5 Cymbidium. Nieuwsbrief. Afscheid van Lux, welkom voor PAR. Phalaenopsis de winter. Cymbidium. 6 teelttips. 7 Ureum

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "5 Cymbidium. Nieuwsbrief. Afscheid van Lux, welkom voor PAR. Phalaenopsis de winter. Cymbidium. 6 teelttips. 7 Ureum"

Transcriptie

1 Nieuwsbrief JAARGANG 25 NR. 2 DECEMBER 2007 The orchid professionals since in Phalaenopsis de winter Afscheid van Lux, welkom voor PAR De wens van iedere teler is om zo scherp mogelijk te belichten, wij ondersteunen de teler hierbij graag. Daarom hebben wij een aantal begrippen uit belichtingsland op een rijtje gezet en de materie inzichtelijk gemaakt. Licht is een onderdeel van het spectrum elektromagnetische straling dat door de zon uitgestraald wordt. Met een Kipsolarimeter wordt de stralingsintensiteit van de zon gemeten in W/m 2, het spectrum loopt van 300 tot nm. Zichtbaar licht heeft een golflengte van ongeveer 400 tot 700 nm. Mensen zien voornamelijk licht met een golflengte tussen 500 en 650 nm en zijn het meest gevoelig voor geel licht. De hoeveelheid voor de mens zichtbaar licht wordt uitgedrukt in lux. 5 Cymbidium Cymbidium 6 teelttips 7 Ureum Planten absorberen licht in het spectrum van 400 tot 700 nm. Ze zijn het meest gevoelig voor rood licht. Een maat voor lichthoeveelheid die rekening houdt met de gevoeligheid van planten voor licht is Photosynthetically Active Radiation (PAR). PAR wordt uitgedrukt in µmol m- 2 s- 1 (micromol per vierkante meter per seconde; micro is een miljoenste). PAR-licht is de hoeveelheid licht in het spectrum van nm. Dit kan gemeten worden m.b.v. een PAR-sensor. Omdat mensen en planten op verschillende manieren gevoelig zijn voor licht voldoet het meten van en rekenen met luxen niet meer. Gelukkig hebben al veel telers een PAR-meter in de kas hangen. Slechts een enkeling gebruikt deze om de schermen en lampen aan te sturen. Wij zouden graag zien dat meer mensen gaan sturen m.b.v. hun PAR-meter omdat dan gemeten en gegeven wordt wat de plant daadwerkelijk krijgt en/of nodig heeft. Luxen van het daglicht en de assimilatielampen hoeven dan niet meer omgerekend te worden naar PAR. Het werkt ook gemakkelijk als we allemaal dezelfde grootheid gebruiken als we over licht praten. Dan kunnen we gegevens vergelijken en het de plant beter naar de zin maken. lees verder op pagina 2

2 Lux kan niet met een standaardfactor omgerekend worden naar mol-en. Dit komt doordat iedere lichtbron zijn eigen spectrum heeft, met zijn eigen fractie PAR. Daarom moeten we goed opletten over welke lichtbron we praten en wat de fractie PAR is. Daglicht heeft globaal een PAR-fractie van ongeveer 45%, waarvan tuinbouwgewassen 90-95% absorberen (van Rijssel, 2005). Tabel 2 en 3 geven de omrekeningsfactoren die gebruikt kunnen worden om, bij benadering, de verschillende lichthoeveelheden om te rekenen. Op een zonnige dag in mei kan de PAR-straling maximaal µmol m- 2 s- 1 bedragen ( lux). Op een donkere dag in december kan de hoeveelheid PAR terugvallen tot onder de 20 µmol m- 2 s- 1 (1.000 lux). De hoeveelheid daglicht varieert met de seizoenen en het weer, dus de hoeveelheid PAR ook. In het Engels gebruikt men het gezegde: what you set is not what you get. We kunnen dat vertalen naar: gissen is missen, meten is weten. Om te sturen moet er daadwerkelijk gemeten worden, alleen instellen is niet voldoende. Dit geldt niet alleen voor licht, maar voor alle parameters waarop we sturen. Ideaal zou zijn als iedereen de PAR vlak boven het gewas meet en hiermee stuurt en rekent. Voordelen hiervan zijn dat er niet meer omgerekend hoeft te worden, we hebben het over straling die voor de plant relevant is en kunnen dan verschillende lichtbronnen vergelijken. Phal. My Way (patent) Aanpak en belichtingsadvies Uit het bovenstaande blijkt dat we strikt genomen niet om mogen rekenen, daarom kunnen we beter gaan meten. Echter om de hoeveelheden inzichtelijk te maken moeten we toch een zo goed mogelijke omrekening naar PAR proberen te maken. Maar net als met de omschakeling van de gulden naar de euro moeten we op een gegeven moment ophouden met omrekenen en ons de nieuwe getallen eigen maken. In de voorgaande Nieuwsbrief (mei 2007) hebben wij het ook al over belichting van Phalaenopsis gehad. Op basis van die gegevens adviseren wij de lichtintensiteiten en hoeveelheden (PAR-sommen), zoals die in tabel 1 staan. Dit zijn geen harde grenzen, maar handreikingen. Een ieder mag het maximum voor zichzelf bepalen en fasen opdelen in bijvoorbeeld de eerste vier weken van de opkweek en de volgende weken. In de eerste vier weken kan dan iets minder licht gegeven worden en in de weken daarna iets meer. Voor andere orchideeën verwijzen wij naar onze teelthandleidingen. De luxen die hierin genoemd worden kunnen door 56 gedeeld worden om de µmol-en PAR te benaderen. De PAR-som is eenvoudig te berekenen door de gemeten intensiteit (per seconde) te vermenigvuldigen met en deze uitkomst te vermenigvuldigen met het aantal uren dat de planten licht krijgen. Om van µmol naar mol te gaan moet het getal ook nog eens door een miljoen gedeeld worden. Tabel 1 Belichtingsadvies voor Phalaenopsis bij een daglengte van 12 uur Maximale intensiteit Maximale PAR-som Fase (µmol m- 2 s- 1 ) mol/m 2 dag mol/m 2 week opkweek koeling afkweek

3 Phalaenopsis in de winter Gaat u assimilatiebelichting installeren dan is het aan te raden de fabrikant te vragen naar de PAR-intensiteit van de lampen. Het rendement van de beste lampen is ongeveer 26% PAR. Philips specificeert de systeemefficiëntie van haar Green Vision producten in µmol/w. Hiermee kunt u berekenen hoeveel Watt u nodig hebt om een bepaalde hoeveelheid PAR te realiseren. De bedoeling van dit stuk is zeker niet dat iedereen zijn belichtingsschema s omgooit, maar dat men belichting meer vanuit de plant gaat bekijken. Dus denken in PAR in plaats van in lux. Tabel 2 Omrekeningsfactoren voor daglicht van / naar W/m 2 µmol m- 2 s- 1 Lux W/m 2 1 0,48 0,0086 µmol m- 2 s- 1 2,07 1 0,018 Lux Tabel 3 Omrekeningsfactoren voor lamplicht (hogedruk Natrium) van / naar W/m 2 µmol m- 2 s- 1 Lux W/m 2 1 0,68 0,0081 µmol m- 2 s- 1 1,48 1 0,012 Lux Interessante websites: In dit seizoen met afnemend daglicht en meerdere uren per dag gebruik van assimilatiebelichting, kunnen er een aantal kenmerkende problemen ontstaan. Bladverbranding Verandering van bladkleur en het ontstaan van bladvlekken die sterk lijken op verbranding bij een te hoog lichtniveau. Het is echter niet het lichtniveau zelf wat de verbranding veroorzaakt maar de verandering in belichting. We hebben verbranding gezien in de warme opkweekafdeling alleen door verandering van de belichtingstijd. Bijvoorbeeld na een dag zonder belichting kan de volgende dag bij volle belichting verbranding optreden. Vooral na het uitzetten of wisseling van kasafdeling is de plant gevoelig voor verandering van het belichtingsschema. Bij een groot verschil in belichtingsniveau tussen de opkweek en koelafdeling is de plant het meest gevoelig. U kunt de schade beperken door de overgangsverschillen te verkleinen. Hetzij door méér licht in de laatste weken voor koeling te geven of juist minder licht te geven in de eerste week van de koeling. Een acryldoek kan gevoelige soorten beschermen maar is niet erg praktisch. Een overgang van 4 mol/m 2 /dag naar 6 mol/m 2 /dag is beter dan van 3 mol naar 7 mol. Een plant die om uur s morgens licht gewend is, raakt uit zijn ritme als dit een volgende dag uren later wordt. Bij het overzetten naar een andere afdeling is het dus belangrijk dat de starttijden van de belichting gelijk blijven. Lampgebruik Het rendement van de belichting wordt mede bepaald door het aantal uren licht per etmaal. Gezien het CAM-gedrag van de plant is een voldoende donkerperiode noodzakelijk. De maximale daglengte mag niet langer zijn dan 14 uur. Vroeger beginnen dan om uur s nachts heeft dus geen zin als het om uur s middags donker wordt. Om bij een afnemende som aan PAR-licht toch het gewenste dagtotaal te halen kan men dus niet onbeperkt vroeger beginnen met belichten. Ook het langer doorbelichten in de namiddag heeft weinig zin. De sensorenmetingen laten zien dat de plant aan het einde van de middag bij afnemend licht de huidmondjes opent en CO 2 gaat opnemen. Langer doorbelichten verstoort dit proces. Na een donkerperiode heeft de plant enkele uren nodig om op gang te komen. Laat een zwaardere belichtingsinstallatie met meer dan lux capaciteit dan ook trapsgewijs schakelen naar het volledige lichtniveau. Phal. Fire Arrow (patent) 3

4 pen en duur van de watergift. Een drainpercentage van 30 à 40% is gewenst om de EC niet op te laten lopen en om voldoende luchtverversing in het substraat te krijgen. Het meten van lekwater zowel wat betreft EC, ph en drainhoeveelheid is belangrijk om te kunnen sturen. Ook een meetopstelling voor gewichtsbepaling laat zien of een watergift al nodig is of dat afdroging te lang duurt en er actiever gestookt en gelucht moet worden. Na 4 à 5 dagen moet de pot weer afgedroogd zijn. Als er vanwege goede afdroging vaker gegoten kan worden, neemt de groei toe en worden takken zwaarder. Phal. Free Fall (patent) Welig blad Als het lichtniveau in de winter afneemt en er ook minder gelucht wordt, maakt de plant snel een wat langer en slapper blad. Dit wordt mede sterk beïnvloed door het totale N-gehalte in de bemesting. Om de planten een snelle start te geven in de opkweek wordt vaak N toegevoegd in de mestbak. Bijvoorbeeld door of een deel daar van te vervangen door of iets vergelijkbaars. Dit moet men in de winter echter niet te lang aanhouden en na 4 tot maximaal 6 weken weer aanpassen. Een combinatie van met 15 à 20% kalksalpeter voorkomt een te zacht, welig en bacteriegevoelig gewas. Uiteraard zijn het lichtniveau en tijdig ruimer zetten ook er belangrijk voor een goed model van de plant. EC Een hoge EC ontstaat vooral aan de bovenrand van de pot en wordt soms niet opgemerkt omdat drain- en EC-gegevens of substraatanalyse goed zijn door het gemiddelde effect van de hele pot. Als de wortels bovenop zwart-bruin verkleuren en indrogen en er in de pot stagnerende donkere wortelpunten ontstaan, is meestal de EC en soms ook de ph te hoog en is het tijd voor een schoon water spoelbeurt. Hiervoor is zeker 14 à 15 liter per m 2 nodig. Streef naar een EC in het substraat van 0,5 tot 0,7 en in het lekwater mag niet meer gemeten worden dan 0,2 EC boven de bemestingswaarde. Dus een waarde van 1 tot 1,2 EC mag gemeten worden. Phal. Funny Virgin (patent) Water Ook het watergebruik kan s winters behoorlijk veranderen. Bij een lager lichtniveau gebruikt de plant minder. Maar door harder stoken verdampt er meer! Aangezien circa 75% van het waterverbruik uit de pot verdampt, kan de pot toch al snel te droog staan. Men heeft dan de neiging om vaker te gieten met minder liters per gietbeurt. Het gevaar hierbij is dat men minder drain krijgt dan eerder of wat noodzakelijk is. De hoeveelheid liters die men moet geven hangt af van meer factoren zoals grofheid van het substraat, type regendop- 4

5 Cymbidium Productieprognose U bent van ons gewend dat wij met de Nieuwsbrief in oktober, vlak voor de Horti Fair, een productieverwachting krijgt voorgeschoteld voor het komende seizoen. Doordat de Horti Fair een maand naar voren is geschoven is het ons helaas niet gelukt om dit weer te realiseren. Duidelijk is wel dat het seizoen anders dan anders is begonnen. De bloei voor 1 november startte ca. 2 weken later, maar was wel gelijkmatiger. De meeste kwekers hadden weinig, in ieder geval minder voortakken dan andere jaren. De oorzaken moeten gezocht worden in licht en temperatuur van het afgelopen jaar. Zomer 2006 was merkwaardig. Juni tot de laatste week van juli kenmerkten zich door een hittegolf. Vanaf de laatste week juli tot eind augustus was het koel en donker regenachtig weer. Begin september werd het weer wekenlang mooi weer. Dit effect zorgde ervoor dat makkelijk scheuten gelijktijdig zijn afgesplitst. Op basis van de bloei proefresultaten, kregen de planten logischerwijs een koelperiode. Deze koelperiode is bij de meeste kwekers voortgezet tot eind februari 2007 en misschien nog wel langer om gas te besparen. Echter april 2007 was de mooiste maand van het jaar. Wekenlang zonnig weer. Etmaalgemiddelden van 20 C werden makkelijk gehaald, stoken hoefde je niet of nauwelijks. Nu laten de proefresultaten zien dat hoe langer je de gemiddelde etmaaltemperatuur laag houdt, er minder of géén voortakken geproduceerd worden en daardoor de productie 2-3 weken later start, maar wel véél meer productie en alles in één keer en beter. De natuurlijke omstandigheden hebben het afsplitsingsmoment van de scheuten en het startmoment van de uitgroei van de bloemtakken gelijk gericht. Deze kennis bevestigt de gedachte dat door middel van een betere beheersing van licht (belichting en schermen) en temperatuur (koeling en verwarming) de teelt veel planmatiger kan worden. De productie voor 1 november is goed geweest en van een goede kwaliteit. Geen rode bloemen. De koele zomer van 2007 is hiervan de reden. Kerst De bloeiverwachting voor de kerst is dat zowel Mini s als Grootbloemig goed zullen produceren. In de praktijk bleek zelfs begin november dat de bloei 2 weken vroeger viel dan afgelopen jaar en dat sommige kwekers eigenlijk net te vroeg voor de kerst zijn. Het voordeel is dat er nu goede productie met een goede Cym. George Harrison Flying High kwaliteit wordt geproduceerd en dat het seizoen niet met dure prijzen en slechte kwaliteit is gestart. Extreme prijzen moeten niet worden verwacht, maar een prijsval lijkt onwaarschijnlijk mits de weergoden zich rustig houden. In een enkel geval is door te lang en te zwaar krijten deze zomer, de bloei verlaat. Valentijn en later Als bovenstaande verwachting uitkomt, betekent dit voor het eerst sinds een paar jaar dat productie die voor de kerst had moeten komen er daadwerkelijk ook is en niet in januari valt. In het geval dat de productie over de kerst wordt getild, heeft dat een negatief effect voor de prijsvorming zeker tot aan Valentijn. Maar het huidige beeld en de praktijk wijzen uit dat we niet verwachten dat de productie na de kerst valt. We verwachten echter een lagere productie voor Valentijn en daarna. In jaren met mooie zonnige s zomers is een duidelijke productieverhoging merkbaar maar ook het omgekeerde is een feit. Nu de zomer van 2007 matig is geweest, is het een reële verwachting dat de productie voor mid en laat iets minder zal zijn. Ook hier zijn enkele bedrijven bekend die door het meegeven van een hoge EC, te snel schermen en te weinig zon, een te vegetatief gewas hebben gecreëerd met slechte bloei als resultaat. Knelpunt voor komend voorjaar zal de periode zijn tussen Pasen en Moederdag. Pasen valt dan extreem vroeg. De verwachting is dan ook dat de prijzen door gebrek aan aanbod op zullen lopen, terwijl voor de Moederdag het omgekeerde verwacht wordt. 5

6 Cymbidium teelttips Vroeg sortiment Het sortiment dat voor 1 november moet bloeien, dient nu in rust te zijn. Wijder zetten, schoonmaken zijn zaken die nu nog gedaan kunnen worden. In principe moet deze afdeling na de najaarwisseling uiterlijk op zijn plek staan. Bovendien zijn etmaalgemiddelden van 13 C nodig. Dus overdag C en de nacht C. Veel kouder hoeft niet. Bij extreme koude weersomstandigheden mag best wel 1-2 C gezakt worden. Wel is van belang bij warmere weersomstandigheden zoals bij 12 C en méér buiten, toch te zorgen dat enerzijds het gewas op tijd nog enigszins wordt geactiveerd door enkele uren een minimum buis te stoken, maar er anderzijds voor te waken dat het toch TE WARM wordt. Er zijn bedrijven die hun verwarmingspijpen hebben begrensd tot bijvoorbeeld 40 C. Zij hebben een temperatuur ingesteld in de computer, soms gekoppeld aan een RV-regeling. Dit kan echter betekenen dat als we een zeer zachte winter hebben, de gemiddelde etmaaltemperatuur hoger wordt dan de gewenste 13 C. Er wordt dan te weinig koeling opgebouwd, wat uiteindelijk een lagere en eventueel latere productie geeft. Zeker wanneer er met de onderverwarming wordt gewerkt kan het bovenstaand negatieve scenario ontstaan. Controleer daarom altijd weer wat u doet en realiseert. Geef in deze fase schoon water of maximaal 0,25 EC mee. Als u kunstmest meegeeft, blijf dan de drain controleren! Na half februari, moet de gemiddelde etmaaltemperatuur naar de 20 C. Vanwege de stookkosten, stookplanning, gewenste bloeitijd e.d. kunt u hier ook 1 tot 2 weken later mee beginnen. Van belang is wel dat als u hiermee later begint, beter moet zorgen dat de gewenste temperatuur wordt gehaald. Afgelopen jaar werkte de maand april mee, maar als het komend jaar een koude aprilmaand wordt, dan zult u meer moeten stoken om op tijd te komen voor 1 november. Houd halverwege de middag de ramen dicht om de temperatuur voldoende hoog te houden, vocht te sparen en ook zuiniger te zijn met energie. Gebruik bij lagere buitentemperaturen aan het eind van de middag bij voorkeur een LS-10 scherm om te sterke gewasafkoeling te voorkomen. Schrijf op wat u doet, meet wekelijks de taklengte zodat in excursiegroepen data met elkaar vergeleken kunnen worden. Hierdoor kan de sturing gezamenlijk verbeterd worden. Kerst sortiment Eigenlijk een vergelijkbaar scenario als hierboven, maar dan 1½ maand later. U moet zorgen dat die afdeling voor Valentijn op z n plek staat. Als u het later doet dan neemt u een risico Cym. Selena Jessiflor als het begin maart al mooi weer is. Dat zal ook niet zo vaak voorkomen, maar het KAN WEL! U neemt dus een risico door na Valentijn de etmaaltemperatuur pas te verlagen. Het gaat meestal goed omdat maart meestal geen fraai weer geeft, zoals we dit jaar in april kregen, maar toch, het kan. Ook wijder zetten, koel houden en rustig met de voeding. Dit sortiment wordt pas warmer gehouden met een etmaalgemiddelde van 20 C vanaf begin april. Als u geluk hebt, net als afgelopen jaar, dat helpt de natuur u een handje met stoken. Gebruik de zon dan ook en sluit de ramen halverwege of aan het eind van de middag om de warmte in de kas te houden en vocht te sparen waardoor de gemiddelde etmaaltemperatuur makkelijker naar de 20 C loopt. De nachten kunnen nog koel zijn. Door uitstraling en koele nachten kan de gemiddelde planttemperatuur vaker lager zijn dan de bedoelde 20 C! Mid sortiment Het mid sortiment bouwt in principe zijn kou al op tijdens het bloeiseizoen (vanaf november). Normaliter is dit voldoende, zeker met bloeitijd tot en met de vrouwendag (eerste week maart). Als u onverhoopt toch harder moet stoken om op tijd bloei te realiseren voor Pasen, dan is de kans aanwezig dat er te weinig kou gegeven kan worden voor dit sortiment. Dit kan weer leiden tot een verdere verlating van dit sortiment in het daaropvolgende bloeijaar. Komend jaar kan het voor Pasen nog redelijk uitvallen omdat het vroeg valt, dus u kunt dan nog, mits april geen mooi weer geeft, voldoende kou realiseren. U 6

7 Ureum ziet dat u geluk moet hebben met de weersomstandigheden als u niet iets op tijd kunt realiseren. Zorg in ieder geval dat dit sortiment toch voor eind april op z n plek staat. Laat sortiment Het late sortiment wordt nu nog warm gehouden op een etmaalgemiddelde van 20 C of meer. Enkele van u zullen omstreeks deze tijd besluiten om nu de temperaturen te verlagen (koud te gaan), andere willen wellicht nog een maand langer doorgaan met warmte geven (verlating). Het koud gaan is wel afhankelijk van het stadium waar de bloemtakknoppen zich in bevinden in combinatie met het gewenste bloeitijdstip. De afbouw naar koud moet toch in stapjes gebeuren zodat dit toch 10 tot 14 dagen duurt. Koud kan dan heel koud zijn. Echter het koud zijn hangt ook af van de buitenomstandigheden en de luchtvochtigheid. Vriest het dan kan het best onder de 10 C worden. De verdamping is onder die omstandigheden meer dan voldoende. Is het weer echter veel te warm voor de tijd van het jaar, dan moet u naast veel ventileren, toch elke dag 1 tot 1½ uur de minimum buis aanzetten om het gewas even te stimuleren met verdamping. In de late afdeling kan het gewas zeker tot medio januari nog veel voeding tot zich nemen. Het kan makkelijk dat u nog 0,7 EC geeft en maar 0,4 in de drain vindt. Echter, binnen een week kan de plant hiermee stoppen en niets meer opnemen. U ziet dan de EC-drain oplopen. Direct de EC halveren! Blijf elke week diverse soorten controleren op EC en ph drain en zorg ervoor dat de planten gemiddeld ca. 2-3 liter/m 2 /week verdampen. Dit is dus nog minder als op een gemiddelde zomerse dag! Bestrijding Er is maar één plaag die u óók in de winter moet controleren en dat is spint. In de late afdeling wordt lang doorgestookt. Elke kas heeft zijn eigen plekken waar vaker hardnekkig spint kan voorkomen. Met name wanneer gestookt wordt zijn er voor spint interessante drogere plekken en als daar ook nog wat gevoelige soorten staan, dan kunt u een (kleine) aantasting verwachten. Controleer die plekken zeker nu het nog warm is. Dan kunt u nog een effectieve bestrijding uitvoeren. Laat u het op zijn beloop, dan wordt de aantasting op zijn vroegst pas tijdens het binden zichtbaar en dan is bestrijden zeer lastig. Dit verhaal geldt ook voor vroege- en midden sortiment. Het hele vroege sortiment vraagt om extra aandacht wanneer de temperaturen weer worden verhoogd. Als u regelmatig scout, kan het nooit uit de hand lopen en is met minimale bestrijding een vrijwel spintvrije teelt mogelijk. Tijdens de voorlichtingsmiddag van de LTO naar aanleiding van de Phalaenopsis-proeven, die in Assendelft gehouden zijn, kwam de meststof ureum ter sprake. Daaruit bleek de nodige onwetendheid over het wel en wee van deze meststof. Voor ons aanleiding om het een en ander weer eens te bespreken. Eind tachtiger jaren is er veel gediscussieerd over deze meststof. Met name in de Cymbidium-teelt was deze meststof een van de discussiepunten. U moet bedenken dat de Cymbidium-telers werkten met mengmeststoffen als Plantprod en Peters. Er zijn toen allerlei bemestingsproeven gedaan want de teelt van Cymbidium kende vele vraagtekens over de bemesting. Op basis van bemestingsproeven werden de kwekers aangespoord naar een A- en B-baksysteem over te schakelen met enkelvoudige meststoffen, met in het achterhoofd de groenteteelt als voorbeeld. Je kon zo beter sturen en met mengmeststoffen weet je niet wat je precies doet was het credo. In de loop der jaren schakelden kwekers over, maar naarmate de tijd verstreek bleek de groei van het gewas bij die telers minder te worden. Bovendien werd in toenemende mate een virus gesignaleerd. Er werd toen nogmaals gekeken wat het verschil was tussen de mengmeststoffen en de enkelvoudige meststoffen. Het belangrijkste was ureum. Niemand wist hoe het werkte. Op basis van bemestingsproeven bij sla en tomaat werd de conclusie getrokken dat ureum geen effect had. Echter komkommer en rozen reageerden hier wel positief op. Denk daarbij aan de vroegere broei-veuren bij komkommer. Verder was het opvallend dat als een gewas niet lekker groeide met een A- en B-systeem, het met binnen de kortst mogelijke tijd wel positief reageerde. Ureum werkt als meststof prima, maar wel in natte omstandigheden. 1 gram per liter ureum heeft een EC van 0. Het heeft net als suiker, geen EC, omdat het niet elektrisch geladen is. Ureum is de stikstofmeststof met het hoogste stikstofgehalte van de vaste stikstofmeststoffen. Met name in de tropen wordt het veelvuldig gebruikt. In natte omstandigheden werkt ureum verzurend, ph verlagend en door vervluchtiging kan veel stikstof verloren gaan. Als langdurig met of wordt gewerkt waarbij het substraat nat blijft, vinden we na verloop van tijd (zeer) lage ph waarden. In het verleden werd Cymbidium op oasis (polyfenolschuim) geteeld en dat substraat werkte zelf ook nog eens verzurend. Het gevolg was dat de wortels bij Cymbidium helemaal verrot waren als gevolg van die te lage ph. Bij steenwol viel dit nog enigszins mee door de ph 7

8 Copyright Floricultura BV. Gehele of gedeeltelijke overname is toegestaan op voorwaarde van bronvermelding. Onze informatie en adviezen worden met de grootst mogelijke zorg samengesteld, doch zijn te allen tijden vrijblijvend. verhogende werking van steenwol zelf, maar ook daar kon dit proces gebeuren. Bij Phalaenopsis die vrij goed tegen een lage ph kan, wordt nu vrijwel altijd op een schorsmengsels geteeld. Voorheen echter werden een veenachtige mengsels gebruikt. Daardoor kon het gebeuren, dat tijdens de bloei, de ph regelmatig helemaal onderuitging en de plant nauwelijks of geen wortels meer had. Door te kiezen voor grovere (= drogere) substraten kan vaker water worden gegeven en is het substraat ook gemiddeld genomen sneller droog, waardoor die ph daling niet of nauwelijks meer optreed. Als het substraat fijner wordt gemaakt zodat het langer nat en/of vochtig blijft en er langer gewacht kan worden met beregenen, kan dit effect toch weer optreden. Bij gevoeligere teelten zoals Miltonia en Cambria blijft het oppassen voor dit effect. Er zijn twee opnameprocessen bekend waarop ureum door de plant kan worden opgenomen. Dat is via het substraat en door middel van bladbemesting. Via de grond (substraat) Als ureum in de grond komt wordt het door het enzym urease, gehydrolyseerd. In het verdere afbraakproces spelen nitrificerende bacteriën ook een rol. Uiteindelijk ontstaat er per atoom N een ion H+ en een ion NO 3 -. De opname van ureummeststoffen wordt voor een belangrijk deel bepaald door de temperatuur van de bodem. Bij hogere temperaturen is de hydrolysesnelheid hoger. In de landbouw werkt in het voorjaar, als gevolg van lagere temperaturen, nitraatmeststof sneller. Echter in warmere teelten in kassen kan de hydrolysesnelheid door de hogere temperaturen misschien wel zodanig hoog zijn dat ureumhoudende meststoffen misschien wel sneller werken dan nitraatmeststoffen. Het is heel goed mogelijk om met nitraatmeststoffen dezelfde hoeveelheid N aan planten te geven als wat er in een meststof als of zit. Echter, de EC moet daarvoor zo worden verhoogd, dat dit andere negatieve effecten geeft. 1 EC levert precies de voor Phalaenopsis gewenste 14mmol/l N. Bladbemesting Bladbemesting vindt plaats door een oplossing op het gewas te spuiten. Bladeren nemen het snel op en door urease in het blad wordt het omgezet in ammonium en CO 2. Voorbeelden zijn, ananas, de fruitteelt en éénjarige gewassen, als late bemesting na natte zomers. Bladbemesting werkt als stikstofgebrek snel verholpen moet worden. We hebben goede ervaringen met bladbemesting, indien Cymbidium-planten van de wortel zijn. Meestal zijn de wortels slecht, dus bemesting via de wortels werkt niet of te traag. Veel schoon water geven, ph (is meestal te laag) verhogen en dan 1 gr/l spuiten in combinatie met een temperatuursverhoging. Als dit met een interval van 7 tot 10 dagen wordt gedaan, kan men Cymbidium snel weer op de rails krijgen. Ook het opstarten van jonge Phalaenopsis met nog weinig wortelactiviteit kan door ureumhoudende mestcombinaties versneld worden. Wat het beste is? De vraag die vaak wordt gesteld of waar men vaak een uitspraak over wil is, wat de beste meststof is. In principe maakt het niet uit mits je de planten maar die verhouding geeft waar die het beste op groeit. Je kunt van enkelvoudige meststoffen een oplossing maken die vrijwel identiek is aan een mengmeststof en waarbij de groei van de planten hetzelfde is als met de vergelijkbare mengmeststof. Het grootste probleem is echter dat met enkelvoudige meststoffen in de loop der tijd zoveel aanpassingen worden gemaakt dat na enkele jaren het in de verste verte niet meer lijkt op het uitgangspunt van het gekozen mengsel. De groei wordt minder, de kweker is niet tevreden met de groei en na enige tijd modderen wordt ten einde raad besloten terug te grijpen op de mengmeststoffen, meestal in combinatie met kalksalpeter en bitterzout. De normale groei keert dan weer terug. P.O. Box 100, 1960 AC Heemskerk, The Netherlands T: +31 (0) F: +31 (0) E: I: Odm. Annaclaire

Nieuwsbrief. Phalaenopsis in de winter. Opkweek Phalaenopsis uit 3 pluggen. Verbetering lichten CO 2 -benutting Phalaenopsis. Cymbidium 7 teelttips

Nieuwsbrief. Phalaenopsis in de winter. Opkweek Phalaenopsis uit 3 pluggen. Verbetering lichten CO 2 -benutting Phalaenopsis. Cymbidium 7 teelttips Nieuwsbrief JAARGANG 31 NR. 2 NAJAAR 2013 The orchid professionals since 1933 Phalaenopsis in de winter 2 de Phalaenopsis in winter Opkweek Phalaenopsis uit 3 pluggen 5 in Verbetering lichten CO 2 -benutting

Nadere informatie

4 Cymbidium. Nieuwsbrief. Meer is niet altijd beter! Substraatontwikkelingen. Seizoensverwachting. Cymbidium. 5 teelttips. 7 Water

4 Cymbidium. Nieuwsbrief. Meer is niet altijd beter! Substraatontwikkelingen. Seizoensverwachting. Cymbidium. 5 teelttips. 7 Water Nieuwsbrief JAARGANG 28 NR. 1 OKTOBER 2010 The orchid professionals since 1933 Meer is niet altijd beter! 3 Substraatontwikkelingen Seizoensverwachting 4 Cymbidium Cymbidium 5 teelttips 7 Water De ontwikkelingen

Nadere informatie

Cymbidium Snijbloem. groot- en kleinbloemig. Teelt

Cymbidium Snijbloem. groot- en kleinbloemig. Teelt Cymbidium Snijbloem groot- en kleinbloemig Teelt Substraat Voor de Cymbidium snijcultuur wordt meestal uitgegaan van kunstmatige substraten zoals, steenwol in vlokken, brokjes of soms ook wel matten. Daarnaast

Nadere informatie

Nieuwsbrief. PAR plus Phalaenopsis presteert. Wondermiddel. Cymbidium 5 productie. Cymbidium 6 teelttips. Phalaenopsis potplant 7 economie

Nieuwsbrief. PAR plus Phalaenopsis presteert. Wondermiddel. Cymbidium 5 productie. Cymbidium 6 teelttips. Phalaenopsis potplant 7 economie Nieuwsbrief JAARGANG 26 NR. 1 OKTOBER 2008 The orchid professionals since 1933 3 laat Wondermiddel sporen na! PAR plus Phalaenopsis presteert Hoe wordt de PAR-dagsom berekend en wat kunnen wij ermee? In

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Seizoensverwachting Cymbidium 2006-2007. Teeltschema Cymbidium 2 snijbloem. Airco in Cymbidium? Einde aan verwarring in.

Nieuwsbrief. Seizoensverwachting Cymbidium 2006-2007. Teeltschema Cymbidium 2 snijbloem. Airco in Cymbidium? Einde aan verwarring in. Nieuwsbrief JAARGANG 24 NR. 2 OKTOBER 2006 The orchid professionals since 1933 Seizoensverwachting Cymbidium 2006-2007 Teeltschema Cymbidium 2 snijbloem 4 Airco in Cymbidium? Zoals u van ons gewend bent,

Nadere informatie

Evaluatie, Leerpunten en Plannen Perfecte Roos Energiezuinig geteeld. 31-10-2014, Arie de Gelder

Evaluatie, Leerpunten en Plannen Perfecte Roos Energiezuinig geteeld. 31-10-2014, Arie de Gelder Evaluatie, Leerpunten en Plannen Perfecte Roos Energiezuinig geteeld 31-10-2014, Arie de Gelder Opmerkingen vooraf De genoemde punten staan open voor discussie Er is geen prioriteit in de volgorde Als

Nadere informatie

8 Tips. Nieuwsbrief. Bladvlekken in Phalaenopsis. Overinvesteren. Phalaenopsis bemestings- 5 proef. Cymbidium

8 Tips. Nieuwsbrief. Bladvlekken in Phalaenopsis. Overinvesteren. Phalaenopsis bemestings- 5 proef. Cymbidium Nieuwsbrief JAARGANG 25 NR. 3 MEI 2007 The orchid professionals since 1933 Bladvlekken in Phalaenopsis 4 Overinvesteren Phalaenopsis bemestings- 5 proef 6 zomer Cymbidium 2007 In de dagelijkse contacten

Nadere informatie

Floriclone Phalaenopsis Potplant

Floriclone Phalaenopsis Potplant Floriclone Phalaenopsis Potplant Teelt Opkweekfase Substraat en startfase jonge planten aangeleverd in fles Planten worden geleverd in plastic bakjes, rechtstreeks uit het laboratorium. Deze moeten in

Nadere informatie

ERVARINGEN MET HET NIEUWE TELEN

ERVARINGEN MET HET NIEUWE TELEN ERVARINGEN MET HET NIEUWE TELEN Lezing door Barend Löbker VORTUS bv Programma: Klimaat Praktijkervaringen nieuwe telen Vragen/discussie Introductie Vortus BV: 2007 25 jaar geleden door Simon Voogt opgericht

Nadere informatie

6 Hormonen! 3 Cymbidium. Nieuwsbrief. Bloei en daglengte. De programmeerbare. Cymbidium. Verwarring in bemestingsland.

6 Hormonen! 3 Cymbidium. Nieuwsbrief. Bloei en daglengte. De programmeerbare. Cymbidium. Verwarring in bemestingsland. Nieuwsbrief JAARGANG 24 NR. 1 MAART 2006 The orchid professionals since 1933 Bloei en daglengte De programmeerbare 3 Cymbidium 6 Hormonen! 7 Verwarring in bemestingsland 8 Cymbidium voorjaarstips De meeste

Nadere informatie

Zuiniger met CO 2 bij gelijkblijvende of hogere productie?

Zuiniger met CO 2 bij gelijkblijvende of hogere productie? Zuiniger met CO 2 bij gelijkblijvende of hogere productie? Sander Pot (Plant Dynamics BV) i.s.m. Govert Trouwborst (Plant Lighting BV) Sander Hogewoning (Plant Lighting BV) Stefan Persoon (Inno Agro BV)

Nadere informatie

LED verlichting in kassen:

LED verlichting in kassen: LED verlichting in kassen: met minder energie meer bloemen en groenten van betere kwaliteit Leo Marcelis Hoogleraar Tuinbouw en Productfysiologie Glastuinbouw: Nederland is wereldleider. Teelt van groenten,

Nadere informatie

meststoffen vloeibare bladmeststoffen groei door kennis

meststoffen vloeibare bladmeststoffen groei door kennis meststoffen 2013 vloeibare bladmeststoffen groei door kennis Foliplus Foliplus bladmeststoffen is een complete range van vloeibare meststoffen voor toepassing op het blad. CropSolutions heeft de beste

Nadere informatie

Belichting in de Glastuinbouw. Tom Dueck, Wageningen UR Glastuinbouw energiek2020, 17 maart 2011

Belichting in de Glastuinbouw. Tom Dueck, Wageningen UR Glastuinbouw energiek2020, 17 maart 2011 Belichting in de Glastuinbouw Tom Dueck, Wageningen UR Glastuinbouw energiek2020, 17 maart 2011 Eén integrale aanpak met 7 transitiepaden: Programma Kas als Energiebron Energie besparen Duurzame energiebronnen

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Pseudomonas cattleyae en Erwinia, een telkens terugkerend probleem. Krijt eraf, Cymbidium productie- 5 prognose. Cymbidium teeltadviezen

Nieuwsbrief. Pseudomonas cattleyae en Erwinia, een telkens terugkerend probleem. Krijt eraf, Cymbidium productie- 5 prognose. Cymbidium teeltadviezen Nieuwsbrief JAARGANG 27 NR. 1 NOVEMBER 2009 The orchid professionals since 1933 3 krijt Krijt eraf, erop! Cymbidium productie- 5 prognose 6 Cymbidium teeltadviezen 8 in Cymbidium de zomer Pseudomonas cattleyae

Nadere informatie

5 Miltonia. 7 Cymbidium. Nieuwsbrief. Het Nieuwe Telen : Ramp of redding? 3 Phalaenopsis. Dendrobium

5 Miltonia. 7 Cymbidium. Nieuwsbrief. Het Nieuwe Telen : Ramp of redding? 3 Phalaenopsis. Dendrobium Nieuwsbrief JAARGANG 29 NR. 2 OKTOBER 2011 The orchid professionals since 1933 Het Nieuwe Telen : Ramp of redding? 3 Phalaenopsis 5 Miltonia 7 Cymbidium Het modewoord in de Phalaenopsis teelt is op dit

Nadere informatie

Rapportage Temperatuur- en RV-metingen

Rapportage Temperatuur- en RV-metingen Rapportage Temperatuur- en RV-metingen Meetadres Jamuflor B.V. Hoofdweg 141 1424 PE De Kwakel Uitgevoerd door: Hoofdweg 1236 2153 LR Nieuw-Vennep 24 februari 2015 5 x 6,4 m = 32 meter 5 x 6,4 m = 32 meter

Nadere informatie

Goede middag, Met dezepresentatiewilikprobereneen getalsmatiginzichttegevenin verdampingen ontvochtiging en het energieverbruik dat daarmee gemoeid

Goede middag, Met dezepresentatiewilikprobereneen getalsmatiginzichttegevenin verdampingen ontvochtiging en het energieverbruik dat daarmee gemoeid Goede middag, Met dezepresentatiewilikprobereneen getalsmatiginzichttegevenin verdampingen ontvochtiging en het energieverbruik dat daarmee gemoeid is. 1 Alswe kijkennaar de totaleenergiebalansvan een

Nadere informatie

Marletta (E20B.4541) Teeltrichtlijnen

Marletta (E20B.4541) Teeltrichtlijnen Teeltrichtlijnen Marletta (E20B.4541) Plantmateriaal uniform plantmateriaal niet gevoelig voor koploosheid geschikt voor alle gangbare zaaidata en teelt-/stengelsystemen resistentie: HR: Tm:0-3 open en

Nadere informatie

Workshops LichtEvent 9 december 2015

Workshops LichtEvent 9 december 2015 Workshops LichtEvent 9 december 2015 Door: André Flinterman Optimalisatie huidige belichting Om de lichtoutput van de lampen te verhogen is onderhoud essentieel. Ook om problemen te voorkomen. Waar moet

Nadere informatie

Luchtbevochtiging in de zomerperiode: Wat wil de plant?

Luchtbevochtiging in de zomerperiode: Wat wil de plant? Luchtbevochtiging in de zomerperiode: Wat wil de plant? Leo Marcelis & Ep Heuvelink Wageningen UR: WUR Glastuinbouw Leerstoel Tuinbouwproductieketens Met medewerking van: Peter van Weel, Hendrik Jan van

Nadere informatie

landbouw en natuurlijke omgeving 2011 plantenteelt gesloten teelten CSPE KB minitoets bij opdracht 14

landbouw en natuurlijke omgeving 2011 plantenteelt gesloten teelten CSPE KB minitoets bij opdracht 14 landbouw en natuurlijke omgeving 2011 plantenteelt gesloten teelten CSPE KB minitoets bij opdracht 14 variant a Naam kandidaat Kandidaatnummer Meerkeuzevragen Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).

Nadere informatie

Bijeenkomst CO 2 en Venlow Energy Kas. Venlow Energy kas 2 juli 2012 Frank Kempkes, Jan Janse

Bijeenkomst CO 2 en Venlow Energy Kas. Venlow Energy kas 2 juli 2012 Frank Kempkes, Jan Janse Bijeenkomst CO 2 en Venlow Energy Kas Venlow Energy kas 2 juli 2012 Frank Kempkes, Jan Janse Ons energiegebruik (warmte) Redenen om warmte in de kas te brengen 1. Setpoint verwarmen handhaven 2. Gewas

Nadere informatie

De gesloten kas. finale opdracht voor de. Alympiade 2008

De gesloten kas. finale opdracht voor de. Alympiade 2008 De gesloten kas finale opdracht voor de Alympiade 2008 Garderen, 14 en 15 maart 2008 1 VOORAF: WERKWIJZER FINALE WISKUNDE A-LYMPIADE 2008 Lees eerst de volledige tekst van de opdracht door zodat je weet

Nadere informatie

meststoffen vloeibare basismeststof groei door kennis

meststoffen vloeibare basismeststof groei door kennis meststoffen 2013 vloeibare basismeststof groei door kennis Growsol Growsol meststoffen is een range van vloeibare meststoffen voor de basisbemesting voorafgaand aan een teelt. Een aantal producten kunnen

Nadere informatie

De Wandelende Klimaatbox

De Wandelende Klimaatbox De Wandelende Klimaatbox Draadloze sensornetwerken in de kas Jos Balendonck NVTL studiedag, 10 maart 2015, Hof van Wageningen Robuuste agroproductiesystemen techniek voor een weerbare agrosector Sectie

Nadere informatie

Grip op voeding Plantsapme*ngen vs wateranalyses

Grip op voeding Plantsapme*ngen vs wateranalyses Grip op voeding Plantsapme*ngen vs wateranalyses Landelijke Glasgroente dag De toekomst van de tuinbouw Sjoerd Smits, HortiNova Joan Timmermans NovaCropControl Even voorstellen Sinds 003 bezig met plantsapmengen

Nadere informatie

Kennisuitwisseling belichte aardbeienteelt

Kennisuitwisseling belichte aardbeienteelt Kennisuitwisseling belichte aardbeienteelt April 2007 Gefinancieerd door Productschap Tuinbouw Uitgevoerd door: Ing. Bart Vromans Bart.vromans@lucel.nl INHOUDSOPGAVE Samenvatting Inleiding Plan van aanpak

Nadere informatie

Zaaien en planten. Wat is er nodig om een zaadje te laten groeien?

Zaaien en planten. Wat is er nodig om een zaadje te laten groeien? Stap 1 de tuin opruimen, vrijmaken van onkruid en omspitten Stap 2 de moestuin bemesting geven volgens het grondonderzoek Stap 3 de moestuin indelen in percelen Stap 4 Zaaien en planten Wat is er nodig

Nadere informatie

Energiebesparing in de broei van lelies

Energiebesparing in de broei van lelies Energiebesparing in de broei van lelies Hans Kok, Casper Slootweg en Jeroen Wildschut Door de hoge energiekosten zijn de kosten voor het broeien van lelies enorm gestegen. Bij een gelijkblijvende en soms

Nadere informatie

Praktijkproef Super FK in Paprika 2010 bij de start van de teelt.

Praktijkproef Super FK in Paprika 2010 bij de start van de teelt. Praktijkproef Super FK in Paprika 20 bij de start van de teelt. Inleiding: Het doseren van Super FK zorgt primair voor een actiever/vegetatiever gewas, een betere en vollere gewasstand, met een betere

Nadere informatie

Speciale oplossingen in wateroplosbare meststoffen. Nieuw

Speciale oplossingen in wateroplosbare meststoffen. Nieuw Speciale oplossingen in wateroplosbare meststoffen Nieuw Wat kunt u van Osmosol verwachten? Speciale oplossingen. En dat letterlijk en figuurlijk! Meststoffen die bijdragen aan een probleemloze teelt van

Nadere informatie

Kamerplanten: Verzorging en onderhoud

Kamerplanten: Verzorging en onderhoud AFDELING HERENTALS Lesgever: Bert Peers 26-04 - 2015 Tekst: Bert Peers Bewerking M. Peeters Kamerplanten: Verzorging en onderhoud 1 1. Wat zijn kamerplanten? Geen enkele plant groeit van nature in een

Nadere informatie

Bloem en vruchtvorming

Bloem en vruchtvorming //9 Bloem en vruchtvorming Leo Marcelis & Ep Heuvelink Wageningen UR: Leerstoel Plantenteelt in energiezuinige kassen & WUR Glastuinbouw (Leo.Marcelis@wur.nl) Leerstoelgroep Tuinbouwketens (Ep.Heuvelink@wur.nl)

Nadere informatie

Bladvlekken bij belichte potplanten

Bladvlekken bij belichte potplanten Bladvlekken bij belichte potplanten Onderzoek of de gele vlekken in belichte potplanten ontstaan door zetmeelophoping G.J.L. van Leeuwen N. Marissen M. Warmenhoven Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V.

Nadere informatie

De minimale lichtbehoefte van Zantedeschia. P.J. van Leeuwen en J.P.T. Trompert

De minimale lichtbehoefte van Zantedeschia. P.J. van Leeuwen en J.P.T. Trompert De minimale lichtbehoefte van Zantedeschia P.J. van Leeuwen en J.P.T. Trompert Praktijkonderzoek Plant & Omgeving Bloembollen, Boomkwekerij & Fruit 085 PPO 32 360851 00 PT 13637 Juni 2011 2011 Wageningen,

Nadere informatie

Nieuwsbrief. TE VEEL in Phalaenopsis. The orchid professionals since 1933. Het nieuwe pluggensysteem. Verkeerd bemesten kan veel verpesten!

Nieuwsbrief. TE VEEL in Phalaenopsis. The orchid professionals since 1933. Het nieuwe pluggensysteem. Verkeerd bemesten kan veel verpesten! Nieuwsbrief JAARGANG 33 NR. 1 VOORJAAR 2015 The orchid professionals since 1933 3 Het nieuwe pluggensysteem TE VEEL in Phalaenopsis Enkele jaren geleden voor het uitbreken van de kredietcrisis, publiceerden

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Luchtvochtigheid belangrijke factor in de groei van Miltonia en Cymbidium. Teelttips Phalaenopsis

Nieuwsbrief. Luchtvochtigheid belangrijke factor in de groei van Miltonia en Cymbidium. Teelttips Phalaenopsis Nieuwsbrief JAARGANG 29 NR. 1 APRIL 2011 The orchid professionals since 1933 2 voorjaar Teelttips Phalaenopsis 2011 Ontwikkeling van cups, kragen en 4 vazen De zwakste 5 schakel 6 het Niets is zo veranderlijk

Nadere informatie

Belichting bij sla. Economische haalbaarheidsstudie. Marcel Raaphorst Jan Janse

Belichting bij sla. Economische haalbaarheidsstudie. Marcel Raaphorst Jan Janse Belichting bij sla Economische haalbaarheidsstudie Marcel Raaphorst Jan Janse Wageningen UR Glastuinbouw, Bleiswijk juni 2007 Projectnummer: 3242000149 2007 Wageningen, Wageningen UR Glastuinbouw Alle

Nadere informatie

DLV Aktua Chrysant. Aanvulling op discussie over beter Coolen

DLV Aktua Chrysant. Aanvulling op discussie over beter Coolen DLV Aktua Chrysant mei 2013 Aanvulling op discussie over beter Coolen De afgelopen week zijn er door Floraholland i.s.m. LTO groeiservice en DLV Plant BV twee bijeenkomsten georganiseerd over het onderwerp

Nadere informatie

VERZORGING. Orchideeën

VERZORGING. Orchideeën VERZORGING Orchideeën INHOUD Inleiding Cambria Dendrobium Phalaenopsis Paphiopedilum Vanda Enkele weetjes TIPS INLEIDING Orchideeën zijn één van de mooiste en bijzonderste bloemen op aarde. De orchidee

Nadere informatie

SLA DE GROND UIT. Duurzame, industriële, jaarrond teelt van sla in kassen. 10 maart 2015, Peter van Weel en Jan Janse

SLA DE GROND UIT. Duurzame, industriële, jaarrond teelt van sla in kassen. 10 maart 2015, Peter van Weel en Jan Janse SLA DE GROND UIT Duurzame, industriële, jaarrond teelt van sla in kassen 10 maart 2015, Peter van Weel en Jan Janse De wereld verandert en zo ook de eisen van de afnemers ten aanzien van sla Jaarrond belevering

Nadere informatie

Het Nieuwe Telen. Het Nieuwe Telen. Wat kan ik er NU mee? Ing René Beerkens

Het Nieuwe Telen. Het Nieuwe Telen. Wat kan ik er NU mee? Ing René Beerkens Het Nieuwe Telen Het Nieuwe Telen Wat kan ik er NU mee? Ing René Beerkens Programma 19:00 Inventarisatie vragen en teeltsoorten Presentatie / discussie Vochtregeling Nieuwe technische toepassingen Adiabatische

Nadere informatie

Praktijkonderzoek mobiele belichting bij paprika

Praktijkonderzoek mobiele belichting bij paprika Praktijkonderzoek mobiele belichting bij paprika Ruud Maaswinkel Marcel Raaphorst Leo van der Valk Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Sector Glastuinbouw December 23 Projectnummer 4174621 23 Wageningen,

Nadere informatie

4 verschillende kweekmethoden

4 verschillende kweekmethoden 4 verschillende kweekmethoden Kweken met turfpotjes Turfpotjes zijn gemaakt van een samengeperst mengsel van houtvezels, turf en kalkzandsteen (natuurlijke voedingsstoffen). Deze zijn biologisch afbreekbaar

Nadere informatie

Vitamientje op zoek naar het Witte Goud

Vitamientje op zoek naar het Witte Goud Vitamientje op zoek naar het Witte Goud Het begin van de maand april is elk jaar weer een bijzonder moment We kunnen dan namelijk steeds meer van het mooie en zonnige weer genieten En met het stijgen van

Nadere informatie

Kanavaro. Teeltrichtlijnen. de kracht van Kanavaro de kracht van Enza Zaden

Kanavaro. Teeltrichtlijnen. de kracht van Kanavaro de kracht van Enza Zaden Teeltrichtlijnen Kanavaro Resistenties: HR: ToMV/Ff:A-E/Va:0/Vd:0/Fol:0,1/For IR: On/Ma/Mi/Mj Plantlengte: Normaal Kracht: Vrij sterk Planttype: Half open makkelijk bewerkbaar gewas Bladstand: Licht afhangend

Nadere informatie

Activeren van de fotosynthese door sturing op huidmondjesopening

Activeren van de fotosynthese door sturing op huidmondjesopening Activeren van de fotosynthese door sturing op huidmondjesopening April 215 C.S. Pot, S.J.M. de Vreede, G. Trouwborst en S.W. Hogewoning Activeren van de fotosynthese door sturing op huidmondjesopening

Nadere informatie

Helleborus Hybriden. Teeltbeschrijving Helleborus Hybriden

Helleborus Hybriden. Teeltbeschrijving Helleborus Hybriden Witte Paal 341 1742 LE Schagen the Netherlands Tel.: 0031 (0)224-590 173 Fax: 0031 (0)224-590 925 E-mail; info@green-works.nl www.green-works.nl Helleborus Hybriden Teeltbeschrijving Helleborus Hybriden

Nadere informatie

Ik ben Feije de Zwart en mij is gevraagd om wat te vertellen over schermen en ontvochtiging. Ik ben onderzoeker kasklimaat en energie.

Ik ben Feije de Zwart en mij is gevraagd om wat te vertellen over schermen en ontvochtiging. Ik ben onderzoeker kasklimaat en energie. Ik ben Feije de Zwart en mij is gevraagd om wat te vertellen over schermen en ontvochtiging. Ik ben onderzoeker kasklimaat en energie. Ik vul dit in door met behulp van simulatiemodellen te berekenen wat

Nadere informatie

Teeltbeschrijving Floripot en Flori Line potgerbera. Inhoudsopgave

Teeltbeschrijving Floripot en Flori Line potgerbera. Inhoudsopgave Teeltbeschrijving Floripot en Flori Line potgerbera Inhoudsopgave 1. Introductie 2 2. Basisprincipes voor de teelt van potgerbera 3 2.1 Kas omstandigheden 3 2.1.1 Benodigdheden 2.1.2 Klimaat 2.2 Te gebruiken

Nadere informatie

WERK VAN DEN AKKER Afdeling Herentals PELARGONIUM EN GERANIUM.

WERK VAN DEN AKKER Afdeling Herentals PELARGONIUM EN GERANIUM. WERK VAN DEN AKKER Afdeling Herentals PELARGONIUM EN GERANIUM. Lesgever: Bart Peers 29-01 - 2012 Verslag: Michel Peeters 1. PELARGONIUM. 1.1 Inleiding Pelargonium ofwel in de volksmond geranium is een

Nadere informatie

De basisprincipes van de fotosynthese Hoe gaat een plant om met CO 2?

De basisprincipes van de fotosynthese Hoe gaat een plant om met CO 2? De basisprincipes van de fotosynthese Hoe gaat een plant om met CO 2? Govert Trouwborst (Plant Lighting BV) Masterclass CO 2 bij potplanten 12 mei 2016 Team: dr. ir. Sander Hogewoning, dr. ir. Govert Trouwborst

Nadere informatie

Drijvende teelt van groenten, kruiden en zomerbloemen: onderzoek en praktijk Venray, 26 november 2014 Matthijs Blind, onderzoeker Proeftuin Zwaagdijk

Drijvende teelt van groenten, kruiden en zomerbloemen: onderzoek en praktijk Venray, 26 november 2014 Matthijs Blind, onderzoeker Proeftuin Zwaagdijk Drijvende teelt van groenten, kruiden en zomerbloemen: onderzoek en praktijk Venray, 26 november 2014 Matthijs Blind, onderzoeker Proeftuin Zwaagdijk Inhoud Schets ontwikkelingen onderzoek teelt op water

Nadere informatie

WEERBAAR Telen = Veerkracht in de plant brengen. Mijn naam: Eddo de Veer

WEERBAAR Telen = Veerkracht in de plant brengen. Mijn naam: Eddo de Veer WEERBAAR Telen = Veerkracht in de plant brengen Mijn naam: Eddo de Veer HOE? Begin met een goede bodem analyse Ik werk met de Bodem Balans Analyse Het gaat om de verhoudingen van de mineralen aan het complex

Nadere informatie

Systemen voor buitenluchttoevoer

Systemen voor buitenluchttoevoer Systemen voor buitenluchttoevoer Voor elk gewas en elke kas een oplossing Peter van Weel Wat willen we bereiken? 20-50% energiebesparing op warmte door het meer isoleren met schermdoeken Geen vochtafvoer

Nadere informatie

Optimaal gebruik van CO 2

Optimaal gebruik van CO 2 Optimaal gebruik van CO 2 Energiek2020 Event, 17 maart 2011 Anja Dieleman Wageningen UR Glastuinbouw Onderwerpen Trends CO 2 balans van de kas Effecten van CO 2 op groei Fysiologisch effect van CO 2 :

Nadere informatie

Consultancy duurzaam gebruik van meeldauwmiddelen

Consultancy duurzaam gebruik van meeldauwmiddelen Consultancy duurzaam gebruik van meeldauwmiddelen DLV Plant Postbus 7001 6700 CA Wageningen Agro Business Park 65 6708 PV Wageningen T 0317 49 15 78 F 0317 46 04 00 In opdracht van: Begeleidende groep

Nadere informatie

Warmte of vochtproblemen? Kom voor een warme, droge winter naar Workx Materieelverhuur

Warmte of vochtproblemen? Kom voor een warme, droge winter naar Workx Materieelverhuur Warmte of vochtproblemen? Kom voor een warme, droge winter naar Workx Materieelverhuur Doorwerken tijdens de koude, vochtige maanden Indirect gestookte heaters Omschrijving 40.000 kcal/u 80.000 kcal/u

Nadere informatie

Comfortabel én milieuvriendelijk wonen. Met Nuon Stadswarmte en ComfortKoeling

Comfortabel én milieuvriendelijk wonen. Met Nuon Stadswarmte en ComfortKoeling Comfortabel én milieuvriendelijk wonen Met Nuon Stadswarmte en ComfortKoeling Comfortabel koel of warm met oog voor het milieu Gefeliciteerd! Uw nieuwe woning kunt u zeer eenvoudig en comfortabel verwarmen

Nadere informatie

Invloed van Stuurlicht op het gewas. Tom Dueck, Wageningen UR Glastuinbouw Maart 26, 2015

Invloed van Stuurlicht op het gewas. Tom Dueck, Wageningen UR Glastuinbouw Maart 26, 2015 Invloed van Stuurlicht op het gewas Tom Dueck, Wageningen UR Glastuinbouw Maart 26, 2015 Deze projecten zijn gefinancierd vanuit het programma Kas als Energiebron, het innovatie- en actieprogramma van

Nadere informatie

Invloed klimaat op planttemperatuur. toepassing warmtebeeldcamera. PT Projectnummer: 14266.01

Invloed klimaat op planttemperatuur. toepassing warmtebeeldcamera. PT Projectnummer: 14266.01 Invloed klimaat op planttemperatuur potplanten en toepassing warmtebeeldcamera DLV Plant Postbus 71 67 CA Wageningen Agro Business Park 65 678 PV Wageningen PT Projectnummer: 14266.1 Gefinancierd door

Nadere informatie

Grip op voeding. Plantsapmetingen, NovaCropControl. Plantsapmetingen vs wateranalyses. 3 oktober 2012. 1

Grip op voeding. Plantsapmetingen, NovaCropControl. Plantsapmetingen vs wateranalyses. 3 oktober 2012. 1 Even voorstellen Grip op voeding Plantsapmetingen vs wateranalyses 3 oktober 2012 Joan Timmermans NovaCropControl Sinds 2003 bezig met plantsapmetingen in aardbei en vollegrondsgroente Brix, Ec, ph, Nitraat,

Nadere informatie

Schimmels. Schimmelziektes in sportvelden en gazons

Schimmels. Schimmelziektes in sportvelden en gazons Schimmelziektes in sportvelden en gazons Brown patch Brown Patch Symptomen: Donkere ringen van afstervend gras Droogte plekken Wit verkleuring van het aangetaste gras Brown Patch Infectie: Juni tot september

Nadere informatie

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u!

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u! energie besparen = woonlasten verlagen VRAGEN? Bent u geïnteresseerd in één van de mogelijkheden die in deze brochure zijn beschreven, heeft u nog vragen of wilt u meer weten over de kosten? Vul dan het

Nadere informatie

landbouw en natuurlijke omgeving plantenteelt gesloten teelten CSPE KB

landbouw en natuurlijke omgeving plantenteelt gesloten teelten CSPE KB Examen VMBO-KB 2016 gedurende 200 minuten landbouw en natuurlijke omgeving plantenteelt gesloten teelten CSPE KB Het examen landbouw en natuurlijke omgeving CSPE KB bestaat uit twee deelexamens waarvan

Nadere informatie

Energiebespaar Tips!

Energiebespaar Tips! Energiebespaar Tips! Hieronder vind u een aantal tips waarmee u op uw energierekening vele euro s kunt besparen. De tips zijn verdeeld in de verschillende onderdelen waaraan u energie verbruikt in uw huis.

Nadere informatie

HortiMaX FertiMiX Portfolio

HortiMaX FertiMiX Portfolio FertiMiX-Go! FertiMiX E-series FertiMiX Custom FertiMiX Portfolio Eenvoudig besparen op water en meststoffen Verbeterde opbrengsten en snelle return on investment Altijd beschikken over de juiste watergift

Nadere informatie

1.1 Wat bepaalt de bladhoeveelheid aan een tomatenplant.

1.1 Wat bepaalt de bladhoeveelheid aan een tomatenplant. 1.1 Wat bepaalt de bladhoeveelheid aan een tomatenplant. Niets zo moeilijk als de hoeveelheid blad aan een tomatenplant omschrijven. Het gaat ook niet altijd om de bladhoeveelheid, maar ook over de afstand

Nadere informatie

Minder belichten Phalaenopsis zonder productieverlies?

Minder belichten Phalaenopsis zonder productieverlies? Minder belichten Phalaenopsis zonder productieverlies? September G. Trouwborst, S.W. Hogewoning en C.S. Pot Minder belichten Phalaenopsis zonder productieverlies? September G. Trouwborst, S.W. Hogewoning,

Nadere informatie

Voorkomen van voortakken bij Phalaenopsis

Voorkomen van voortakken bij Phalaenopsis Voorkomen van voortakken bij Phalaenopsis Invloed kastemperatuur op voortakken Phalaenopsis (Project 42 527) Arca Kromwijk Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Sector Glastuinbouw maart 23 PPO GT125

Nadere informatie

Samen met. Raamisolatie. Tot 30% Energiewinst door uw ramen te voorzien van isolerende raamfolie. Heel simpel.

Samen met. Raamisolatie. Tot 30% Energiewinst door uw ramen te voorzien van isolerende raamfolie. Heel simpel. Samen met Raamisolatie. Tot 30% Energiewinst door uw ramen te voorzien van isolerende raamfolie. Heel simpel. In de moderne architectuur wordt veel glas gebruikt. Zo komt er veel natuurlijk licht binnen.

Nadere informatie

VERSLAG. Invloed van lichtintensiteit en daglengte op de productie van Gerbera. Uitgevoerd door: DLV Facet

VERSLAG. Invloed van lichtintensiteit en daglengte op de productie van Gerbera. Uitgevoerd door: DLV Facet VERSLAG Facet Invloed van lichtintensiteit en daglengte op de productie van Gerbera Uitgevoerd door: DLV Facet Wageningen, Oktober 2005 Gerben Wessels Helma Verberkt Proeftuin Zwaagdijk Hans Meester Gefinancierd

Nadere informatie

9 Cymbidium. Nieuwsbrief. Klaas Schoone Memorial Award! Flower Trials. Phalaenopsis teeltontwikkelingen. Phalaenopsis. 6 teelttips.

9 Cymbidium. Nieuwsbrief. Klaas Schoone Memorial Award! Flower Trials. Phalaenopsis teeltontwikkelingen. Phalaenopsis. 6 teelttips. Nieuwsbrief JAARGANG 31 NR. 1 VOORJAAR 2013 The orchid professionals since 1933 2 Phalaenopsis teeltontwikkelingen Uitreiking van de eerste Klaas Schoone Memorial Award! Woensdag 12 juni van 15.00 tot

Nadere informatie

Bestrijding bladwespen bij rode bes in kassen en tunnels.

Bestrijding bladwespen bij rode bes in kassen en tunnels. Verslaglegging demoproject Bestrijding bladwespen bij rode bes in kassen en tunnels. Gefinancierd door Productschap Tuinbouw In opdracht van de Nederlandse Fruitteelt Organisatie In het kader van het project

Nadere informatie

Energiebespaar Tips!

Energiebespaar Tips! Energiebespaar Tips! Hieronder vind u een aantal tips waarmee u op uw energierekening vele euro s kunt besparen. De tips zijn verdeeld in de verschillende onderdelen waaraan u energie verbruikt in uw huis.

Nadere informatie

> www.vrom.nl. Uw autoairco, het milieu en uw portemonnee

> www.vrom.nl. Uw autoairco, het milieu en uw portemonnee > www.vrom.nl Uw autoairco, het milieu en uw portemonnee 02 Steeds meer mensen hebben een airco in de auto. Een autoairco is comfortabel. In de zomer houdt de airco uw auto lekker koel. En in de winter

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2012 tijdvak 1 biologie CSE GL en TL Deze bijlage bevat informatie GT-0191-a-12-1-b Glastuinbouw informatie Lees eerst informatie 1 tot en met 6 en beantwoord dan vraag 38 tot en

Nadere informatie

De mechanische ventilatie type C is in te delen in twee stromingen die nog in de huidige huizen aanwezig zijn:

De mechanische ventilatie type C is in te delen in twee stromingen die nog in de huidige huizen aanwezig zijn: 1 Introductie In een huishouden is ventilatie nodig om ervoor te zorgen dat het huis van schone en gezonde lucht is voorzien. Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen natuurlijke ventilatie (type A), en

Nadere informatie

Bewonersinformatie Rosmalen. Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning

Bewonersinformatie Rosmalen. Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning Bewonersinformatie Rosmalen Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning 2 Voorwoord Afgelopen periode heeft BAM Woningbouw in opdracht van de eigenaar van uw woning, a.s.r., uw woning verbeterd. Bij de woningverbetering

Nadere informatie

RaamIsolatie. Tot 30% Energiewinst door uw ramen te voorzien van isolerende raamfolie. Heel simpel.

RaamIsolatie. Tot 30% Energiewinst door uw ramen te voorzien van isolerende raamfolie. Heel simpel. . Tot 30% Energiewinst door uw ramen te voorzien van isolerende raamfolie. Heel simpel. In de moderne architectuur wordt veel glas gebruikt. Zo komt er veel natuurlijk licht binnen. Maar veel glas kan

Nadere informatie

INFORMATIE OVER BEVOCHTIGINGSSYSTEEM VOOR GROENTE EN FRUIT FRESH IN FRESH OUT

INFORMATIE OVER BEVOCHTIGINGSSYSTEEM VOOR GROENTE EN FRUIT FRESH IN FRESH OUT BEVOCHTIGING SUPERMARKTEN TOEPASSINGEN INFORMATIE OVER BEVOCHTIGINGSSYSTEEM VOOR GROENTE EN FRUIT FRESH IN FRESH OUT 14-04-2011 versie 1.2 Introductie In de winter als de kachel brandt en in de zomer als

Nadere informatie

RaamIsolatie. Tot 30% Energiewinst door uw ramen te voorzien van isolerende raamfolie. Heel simpel.

RaamIsolatie. Tot 30% Energiewinst door uw ramen te voorzien van isolerende raamfolie. Heel simpel. . Tot 30% Energiewinst door uw ramen te voorzien van isolerende raamfolie. Heel simpel. In de moderne architectuur wordt veel glas gebruikt. Zo komt er veel natuurlijk licht binnen. Maar veel glas kan

Nadere informatie

landbouw en natuurlijke omgeving plantenteelt gesloten teelten CSPE BB

landbouw en natuurlijke omgeving plantenteelt gesloten teelten CSPE BB Examen VMBO-BB 2016 gedurende 220 minuten landbouw en natuurlijke omgeving plantenteelt gesloten teelten CSPE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Bij dit examen horen digitale bestanden. Dit examen bestaat

Nadere informatie

Gewasoptimalisatie, daar staan wij voor

Gewasoptimalisatie, daar staan wij voor Gewasoptimalisatie, daar staan wij voor Rudi Vandewiele GSM 0492/63 73 83 E-mail rudi.vandewiele@tacocvba.be Luc De Reycke GSM 0477/60 97 17 E-mail luc.de.reycke@tacocvba.be Liesbet Bruyneel GSM 0497/837675

Nadere informatie

Teeltwinst door goed watermanagement. - Optimale watergift. - Recirculatie. Johan Nooren, DLV aardbeien. DLV Plant

Teeltwinst door goed watermanagement. - Optimale watergift. - Recirculatie. Johan Nooren, DLV aardbeien. DLV Plant Teeltwinst door goed watermanagement - Optimale watergift - Recirculatie Johan Nooren, DLV aardbeien Teeltwinst door goed watermanagement Optimale watergift Strategie watergift en voeding Een goede verdamping

Nadere informatie

Mogelijke oplossingen voor het energieprobleem

Mogelijke oplossingen voor het energieprobleem http://glasreg.khk.be/ www.kvlt.be Mogelijke oplossingen voor het energieprobleem Studiedag: Toekomst voor de glastuinbouw? 1 december 2006 Herman Marien Energieprobleem: van kennis tot besparing 1. Kennis

Nadere informatie

Bijeenkomst PN DA. Hans Smeets. Adviseur DLV plant BV

Bijeenkomst PN DA. Hans Smeets. Adviseur DLV plant BV Bijeenkomst PN DA Jongenelen oktober 2013 Hans Smeets. Adviseur DLV plant BV Waarom een grondanalyse? Inzicht krijgen in de beschikbare voeding voor de plant; Hoofdelementen; Sporenelementen; ph van de

Nadere informatie

Elk deel van de puzzel moet kloppen. Wat verbruikt een volwassen aanplant?? Ontwikkelingen in de teelt. Wat is beschikbaar voor de boom?

Elk deel van de puzzel moet kloppen. Wat verbruikt een volwassen aanplant?? Ontwikkelingen in de teelt. Wat is beschikbaar voor de boom? Ontwikkelingen in de teelt Programma - Voeding - bestuiving - boomopbouw Rene Albers, Fruitconsult Elk deel van de puzzel moet kloppen Gewasbescherming Bestuiving Wat verbruikt een volwassen aanplant??

Nadere informatie

Watergift klein volume substraat lelie

Watergift klein volume substraat lelie Watergift klein volume substraat lelie Hans Kok Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Bloembollen December 2005 PPO nr331107 2005 Wageningen, Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Stookinstructie voor het gebruik van de verwarmingsinstallatie voor 322 woningen aan de Berliozhof, Edvard Grieghof en Diepenbrockstraat

Stookinstructie voor het gebruik van de verwarmingsinstallatie voor 322 woningen aan de Berliozhof, Edvard Grieghof en Diepenbrockstraat Stookinstructie voor het gebruik van de verwarmingsinstallatie voor 322 woningen aan de Berliozhof, Edvard Grieghof en Diepenbrockstraat Comfort en behaaglijkheid Comfort en behaaglijkheid zijn niet alleen

Nadere informatie

Huis & Erf steekt energie in uw woning. Isolatiemaatregelen

Huis & Erf steekt energie in uw woning. Isolatiemaatregelen Huis & Erf steekt energie in uw woning Isolatiemaatregelen Huis & Erf steekt energie in uw woning Huis & Erf steekt energie in uw woning in de vorm van een compleet isolatiepakket voor uw hele woning.

Nadere informatie

Chemisch rekenen, zo doe je dat!

Chemisch rekenen, zo doe je dat! 1 Chemisch rekenen, zo doe je dat! GOE Opmerkingen vooraf: 1. Belangrijke schrijfwijzen: 100 = 10 2 ; 1000 = 10 3, enz. 0,1 = 1/10 = 10-1 ; 0,001 = 1/1000 = 10-3 ; 0,000.000.1 = 10-7, enz. gram/kg = gram

Nadere informatie

NATIONALE SCHEIKUNDEOLYMPIADE

NATIONALE SCHEIKUNDEOLYMPIADE NATINALE SHEIKUNDELYMPIADE RRETIEMDEL VRRNDE 1 (de week van) woensdag 4 februari 2009 Deze voorronde bestaat uit 24 meerkeuzevragen verdeeld over 5 onderwerpen en 3 open vragen met in totaal 13 deelvragen

Nadere informatie

Creëer Bufferruimtes. Praktische tips voor een energiezuinig en comfortabel monument

Creëer Bufferruimtes. Praktische tips voor een energiezuinig en comfortabel monument Wonen en werken in een betekent leven in een bijzondere omgeving. Tegenover de pluspunten zoals de prachtige sfeer van de en staan ook zaken Creëer Bufferruimtes In historische gebouwen zijn vaak tochtportalen,

Nadere informatie

Tips voor het uitvoeren van bemestingsproeven

Tips voor het uitvoeren van bemestingsproeven Commissie Bemesting Grasland en Voedergewassen Tips voor het uitvoeren van bemestingsproeven Inleiding De CBGV baseert haar adviezen bij voorkeur op zoveel mogelijk proefresultaten. Resultaten moeten daarbij

Nadere informatie

Inleiding Soort voeding Starten met de voeding

Inleiding Soort voeding Starten met de voeding FLESVOEDING 1186 Inleiding In deze folder leest u informatie en adviezen over flesvoeding. Borstvoeding is de beste zuigelingenvoeding. Er kunnen echter verschillende redenen zijn waarom ouders kiezen

Nadere informatie

Olympia EKM 2100. (vertaling Zonnepanelen123 als service voor gebruikers)

Olympia EKM 2100. (vertaling Zonnepanelen123 als service voor gebruikers) (vertaling Zonnepanelen123 als service voor gebruikers) Vooraf: De Olympia EKM2100 is oorspronkelijk bedoeld als meetinstrument voor het meten van het verbruik van energie van uw apparaten. De EKM2100

Nadere informatie

ZX Ronde zondag 5 oktober 2014

ZX Ronde zondag 5 oktober 2014 ZX Ronde zondag 5 oktober 2014 Verhaaltje..Tussen Watt en Lumen Dit een verhaaltje gaat over de verschillen tussen de lichtopbrengst van lichtbronnen wat aansluit op het verhaalt over licht en lichtbronnen

Nadere informatie

De voordelen en het gebruik van een modulerende kamerthermostaat

De voordelen en het gebruik van een modulerende kamerthermostaat De voordelen en het gebruik van een modulerende kamerthermostaat In uw woonkamer hangt momenteel een zogenaamde modulerende kamerthermostaat die uw nieuwe cv-ketel aanstuurt. Dit is een ander type thermostaat

Nadere informatie