de grote wateren

Werk aan de grote wateren Werk aan de grote wateren Op weg naar duurzaam beheer en ecologische kwaliteit Water. Wegen. Werken. Rijkswaterstaat. Transitie naar duurzaam waterbeheer Vispassages, natuurlijke oevers, aanpak van verontreinigende

Nadere informatie

3 maart Waterschapshuis Noorderzijlvest, Groningen

3 maart Waterschapshuis Noorderzijlvest, Groningen Waardensysteem zeesluis Delfzijl, lopende zaken Marconi Buitendijks en dijkverbetering Eemshaven Delfzijl 3 maart 2016 14.00 17.00 Waterschapshuis Noorderzijlvest, Groningen ii Inhoud Waardensysteem zeesluis

Nadere informatie

Regionale betrokkenheid bij de voorbereiding van de nominatie

Regionale betrokkenheid bij de voorbereiding van de nominatie Directie Regionale Zaken De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum DRZN. 2007/4545 13 december 2007 onderwerp doorkiesnummer

Nadere informatie

Aan de Raad Raad Made, 20 mei 2014

Aan de Raad Raad Made, 20 mei 2014 Aan de Raad Raad Made, 20 mei 2014 Agendapuntnummer: 10 Raadsvergadering 26 juni 2014 Onderwerp: Baggeren havens Registratienummer: 14int02330 Casenr: 14.00797 Portefeuillehouder: Bijlagen: Ter inzage:

Nadere informatie

De Nieuwe Afsluitdijk. Tjalling Dijkstra, projectbureau

De Nieuwe Afsluitdijk. Tjalling Dijkstra, projectbureau De Nieuwe Afsluitdijk Tjalling Dijkstra, projectbureau Ochtendprogramma Stand van zaken Ambities In de wolken Evaluatie Resultaten parallel sessie Ochtendprogramma Stand van zaken Ambities In de wolken

Nadere informatie

Samenwerkingsverband Marker Wadden

Samenwerkingsverband Marker Wadden Samenwerkingsverband Marker Wadden Programma Informatiebijeenkomst 2 oktober 2013 Welkom Introductie Toelichting Eerste fase Marker Wadden Toelichting uitnodiging toetreding samenwerkingsverband Vragen

Nadere informatie

zeehavens Wadden Scheepsbouw Harlingen 23 mei uur Hotel Zeezicht, Zuiderhaven 1, Harlingen Kernpunten Programma Werkatelier

zeehavens Wadden Scheepsbouw Harlingen 23 mei uur Hotel Zeezicht, Zuiderhaven 1, Harlingen Kernpunten Programma Werkatelier Programma Wadden zeehavens Werkatelier 23 mei 2013 14.00-16.30 uur Hotel Zeezicht, Zuiderhaven 1, Kernpunten 10 mei 2013 Arjen Bosch en Dirk Jan Hummel Inhoud in... 3 1. Ontwikkelingen in de in... 3 2.

Nadere informatie

Investeren in het waddengebied is de moeite meer dan waard!

Investeren in het waddengebied is de moeite meer dan waard! > www.vrom.nl Investeren in het waddengebied is de moeite meer dan waard! 2e Tender Waddenfonds 8 september tot en met 17 oktober 2008 Investeren in het waddengebied is de moeite meer dan waard! 2e Tender

Nadere informatie

Projectplan Slikken van Flakkee Ontwerpfase quick wins 28-5-2014 Projectnummer: 16508

Projectplan Slikken van Flakkee Ontwerpfase quick wins 28-5-2014 Projectnummer: 16508 Projectplan Slikken van Flakkee Ontwerpfase quick wins 28-5-2014 Projectnummer: 16508 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Overzicht van het Plangebied... 3 3 Ambitie... 3 4 Scope... 4 5 De opgave... 4 6 Fasering...

Nadere informatie

Holwerd aan Zee MKBA. Jeroen Stegeman Elisabeth Ruijgrok. Zicht op Howerd vanaf het Wad door Dolly Leemans

Holwerd aan Zee MKBA. Jeroen Stegeman Elisabeth Ruijgrok. Zicht op Howerd vanaf het Wad door Dolly Leemans Holwerd aan Zee MKBA Jeroen Stegeman Elisabeth Ruijgrok Zicht op Howerd vanaf het Wad door Dolly Leemans Maatschappelijke Kosten Baten Analyse MKBA is een vergelijking van de welvaarts- en welzijnseffecten

Nadere informatie

Jaarverslag 2012 Waddenfonds

Jaarverslag 2012 Waddenfonds Jaarverslag 2012 Waddenfonds De decentralisatie van het Waddenfonds. Tot 2011 viel het Waddenfonds onder de verantwoordelijkheid van het Rijk. De minister van Infrastructuur en Milieu was beslissingsbevoegd

Nadere informatie

Welkom. Ecobeach Wetenschappelijk traject Workshop 10 september 2008. namens: BAM RIJKSWATERSTAAT WINN DELTARES

Welkom. Ecobeach Wetenschappelijk traject Workshop 10 september 2008. namens: BAM RIJKSWATERSTAAT WINN DELTARES Welkom Ecobeach Wetenschappelijk traject Workshop 10 september namens: BAM RIJKSWATERSTAAT WINN DELTARES Programma Inleiding Voorstellen Terugkoppeling Wat is ecobeach? Innovatieve aspecten ecobeach Wat

Nadere informatie

Zandwinputten. Baggernet Thema-ochtend over Zandwinputten. Een overzicht. Afdelingsoverleg Bodem & Water 22 juni John Maaskant.

Zandwinputten. Baggernet Thema-ochtend over Zandwinputten. Een overzicht. Afdelingsoverleg Bodem & Water 22 juni John Maaskant. Zandwinputten Een overzicht Afdelingsoverleg Bodem & Water 22 juni 2009 Baggernet Thema-ochtend over Zandwinputten John Maaskant Ministerie van Verkeer & Waterstaat Marc Pruijn Ministerie van Volkshuisvesting,

Nadere informatie

Samenhang in ons werk voor de Eems. Michiel Firet (prw) & Henk Smit (e&e)

Samenhang in ons werk voor de Eems. Michiel Firet (prw) & Henk Smit (e&e) Samenhang in ons werk voor de Eems Michiel Firet (prw) & Henk Smit (e&e) Doel en aanwezigen Workshop 3 september 2014 Deelnemers; projecttrekkers IMP, E&E, MIRT, KRW slib Ondersteuning; P2-managers, PRW

Nadere informatie

Overzicht projecten Programma De Nieuwe Afsluitdijk

Overzicht projecten Programma De Nieuwe Afsluitdijk Overzicht projecten Programma De Nieuwe Afsluitdijk Exclusief de projecten die meegenomen worden in het Rijkscontract (deze zijn apart hiervan uitgebreider toegelicht) Volgnum Mobiliteit 1 Verruiming sluis

Nadere informatie

zeehavens Wadden Raad van Advies Waddenzeehavens 20 november 2013, uur Verslag Programma Remonstrantse kerk Coehoornsingel Groningen

zeehavens Wadden Raad van Advies Waddenzeehavens 20 november 2013, uur Verslag Programma Remonstrantse kerk Coehoornsingel Groningen Programma Wadden zee 20 november 2013, 17.30-20.30 uur Remonstrantse kerk Coehoornsingel Groningen Verslag 24 november 2013 Arjen Bosch Hans Punter Inhoud 1. Toelichting op agenda en verslag... 3 Terugmelding

Nadere informatie

Zandmotor Delflandse Kust

Zandmotor Delflandse Kust Zandmotor Delflandse Kust Een blik op 2,5 jaar bouwen met de natuur Een blik op 2,5 jaar bouwen met de natuur 1 In 2011 is voor de kust van Zuid-Holland ten zuiden van Den Haag een schiereiland van 21,5

Nadere informatie

De Waddenzee gezond. De kansen voor een gezonde Waddenzee in kaart

De Waddenzee gezond. De kansen voor een gezonde Waddenzee in kaart De Waddenzee gezond De kansen voor een gezonde Waddenzee in kaart Hoe is het met de Waddenzee? De Waddenzee is het grootste natuurgebied van Nederland. Ontstaan door wind en water en door natuur én mensen

Nadere informatie

Aanbeveling. van de Vlaamse Havencommissie over de Groepsvrijstellingsverordening (GBER, General Block Exemption Regulation) Brussel, 13 mei 2016

Aanbeveling. van de Vlaamse Havencommissie over de Groepsvrijstellingsverordening (GBER, General Block Exemption Regulation) Brussel, 13 mei 2016 Aanbeveling van de Vlaamse Havencommissie over de Groepsvrijstellingsverordening (GBER, General Block Exemption Regulation) Brussel, 13 mei 2016 VHC_AANBV_20160513_Groepsvrijstellingsverordening Vlaamse

Nadere informatie

Sediment en morfologisch beheer van estuaria

Sediment en morfologisch beheer van estuaria Sediment en morfologisch beheer van estuaria Jean Jacques Peters Raadgevend ingenieur - rivierenspecialist V.U. Brussel - Vakgroep Waterbouwkunde en Hydrologie Sediment en morfologisch beheer van estuaria

Nadere informatie

28 mei Waterschap Hunze en Aa s, Veendam

28 mei Waterschap Hunze en Aa s, Veendam Omleggen spui, zoet- zoutovergang, voortgang Marconi Buitendijks, dijkverbetering Delfzijl- Eemshaven en stand van zaken Griesberg 28 mei 2015 9.30 12.00 Waterschap Hunze en Aa s, Veendam Hoe kunnen we

Nadere informatie

Actieplan Vaarrecreatie Waddenzee 2014-2018

Actieplan Vaarrecreatie Waddenzee 2014-2018 Actieplan Vaarrecreatie Waddenzee 2014-2018 Onze aanpak in vogelvlucht! NWEA, 10 maart 2014, Utrecht Leden Loodsteam: Bert ter Avest en Philip Drontmann 1 Natuur en recreatie belangen raken elkaar Deelnemers:

Nadere informatie

MOSSELWAD ( ) Herstel en Duurzaam beheer Mosselbanken Waddenzee

MOSSELWAD ( ) Herstel en Duurzaam beheer Mosselbanken Waddenzee MOSSELWAD (2009 2014) Herstel en Duurzaam beheer Mosselbanken Waddenzee EUCC, The Coastal Union Wageningen IMARES Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-CEME) Koninklijk Nederlands Instituut voor Zeeonderzoek

Nadere informatie

Oplegnotitie bij de Havenvisie Wadden Verantwoord Varen op het Wad (eindversie Havenvisie 27 maart 2010).

Oplegnotitie bij de Havenvisie Wadden Verantwoord Varen op het Wad (eindversie Havenvisie 27 maart 2010). Definitief concept oktober 2010 Oplegnotitie bij de Havenvisie Wadden Verantwoord Varen op het Wad (eindversie Havenvisie 27 maart 2010). Inleiding In Deel 4 van de pkb Derde Nota Waddenzee (januari 2007)

Nadere informatie

Recent onderzoek LTV O&M Evolutie van het estuarium; historisch en toekomstig. Overzicht, VNSC-symposium 21 november Marcel Taal (Deltares)

Recent onderzoek LTV O&M Evolutie van het estuarium; historisch en toekomstig. Overzicht, VNSC-symposium 21 november Marcel Taal (Deltares) Recent onderzoek LTV O&M Evolutie van het estuarium; historisch en toekomstig Overzicht, VNSC-symposium 21 november Marcel Taal (Deltares) Hoofdboodschappen: - Nieuwe kennis, maar ook 10 jaar LTV-kennisontwikkeling

Nadere informatie

factsheets creatieve sessie

factsheets creatieve sessie factsheets creatieve sessie naar een rijk IJsselmeer natuur circulaire economie kennisontwikkeling (innovatie, educatie) natuur openheid vogels & vissen volume bevolking draagvlak kennishub veldstation

Nadere informatie

Port Waste Catch Innovatiever. Schoner. Duurzamer. Make it happen.

Port Waste Catch Innovatiever. Schoner. Duurzamer. Make it happen. Port Waste Catch Innovatiever. Schoner. Duurzamer. Make it happen. Het Havenbedrijf Rotterdam wil investeren in de vermindering van de plastic soep. Samen met andere partijen gaan we de mogelijkheid onderzoeken

Nadere informatie

Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020. SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt

Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020. SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020 SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt Noordelijke specialisatie in beeld Samengestelde behoeften Samengestelde oplossingen Achtertuin als proeftuin/

Nadere informatie

paspoort westerschelde

paspoort westerschelde paspoort westerschelde 2 Datum uitgifte: 23 januari 2013 De stuurgroep Zuidwestelijke Delta werkt toe naar besluiten over de Zuidwestelijke Delta waarin veiligheid, ecologie en economie zijn geborgd en

Nadere informatie

Voorstel : Vaststellen nota Dorpshuizen in Sint Anthonis, inclusief beleid ten aanzien van paracommercialisme

Voorstel : Vaststellen nota Dorpshuizen in Sint Anthonis, inclusief beleid ten aanzien van paracommercialisme Raadsvergadering : 15 september 2003 Agendapunt : 23. Voorstel : Vaststellen nota Dorpshuizen in Sint Anthonis, inclusief beleid ten aanzien van paracommercialisme Aan de Raad, In het coalitieprogramma

Nadere informatie

VERSLAG BELANGHEBBENDENSESSIE VBIJ IN AMSTERDAM

VERSLAG BELANGHEBBENDENSESSIE VBIJ IN AMSTERDAM VERSLAG BELANGHEBBENDENSESSIE VBIJ IN AMSTERDAM IN HET KADER VAN HET PROJECT DE MEERWAARDE VAN BIODIVERSITEIT 6 oktober 2011 Verslag belanghebbendensessie VBIJ in Almere in het kader van het project De

Nadere informatie

Even voorstellen: Werkgroep Holwerd aan Zee. -Hessel Hiddema Stichting Holwerd aan Zee Voorzitter dorpsbelang Akkerbouwer Holwerd

Even voorstellen: Werkgroep Holwerd aan Zee. -Hessel Hiddema Stichting Holwerd aan Zee Voorzitter dorpsbelang Akkerbouwer Holwerd Even voorstellen: De werkgroep Holwerd aan Zee -Hessel Hiddema Stichting Holwerd aan Zee Voorzitter dorpsbelang Akkerbouwer Holwerd -Theo Broersma Stichting Holwerd aan Zee Lid dorpsbelang NVWA Lid Plâttelandsprojecten

Nadere informatie

Speerpunt Ontwikkeling Havens

Speerpunt Ontwikkeling Havens Speerpunt Ontwikkeling Havens Dr. ir. Hadewych Verhaeghe Projectingenieur Afdeling Maritieme Toegang Departement Mobiliteit en Openbare Werken Ontwikkeling Havens haven van Zeebrugge en haven van Oostende

Nadere informatie

Campus Zeeland Investeren in economische structuurversterking in de Zuidwestelijke Delta

Campus Zeeland Investeren in economische structuurversterking in de Zuidwestelijke Delta Campus Zeeland Investeren in economische structuurversterking in de Zuidwestelijke Delta BZW Bijeenkomst Middelburg, 4 april 2017 Inhoudsopgave 1. Campus Zeeland 2. Bèta College 3. Kennis & Innovatie Netwerken

Nadere informatie

Nieuwsbrief Kustgenese 2.0

Nieuwsbrief Kustgenese 2.0 April 2017 Een kleine zandmotor in de buitendelta? Planning en producten Kustgenese 2.0 2016 2017 2018 2019 2020 Opstellen Onderzoeksprogramma Uitvoeren Onderzoeks- en monitoringsprogramma Doelen pilot

Nadere informatie

Kustgenese 2.0 Kennis voor een veilige kust

Kustgenese 2.0 Kennis voor een veilige kust Kustgenese 2.0 Kennis voor een veilige kust Kustgenese 2.0 Zandige kust Het klimaat verandert. De bodem daalt. Dat heeft gevolgen voor de manier waarop we omgaan met de Nederlandse kust. Om de veiligheid

Nadere informatie

Het Deltaprogramma. Nederland op orde: vandaag en morgen. Wim Kuijken / Bart Parmet. 7 december 2012 KNAG-Onderwijsdag

Het Deltaprogramma. Nederland op orde: vandaag en morgen. Wim Kuijken / Bart Parmet. 7 december 2012 KNAG-Onderwijsdag Het Deltaprogramma Nederland op orde: vandaag en morgen Wim Kuijken / Bart Parmet 7 december 2012 KNAG-Onderwijsdag Het Deltaprogramma Nationaal programma voor waterveiligheid en zoetwatervoorziening 2

Nadere informatie

Koersnotitie Specialisatie en profilering waddenzeehavens 25 november 2011

Koersnotitie Specialisatie en profilering waddenzeehavens 25 november 2011 Koersnotitie Specialisatie en profilering waddenzeehavens 25 november 2011 + +? + + i Inhoud Koers Specialisatie en profilering waddenzeehavens... 1 Sociaal Economisch Ontwikkelingsperspectief Waddengebied

Nadere informatie

Rijksstructuurvisie Grevelingen/Volkerak-Zoommeer. Workshops Bestuurlijke Beslisinformatie. Bijlage: Effecten van alternatieven per vraagstuk

Rijksstructuurvisie Grevelingen/Volkerak-Zoommeer. Workshops Bestuurlijke Beslisinformatie. Bijlage: Effecten van alternatieven per vraagstuk Rijksstructuurvisie Grevelingen/Volkerak-Zoommeer Workshops Bestuurlijke Beslisinformatie Bijlage: Effecten van alternatieven per vraagstuk Februari-April 2013 Effecten Grevelingen (aanpak waterkwaliteit)

Nadere informatie

Herstel estuariene dynamiek in gecompartimenteerde wateren

Herstel estuariene dynamiek in gecompartimenteerde wateren Herstel estuariene dynamiek in gecompartimenteerde wateren Inleiding door Arno Nolte (Deltares) Joost Stronkhorst (Hogeschool Zeeland, Deltares) Zoet-zoutplatform Beginnen vanuit mondiaal beeld http://www.delta-alliance.org/projects/comparative-assessment-of-the-vulnerability-and-resilience-of-deltas

Nadere informatie

Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Ministerie van Infrastructuur en Milieu Ministerie van Infrastructuur en Milieu > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag Algemene Rekenkamer Mevrouw drs. S.J. Stuiveling Postbus 20015 2500 EA Den Haag Datum ^3 noi^^thle^ 2LC>0 Betreft conceptrapport

Nadere informatie

Ontwerp-MER Waterkwaliteit Volkerak-Zoommeer

Ontwerp-MER Waterkwaliteit Volkerak-Zoommeer Ontwerp-MER Waterkwaliteit Volkerak-Zoommeer Portefeuillehouder: A. van den Berg Vergaderdatum: 2 maart 2010 Agendapunt: Beleidsveld: 150 Kenmerk D&H: 840252 Aard voorstel: Besluitvormend Kenmerk VV: Steller:

Nadere informatie

ONTWIKKEL EEN GEZAMENLIJKE VISIE OP HET DUURZAAM BODEMGEBRUIK. Bijeenkomst XXX dag-maand-jaar, Locatie

ONTWIKKEL EEN GEZAMENLIJKE VISIE OP HET DUURZAAM BODEMGEBRUIK. Bijeenkomst XXX dag-maand-jaar, Locatie ONTWIKKEL EEN GEZAMENLIJKE VISIE OP HET DUURZAAM BODEMGEBRUIK Bijeenkomst XXX dag-maand-jaar, Locatie OPZET VAN DE PRESENTATIE Bodemvisie Waarom? Doel Middel Ingrediënten SPRONG Wie, wat, waarom? Het proces

Nadere informatie

Maritieme zone Delfzijl een ruimtelijke visie. Marconi

Maritieme zone Delfzijl een ruimtelijke visie. Marconi Maritieme zone Delfzijl een ruimtelijke visie Marconi Ruimtelijke visie Maritieme zone Delfzijl Noodzaak gezamenlijke ruimtelijke visie Waterschappen, provincie, Rijkswaterstaat en de gemeente, onderkennen

Nadere informatie