Rotterdam Wereldwijd Internationale en Europese Activiteiten Jaarverslag 2012

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Rotterdam Wereldwijd Internationale en Europese Activiteiten Jaarverslag 2012"

Transcriptie

1 Rotterdam Wereldwijd Internationale en Europese Activiteiten Jaarverslag 2012

2 Voorwoord Rotterdam is een internationale stad, altijd al geweest. Dat komt natuurlijk door de gunstige ligging aan de rivier, de open verbinding met de Noordzee. Maar meer nog door de mentaliteit van de Rotterdammers en de Rotterdamse ondernemers. De haven is zo groot geworden omdat de mensen die hier wonen en werken openstaan voor andere culturen en over landsgrenzen heen kijken. Met een open blik op de toekomst en respect voor (potentiële) zakenpartners koerst het Rotterdamse bedrijfsleven op duurzame, economische groei. Net zoals landsgrenzen voor Rotterdammers niet van belang zijn, is een economische dip dat ook niet. Natuurlijk merken zij daar de gevolgen van. Maar het weerhoudt hen er niet van om vooruit te kijken. Als gemeentebestuur sluiten we aan bij de dynamiek die er heerst in de samenleving en in het bedrijfsleven, ook met onze internationale activiteiten. We zorgen er voor dat buitenlandse investeerders zich welkom voelen in onze stad en ondersteunen hen waar nodig. Maar we gaan ook actief op zoek naar potentiële zakenpartners. Regelmatig reis ik met een delegatie naar buitenlandse regio s waar kansen liggen. Kansen voor het bedrijfsleven, maar ook voor onderwijsinstituten of culturele instellingen. Dat neemt niet weg dat het goed is dat er kritisch gekeken wordt naar de kosten en baten van internationale en Europese activiteiten. Ook al zijn die lastig te becijferen, we kunnen wel transparant zijn over de doelen, activiteiten en resultaten. De gemeenteraad heeft in 2012 diverse malen vragen gesteld over de dienstreizen van het College. Uiteraard lichten we die graag toe, onder meer in de jaarlijkse rapportage bestuurlijke werkbezoeken. Maar meer nog zien we deze vragen als een aansporing om de internationale en Europese activiteiten in een bredere context en beleidskader te plaatsen. Voor Rotterdam zijn internationale activiteiten net zo belangrijk als de rivier die door deze stad loopt: een bron van bedrijvigheid voor allerlei bedrijven en instellingen in de stad. In dit jaarverslag leggen wij de verbinding tussen de activiteiten in 2012 en de positie en resultaten van Rotterdam als internationale en Europese stad en haven. Wij gaan graag met u in gesprek over de kansen voor Rotterdam. Ahmed Aboutaleb, Burgemeester van Rotterdam Of een buitenlands werkbezoek een goede investering is, is lastig in cijfers uit te drukken. Maar een ding is zeker: een goede deal sluit je niet per telefoon of mail. Zaken doe je met mensen die je vertrouwt en dat vertrouwen ontstaat alleen als je elkaar de hand schudt en recht in de ogen kijkt. Meestal wordt een Rotterdamse zakendelegatie met groot respect ontvangen. En waar wederzijds respect is, gaan deuren open die anders gesloten blijven. 1

3 Inleiding Mijlpalen en actiepunten Internationale relaties vereisen een lange adem. Bestuurlijke werkbezoeken staan vaak aan het begin van een traject, om deuren te openen. Of juist aan het eind, om afspraken te bezegelen. Voorafgaand aan bestuurlijke contacten en uiteraard opvolgend daaraan, bouwen vertegenwoordigers van Rotterdamse bedrijven, diensten en instellingen de contacten op en uit. Internationale werkbezoeken blijven meestal beperkt tot specifieke afspraken, ontmoetingen, vergaderingen of conferenties. De meeste werkzaamheden vinden vanzelfsprekend gewoon plaats op de thuisbasis, Rotterdam. Hier ontvangen we ook veel buitenlandse bezoekers en delegaties. Soms grote of belangrijke officiële bezoeken, vaker kleine groepen die naar Rotterdam komen om hier te vergaderen, handelen of onderhandelen. En om onze stad, haven en projecten te zien en ervaringen te horen. Rondom de wederzijdse bezoeken lopen de meeste contacten via telecommunicatie en netwerken, steeds vaker ook door middel van videoconferenties, webinars en online vergaderingen, sociale media en vooral . Resultaten De resultaten van het Internationale en Europese beleid variëren van nieuwe bedrijfsvestigingen en investeringen in Rotterdam, behoud of uitbreiding van bedrijvigheid tot handelscontracten voor Rotterdamse bedrijven. Ook het interesseren van bezoekers en organisatoren van evenementen voor Rotterdam kan leiden tot bestedingen waar de Rotterdamse economie van profiteert. De resultaten van het afgelopen jaar zijn beschreven in dit verslag, en samengevat in de Mijlpalen. In 2012 zijn onder meer afspraken gemaakt met bedrijven uit Rusland en Koeweit over grote investeringen in de Rotterdamse economie. Alleen al deze geplande investeringen van Summa van één miljard dollar en Kuwait Petroleum Europoort van één miljard euro betekenen enorme impulsen voor de economie van haven en stad. De kosten van het beleid vallen hierbij in het niet. Maar ook de zeeschepen en binnenvaartschepen die jaarlijks Rotterdam aandoen, de 28 nieuwe buitenlandse bedrijven die in 2012 Rotterdam kozen om te investeren, en de honderdduizenden buitenlanders die Rotterdam bezochten, betekenen evenzoveel economische injecties in onze haven en stad. Rotterdam partners Publieke inspanningen kunnen zo leiden tot private economische activiteiten en andersom versterken private inspanningen de regionale economie. Het wederzijds belang en profijt heeft afgelopen jaar geleid tot het voornemen in 2013 nauwer te gaan samenwerken bij internationale marketing en acquisitie in Rotterdam Partners. In 2012 is de aanzet gegeven voor nauwere samenwerking tussen gemeente, bedrijfsleven en instellingen. De gemeente wil graag samenwerken met het bedrijfsleven en de instellingen om elkaars internationale en Europese inspanningen te versterken. Beleidskader en verantwoording Het Rotterdamse internationale en Europese beleid kent een lange traditie. Rotterdamse bestuurders van stad en haven zijn van oudsher internationaal ingesteld. Het overzicht van bestuurlijke internationale reizen wordt echter pas tien jaar bijgehouden en jaarlijks aangeboden aan de gemeenteraad. Die overzichten laten zien dat het aantal bestuurlijke werkbezoeken tamelijk constant blijft, gemiddeld zelfs iets is afgenomen. Vijf jaar geleden is het beleidskader, het Programma voor Internationale en Europese Activiteiten vastgesteld, onder de titel Rotterdam Wereldstad: vaste koers, nieuwe ambities. Daarin worden de gemeenschappelijke inspanningen gefocust op economie en prioritaire landen. Sindsdien wordt jaarlijks een jaarverslag uitgebracht waarin uitgebreid wordt ingegaan op zowel de activiteiten als de resultaten van de internationale en Europese activiteiten. Sinds vorig jaar worden in het jaarverslag naast Mijlpalen ook Actiepunten voor de komende periode opgenomen. Dit publieksjaarverslag is inmiddels het vierde. Met dit jaarverslag leggen wij niet alleen verantwoording af, maar willen wij ook meer inzicht geven in de internationale en Europese activiteiten van Rotterdam om zo de effectiviteit en efficiency van onze inspanningen en die van onze partners verder te versterken. De resultaten van het internationale en Europese beleid in 2012 zijn beschreven in dit verslag en samengevat in de Mijlpalen. In het vorige jaarverslag is bij iedere mijlpaal een actiepunt aangegeven voor de lopende en komende periode van 2012 tot De 30 Actiepunten zijn in verschillende stadia van uitvoering. De meeste liggen op schema. Per onderwerp is met een groene balk aangegeven hoe ver het actiepunt was gerealiseerd op 31 december Economie en haven Havenontwikkeling De grote groei van havens in Azië en de schaalvergroting in de scheepvaart versterken de positie van Rotterdam als eerste haven van Europa. Het aantal schepen dat de haven van Rotterdam aandoet neemt af, maar het volume neemt toe. Met de opening van de Maasvlakte 2 kan Rotterdam de steeds groter wordende schepen accommoderen en daardoor de eigen positie consolideren en versterken. Ondanks de afname van het aantal schepen nam de overslag in 2012 toe met 1,7 procent naar 442 miljoen ton. De OESO onderzocht in 2012 de relatie tussen haven en stad, de resultaten worden in 2013 gepubliceerd. 1. Rotterdam wordt in 2012 vergeleken met andere Europese havensteden om een beter beeld te krijgen van de relatie tussen haven en stad. In 2013 wordt een internationale conferentie georganiseerd over de relatie haven-stad en de mogelijkheden daarvan voor de economische groei van stad en regio. Stedelijk beleid De gemeente en de Erasmus Universiteit Rotterdam hebben in 2011 het initiatief genomen voor een internationaal vergelijkend onderzoek naar de ontwikkeling van het Europees stedelijk beleid en de ervaringen met stedelijk beleid van Antwerpen, Barcelona, Budapest, Dortmund, Dublin, Helsinki, Manchester en Rotterdam. Euricur, het European Institute for Comparative Urban Research uit Rotterdam, heeft de eerste fase van het onderzoek eind 2012 afgerond. 2. De resultaten van de vergelijking van ontwikkeling en strategie van Europese steden worden voorjaar 2013 gepresenteerd op een bijeenkomst in Rotterdam. Deze Europese stedenvergelijking wordt in 2013 uitgebreid met andere mondiale steden. Voorjaar 2014 worden deze resultaten besproken op een internationale conferentie ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van de Erasmus Universiteit Rotterdam en het 25-jarig bestaan van Euricur. Acquisitie Rotterdam blijft in trek bij internationale bedrijven. In 2012 hebben 28 internationale bedrijven voor Rotterdam gekozen na bemiddeling van de Rotterdam Investment Agency. De ondernemingen verwachten binnen drie jaar bijna 1900 arbeidsplaatsen in Rotterdam te creëren en zo n 193 miljoen euro te investeren. Shell en Unilever besloten in 2012 een belangrijk deel van hun activiteiten naar Rotterdam terug te verplaatsen. 3. De ambitie van de Rotterdam Investment Agency om de komende jaren een groeiend aantal investeringen naar Rotterdam te halen blijft ondanks de economische crisis gehandhaafd. Bedrijfsleven In 2012 is de aanzet gegeven voor nauwere samenwerking tussen gemeente, bedrijfsleven en instel- lingen bij internationale marketing en acquisitie in Rotterdam Partners. De gemeente wil graag samenwerken met het bedrijfsleven en de instellingen om elkaars internationale en Europese inspanningen te versterken. 4. Het voorstel voor publiek-private samenwerking bij de marketing en acquisitie van Rotterdam als Rotterdam Partners NV wordt najaar 2012 uitgewerkt. De rol van het bedrijfsleven bij het voorbereiden van de bestuurlijke reisagenda en het faciliteren van de uitgaande economische activiteiten, zoals export en internationalisering van het Rotterdamse bedrijfsleven, wordt hierdoor versterkt. Metropoolregio In 2012 presenteerde Rotterdam zich op de vastgoedbeurs in München samen met de gemeente Den Haag en Science Port Nederland als Metropoolregio. Het ministerie van Economische Zaken, de provincie Zuid-Holland, de gemeenten Rotterdam, Den Haag, Delft, Leiden, Dordrecht en de Zuid-Hollandse universiteiten en medische centra hebben in 2012 afgesproken om een Regionale Ontwikkelingsmaatschappij (ROM) Zuidvleugel op te richten om de gemeenschappelijke opgaven op het gebied van ontwikkeling & innovatie, marketing & acquisitie en financiering & participatie aan te pakken. 5. Eind 2012 wordt een voorstel gedaan voor een Regionale Ontwikkelings Maatschappij (ROM) om het bedrijfsleven te betrekken bij het stimuleren van innovatieve investeringen met behulp van een participatiefonds, projecten, marketing en acquisitie op vastgestelde speerpuntsectoren. Er wordt nader bezien of de samenwerking bij de ontvangst van nieuwe 2 3

4 bedrijven en nieuwe werknemers nog meer kan worden afgestemd op de toenemende regionalisering en een groter woon-werkgebied. Overheid Internationale missies zijn een effectief instrument om de handel te bevorderen en investeringsstromen op gang te brengen. De belangrijke internationale bestuurlijke reizen van Rotterdam staan sinds 2011 ook op de strategische reisagenda van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Bestuurders van gemeenten en provincies kunnen daardoor mede als boegbeeld optreden en deuren openen voor de BV Nederland in het buitenland. In de Rotterdamse internationale missies wordt zoveel mogelijk aangehaakt op het door het Rijk geformuleerde topsectorenbeleid. 6. De samenwerking met het Rijk, de buitenlandse posten, de Dutch Trade Board, de andere grote gemeenten en de provincies bij de organisatie en afstemming van bestuurlijke internationale reizen wordt gecontinueerd en waar mogelijk wordt samen opgetrokken. Prioritaire landen Duitsland en de BRICT-landen Naast de prioritaire landen Duitsland, Brazilië, China, Rusland, India, Turkije, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, blijft Rotterdam alert op nieuwe kansen. Voor de positie van Rotterdam als energiehaven liggen er, naast Rusland, kansen in de Golfregio, mogelijk ook in de Kaukasische republieken. De uitbreiding van het Panamakanaal kan belangrijke gevolgen hebben voor de wereldwijde logistiek en handel. In het voorjaar van 2012 bezocht wethouder Baljeu de Golfregio, in het najaar burgemeester Aboutaleb, om te spreken met overheden, havens, havengerelateerde bedrijven en olie- en energiebedrijven, onder meer over een mogelijke investering van één miljard euro in de Kuwait Petroleum Europoort raffinaderij. 7. De prioriteit in de internationale economische contacten blijft bij de D-BRICT-landen, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. De ontwikkelingen in andere landen worden nauwlettend gevolgd en nieuwe kansen worden onderzocht. Bij de voorbereiding van de economische bestuurlijke werkbezoeken wordt voortaan vooraf een analyse gemaakt van de mogelijke belangen van het regionale bedrijfsleven en hoe dit nog verder betrokken kan worden bij het internationale beleid en de delegatiereizen. Duitsland De Rotterdamse regio is de vestigingsplaats voor meer dan 180 bedrijven van Duitse origine. Daarnaast zijn Duitse beleggers belangrijke investeerders in vastgoed in Rotterdam, vooral in de kantorenmarkt. Begin 2012 bood de gemeente Rotterdam Duitse ondernemers, die gevestigd zijn in Rotterdam, een netwerklunch aan in de Burgerzaal. In het voorjaar sprak wethouder Baljeu op de rederslunch in Hamburg, in het najaar bracht de Raadscommissie Economie, Haven, Milieu en Vervoer een studiebezoek aan Hamburg. Het accent in de contacten met Duitsland ligt op NordRhein Westfalen en een aantal voor Rotterdam belangrijke steden, zoals Berlijn, Hamburg en München. 8. Eind 2012 wordt de Duitslandstrategie geactualiseerd in nauw overleg met het bedrijfsleven, waarbij een methodiek wordt ontwikkeld om de ervaringen en inbreng van de netwerkpartners en het internationale bedrijfsleven te gebruiken om tot een zo effectief mogelijke aanpak te komen. Brazilië De Braziliaanse regering heeft een groot investeringsprogramma opgezet onder meer voor de aanleg van havens en vliegvelden. De verantwoordelijke minister Hoffmann bezocht in augustus de haven van Rotterdam. Het Havenbedrijf Rotterdam opende in 2012 een kantoor in São Paulo en is nauw betrokken bij de ontwikkeling van de nieuwe haven Porto Central. Het Rotterdam Climate Initiative (RCI) bezocht in mei Brazilië om samenwerking op het gebied van biomassa te onderzoeken. In het voorjaar werd in de Burgerzaal een Brazil Network Day georganiseerd voor het Braziliaans-Nederlandse bedrijfsleven. 9. De contacten met Braziliaanse steden en bedrijven worden in 2012 en 2013 voortgezet, mede met oog op de kansen die het WK voetbal in 2014 bieden. Daarnaast worden de economische kansen van andere Latijns-Amerikaanse landen, zoals Panama, onderzocht. China China is in 2012 het grootste handelsland van de wereld geworden. China heeft grote belangen in de Rotterdamse haven en is een grote investeerder in de Tweede Maasvlakte. Een Rotterdamse delegatie van maritieme- en logistieke bedrijven, kennisinstellingen, politie en veiligheid bracht begin september een bezoek aan Beijing en Shanghai. In Beijing werd onder meer gesproken over het belang van investeringen in ultra-large containerships voor de functie van de haven van Rotterdam. In zusterstad Shanghai is onder meer een business event georganiseerd ter gelegenheid van de opening van de gezamenlijke tentoonstelling van de maritieme musea van Rotterdam en China. 10. De komende jaren wordt de duurzame samenwerking tussen Rotterdam en Shanghai herbevestigd, waarbij culturele samenwerking tussen de maritieme musea in 2012 en een tournee van het Rotterdams Philharmonisch Orkest in 2013 de handel en economische samenwerking ondersteunen. Het Memorandum of Understanding tussen Shanghai en Rotterdam wordt in 2013 vernieuwd. Rusland Rusland is rijk aan grondstoffen en energie maar exporteert weinig consumentenproducten. Rotterdam is de belangrijkste haven voor de Russische export van grondstoffen. De toetreding van Rusland tot de Wereldhandelsorganisatie (WTO) biedt Rotterdam veel kansen. In het voorjaar bracht burgemeester Aboutaleb een werkbezoek aan Moskou, in het najaar wethouder Baljeu aan Moskou en St. Petersburg. Ze spraken onder meer met huidige en mogelijk nieuwe investeerders in de Rotterdamse haven. Wethouder Kriens nam in St. Petersburg deel aan de Healthy Cities conferentie en sprak in het Politician s panel. 11. Het bilaterale Rusland-Nederland jaar dat in 2013 plaats vindt wordt gebruikt om de economische en culturele banden tussen beide landen aan te halen. Gedurende dit jaar worden activiteiten op cultureel en economisch gebied georganiseerd om de relatie met de voor Rotterdam belangrijke steden St. Petersburg en Moskou te versterken. Daarnaast wordt nagegaan welke kansen er voor de energiesector liggen in de Kaukasische republieken en de Golfregio. India India heeft zich de afgelopen decennia snel ontwikkeld tot de grootste democratie en de negende economie van de wereld. Technologie en wetenschap spelen een belangrijke rol in de economie. De contacten die de afgelopen jaren tijdens werkbezoeken zijn gelegd leiden nog steeds tot vervolgactiviteiten. Bij de samenwerking op het gebied van stedelijke ontwikkeling en wetenschap zijn in Rotterdam onder meer de universiteit en het Nederlands Architectuurinstituut (NAi) betrokken. In 2012 bezochten verschillende Indiase delegaties van overheid, onderwijs en onderzoek Rotterdam. 12. In de komende jaren zullen de betrekkingen met India verder geïntensiveerd worden, zowel op het gebied van handel, onderwijs, innovatie als stedelijke ontwikkeling, waarbij naast de contacten met Mumbai ook de mogelijkheden van contacten met andere steden worden onderzocht. Turkije 2012 stond in het teken van 400 jaar diplomatieke betrekkingen tussen Turkije en Nederland. In Rotterdam begon het vieringsjaar met de uitreiking van de Turkey Trade Award in het stadhuis. Rotterdam was gaststad voor de grote bedrijvendelegatie die meereisde met President Gül en voor diverse andere inkomende Turkse werkbezoeken. Burgemeesters Aboutaleb en Van der Laan leidden een grote Nederlandse bedrijvendelegatie naar Turkije. De nationale slotbijeenkomst van het Nederland- Turkije jaar vond plaats in de Burgerzaal, waar Burgemeester Topbas van Istanbul, vicepremier Babacan van Turkije en Prinses Máxima spraken. 13. Rotterdam neemt een prominente plaats in in de vieringen van de 400-jarige betrekkingen tussen Nederland en Turkije in De samenwerking met Istanbul zal zowel op economisch als cultureel gebied verstevigd worden. Thema s en stedenbanden Waterdiplomatie De Rotterdamse klimaataanpak en projecten als de Groene Daken, de Drijvende Bollen, het Benthemplein en de ondergrondse waterberging, trekken belangstelling vanuit de hele wereld. Naast bescherming en bereikbaarheid voor stad en regio levert dat economische kansen en internationale profilering op voor Rotterdam. Wereldwijd werken negen grote deltasteden samen in het Rotterdamse initiatief Connecting Delta Cities (CDC) om zich voor te bereiden op de gevolgen van klimaatverandering. In 2012 is Rotterdam onder meer gevraagd São Paulo en New York te adviseren, terwijl het eerste product van de samenwerking met Ho Chi Minh City, de Climate Atlas, werd opgeleverd tijdens een werkbezoek van burgemeester Aboutaleb. 14. Het lopende samenwerkingsproject met Ho Chi Minh City wordt in 2013 afgerond en geëvalueerd en mogelijkheden voor vervolgstappen worden verkend. De samenwerkingsovereenkomst met Jakarta wordt in 2013 hernieuwd. De contacten met andere deltasteden en het netwerk CDC worden verder benut om samen met Rijk, bedrijfsleven en kennisinstituten de kennis en ervaring op het gebied van klimaatadaptatie, watermanagement en -veiligheid te ontwikkelen en kansen voor het bedrijfsleven verder te benutten. Internationale culturele promotie 400 jaar Turks-Nederlandse betrekkingen vormden de aanleiding voor veel culturele en maatschappelijke evenementen in 2012, zoals het muziekfestival Turkey Now in De Doelen en een uitwisseling tussen Boijmans van Beuningen en Istanbul Modern. De Internationale 4 5

5 Architectuur Biënnale Rotterdam (IABR) organiseerde onder de titel Making City tentoonstellingen en projecten in Nederland, Brazilië en Turkije. Nog voordat het Turkijejaar 2012 werd afgesloten, opende het Rotterdams Philharmonisch Orkest het Ruslandjaar 2013 voor Russische en Rotterdamse gasten. Het orkest heeft in 2012 internationale optredens gegeven in Toulouse, Ljubljana en in en nabij Wenen. In Wenen organiseerden bedrijfsleven en sponsoren een netwerkbijeenkomst waaraan wethouder Baljeu deelnam. 15. De internationale optredens van het Rotterdams Philharmonisch Orkest in Japan, China en Rusland in 2013 worden aangegrepen om de contacten met overheid en bedrijfsleven in die landen te versterken. Rotterdams internationale partners worden betrokken bij de 6e Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam in Internationale lobby sportevenementen De Olympische en Paralympische Spelen in Londen waren een goede gelegenheid om de contacten met nationale en internationale sportbonden te versterken en Rotterdam te presenteren als locatie voor grote sportevenementen. Rotterdam Topsport en partners spannen zich in om nieuwe sportevenementen binnen te halen. In 2012 zijn alle evenementen waarvoor Rotterdam zich kandidaat heeft gesteld, ook daadwerkelijk toegewezen: het EK Boksen junioren 2013, de Hockey World League 2013, het EK Volleybal dames 2015, het WK Beachvolleybal 2015 en het WK Roeien junioren en senioren In 2012 werd ook de eerste editie van de World Ports Classic georganiseerd, een wielerkoers van Rotterdam naar Antwerpen en terug. 16. Rotterdam organiseert en host structureel nationale en internationale bijeenkomsten, ontvangt internationale delegaties op het gebied van sport en bewegen. Er wordt onder meer op ingezet om de Jeugd Olympische Spelen in 2018 naar Rotterdam te halen. Antwerpen De ontwikkeling van de Vlaams- Nederlandse Delta (VND) en de samenwerking tussen Antwerpen en Rotterdam is een belangrijk onderwerp in de Havenvisie. Voorafgaand aan de wielerwedstrijd Rotterdam- Antwerpen-Rotterdam organiseerden de Rabobank en het Havenbedrijf de conferentie What makes the world go round; pathways to a circular economy in de Doelen. In het voorjaar bracht het college van burgemeester en wethouders van Rotterdam een werkbezoek aan Antwerpen. Naast Antwerpen zijn er ook regelmatig contacten met Gent, Luik en Brussel. 17. De zusterstadrelatie en gezamenlijke activiteiten zoals de wielerkoers Rotterdam-Antwerpen, worden de komende jaren benut ter versterking van de bestuurlijke contacten met Antwerpen en de samenwerking in de tussenliggende regio. Stedelijke ontwikkeling De beurzen van Cannes en München zijn belangrijke ontmoetingsplaatsen voor projectontwikkelaars en investeerders in stedelijke ontwikkeling. Rotterdam presenteert zich jaarlijks op deze beurzen als stad en regio met een aantrekkelijk vestigings- en investeringsklimaat. In 2012 werd vooral ingezet op het interesseren van beleggers en investeerders in de grote stedelijke ontwikkelingsprojecten Rotterdam Central District, Hart van Zuid en Stadshavens. 18. Rotterdam neemt deel aan vastgoedbeurzen in Cannes en München om investeerders te interesseren in de grote stedelijke ontwikkelingsprojecten. Europese Unie EU-lobbystrategie Slimme, groene en sociale groei is de Europese doelstelling om de economische crisis te bestrijden. Rotterdam sluit daar in haar Europese activiteiten op aan met drie brede thema s: regionale en stedelijke economie, energietransitie, klimaat en innovatie en arbeidsmarkt en onderwijs. Rotterdamse bestuurders namen deel aan diverse evenementen en gesprekken in Brussel ter ondersteuning van de lobby en positionering van Rotterdam voor de toekomstige structuurfondsen, stedelijke mobiliteit, havenbeleid, smart cities, CCS (opvang en opslag van CO 2 ), integratie- en innovatiefondsen, arbeidsmigratie en veiligheid. Andersom bezochten diverse Europees commissarissen en Europarlementariërs Rotterdam. Over de voortgang wordt regelmatig gerapporteerd in het memo Brussel. 19. De strategische agenda voor de EU-lobby wordt geactualiseerd en aangehaakt aan de nieuwe clusters en de samenhang met de Haagse lobby wordt versterkt. Regionale en stedelijke economie Rotterdam werkt samen met de vier grote steden (G4) en de vier Randstadprovincies (P4) in de lobby voor de toekomstige structuurfondsen, als vervolg op het programma Kansen voor West. De structuurfondsmiddelen in de periode moeten voornamelijk worden ingezet voor het stimuleren van innovatie en een koolstofarme economie. De partners in Kansen voor West hebben in 2012 gewerkt aan een nieuw Operationeel Programma voor de periode en aan een Slimme Specialisatie Strategie (S3), om een optimale inzet en afstemming van de Europese en nationale middelen (topsectorenbeleid) voor innovatie te bewerkstelligen. 20. Voor de Europees begrotingsperiode zet Rotterdam in op continuering van de aandacht voor stedelijke, Rotterdamse prioriteiten in de Europese structuurfondsenprogramma s en continuering van Kansen voor West na 2014 als goed voorbeeld. Energietransitie & klimaat en innovatie Rotterdam is actief in verschillende Europese projecten en netwerken, waaronder ICLEI, de International Council for Local Environmental Initiatives. Wethouder Van Huffelen werd in 2012 gekozen in het bestuur van ICLEI, waarvoor ze deelnam aan vergaderingen in Brussel, Freiburg en Seoul. Dit biedt extra mogelijkheden en ingangen om de belangen van Rotterdam in Europees beleid en internationale projecten te behartigen. De Europese Commissie koos in 2012, het Europees jaar van het water, Rotterdam tot Europese voorbeeldstad voor klimaatadaptatie. 21. In 2012 heeft de Europese Commissie het thema water tot prioriteit bestempeld en in 2013 luchtkwaliteit. Rotterdam grijpt deze themajaren aan om tijdens evenementen als de open days, green week en de energy week de best practices van de stad ten toon te stellen. Arbeidsmarkt en onderwijs 2012 was ook het Europees Jaar van actief ouder worden en solidariteit tussen de generaties. Rotterdam was onder meer gastheer voor Youth on the Move, een campagne van de Europese Commissie om jongeren kennis te laten maken met de Europese mogelijkheden op het gebied van werk, training en opleidingen. Het Europese migratieen integratiebeleid was het onderwerp van enkele internationale conferenties en uitwisselingen in Rotterdam. De buitenlandse gasten gaven aan dat de combinatie van aansprekende voorbeeldprojecten en de integrale aanpak zoals in het Nationaal Programma Zuid, Rotterdam een goede uitgangspositie geven in de Europese subsidieprogramma s. 22. Rotterdam wil samen met Rotterdamse instellingen en bedrijven en samen met andere steden gebruik maken van Europese subsidieprogramma s om Rotterdams talent te stimuleren verder te ontwikkelen en te internationaliseren, met name voor kansrijke voorbeeldprojecten en voor de integrale aanpak, zoals in het Nationaal Programma Zuid. EU-arbeidsmigranten De toetreding van Bulgarije en Roemenië tot de Europese Unie en het vrij verkeer van personen betekenen een nieuwe instroom van EU-arbeidsmigranten in de grote Europese steden. Om zich te oriënteren op de achtergrond van de groeiende groep arbeidsmigranten in onze regio bracht burgemeester Aboutaleb in oktober een kort studiebezoek aan Sofia in Bulgarije. De kansen, problemen en oplossingen die migratie en integratie meebrengen heeft hij aan de orde gesteld in verschillende bijeenkomsten met vertegenwoordigers van de Europese instellingen, nationale overheden en andere grote steden. 23. Om tot oplossingen te komen voor de huisvestingsproblematiek en participatie van EU-arbeidsmigranten, zal Rotterdam de komende jaren inzetten om in de EU gemeenschappelijk beleid te formuleren en meer oog te krijgen voor de sociale gevolgen van migratie voor ontvangst- en vertreklanden. Veiligheid Rotterdam is in 2012 gevraagd toe te treden tot het dagelijks bestuur van het European Forum for Urban Security (EFUS). Burgemeester Aboutaleb sprak op de jaarvergadering in Parijs over de toekomst van het veiligheidsbeleid in Europa. Rotterdam participeert onder meer in samenwerkingsprojecten op het gebied van extreem drinkgedrag en veiligheidsindices, die EFUS met Europese subsidie organiseert. Gemeente, politie en veiligheidsregio overleggen regelmatig over de internationale contacten en EU-dossiers op het gebied van veiligheid. 24. De gemeente, het politiekorps en de veiligheidsregio monitoren gezamenlijk de Europese activiteiten en het toekomstig beleid van de Europese Unie op het gebied van veiligheid en recht en toetsen die aan de gezamenlijke prioriteiten. Europese netwerken Rotterdam is lid van tientallen Europese netwerken, een nuttige en efficiënte manier om kennis uit te wisselen en de Brusselse ontwikkelingen te volgen en afhankelijk van het belang daar in meerdere of mindere mate aan bij te dragen. In 2012 is Rotterdam (Sport en Recreatie) lid geworden van Cities for Sports. Vanwege het belang van het Europese duurzaamheids- en veiligheidsbeleid zijn de Rotterdamse activiteiten in de netwerken ICLEI en EFUS geïntensiveerd en is Rotterdam toegetreden tot de besturen van deze netwerken. 6 7

6 Internationale trends 25. Rotterdam investeert in Europese samenwerking en coalities om kennis uit te wisselen, subsidie te verwerven en Europees beleid te volgen en beïnvloeden. Subsidies en projecten Rotterdam profiteert van verschillende Europese subsidieregelingen en heeft tientallen lopende subsidieprojecten. Nu de Europese begrotingsperiode afloopt, worden naar verhouding niet zoveel nieuwe aanvragen goedgekeurd. De meeste energie gaat naar het afronden van lopende projecten en het voorbereiden op de nieuwe begrotingsen subsidieperiode Toch zijn er ook in 2012 nog een tiental nieuwe aanvragen voor Europese subsidie gehonoreerd, ter waarde van bij elkaar circa drie miljoen euro. 26. In 2013 organiseert Rotterdam voor de meest interessante sectoren in de stad strategische partnerschappen met kennisinstituten en bedrijven in binnen- en buitenland om optimaal gebruik te kunnen maken van de Europese onderzoeks- en ontwikkelingsgelden (Horizon 2020) voor de periode Communicatie en organisatie Evenementen Het aantal bezoekers aan Rotterdam is in 2012 opnieuw gestegen, met name musea en evenementen trokken meer bezoekers. Het aantal hotelgasten en -overnachtingen steeg eveneens. De meeste buitenlandse gasten kwamen uit de buurlanden: het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en België. Ook het aantal passagiers dat reisde via Rotterdam The Hague Airport is toegenomen. De effecten van evenementen op de lokale economische ontwikkeling in Dublin, Helsinki, Incheon, Shanghai en Rotterdam zijn onderzocht. 27. Ter versterking van het internationaal profiel van Rotterdam ondersteunt het Rotterdams evenementenbeleid festivals en evenementen die binnen hun segment behoren tot de top 3 van Europa. Jaarlijks worden de iconen benoemd die daaraan (in potentie) voldoen. In 2012 worden de effecten van het evenementenbeleid vergeleken met die van andere Europese steden. Communicatie Rotterdam Wereldwijd wordt vanaf begin 2012 digitaal uitgegeven en is in 2012 vijf keer verschenen. De digitale nieuwsbrief verschijnt eens per tien weken en bevat naast circa vier nieuwsberichten ook een kalender met internationale activiteiten van en in Rotterdam. Het Jaarverslag 2011: Internationale en Europese Activiteiten Vaste koers, nieuwe acties, is zowel digitaal als in papieren versie verschenen. 28. De komende jaren zal meer inzet gepleegd worden op het profileren van de Rotterdamse best practices via projectbeschrijvingen in de eigen media en het presenteren in internationale fora. Vanaf 2012 wordt de nieuwsbrief Rotterdam Wereldwijd digitaal uitgebracht. Het jaarverslag komt zowel in digitale als gedrukte vorm beschikbaar. Opleiding De gemeente organiseerde in samenwerking met het Instituut Clingendael in 2012 twee netwerkbijeenkomsten voor internationaal actieve medewerkers van de gemeente Rotterdam en andere betrokken organisaties, met als thema s de EU en de buurlanden en de verandering van de Nederlandse positie in de wereld en het buitenlandse beleid van Nederland. In het voor- en najaar organiseerde het G4-kantoor in Brussel een ééndaagse Europacursus voor ambtenaren uit de G4 steden. Voor een breder publiek werden in 2012 voor de tweede keer de Europa Kijkdagen georganiseerd. 29. Ter ondersteuning van de internationale functie worden in 2013 twee netwerkbijeenkomsten en twee masterclass modules van een dag georganiseerd, alsmede in G4-verband twee keer een Europacursus in Brussel. Inkomende werkbezoeken De gemeente Rotterdam onderhoudt goede contacten met de buitenlandse ambassadeurs en consuls (Union des Consuls) in Rotterdam. In het najaar werd een ambassadeursdag gehouden in de Burgerzaal. Naast inkomende werkbezoeken uit de prioritaire landen ontving Rotterdam in 2012 bestuurders en delegaties uit alle windstreken. Alleen al op het gebied van duurzaamheid en watermanagement bezochten in 2012 twintig delegaties Rotterdam. 30. De inkomende werkbezoeken van delegaties en netwerken worden naar land en thema geïnventariseerd en de programma s afgestemd met de stedelijke partners om de internationale contacten in te zetten voor Rotterdamse prioriteiten en de Rotterdamse aanpak en ervaringen breed te presenteren. De economische krachtsverhoudingen in de wereld veranderen. De opkomende economieën groeien door, ook de Verenigde Staten groeien weer. Europa heeft echter moeite om de crisis te boven te komen. Nederland is schakelpunt tussen de mondiale groei en Europese stilstand. De haven van Rotterdam zakte in 2012 op de wereldranglijst naar de elfde plaats, maar versterkte haar Europese positie. Nederland blijft sterk afhankelijk van de traditionele handelspartners in Europa. Investeringen in de Maasvlakte en de Metropoolregio moeten de positie van de regio versterken. Rotterdam moet haar positie als schakelpunt tussen de doorgroeiende wereldhandel en het stagnerende Europa handhaven en versterken door te anticiperen op verdere schaalvergroting en circulaire economie. Internationale en Europese contacten en samenwerking zijn daarvoor een noodzakelijke voorwaarde. Wereldhandel De wereld verandert. De wereldhandel verandert mee. Wereldhandelsstromen zijn een goede graadmeter voor veranderingen in de economische groei en verhoudingen. Als wereldhavenstad ervaart Rotterdam het economische tij als een van de eersten. In 2012 heeft China de Verenigde Staten ingehaald als grootste handelsland van de wereld. Dat illustreert de enorme opkomst van de BRIC-landen Brazilië, Rusland, India en China en de Aziatische tijgers Hong Kong, Singapore, Taiwan en Zuid-Korea. Ondanks de enorme groeicijfers van vooral de Chinese en Aziatische economie en export is de economie van de Verenigde Staten echter nog steeds twee keer zo groot als de Chinese. Bij elkaar opgeteld blijven de West-Europese landen echter nog steeds het grootste economische blok. De Europese Unie is de grootste exporteur én de grootste importeur ter wereld, is verantwoordelijk voor bijna éénvijfde van de wereldhandel. Het Europese samenwerkingsmodel leidt wel tot onderschatting van het belang van de Europese economie. In de meeste statistieken torenen de Verenigde Staten en China boven de grote Europese landen uit. Maar zodra de Europese samenwerking in de statistieken tot uitdrukking wordt gebracht staat de Europese economie steevast bovenaan. De Europese Unie onderhandelt met de Verenigde Staten over een vrijhandelsakkoord, waardoor volgens een impactstudie 1 de Europese export met 28 procent kan toenemen. Dat kan een winst van 187 miljard euro per jaar opleveren, overeenkomend met een stijging van het beschikbare inkomen van een vierkoppig gezin met gemiddeld 545 euro per jaar. Economische toppers en buurlanden In de verschillende wereldranglijsten van de Verenigde Naties, het Internationaal Monetair Fonds, de Wereldbank en de CIA is het Bruto Nationaal Product van de Europese Unie hoger dan dat van de Verenigde Staten en China. Als alleen naar landen wordt gekeken staan de Verenigde Staten, China en Japan aan de top, in de top tien gevolgd door de andere BRIC-landen Brazilië, Rusland en India en de belangrijkste grote Europese economieën van Duitsland, Frankrijk, Engeland en Italië. Nederland komt als klein land op een eervolle zeventiende dan wel achttiende plaats. En met België voorin de twintig behoren alle buurlanden van Nederland tot de grootste economieën van Europa en de wereld. Als naar het inkomen per hoofd van de bevolking wordt gekeken, hebben de opkomende economieën nog een slag te maken. De wereldtop wordt dan nog steeds geleid door de westerse landen, enkele oliestaten en Aziatische hot spots Hong Kong, Macau en Singapore. Nederland scoort dan rond de tiende plaats. Worden welzijnselementen als levensverwachting, -standaard, -kwaliteit en onderwijs meegerekend, zoals in de Human Development Index van de Verenigde Naties, dan komt Nederland wereldwijd op de derde plaats. Niet slecht voor zo n klein landje. 1. Centre for Economic Policy Research: Reducing Transatlantic Barriers to Trade and Investment: An Economic Assessment, maart

7 Nederland distributieland Nederland is het meest internationaal verbonden land van de wereld, maar blijft tegelijk sterk afhankelijk van de traditionele handelspartners in Europa. Volgens de Global Connectedness Index van DHL 2 is Nederland het meest geglobaliseerde land. Gemeten naar handelsstromen, kapitaal, informatie en mensen, was Nederland in 2011 net als in 2010, het meest internationaal verbonden land ter wereld. Het volume van de Nederlandse export was in 2011 ruim 16 procent groter dan vijf jaar eerder. Voor landen als China en Polen was deze groei echter vele malen groter (ruim 65 respectievelijk bijna 30 procent). De Nederlandse export is ook sterk geconcentreerd: ruim 60 procent gaat naar vijf landen: Duitsland (25,8 procent), België (13,9 procent), Frankrijk (9,2 procent), Verenigd Koninkrijk (7,5 procent) en Italië (4,7 procent). Deze sterke concentratie van de Nederlandse export heeft voor een deel te maken met de belangrijke rol die wederuitvoer in de totale Nederlandse uitvoer speelt. De Nederlandse export is met deze verdeling veel geconcentreerder dan de export van veel andere EU-landen. De Nederlandse import is juist minder geconcentreerd dan de gemiddelde Europese import. Nederland is een typisch doorvoerland, dat voor de omringende landen goederen invoert uit de hele wereld. De haven van Rotterdam speelt hier een cruciale rol in. Verschuivingen Terwijl de opkomende economieën na enige stagnatie weer doorgroeien en ook de economie van de Verenigde Staten weer groeit heeft de Europese economie nog steeds moeite te herstellen van de financiële crisis. De uitbraak van de kredietcrisis in 2008 en de daaropvolgende Europese schuldencrisis tonen dat er grote macro-economische onevenwichtigheden bestaan binnen Europa. Maar ook de grote Europese landen zakken langzaam op de economische wereldranglijsten. Dat het aandeel van de West-Europese landen in de wereldhandel kleiner wordt, komt voor een groot deel door de groei van opkomende economieën als die van China, India, Brazilië en Rusland, maar ook binnen de Europese Unie groeien de Oost-Europese landen harder dan die in West-Europa. Buiten Europa worden de BRIC-landen op de voet gevolgd door de Next Eleven als volgende groep mogelijk snelgroeiende landen: Bangladesh, Egypte, de Filipijnen, Indonesië, Iran, Mexico, Nigeria, Pakistan, Turkije en Vietnam en Zuid-Korea. Rotterdam is als schakelpunt tussen Europa en de wereld bijzonder gevoelig voor deze economische verschuivingen. Door de groei in de BRIC-landen en andere opkomende economieën nemen de goederenstromen toe. De handelsstromen veranderen niet alleen van richting en intensiteit, maar ook de vervoerseenheden veranderen. De schepen worden groter. Het aantal schepen dat de haven van Rotterdam aandoet neemt af, maar het volume neemt toe. Met de opening van de Maasvlakte 2 kan Rotterdam de steeds groter wordende schepen accommoderen en daardoor de eigen positie consolideren en versterken. Grondstoffen en circulaire economie Naast de traditionele productiegoederen nemen grondstoffen in de mondiale handelsstromen, maar ook in de machtsverhoudingen een steeds grotere rol in. Toegang tot en beschikking over grondstoffen worden steeds bepalender factoren in de wereldeconomie en -politiek. Overal ter wereld worden grondstoffen opgekocht. Opkomende markten met een sterke grondstoffenpositie zoals Rusland en China, kopen ook elders in de wereld grondstoffen op. Landen die voor hun behoefte aan grondstoffen en energie sterk afhankelijk zijn van andere landen, zoals de Verenigde Staten, proberen zelfvoorzienend te worden of tenminste hun energie, grondstoffen en producten dichter bij huis te halen. Nieuwe technologieën gecombineerd met digitalisering maken het mogelijk dat globale netwerken leiden tot lokale productie, zoals bij 3D-printen. De gelimiteerde natuurlijke hulpbronnen en de groeiende wereldbevolking maken het steeds noodzakelijker om efficiënter en effectiever om te gaan met grondstoffen. De Vlaams-Nederlandse Delta, bestaande uit de havens van Rotterdam en Antwerpen en het tussenliggende gebied, kan zich als dichtbevolkte, hoogontwikkelde regio verder ontwikkelen tot schakelpunt voor energie en biobased economie. Door innovatie en internationale samenwerking kan de regio zich profileren als circulaire economie en voorbeeld voor duurzame economische ontwikkeling. In de circulaire economie worden alle gebruikte materialen van een product nuttig ingezet om hetzelfde of een ander product te maken zonder kwaliteitsverlies. Wanneer alle restproducten hergebruikt kunnen worden en de producten milieuneutraal zijn, is de kringloop compleet. Dat kan door gezamenlijke inkoop, bufferopslag van grondstoffen en energie op Nederlandse bodem en meer aandacht voor slimme afvalverwerking en hergebruik. 2. DHL Global Connectedness Index 2012; Analyzing global flows and their power to increase prosperity Economische diplomatie Overheden spelen een steeds grotere rol in de wereldeconomie. Dit is een gevolg van machtsverschuivingen in de wereld en de opkomst van landen met een sterk gecentraliseerde overheid zoals Brazilië, Rusland, India, China en de Golfregio. Veel van de sectoren die van groot belang zijn voor Nederland, zoals waterbeheer, energie, havenontwikkeling en medische hulpmiddelen, bevinden zich in deze sterk gecentraliseerde landen. De tegenhangers van Nederlandse bedrijven die zaken doen in deze landen zijn vaak sterk verbonden sterk met de overheid. De overheden in deze landen werpen vaak belemmeringen op voor het buitenlandse bedrijfsleven. Het Nederlandse Midden en Kleinbedrijf (MKB) heeft vaak onvoldoende zicht op kansen in het buitenland en niet de middelen om zonder hulp nieuwe markten te betreden. In sommige landen geldt dat ook voor grote bedrijven. In deze landen kunnen Nederlandse overheden bedrijven helpen met informatie en het leggen van contacten bij de (lokale) besluitvormers. Verder kunnen Nederlandse overheden een belangrijke rol spelen bij het aantrekken van buitenlandse investeerders in Nederland. Deze economische diplomatie wordt steeds belangrijker. 3 Vooral in veel opkomende markten kan met economische diplomatie het verschil worden gemaakt, aangezien de rol van de overheid in deze landen relatief groot is. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat internationale missies een effectief instrument zijn om handel te bevorderen en investeringsstromen op gang te brengen. Overheid en bedrijfsleven trekken internationaal dan ook steeds vaker samen op om Nederland te vertegenwoordigen. Ook in Rotterdam is dit het geval. Economische diplomatie in cijfers 4 z Nederland is de 7e grootste importeur en 5e grootste exporteur ter wereld. z Nederland is de 7e grootste investeerder wereldwijd en 8e ontvanger van buitenlandse investeringen. z De Nederlandse economie is zeer afhankelijk van het buitenland. Een toename van de Nederlandse handel met vier procent, zorgt voor een procent meer economische groei. z Buitenlandse investeerders zijn goed voor 16% van de banen in de private sector. z Van het totale inkomen van Nederland is een derde direct aan het buitenland toe te schrijven. z De industrie is voor ongeveer tweederde van zijn afzet afhankelijk van buitenlandse markten. z Export schraagt in 2012 driekwart van de groei van de Nederlandse economie. z Slechts 4% van de Nederlandse export gaat naar landen waar zo n 50% van de toekomstige groei wordt verwacht, de BRIC-landen (Brazilië, Rusland, India en China), Turkije en de Golfstaten. z Globalisering en toenemende onderlinge mondiale afhankelijkheid vragen in toenemende mate om maatschappelijk verantwoord ondernemen en vergroening van economische groei. Internationale oriëntatie van het Nederlandse MKB 5 Internationalisering van het bedrijfsleven, met name het Midden en Kleinbedrijf (MKB), kan een belangrijke groeifactor zijn voor de Nederlandse economie. De internationaliseringsmonitor 2012 die jaarlijks wordt uitgebracht door het CBS, constateert dat het overgrote deel van de startende Nederlandse bedrijven vaker tot het MKB behoort dan in het buitenland en meestal niet direct met internationale handel begint. Bedrijfsomvang en buitenlandse oriëntatie blijken voor de overlevingskans van een startend bedrijf erg relevant te zijn. Met name grotere start-ups en born globals hebben een hogere overlevingskans dan nationaal georiënteerde, kleine starters. De economische crisis heeft in Nederland vooral grote buitenlands georiënteerde bedrijven zwaar getroffen. Hun omzet en werkgelegenheid daalde relatief het sterkst. Maar deze bedrijven herstelden zich ook sneller, terwijl de op Nederland georiënteerde MKB-ers het nog steeds erg zwaar hebben. Tegelijkertijd heeft vooral het MKB onvoldoende zicht op kansen in het buitenland en niet de middelen om zonder hulp nieuwe markten te betreden. ABN AMRO heeft becijferd dat in heel Nederland het MKB 46 miljard euro aan onbenut exportpotentieel laat liggen. Ook in Rotterdam is het MKB voor de komende jaren een belangrijke potentiële economische groeisector die veel nieuwe arbeidsplaatsen kan leveren. 3. Internationale Spectator, Frank Heemskerk: Toenemend belang van economische diplomatie voor Nederland, februari 2010; Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie: Introductiedossier Nieuwe bewindspersonen, 29 oktober ,5. Introductiedossier nieuwe bewindspersonen, Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, oktober

8 Economie en haven heeft het gloednieuwe schip ton ijzererts gelost, bestemd voor de staalindustrie in het Ruhrgebied. Het 362 meter lange en 65 meter brede schip is de grootste bulkcarrier ter wereld. Op 16 december arriveerde het grootste containerschip ter wereld, de CMA CGM Marco Polo, voor de eerste keer in de Rotterdamse haven. Het 396 meter lange en 54 meter brede schip heeft een capaciteit van TEU (containereenheden van 20 voet) en werd geladen en gelost bij ECT Delta Terminal op de Maasvlakte. Het Havenbedrijf Rotterdam werkt samen met havens in groeimarkten om haar klanten de mogelijkheid te bieden nieuwe markten te betreden, buitenlandse bedrijven aan te trekken en ladingstromen van en naar Rotterdam te genereren. Het Havenbedrijf heeft twee internationale deelnemingen in het Sultanaat van Oman. In 2012 waren negen medewerkers van het Havenbedrijf Rotterdam werkzaam bij Sohar Industrial Port Company (SIPC) en Sohar Industrial Development Company (SIDC), onder meer voor het ontwikkelen van een nieuw havengebied, de Free Zone Sohar. Het Havenbedrijf streeft ernaar meer van dergelijke deelnemingen te verwerven. Understanding getekend om het achterlandverkeer af te stemmen en het gebruik van LNG te bevorderen. Ook met de haven van Göteburg tekende Rotterdam een pact om de introductie van LNG als maritieme brandstof in de kustvaart te versnellen. Het gebruik van LNG als scheepsbrandstof is veel beter voor het milieu dan stookolie. Haven in cijfers z Havenbedrijf Rotterdam: meer dan werknemers, omzet ca. 600 miljoen. z Havengebied: hectare havengebied (waarvan circa hectare bedrijfsterreinen en hectare water, (spoor-) wegen, leidingstroken en groen). z De haven is door de aanleg van Maasvlakte hectare (20%) groter geworden. z De kustlijn ligt nu 3,5 kilometer verder in zee; de lengte van het havengebied is circa 42 kilometer. z Directe werkgelegenheid: ruim arbeidsplaatsen. z Goederenoverslag: circa 450 miljoen ton goederen per jaar. z Scheepvaart: circa zeeschepen en binnenvaartschepen in In de internationale betrekkingen van Rotterdam speelt het economische motief de hoofdrol. Haven en handel zijn wereldwijd beeldbepalend voor de concurrentiepositie en het profiel van Rotterdam. Om deze positie te behouden en uit te bouwen zijn internationale vestigingen en investeringen onmisbaar voor de Rotterdamse economie. Haven en handel Rotterdam heeft in 2012 haar positie als eerste haven van Europa versterkt en de vijfde positie op de ranglijst van wereldhavens gehandhaafd. Als containerhaven werd Rotterdam gepasseerd door de Chinese haven Tianjin, waardoor de haven nu de elfde containerhaven van de wereld is. In de top 10 staan nu zeven Chinese havens. De grote groei van havens in Azië en met name in China is echter geen bedreiging maar juist een kans voor Rotterdam. De groei in Azië zorgt voor grotere ladingstromen met Europa. De haven van Rotterdam profiteert daarvan en wist in 2012 haar positie te verstevigen in de concurrentie met andere Noord-Europese havens. Het aantal zeeschepen dat in de Rotterdamse haven arriveerde, nam verder af in Door schaalvergroting, crisis en minder afvaarten bij de veerdiensten verminderde het aantal aankomsten met 2347 naar scheepsbezoeken. In 2008 arriveerden er nog zeeschepen. Ondanks deze afname nam de overslag in 2012 toe met 1,7 procent naar 442 miljoen ton. Met de Maasvlakte 2 biedt de haven van Rotterdam ruimte aan de grootste containerschepen en modernste terminals. Op 11 juli 2012 sloot Koningin Beatrix de zeewering Maasvlakte 2 en kreeg Nederland een nieuwe kustlijn. Door de landaanwinning kwam de kustlijn 3,5 km verder in zee te liggen, werd de Rotterdamse haven 20% en Nederland hectare groter. De schaalvergroting in de scheepvaart bleek onder meer in de eerste en laatste maand van Op 8 januari kwam het grootste ijzerertsschip ter wereld, de Vale Rio de Janeiro bij Ertsoverslagbedrijf Europoort aan. Daar In 2012 sloot het Havenbedrijf in Brazilië een overeenkomst om de haalbaarheid te onderzoeken van de ontwikkeling van de haven van Porto Central in de deelstaat Espirito Santo. In São Paulo, Brazilië, werd een nieuw kantoor geopend. In China werden port management services geleverd aan Nangang Industrial Port Complex in Beijing en werd gesproken over de mogelijkheden van een joint venture om gezamenlijk een deel van de haven te ontwikkelen. In Roemenië wordt gesproken over een port management services agreement met de Port of Constanza. Met een aantal internationale bedrijven werden verkennende gesprekken gevoerd om Global Strategic Partnerships te sluiten. Verder adviseerde het Havenbedrijf de haven van Taranto in Italië, de Port Authority of New York and New Jersey in de Verenigde Staten en het Vietnamese Vinalines over de haven van Van Phong. In Europa trekken de havens van Antwerpen, Hamburg en Rotterdam gezamenlijk op richting Brussel met betrekking tot Europees havenbeleid en de ontwikkeling van de Europese transportnetwerken. Met de haven van Antwerpen wordt onder meer samengewerkt op het gebied van gebundelde pijpleidinginfrastructuur en de ontwikkeling van het Seine Nord Canal in Frankrijk. In 2012 werd een intentieverklaring tot verdere samenwerking getekend met de haven van Luik. Met de Zwitserse Rijnhavens (SHR) werd een Memorandum of Stad in cijfers z Op 1 januari 2013 telde Rotterdam inwoners. z Rotterdam kent een relatief jonge bevolking: 16,6% van de Rotterdammers is jaar. Landelijk is dat 12,2%. z Er wonen in Nederland een kleine mensen die in Rotterdam zijn geboren. Er wonen dus ruim meer geboren Rotterdammers elders, dan er Rotterdammers in de stad woonachtig zijn. z In elke Nederlandse gemeente woont een geboren Rotterdammer. z Jaarlijks vertrekken er rond de inwoners uit de stad en daarvan emigreren er tussen de en Rotterdammers naar het buitenland. z Tussen 1873 en 1972 emigreerden naar schatting 2 miljoen mensen via de Holland-Amerika Lijn vanuit Rotterdam naar de Nieuwe Wereld. z Twee op de drie Rotterdammers is trots op de stad en 28% een beetje trots. Slechts 8% is niet trots

Rotterdam Wereldwijd Internationale en Europese Activiteiten Jaarverslag 2012

Rotterdam Wereldwijd Internationale en Europese Activiteiten Jaarverslag 2012 Rotterdam Wereldwijd Internationale en Europese Activiteiten Jaarverslag 2012 Voorwoord Rotterdam is een internationale stad, altijd al geweest. Dat komt natuurlijk door de gunstige ligging aan de rivier,

Nadere informatie

Naam en telefoon. Kraus, Ronald 9402 Afdeling. Portefeuillehouder

Naam en telefoon. Kraus, Ronald 9402 Afdeling. Portefeuillehouder Onderwerp Handelsreis naar Vietnam Datum 15-09-2015 Naam en telefoon Kraus, Ronald 9402 Afdeling SLWE Portefeuillehouder Buijs-Glaudemans, Wobine Wat adviseer je te besluiten? 1. Deelname van Oss aan een

Nadere informatie

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research Toerisme in perspectief NBTC Holland Marketing Afdeling Research Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut.

Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut. ONDERZOEKSRAPPORT Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut. Introductie In het Human Capital 2015 report dat het World

Nadere informatie

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Exportmonitor 2011 Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Uit de Exportmonitor 2011 blijkt dat het noordelijk bedrijfsleven steeds meer aansluiting vindt bij de wereldeconomie. De Exportmonitor

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Bijlage VWO. aardrijkskunde. tijdvak 2. Bronnenboekje. VW-0131-a-15-2-b

Bijlage VWO. aardrijkskunde. tijdvak 2. Bronnenboekje. VW-0131-a-15-2-b Bijlage VWO 2015 tijdvak 2 aardrijkskunde Bronnenboekje VW-0131-a-15-2-b Wereld Opgave 1 De luchtvaartsector in China Chinese luchtvaartindustrie bijna ready for take off De luchtvaartindustrie wordt gedomineerd

Nadere informatie

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad *P DORDRECHT Retouradres: Postbus 8 3300 AA DORDRECHT Aan de gemeenteraad Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT T 14 078 F (078) 770 8080 www.dordrecht.nl Datum 4 december 2012 Begrotingsprogramma

Nadere informatie

Wereldklasse doen! Havenbedrijf Rotterdam. Henk de Bruijn 25 september 2013. Copyright - Port of Rotterdam

Wereldklasse doen! Havenbedrijf Rotterdam. Henk de Bruijn 25 september 2013. Copyright - Port of Rotterdam Wereldklasse doen! Havenbedrijf Rotterdam Henk de Bruijn 25 september 2013 1 Haven- en industriegebied + 2 Havengebieden Maasvlakte Waal-/Eemhaven Europoort Botlek 3 Haven in cijfers Rotterdamse haven

Nadere informatie

Rotterdam Wereldwijd Rotterdam Internationaal 2015-2020

Rotterdam Wereldwijd Rotterdam Internationaal 2015-2020 Rotterdam Wereldwijd Rotterdam Internationaal 2015-2020 Rotterdam is een internationale stad, in een voortdurend veranderende wereldeconomie. Haven- en stedelijke economie gaan over de landsgrenzen heen

Nadere informatie

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Internationaal Ondernemen Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner In opdracht van het ministerie van Buitenlandse Zaken Partners for International Business Internationaal ondernemen

Nadere informatie

Presentatie Meet & Share. Welkom in Den Haag

Presentatie Meet & Share. Welkom in Den Haag Presentatie Meet & Share Welkom in Den Haag Presentatie Meet & Share Presentatie Meet & Share www.thehagueomc.com Presentatie Meet & Share Eerste resultaten: eerste helft 2012 ruim 587.000 * overnachtingen.

Nadere informatie

Samenvatting Internationaliseringsmonitor 2010

Samenvatting Internationaliseringsmonitor 2010 Samenvatting Internationaliseringsmonitor 2010 1. Inleiding Globalisering is een onderwerp dat regelmatig in het maatschappelijke debat opduikt. Het gaat dan om de gevolgen van de internationale economische

Nadere informatie

Haven Amsterdam NV Toekomst in vogelvlucht

Haven Amsterdam NV Toekomst in vogelvlucht Haven Amsterdam NV Toekomst in vogelvlucht Janine van Oosten, directeur CNB en rijkshavenmeester Februari 2013 Havenclub Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam De havens van

Nadere informatie

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid LEEUWARDEN SÚDWEST-FRYSLÂN SMALLINGERLAND HEERENVEEN Versterk Economie en Werkgelegenheid Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord SAMEN WERKEN AAN EEN SLAGVAARDIG FRYSLÂN 2 3

Nadere informatie

Buitenlandse investeringen maken de Nederlandse economie sterk

Buitenlandse investeringen maken de Nederlandse economie sterk Buitenlandse investeringen maken de Nederlandse economie sterk Buitenlandse investeringen maken de Nederlandse economie sterk Investeringen door buitenlandse bedrijven hebben een belangrijke toe gevoegde

Nadere informatie

Mainport en blueports: samenwerken aan multimodaal netwerk

Mainport en blueports: samenwerken aan multimodaal netwerk Mainport en blueports: samenwerken aan multimodaal netwerk Jaarcongres Nederlandse Vereniging van Binnenhavens, Venlo, 5 oktober 2012 Hans Smits, CEO Havenbedrijf Rotterdam N.V. 1 Haven Rotterdam in cijfers

Nadere informatie

Resultaten 2014 Rotterdam Partners

Resultaten 2014 Rotterdam Partners Resultaten 0 Rotterdam Partners Rotterdam Partners International Trade & Investment is in 0 actief betrokken geweest bij de realisatie van 0 projecten in de Rotterdam regio. Hiervan waren confirmed projects,

Nadere informatie

Havenvisie 2030 Drechtsteden 5 april 2011

Havenvisie 2030 Drechtsteden 5 april 2011 Havenvisie 2030 Drechtsteden 5 april 2011 1 Doel Havenvisie 2030 Richting geven aan de verdere ontwikkeling van de Rotterdamse mainport. Zekerheid en perspectief bieden aan klanten, burgers, overheden

Nadere informatie

Het creëren van een innovatieklimaat

Het creëren van een innovatieklimaat Het creëren van een innovatieklimaat Bertholt Leeftink Directeur- Generaal Bedrijfsleven & Innovatie Inhoud 1. Waarom bedrijven- en topsectorenbeleid? 2. Verdienvermogen en oplossingen voor maatschappelijke

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Uitvoeringsprogramma Internationale en Europese Activiteiten 2016-2017

Uitvoeringsprogramma Internationale en Europese Activiteiten 2016-2017 Rotterdam Wereldwijd Uitvoeringsprogramma Internationale en Europese Activiteiten 2016-2017 De internationale strategie van de gemeente Rotterdam en de inzet van het gemeentebestuur voor de komende vijf

Nadere informatie

Sturen op Imago. Vereniging Amersfoortse Bedrijven 15 oktober 2015

Sturen op Imago. Vereniging Amersfoortse Bedrijven 15 oktober 2015 Sturen op Imago Vereniging Amersfoortse Bedrijven 15 oktober 2015 Opgave Naar aanleiding van raadsenquête: Projecten op orde Museumparkgarage Kruispleingarage RandstadRail Centraal Station Kritische blik

Nadere informatie

Nederland behoort tot de wereldtop van de internationale handel

Nederland behoort tot de wereldtop van de internationale handel Nederland behoort tot de wereldtop van de internationale handel Vandaag wordt de Global Enabling Trade Report 2014 van het World Economic Forum (WEF) gepubliceerd. In dit rapport wordt uitgebreid aandacht

Nadere informatie

Investeringsstrategie MRDH

Investeringsstrategie MRDH Investeringsstrategie MRDH Aanleiding De economische ontwikkeling van de MRDH blijft achter bij die van Amsterdam en Eindhoven en zeker bij die van andere Europese metropolitane regio s Agenda Economisch

Nadere informatie

Internationale Kansen & Knelpunten

Internationale Kansen & Knelpunten Onderzoeksrapport Internationale Kansen & Knelpunten Onderzoeksrapport van- en voor de Nederlandse Life Sciences & Health sector Versie 2015 Mede mogelijk gemaakt door: www.tfhc.nl Task Force Health Care

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Datum: 22 april 2013 Betreft: Beleidsreactie op het advies "De

Nadere informatie

Clean Tech Delta. Innovative solutions to climate and energy challenges

Clean Tech Delta. Innovative solutions to climate and energy challenges Clean Tech Delta Innovative solutions to climate and energy challenges De New Green Deal voor innovatie en schone technologie in de regio Rotterdam-Delft Clean Tech Delta gezamenlijk innovatie en schone

Nadere informatie

WELKOM IN ROTTERDAM! Regio West-Brabant en het Havenschap Moerdijk te gast bij Havenbedrijf Rotterdam N.V. Maasvlakte, 11 september 2015

WELKOM IN ROTTERDAM! Regio West-Brabant en het Havenschap Moerdijk te gast bij Havenbedrijf Rotterdam N.V. Maasvlakte, 11 september 2015 WELKOM IN ROTTERDAM! Regio West-Brabant en het Havenschap Moerdijk te gast bij Havenbedrijf Rotterdam N.V. Maasvlakte, 11 september 2015 1 PROVINCIE BRABANT BELANGRIJK VOOR ROTTERDAM! Rotterdam-Noord-Brabant:

Nadere informatie

Lesbrief MAASVLAKTE 2 OPDRACHT 1 - TOPOGRAFIE EN AARDRIJKSKUNDE

Lesbrief MAASVLAKTE 2 OPDRACHT 1 - TOPOGRAFIE EN AARDRIJKSKUNDE Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - HAVO MAASVLAKTE 2 De haven van Rotterdam wordt te klein, omdat we steeds meer goederen bestellen uit verre landen. Daarom komt er een nieuw stuk haven: Maasvlakte

Nadere informatie

1.349.585.838 inwoners in 2013 (1,35 miljard) Grote steden: Shanghai (22,3 miljoen inw.), Peking (19,3 miljoen inw.) en Hangzhou (15 e stad)

1.349.585.838 inwoners in 2013 (1,35 miljard) Grote steden: Shanghai (22,3 miljoen inw.), Peking (19,3 miljoen inw.) en Hangzhou (15 e stad) China Grootste land ter wereld 1 van de BRIC-landen 1.349.585.838 inwoners in 2013 (1,35 miljard) Shanghai Delta rijkste van China Grote steden: Shanghai (22,3 miljoen inw.), Peking (19,3 miljoen inw.)

Nadere informatie

Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot

Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot Rikkert de Kort Senior adviseur goederenvervoer 13 juni 2012 Buck Consultants International Postbus 1456 6501 BL Nijmegen Telnr : 024 379

Nadere informatie

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Partners for International Business Als het gaat om internationaal ondernemen en samenwerken Partners for International Business (PIB) is een

Nadere informatie

Flanders Investment & Trade: uw partner voor internationaal ondernemen. Karla Laheye, Adviseur Internationaal Ondernemen

Flanders Investment & Trade: uw partner voor internationaal ondernemen. Karla Laheye, Adviseur Internationaal Ondernemen Flanders Investment & Trade: uw partner voor internationaal ondernemen Karla Laheye, Adviseur Internationaal Ondernemen 12-05 - 000532 Flanders Investment & Trade Opgericht bij decreet van 7 mei 2004 (BS,

Nadere informatie

Den Haag: Internationale stad van vrede en recht

Den Haag: Internationale stad van vrede en recht Intergouvernementeel / VN Europees Kennis NGO Onderwijs Cultuur en expatorganisaties Ambassades en consulaten Den Haag: Internationale stad van vrede en recht De gemeente Den Haag is internationale stad

Nadere informatie

Internationale vorderingen Nederlandse banken onder druk

Internationale vorderingen Nederlandse banken onder druk Internationale vorderingen Nederlandse banken onder druk De vorderingen van Nederlandse banken op het buitenland zijn onder invloed van de financiële crisis en de splitsing van ABN AMRO in 2007 en 2008

Nadere informatie

De haperende groeimotor van het Nederlands kleinbedrijf

De haperende groeimotor van het Nederlands kleinbedrijf De haperende groeimotor van het Nederlands kleinbedrijf Januari 2016 Justin Jansen, Erasmus Universiteit Rotterdam Occo Roelofsen, McKinsey & Company Poll: Hoe gaat het met ondernemerschap in Nederland?

Nadere informatie

Internationale handel visproducten

Internationale handel visproducten Internationale handel visproducten Marktmonitor ontwikkelingen 27-211 en prognose voor 212 Januari 213 Belangrijkste trends 27-211 Ontwikkelingen export De Nederlandse visverwerkende industrie speelt een

Nadere informatie

Haven Amsterdam Gateway to Europa

Haven Amsterdam Gateway to Europa IJ (voor 1850) Haven Amsterdam Gateway to Europa Jan Egbertsen 26 september 2011, Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Amsterdam Noordzeekanaalgebied (rond 1875) Overzicht

Nadere informatie

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Aanleiding Op 10 februari 2014 heeft, onder leiding van burgemeester Van der Laan,

Nadere informatie

Europastrategie van Velsen EU-strategie die als leidraad geldt voor alle activiteiten en investeringen van Velsen op dit vlak

Europastrategie van Velsen EU-strategie die als leidraad geldt voor alle activiteiten en investeringen van Velsen op dit vlak Europastrategie van Velsen EU-strategie die als leidraad geldt voor alle activiteiten en investeringen van Velsen op dit vlak 1. Wat willen wij: Visie op Velsen Met het vaststellen van de Visie op Velsen

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie

Lesbrief MAASVLAKTE 2 OPDRACHT 1 - TOPOGRAFIE EN AARDRIJKSKUNDE

Lesbrief MAASVLAKTE 2 OPDRACHT 1 - TOPOGRAFIE EN AARDRIJKSKUNDE Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO MAASVLAKTE 2 De haven van Rotterdam wordt te klein, omdat we steeds meer goederen bestellen uit verre landen. Daarom komt er een nieuw stuk haven: Maasvlakte

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

Clean Tech Delta. Privaat-publiek samenwerkingsverband voor economische structuurversterking. Welkom bij de Provada!

Clean Tech Delta. Privaat-publiek samenwerkingsverband voor economische structuurversterking. Welkom bij de Provada! Clean Tech Delta Privaat-publiek samenwerkingsverband voor economische structuurversterking Welkom bij de Provada! Wij van Clean Tech Delta, thuishaven voor cleantech innovaties in de regio Delft-Rotterdam-Drechtsteden,

Nadere informatie

EU subsidies voor KRW opgaven

EU subsidies voor KRW opgaven EU subsidies voor KRW opgaven Themabijeenkomst op 26 november 2015 Govert Kamperman en Wimjan van der Heijden Waar staan we bij stil Kerndoelstellingen Europa Europa 2020-strategie EU subsidies, waar begint

Nadere informatie

Marktontwikkelingen varkenssector

Marktontwikkelingen varkenssector Marktontwikkelingen varkenssector 1. Inleiding In de deze nota wordt ingegaan op de marktontwikkelingen in de varkenssector in Nederland en de Europese Unie. Waar mogelijk wordt vooruitgeblikt op de te

Nadere informatie

S.M.A.R.T. update. Statistics. Market Analysis. Research. Trends.

S.M.A.R.T. update. Statistics. Market Analysis. Research. Trends. S.M.A.R.T. update Statistics. Market Analysis. Research. Trends. Ontwikkeling musea, attracties & schiphol 2013, 2014 tm ytd april 2015 35,0% 30,0% 25,0% 20,0% 15,0% 10,0% 5,0% 2013 2014 2015 0,0% -5,0%

Nadere informatie

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013 Internationale varkensvleesmarkt 212-213 In december 212 vond de jaarlijkse conferentie van de GIRA Meat Club plaats. GIRA is een marktonderzoeksbureau, dat aan het einde van elk jaar een inschatting maakt

Nadere informatie

Bedrijven willen elkaar opzoeken, overheden faciliteren

Bedrijven willen elkaar opzoeken, overheden faciliteren Bedrijven willen elkaar opzoeken, overheden faciliteren Kempen broedplaats voor grensoverschrijdende samenwerking Meer dan 250 ondernemers, bestuurders en intermediairs uit Nederland en België waren aanwezig

Nadere informatie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie De Rotterdamse haven en het achterland Havenvisie 2030 en achterlandstrategie Ellen Naaykens Havenbedrijf Rotterdam N.V. ALV ELC, Venlo 30 november 2011 Inhoud Profiel haven Rotterdam Ontwerp Havenvisie

Nadere informatie

Zuidwest-Nederland Een geweldige plek om zaken te doen

Zuidwest-Nederland Een geweldige plek om zaken te doen Zuidwest-Nederland Een geweldige plek om zaken te doen Zuidwest-Nederland omvat de provincie Zeeland en het westen van de provincie Noord-Brabant. Als veelbelovende regio met ongeveer 100.000 bedrijven

Nadere informatie

Buitenlandse investeringen door het MKB

Buitenlandse investeringen door het MKB M00408 Buitenlandse investeringen door het MKB Toenemende investeringen in lagelonenlanden of op kousenvoeten naar buurlanden? Jolanda Hessels Maarten Overweel Zoetermeer, 13 oktober 004 Buitenlandse investeringen

Nadere informatie

Stad en Haven. De haven en kansen voor de stedelijke economie. Bart Kuipers RHV / Smart Port 26 Februari 2014 S M A R T P O R T

Stad en Haven. De haven en kansen voor de stedelijke economie. Bart Kuipers RHV / Smart Port 26 Februari 2014 S M A R T P O R T Stad en Haven. De haven en kansen voor de stedelijke economie. Bart Kuipers RHV / Smart Port 26 Februari 2014 Het Rotterdamse haven en industriecomplex Container hub: #1 in Europa, #11 in de wereld Chemisch

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

KRUISBESTUIVINGEN TUSSEN LUCHT EN ZEEHAVEN

KRUISBESTUIVINGEN TUSSEN LUCHT EN ZEEHAVEN KRUISBESTUIVINGEN TUSSEN LUCHT EN ZEEHAVEN Dick van Damme Lector Logistiek Hogeschool van Amsterdam Terneuzen 3 september 2015 AGENDA 1. Ontwikkelingen lucht- en zeehaven 2. Uitdagingen en strategierichtingen

Nadere informatie

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving 16 september 2014-15:25 Het ministerie van Infrastructuur en Milieu besteedt in 2015 9,2 miljard euro aan een gezond, duurzaam

Nadere informatie

UITDAGINGEN BINNENVAART

UITDAGINGEN BINNENVAART UITDAGINGEN BINNENVAART PROMOTIE BINNENVAART VLAANDEREN 2012 09 18 WATERWEGEN West Europa heeft het dichtste waterwegennetwerk van de EU 90 miljoen inwoners EUR 910 miljard BBP 320 miljoen ton via Rijn

Nadere informatie

Visie op Windenergie en solar Update 2014

Visie op Windenergie en solar Update 2014 Visie op Windenergie en solar Update 2014 De vooruitzichten voor hernieuwbare energie zijn gunstig Succes hangt sterk af van de beschikbaarheid van subsidies Naast kansen in Nederland kan de sector profiteren

Nadere informatie

Leercyclus Enschede-Dordrecht-Zwolle

Leercyclus Enschede-Dordrecht-Zwolle Leercyclus Enschede-Dordrecht-Zwolle Regionaal uitvoeringsprogramma economie en arbeidsmarktbeleid Enschede, 26 januari 2012 Gido ten Dolle Programmadirecteur Ruimtelijk economische strategie en arbeidsmarktbeleid

Nadere informatie

Associatie Raamwerk Overeenkomst tussen de Republiek Suriname en MERCOSUR

Associatie Raamwerk Overeenkomst tussen de Republiek Suriname en MERCOSUR Associatie Raamwerk Overeenkomst tussen de Republiek Suriname en MERCOSUR De Argentijnse Republiek, de Federatieve Republiek Brazilië, de Republiek Paraguay, de Republiek ten oosten van de Uruguay, de

Nadere informatie

Zakendoen met België. Jurgen Moors, MA Adviseur Internationale Zaken/Euregio Centre of Excellence België

Zakendoen met België. Jurgen Moors, MA Adviseur Internationale Zaken/Euregio Centre of Excellence België Zakendoen met België Jurgen Moors, MA Adviseur Internationale Zaken/Euregio Centre of Excellence België Overzicht 1. Kamer van Koophandel 2. KvK: afdeling Internationale Zaken 3. België: kansen en ontwikkelingen

Nadere informatie

World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 2010-2011

World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 2010-2011 PERSBERICHT World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 20-2011 Nederland zakt naar de 11e plaats op ranglijst van WEF Global Information Technology Report, en de opkomende economieën

Nadere informatie

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl The Netherlands of 2040 www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Tijden veranderen 3 Nieuwe CPB scenario studie Vraag Waarmee verdienen we ons brood in 2040? Aanpak Scenario s, geven inzicht in onzekerheid

Nadere informatie

Wereldwijd arbeidsmarktonderzoek bekendheid Eindhoven & Brainport Eindhoven Region

Wereldwijd arbeidsmarktonderzoek bekendheid Eindhoven & Brainport Eindhoven Region Rapportage: 1 Data: Mogelijk gemaakt door: Wereldwijd arbeidsmarktonderzoek bekendheid Eindhoven & Brainport Eindhoven Region Highlights uniek enquête-onderzoek Maart 2015 2 BEKENDHEID BRAINPORT EINDHOVEN

Nadere informatie

Amsterdamse haven en innovatie

Amsterdamse haven en innovatie Amsterdamse haven en innovatie 26 september 2011, Hoge School van Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Oostelijke handelskade (huidige situatie) Oostelijke handelskade (oude

Nadere informatie

Geen woorden maar daden

Geen woorden maar daden Hans van Rossum Geen woorden maar daden 12-11- 2014 Rotterdam doet het goed Momentum is daar: iconen ontwikkeld Momentum is daar: iconen ontwikkeld Momentum is daar: hippe architectuurstad Stadsvisie 2030

Nadere informatie

Innovatiethema s. Pagina! 1 van! 5

Innovatiethema s. Pagina! 1 van! 5 Innovatiethema s MIT 2016 Pagina 1 van 5 Innovatiethema s MIT 2016 Innovatieve MKB-ers kunnen subsidie aanvragen binnen de MKB Innovatiestimuleringsregeling Topsectoren (MIT). Daarin zijn de volgende instrumenten

Nadere informatie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie. Ellen Naaykens

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie. Ellen Naaykens De Rotterdamse haven en het achterland Havenvisie 2030 en achterlandstrategie Ellen Naaykens Havenbedrijf Rotterdam N.V. Movares symposium 29 november 2011 Inhoud Profiel haven Rotterdam Ontwerp Havenvisie

Nadere informatie

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015 StadsDashboard Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld Merle Blok 12 mei 2015 Missie TNO verbindt mensen en kennis om innovaties te creëren die de concurrentiekracht van bedrijven en het welzijn

Nadere informatie

De toekomst van handelsmissies

De toekomst van handelsmissies De toekomst van handelsmissies 1 Deze rapportage is een uitgave van het lectoraat International Business. Lectoraat International Business School of Business, Media en Recht Windesheim Campus 2-6 Postbus

Nadere informatie

Naam HAVEN ROTTERDAM import en export

Naam HAVEN ROTTERDAM import en export Naam HAVEN ROTTERDAM import en export Als er één plek is die duidelijk maakt waarom Nederland in de moderne tijd zo n belangrijk handelsland is, dan is het Rotterdam wel. De haven ligt in de delta van

Nadere informatie

Introductie Metropoolregio Rotterdam Den Haag

Introductie Metropoolregio Rotterdam Den Haag Introductie Metropoolregio Rotterdam Den Haag Aanleiding voor Metropoolregio RDH [1] Randstad 2040 (Structuurvisie Rijk, 2008/09) Herwaardering belang steden voor economie Randstad geen samenhangende metropool

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

De kracht van de Delta! Uitdagingen die de toekomst van de Delta gaan vormgeven. Bart Kuipers

De kracht van de Delta! Uitdagingen die de toekomst van de Delta gaan vormgeven. Bart Kuipers De kracht van de Delta! Uitdagingen die de toekomst van de Delta gaan vormgeven Bart Kuipers Hoe kan het dat delta s zoals die van de Rijn en Schelde of de Yangzi delta met Shanghai nu al zeven eeuwen

Nadere informatie

Smart City Rotterdam. Een visie op een slimme toekomst

Smart City Rotterdam. Een visie op een slimme toekomst Smart City Rotterdam Een visie op een slimme toekomst Opdracht Deze studie is verricht in opdracht van de dienst Stadsontwikkeling van de gemeente Rotterdam. Contactpersonen voor de begeleiding van deze

Nadere informatie

DHK: subsidieregeling voor Demonstratieprojecten, Haalbaarheidsstudies en Kennisverwerving

DHK: subsidieregeling voor Demonstratieprojecten, Haalbaarheidsstudies en Kennisverwerving Subsidieregeling DHK: ondersteunt MKB ondernemingen bij export en internationalisering in 3 soorten landen De DHK-regeling staat open voor 88 landen. Afhankelijk van het land en het beschikbare budget

Nadere informatie

S.M.A.R.T. update. Statistics. Market Analysis. Research. Trends.

S.M.A.R.T. update. Statistics. Market Analysis. Research. Trends. S.M.A.R.T. update Statistics. Market Analysis. Research. Trends. 35,0% 30,0% Ontwikkeling musea, attracties & schiphol 2012, 2013 tm ytd december 2014 2012 2013 2014 25,0% 20,0% 15,0% 10,0% 5,0% Nov Dec

Nadere informatie

Kent, een geweldige plek om zaken te doen

Kent, een geweldige plek om zaken te doen Kent, een geweldige plek om zaken te doen Kent is de beste plek om zaken te doen in het Verenigd Koninkrijk. Gelegen in Zuidoost-Engeland is Kent de regio die het dichtst bij het vasteland van Europa ligt.

Nadere informatie

Perspectief voor de Achterhoek

Perspectief voor de Achterhoek Perspectief voor de Achterhoek 1 Perspectief voor de Achterhoek Aanleiding Op 23 september organiseerde De Maatschappij met Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek een interactieve bijeenkomst met als doel

Nadere informatie

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta)

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Agenda Stad Concernstaf CSADV Stadhuis Grote Kerkplein 15 Postbus 538 8000 AM Zwolle Telefoon (038) 498 2092 www.zwolle.nl Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Hoe houden we onze delta leefbaar

Nadere informatie

volgens HbR zelfs verder Rotterdam

volgens HbR zelfs verder Rotterdam Heel Rijnmond één grote keten? Havenbedrijf Rotterdam Sandra Prenger 1 Heel Rijnmond industrial area logistics hub metropolitan area distribution volgens HbR zelfs verder Rotterdam Inhoud Havenvisie 2030

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

November 2014 PLAN VAN DE ARBEID VOORNE PUTTEN

November 2014 PLAN VAN DE ARBEID VOORNE PUTTEN November 2014 PVDA PLAN VAN DE ARBEID VOORNE PUTTEN Een plan van De Partij van de Arbeid Voorne putten Werkgroep Economie & Werk Voorne Putten PvdA Nissewaard Gert-Jan Alberts Kim van de Kant PvdA Hellevoetsluis

Nadere informatie

hoe wij het best op die uitdagingen kunnen inspelen, wat daarvoor nodig is en hoe wij daar samen aan kunnen werken.

hoe wij het best op die uitdagingen kunnen inspelen, wat daarvoor nodig is en hoe wij daar samen aan kunnen werken. Toespraak van SNN-voorzitter Max van den Berg, bijeenkomst EFMI Business School (Academisch kennisinstituut voor de foodsector), Groningen op 18 november 2010 [Inleiding] Sommige mensen verdienen hun geld

Nadere informatie

Ondernemen in crisistijd. Eddy Drent International Finance Manager

Ondernemen in crisistijd. Eddy Drent International Finance Manager Ondernemen in crisistijd Eddy Drent International Finance Manager 13 september 2012 Rabobank Groep wereldwijd 1.650 kantoren in 48 landen, 19 International Desks om NL klanten te bedienen in 23 landen

Nadere informatie

Werken bij Havenbedrijf Amsterdam

Werken bij Havenbedrijf Amsterdam Werken bij Havenbedrijf Amsterdam De Amsterdamse haven Als vierde haven van West-Europa speelt de Amsterdamse haven een belangrijke rol in de regionale en nationale economie. Door de strategische ligging

Nadere informatie

Enquête Internationalisering Rapportage Persbericht januari 2011

Enquête Internationalisering Rapportage Persbericht januari 2011 Enquête Internationalisering Rapportage Persbericht januari 2011 Auteurs: P. M. Walison MSc, Trainee Internationaal Ondernemen Dhr. P. van Kuijen, Sectormanager Zoetermeer, 24 januari 2011 Hoewel aan de

Nadere informatie

Meeste Nederlandse werkgevers houden personeelsbestand op peil in vierde kwartaal 2011 Manpower Arbeidsmarktbarometer Q4 2011

Meeste Nederlandse werkgevers houden personeelsbestand op peil in vierde kwartaal 2011 Manpower Arbeidsmarktbarometer Q4 2011 PERSBERICHT EMBARGO TOT DINSDAG, 13 SEPTEMBER 2011, 00.01 UUR Contact: Irene Bieszke ManpowerGroup Nederland +31 (0) 6 41 05 96 62 irene.bieszke@manpower.nl Meeste Nederlandse werkgevers houden personeelsbestand

Nadere informatie

Energieakkoord voor duurzame groei

Energieakkoord voor duurzame groei Energieakkoord voor duurzame groei Netwerkbijeenkomst Duurzame regionale energie Gelderland 15 januari 2014 Lodewijk de Waal Energieakkoord Wie zaten aan tafel? Inhoud presentatie Hoofdlijnen Energieakkoord

Nadere informatie

Ton Venhoeven, Rijksadviseur Infrastructuur

Ton Venhoeven, Rijksadviseur Infrastructuur Geïntegreerde netwerken en knooppunten: veranderingen in de maatschappij Ton Venhoeven, Rijksadviseur Infrastructuur Project uitwerking en planvoorbereiding Advies verkenningen Onderzoek duurzame stedenbouw

Nadere informatie

FLOWERS OF AMSTERDAM 12 JANUARI 2015, LISSE

FLOWERS OF AMSTERDAM 12 JANUARI 2015, LISSE FLOWERS OF AMSTERDAM 12 JANUARI 2015, LISSE 1 Lies Spruit Burgemeester gemeente Lisse 2 Frans van der Avert Algemeen directeur Amsterdam Marketing 3 Fusie tot Amsterdam Marketing Congressen Cultuur marketing

Nadere informatie

Samenvatting ... 7 Samenvatting

Samenvatting ... 7 Samenvatting Samenvatting... Concurrentie Zeehavens beconcurreren elkaar om lading en omzet. In beginsel is dat vanuit economisch perspectief een gezond uitgangspunt. Concurrentie leidt in goed werkende markten tot

Nadere informatie

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 4 februari 2011 Inhoud 1 I. Waarom energiebeleid ertoe doet II. Waarom

Nadere informatie

Intentieverklaring. inzake onderwijssamenwerking tussen Nederland en Vlaanderen

Intentieverklaring. inzake onderwijssamenwerking tussen Nederland en Vlaanderen Intentieverklaring van de Nederlandse minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, dr. Jet Bussemaker en de Vlaamse minister van Onderwijs en viceministerpresident van de Vlaamse Regering, Hilde Crevits,

Nadere informatie

Samenvatting - Nederlands

Samenvatting - Nederlands Samenvatting - Nederlands Deze studie beschrijft aspecten van het Braziliaanse Kennis en Innovatiesysteem die van invloed zijn op de Nederlands-Braziliaanse samenwerking op het gebied van onderzoek, technologie

Nadere informatie