Voor de Nederlandse agribusiness, jaargang 38, nummer 12, december 2012/januari 2013

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Voor de Nederlandse agribusiness, jaargang 38, nummer 12, december 2012/januari 2013"

Transcriptie

1 Berichten Buitenland Voor de Nederlandse agribusiness, jaargang 38, nummer 12, december 2012/januari 2013 Schommelende prijzen grondstoffen Colofon Berichten Buitenland is bestemd voor het Nederlandse agrarische bedrijfsleven en is een uitgave van de directie Europees Landbouwbeleid en Voedselzekerheid van het ministerie Economische Zaken, Landbouw & Innovatie. Het doel is informatieverstrekking over relevante ontwikkelingen op agrarisch handelsgebied, buitenlandse markten, handelsbemiddeling enzovoort. De landbouwafdelingen in het buitenland dragen in sterke mate bij aan de berichtgeving in dit blad. Er wordt gedrukt op een chloorarme papiersoort, in een inktbesparend FM-raster. Er wordt verzonden in recyclebare sealbags. Uitgever Ministerie van Economische Zaken Redactieadres Redactie Berichten Buitenland T.a.v. Jochem Porte Postbus 20401, 2500 EK Den Haag Tel. +31 (0) www: rijksoverheid.nl/berichtenbuitenland Informatie en abonnementen Voor informatie over artikelen of een (gratis) abonnement kunt u contact opnemen met Elma Verboom. Tel.: +31 (0) Fax: +31 (0) Realisatie JackieWorks/geschreven * gedrukt Aan dit nummer werkten mee: Peter Breedveld, Meeuwes Brouwer, Alexandra Feekes, Hans van der Lee, Jonathan Maas, Philip den Ouden, Jacqueline Rogers. Opmaak Optima Forma bv, Voorburg Druk OBT bv, Den Haag ISSN De informatie, meningen en opinies in dit blad worden naar voren gebracht buiten verantwoordelijkheid van het Ministerie van Economische Zaken. Het overnemen of vermenigvuldigen van artikelen uit dit blad is alleen toegestaan onder vermelding als volgt: Berichten Buitenland, [maand/jaar], [pagina s]. Berichten Buitenland, nummer 12, december 2012/januari

2 Inhoudsopgave Korte berichten 3 Schommelende prijzen grondstoffen 7 Kort graag Frankrijk: nieuw ambitieus exportplan 13 Uit onverwachte hoek 15 Column 16 Nieuwe wetgeving Vietnam 17 Exportise 19 Naoogst 21 Grensverleggers 23 Activiteitenkalender Berichten Buitenland, nummer 12, december 2012/januari

3 Korte berichten AFRIKA Algerije Landbouwraad Rabat Melksector 2012 De totale Algerijnse melkproductie over 2012 bedroeg 3,088 miljard liter, tegen 2,92 miljard liter een jaar eerder. Dat is meer dan het officiële productiedoel van 3,048 miljard liter. Van de 1518 gemeenten die melk produceren, zijn 639 goed voor 80% van de totale productie. De binnenlandse vraag bedraagt meer dan 5 miljard liter, waardoor dus circa 40% wordt gedekt door geïmporteerde melk, melkpoeder en zuivel. Op lokaal niveau is het verzamelen van rauwe melk de zwakste schakel in de keten. Het verzamelde volume bedroeg minder dan 700 miljoen liter, minder dan 23% van de totale productie. Oostenrijk investeert Vorig jaar hebben de ministers van landbouw van Algerije en Oostenrijk een bilaterale overeenkomst getekend over samenwerking bij veeteelt (diervoeding en -gezondheid), herbebossing en beheer van nationale parken in Algerije. Een Oostenrijks-Algerijnse werkgroep zal de samenwerking nader uitwerken en vorm geven. De overeenkomst behelst ook institutionele samenwerking en technische aspecten van opleiding, onderzoek, standaardisatie en afzetbevordering voor landbouwproducten, plattelandsontwikkeling en veeteelt. Op dit moment voorziet Oostenrijk Algerije van landbouwmachines, vaarzen en diensten op het gebied van kunstmatige inseminatie van vee. AMERIKA Argentinië Landbouwraad Buenos Aires Export melkpoeder naar China Voor de eerste maal in de geschiedenis heeft Argentinië begin 2013 melkpoeder geëxporteerd naar China. Het melkpoeder, dat gebruikt wordt voor babyvoeding, is afkomstig van een fabriek van SanCor, de grootste zuivelonderneming van Argentinië met een marktaandeel van ongeveer 22%, en verreweg de grootste zuivelexporteur van het Zuid-Amerikaanse land. De Argentijnse minister van Landbouw, Noberto Yauhar, gaf aan verheugd te zijn over de export, en hoopt dat hiermee de Chinese markt ook verder geopend zal worden voor andere Argentijnse producten, vooral producten met een hogere toegevoegde waarde. Vooralsnog bestaat de Argentijnse export naar China vooral uit soja. Mexico Landbouwraad Mexico Nieuwe regering Enrique Martínez y Martínez, de nieuwe minister van Landbouw heeft een aantal initiatieven ontvouwd: een centrale plaats in het beleid voor de agrofoodsector en voedselzekerheid; het belang van zelfvoorziening en versterking van het platteland; goedkeuring van een budget van 4,4 miljard (+3% tegenover 2012). Dit zal helpen de modernisering van de agrarische sector te versnellen. Martínez wil de productie verhogen, kosten verlagen en de marge van producenten verbeteren. Ook het aanbod aan diensten van zijn ministerie zal worden verbeterd. Er is sprake van op maat gemaakte programma s voor sectoren en regio s, evenals hogere prioriteit voor wetenschap, technologie en onderzoek in de landbouw, zoals een efficiënt gebruik van biotechnologie. Berichten Buitenland, nummer 12, december 2012/januari

4 Verenigde Staten Landbouwraad Washington, D.C. Erkenning systeem Nieuw-Zeeland Op 10 december 2012 heeft de Food and Drug Administration (FDA) officieel erkend dat het systeem voor voedselhygiëne van Nieuw-Zeeland vergelijkbaar is met het Amerikaanse. Hiermee bevestigt de Verenigde Staten dat beide inspectiesystemen voor voedingsmiddelen evenveel garanties bieden voor voedselveiligheid. Op dit moment is een vergelijkbare exercitie bezig voor Canada. De FDA heeft aangegeven ook geïnteresseerd te zijn in een evaluatie van onder andere het Nederlandse systeem. Aanpassing Food Safety Modernization Act In het kader van de voortgaande aanpassing en uitbreiding van de FSMA, liggen er nu twee nieuwe voorstellen, één gericht op eisen voor de veilige productie van verse groente en fruit, zowel onder bedekking als in het veld, het andere met instructies voor het ontwikkelen van een zogenoemd food safety plan voor fabrikanten, verwerkers, verpakkers en opslagbedrijven van voedingsmiddelen. De Food and Drug Administration stelt dat de voorstellen voor het binnenkort te verwachten Foreign Supplier Verification-programma en voor Third Party Auditors for Imported Foods samen met bovenstaande voorstellen als een integraal pakket moeten worden gezien. AZIË Japan Landbouwraad Tokyo Commerciële kweek blauwvintonijn De Japanse Kinki Universiteit en Toyota Tsusho Corporation werken samen aan een economisch rendabel systeem voor de kweek van blauwvintonijn. De universiteit heeft een technologie ontwikkeld voor het uitbroeden van viseitjes en het opkweken van de vis tot een lengte van ruim vijfentwintig centimeter. Het is de eerste maal dat het is gelukt om deze uit de Stille Oceaan afkomstige tonijnsoort te kweken. De universiteit is van plan om in april 2013 een restaurant te openen in Osaka; dit gaat dan de blauwvintonijn serveren die is opgekweekt in viskwekerijen. Aangezien de wilde blauwvintonijn wordt bedreigd, kunnen deze vissen uit aquacultuur een bijdrage leveren aan het behoud van de visstand van de blauwvintonijn. Nederlands kalfsvlees weer naar Japan Vanaf 1 februari 2013 stelt Japan zijn markt voor kalfsvlees uit Nederland open. De Japanse markt voor rundveeproducten is in 2000 gesloten voor alle rundvlees uit Europa vanwege BSE. Japan importeert jaarlijks de helft van zijn consumptie van rundvleesproducten. De importwaarde hiervan is ruim 2 miljard. Voor de Nederlandse kalfsvleesproducenten wordt op termijn een exportwaarde van 30 miljoen verwacht. De afspraken over markttoegang met Japan kunnen volgens staatssecretaris Dijksma uitstralen naar andere landen in Azië waarmee Nederland onderhandelingen voert over markttoegang voor Nederlands kalfsvlees, zoals China, Korea en Vietnam. Korea Landbouwraad Seoul Toelatingsbeleid pesticiden en veterinaire medicijnen De Korea Food and Drug Administration werkt aan aanpassing van de toelatingssystematiek van pesticiden en veterinaire medicijnen voor gebruik in landbouwproducten en voedingsmiddelen. Op dit moment kunnen pesticiden en veterinaire medicijnen gebruikt worden wanneer de MRL s beschreven zijn in de Koreaanse Food Code of in de Codex een MRL is beschreven. Korea wil straks voor alle MRL s zélf een wetenschappelijk Berichten Buitenland, nummer 12, december 2012/januari

5 onderbouwing maken. Dit betekent dat een groot aantal MRL s niet meer wordt toegelaten, tenzij er een nieuwe toelating komt. Het nieuwe beleid is nog in voorbereiding en gaat pas over twee of drie jaar in. In de tussentijd kunnen bedrijven een registratie voor pesticiden en veterinaire medicijnen aanvragen bij de Koreaanse overheid, door het inleveren van een dossier. Hiervan is door een aantal producenten van pesticiden en veterinaire medicijnen al gebruik gemaakt. Zie ook > KFDA News > News & Notice > Guidelines for Establishment of Pesticide and Veterinary Drug MRLs in Food (item geopend 7 mei 2012). EUROPESE UNIE Frankrijk Landbouwraad Parijs BGA Franse Gruyère Erkenning van Gruyèrekaas uit Frankrijk met een Beschermde Geografische aanduiding (BGA) is aanstaande. Dit besluit maakt een einde aan een langlopend geschil met de Zwitserse producenten van dezelfde kaas, die in 2010 een Beschermde Oorsprong verwierf. Zwitserland produceert meer dan ton per jaar (waarvan meer dan de helft voor export), tegen Frankrijk met 3000 ton. Ierland Landbouwraad Londen Opmars huismerken Ierse consumenten zijn door de crisis hard getroffen in de portemonnee. Huishoudens proberen ook op voedsel te bezuinigen en zijn daarom kieskeuriger in de supermarkt. Ierse consumenten bezoeken daarom gemiddeld meer supermarkten op zoek naar waar voor hun geld en maken vaker vooraf een huishoudboekje. Consumenten kiezen vaker voor prijsaanbiedingen en goedkopere huismerkartikelen. Het marktaandeel van huismerken (30%) lijkt gestaag door te groeien, evenals het marktaandeel van Lidl en Aldi (respectievelijk 6,5% en 6,1%). Polen Landbouwraad Warschau Kaasmakers breken records Jarenlang was Polen in Europa een toonaangevende producent van aardappelen, granen en fruit. Nu wordt het steeds bekender vanwege haar zuivelproductie, in het bijzonder het rijpen van kaas. Op dit moment is Polen de zesde grootste kaasproducent ter wereld. De productie groeit elk jaar en een groot deel daarvan wordt geëxporteerd. De productie wordt uitgevoerd in Polen door particuliere bedrijven en coöperaties, alsmede grote Franse en Duitse spelers als Bongrain of Hochland. Tweede grootste in appelsap Dankzij de zeer goede oogst van dit jaar is Polen erin geslaagd om na China s werelds tweede grootste producent van appelsap te worden. In 2013 zal Polen naar schatting ongeveer ton appelsapconcentraat produceren. De jaarlijkse productie van sap in China bedraagt meer dan 1 miljoen ton. Vijf zesde van het Poolse appelsap zal worden geëxporteerd, met een exportwaarde van circa 350 miljoen. 95% van deze export gaat naar Duitsland. De appeloogst bereikt dit jaar 2,6 tot 3 miljoen ton. De helft daarvan is handappels, de rest is bedoeld voor sapproductie. Berichten Buitenland, nummer 12, december 2012/januari

6 Verenigd Koninkrijk Landbouwraad Londen Oplichting leveranciers In het Verenigd Koninkrijk is de laatste maanden het aantal opgelichte leveranciers van voedings- en levensmiddelen sterk toegenomen. De oplichters geven zich uit voor grote gevestigde Britse bedrijven en plaatsen bestellingen bij veelal buitenlandse leveranciers. De afgeleverde goederen worden vervolgens nooit betaald. De schade van het afgelopen jaar loopt in de miljoenen. Volgens het vakblad The Grocer hebben de oplichters zich uitgegeven voor onder andere Iceland, Asda, AG Parfett & Sons and Berry Bros & Rudd, Musgrave, JJ Food Service en Brakes. Leveranciers wordt geadviseerd bestellingen onafhankelijk te verifiëren. Buitenlands vlees Morrisons Morrisons, de Britse supermarktketen die bekend staat als een grote voorvechter van de Britse boeren, is gestopt met alleen Brits vlees te verkopen en verkoopt nu ook Iers rundvlees en Nederlandse kippen. Morrisons wil hiermee de zuinige klanten een goedkoper assortiment aanbieden. De vierde grootste supermarktketen in het Verenigd Koninkrijk met een marktaandeel van rond 11%, zal maximaal 5% van het vlees uit het buitenland afnemen. De Britse veehouders, met de Britse boerenbond voorop, zeggen enorm teleurgesteld te zijn en hebben Morrisons opgeroepen deze beslissing zo snel mogelijk terug te draaien. Britse boeren zijn in het bijzonder gepikeerd, omdat kippenvlees uit het buitenland aan minder strenge eisen voor dierenwelzijn behoeft te volden. Morrisons stelt strengere eisen aan Britse kippenhouders, aldus The Financial Times. Griekenland: Agricultural Business Summit Met steun van de Nederlandse ambassade in Athene organiseert The Economist Conferences op 7 februari 2013 de Agricultural Business Summit: Accelerating Growth and Competitiveness in Thessaloniki. Ondanks de crisis zijn er in Griekenland volop handels- en investeringskansen voor Nederlandse bedrijven in de agribusiness. Potentieel voor het Nederlandse bedrijfsleven ligt bijvoorbeeld op het terrein van kwaliteitsverbetering en logistiek: als toeleverancier voor de gehele agroketen (productie, verwerking, verpakking en distributie) en als toeleverancier en afnemer van groente en fruit. Voor het herstel van de Griekse economie is modernisering van de agrarische sector een onmisbare pijler. De Griekse agribusiness is zeer geïnteresseerd in Nederlandse agrarische technologie. Flink wat Nederlandse bedrijven zijn al tientallen jaren actief in de Griekse landbouw: zowel in het leveren van eindproducten (zoals zuivel en vlees) als in het opzetten van lokale productieketens. De Nederlandse agribusiness staat goed aangeschreven bij de oudere generatie Griekse ondernemers, maar is minder bekend bij de jongere generatie. Er liggen duidelijk kansen in het moderniseren van de Griekse groente en fruitteelt en in het optimaal gebruikmaken van de jaarrond productie. De ontwikkeling in Griekenland is vooral interessant voor Nederlandse exporteurs/ toeleveranciers van zaden, plantmateriaal, bestrijdingsmiddelen en verwerkingsproducten, evenals voor afnemers van groente en fruit, inclusief het biologische segment. Op de Summit spreken, naast de Griekse minister voor plattelandsontwikkeling en voedsel en medewerkers van de Europese Commissie, onder andere Laan van Staalduinen, directeur-generaal Sociale Wetenschappen-groep, Wageningen UR, en Simon Smits, directeur-generaal Buitenlandse Economische Betrekkingen, ministerie van EZ. Voor meer informatie: of agribusiness. Berichten Buitenland, nummer 12, december 2012/januari

7 Strategieën voor de akkerbouwer en de veehouder Schommelende prijzen grondstoffen Vorig jaar explodeerden de prijzen van graan en soja. Een recent ABN-Amrorapport geeft antwoord op drie vragen die invloed hebben op producenten en gebruikers van granen en oliehoudende zaden. Wat is er aan de hand in grondstoffenland? Hoe raakt dit ieders bedrijf? En welke strategieën zijn er om een akkerbouw- of veehouderijbedrijf hiertegen te beschermen? Prijzen van granen in Europa zijn historisch gezien laag, pieken uitgesloten. De markt is gewend aan lage grondstofprijzen. Producentenprijzen voor granen, vlees en eieren stegen daarbij veel minder snel dan de afgeleide consumentenprijzen. Lage producentenprijzen vormen in grote delen van de wereld onvoldoende stimulans om de productie te verhogen. De komende tien jaar is de landbouw in staat om in de groeiende mondiale behoefte te voorzien. De productie groeit sneller dan de wereldbevolking. Wel blijven wereldvoorraden laag, waardoor prijspieken optreden. Akkerbouwers profiteren van de groeiende wereldvraag en de bijbehorende hogere prijzen. Omdat op langere termijn ook de mondiale prijzen van zuivel, vlees en eieren meegroeien, zijn veehouders in elk geval in staat hun inkomen op peil te houden. Impact De invloed van graanprijzen op de akkerbouw is vooral indirect. Hoge graanprijzen gaan vaak samen met een goede prijsvorming voor andere gewassen; graan is een spilgewas. Melkveebedrijven voorzien grotendeels in hun eigen voerbehoefte. Dit maakt ze minder kwetsbaar voor hoge voerprijzen. Dat geldt niet voor varkens- en pluimveebedrijven: de impact van voerkosten is daar met 50 tot 70% van de totale kosten erg hoog. Deze bedrijven zijn daardoor kwetsbaar voor hoge grondstofprijzen. Strategieën ABN-Amro verwacht dat bedrijven de komende jaren meer gebruikmaken van instrumenten of strategieën die al voorhanden zijn. Meer bedrijven zullen een deel van hun productie of gebruik afdekken op de termijnmarkt. Het aantal bedrijven dat via eigen aankoop van enkelvoudige grondstoffen flexibel voert, zal toenemen. Ook gaan veehouders meer samenwerken met akkerbouwers. De belangen op het gebied van prijs zijn tegengesteld, maar beiden hebben behoefte aan voorspelbare prijzen. Verder zullen veehouders trachten de productie van graan in eigen hand te nemen door pacht of huur van grond, in binnen- of buitenland. Met eigen productie in het buitenland is de aanvoer van graan tegen kostprijs geborgd. Prijsvorming van agrarische grondstoffen is afhankelijk van veel factoren, waarvan de belangrijkste de productie is. De omvang van de productie wordt in hoofdzaak bepaald door het weer. Het wereldareaal groeit nauwelijks, vooral door de beperkte beschikbaarheid van zoet water. Hoewel de groei van productie per hectare afneemt, groeit de wereldproductie harder dan (de behoefte van) de wereldbevolking. Verbruik Het mondiale verbruik van voedsel neemt toe door bevolkingsgroei en veranderende consumptiepatronen. Welvaart vraagt om dierlijke producten en leidt tot extra vraag naar grondstoffen. De hervorming van het EU-landbouwbeleid resulteerde in lagere voorraden dan vroeger. Exportbeperkingen zoals die door veel landen worden toegepast, drijven de prijzen op. Daarnaast is politieke en sociale onrust slecht voor stabiliteit en landbouw. Mondialisering beïnvloedt de agrarische grondstofmarkten. Economische groeivertraging in opkomende landen leidt tot minder vraag en lagere prijzen. Berichten Buitenland, nummer 12, december 2012/januari

8 Gevolgen Tot 2050 groeit het verbruik van landbouwproducten met 60%. Door efficiëntie groeit de wereldproductie van voedsel sneller. De productiestijging van grondstoffen is tot 2021 in lijn met de vraag. De akkerbouw gaat een decennium met stevige opbrengstprijzen voor granen tegemoet. De veehouderij zal een stevige voerprijs ervaren, maar ziet ook de opbrengsten verbeteren. Zie het overzicht van mogelijke strategieën op pagina 8. Hans van der Lee Op basis van het rapport Agrarische grondstoffenmarkt. Analyse, impact, strategie. ABN- Amro Agrarische Bedrijven, Pierre Berntsen en ABN-Amro Sector Research, Thijs Pons, interviews Ronald Buitenhuis. Het rapport is te downloaden van sectoragrarisch. Meer informatie: Pierre Berntsen, , Jaap Haanstra, akkerbouwer in Flevoland en voorzitter LTO Akkerbouw, verbouwt op 118 hectare onder meer consumptieaardappelen, wintergraan, winterpeen, suikerbieten en knolselderij. Je kunt je als boer tegenwoordig niet veel missers meer veroorloven. Een goede teler was in het verleden verzekerd van een goed inkomen. Maar alleen een goede teler zijn volstaat niet meer. Een moderne boer is een halve econoom. Tien jaar geleden wist ik bij wijze van spreken niet hoe je het woord volatiliteit uitsprak. Naast langjarig stijgende grondprijzen, stijgende graanprijzen, groter wordende bedrijven en een andere verhouding tussen eigen en vreemd vermogen, zie ik de beweeglijkheid van de markten als een enorme verandering, waarbij alles in elkaar grijpt. Is de graanprijs hoog, dan stijgen ook de prijzen van kunstmest en gewasbescherming, omdat boeren meer graan willen produceren. Dat zet druk op de bereidheid om grond voor aardappels te willen verhuren enzovoort. In de winter heb ik circa 4500 ton producten in de schuur liggen. Elke cent prijsfluctuatie, betekent een verschil van euro. Het succes van een agrarisch ondernemer staat of valt met een paar centen. De scheidslijn tussen een rampjaar en een heel goed jaar is heel dun. De risico s van de hedendaagse boer zijn complex. Waarom dek je die niet samen af? Waarom maak je als varkenshouder voor je grondstoffeninkoop geen deal met akkerbouwers? Vanuit LTO denken wij zelf ook na of we termijncontracten van graan niet kunnen koppelen aan zetmeelaardappelen, zodat je prijsfluctuaties kunt opvangen. Ik zie dat nog heel veel boeren voer op dagprijsbasis inkopen. In een volatiele markt is dat risicovol; soms moet je duur kopen. Ik denk dat de grootste gevaren bij de intensieve veebedrijven zitten. Melkveehouders zijn meestal qua voer zelfvoorzienend. Ik heb zelf vrije contracten, termijncontracten en ook participatiecontracten. Maar extra financiële instrumenten zou ik toejuichen. Bertus Verbeek uit Woudenberg is pluimveehouder. Samen met echtgenote Dikky houdt hij hennen en koopt hij jaarlijks zo n 5000 ton aan veevoergrondstoffen in. Sinds 2006 maakt hij in een eigen fabriek het voer voor zijn kippen. Toen we in 2006 een stal bouwden, besloten wij ons eigen voer te gaan produceren. Onze belangrijkste grondstoffen zijn sojaschroot, maïs en tarwe. Daarnaast kopen we een kernvoeder in, waarmee we in combinatie met de enkelvoudige grondstoffen een compleet legpluimveevoer produceren. Zelf voer produceren bevalt prima, maar je moet er niet te licht over denken. De fabriek draait weliswaar automatisch, maar je hebt nog wel eens met een storing te maken. Voordeel van zelf voer maken, is dat er goed ingespeeld kan worden op de behoeftes van de dieren. Als bijvoorbeeld het weer omslaat, kunnen we daarop met de voersamenstelling inspelen. Goedkoper voeren was één van onze drijfveren. Het meest verdien je met inkopen op het juiste moment. Door onze werkwijze weten we gemiddeld een halfjaar vooruit wat de Berichten Buitenland, nummer 12, december 2012/januari

9 voerkosten zijn. Zo dekken we ons in tegen onvoorziene voerprijsstijgingen en verkleinen we de risico s. De grootste uitdaging is het bepalen van die juiste inkoopmomenten. Daarvoor volg ik nauwgezet de ontwikkelingen op de grondstoffen- en aandelenmarkten. Sinds 2008 zijn de grondstofprijzen een stuk onvoorspelbaarder geworden. De prijzen fluctueren meer dan voorheen, en dat maakt het nóg belangrijker om te kopen op de juiste momenten. De kunst is om op een zo laag mogelijk prijsniveau in te stappen. Heb ik te duur ingekocht, dan kan me dat veel geld kosten en kan ik er niet onderuit. Strategieën voor de akkerbouwer en de veehouder Strategie Toelichting Opmerkingen 1. Kostprijsleiderschap Behoor tot de top 25% qua kostprijs 2. Veel eigen vermogen c.q. hoge solvabiliteit 3. Verkoop of aankoop op een gunstig moment in combinatie met eigen opslag 4. Voorkoop of vastleggen van voerprijs (veehouder) 5. Flexibel voeren; inzet van meerdere alternatieve grondstoffen (veehouder) Veehouder en akkerbouwer: hoe lager de kostprijs, hoe minder kwetsbaar het bedrijf; minder grote verliezen in een slechte markt en bij prijsherstel eerder in staat te reserveren. Dit geeft een buffer bij slechte prijzen. Niet onbelangrijk is dat er naast vermogen ook liquiditeiten zijn, zodat rekeningen betaald kunnen worden. Verkoop aan of aankoop van handel of mengvoerindustrie op een gunstig moment of tegen gunstige prijs. Akkerbouwer: kan zelf verkoopmoment bepalen. Kosten van opslag en schonen door derden vervallen. Veehouder: is aan de markt op het oogstmoment. Afspraak met mengvoer- of grondstoffenleverancier waarbij prijs en volume voor een vaste periode worden vastgelegd. Ook wel Het Nieuwe Voeren genoemd. Aankoop en opslag van droge en natte bijproducten en grondstoffen. Eigen voerinstallatie. De Nederlandse akkerbouwer realiseert de hoogste hectareopbrengsten en de Nederlandse veehouderij heeft de hoogste voerefficiency in de wereld; dit zijn sterke troeven. Na een spronginvestering ben je kwetsbaar. Het eigen vermogen is laag en de financieringslasten zijn hoog. Solvabiliteit biedt een buffer, maar is eindig. Vergt marktinzicht en kennis over oogstverwachtingen, vraag en voorraden. Het valt niet mee om de markt structureel te verslaan. De markt is onvoorspelbaar en marktsignalen zijn niet altijd solide. Vergt investering in opslagcapaciteit + voorraad en extra arbeid. Vraagt om een nettobenadering (voordeel minus kosten voor eigen opslag). Veehouder heeft behalve opslag ook maal- of pletinstallatie nodig. Risico is aanwezig dat je (achteraf) te duur hebt gekocht. Vraagt geen opslagcapaciteit of voorraadfinanciering. Aandacht voor de kwaliteit/samenstelling van de gekochte producten. Vergt investering in opslagcapaciteit, voersysteem en voorraad. Bij nietrundveehouders vergt dat ook een maal- of pletinstallatie. Vereist kennis van voeding en techniek. Kwetsbaarheid voor bederf of kwaliteitsissues neemt toe. Berichten Buitenland, nummer 12, december 2012/januari

10 6. Spreiden, verbreden of diversifiëren 7. Voor- of achterwaartse integratie: Veehouder: teelt eigen graan of voedergewassen Akkerbouwer: eigen afzet als eindproduct of verwerking tot vlees, eieren of melk 8. Samenwerking tussen veehouder en akkerbouwer 9. Termijncontracten Het vastleggen van de prijs voor een bepaalde hoeveelheid product over x maanden (als verzekering ). 10. Pool (akkerbouwer) Collectief gespreide afzet van het product. 11. Doorgeven van (kost)prijsstijgingen aan volgende schakel(s) Akkerbouwer: Spreiding in bouwplan dan wel voor meerdere markten telen. Veehouder: meerdere bedrijfstakken. Veehouder: Eigen teelt op huur- of pachtgrond. Dit biedt een stabiele prijs op acceptabel en voorspelbaar niveau. De afhankelijkheid van de markt is beperkt. Kosten van mestafzet zijn voorspelbaar. Risico op misoogsten is aanwezig. Menig akkerbouwer investeerde in het verleden in vleeskuikens. Enkelen overwegen melkvee na Aan- en afvoer zijn gegarandeerd, de tussenhandel vervalt. De prijs zal veelal de marktprijs volgen. Je kunt een prijs afspreken voor een langere periode. Naast graan of ruwvoer zijn ook afspraken over mest en mineralen mogelijk. Legt de prijs in de toekomst vast. Minder pieken en dalen. Opbrengstprijs wordt gespreid bepaald. Dit dempt seizoeneffecten. Is ongebruikelijk in een commoditymarkt. Zou kunnen via afspraak met (eind)afnemer. In de transportsector worden brandstofprijsstijgingen wel doorgegeven. Akkerbouwer spreidt standaard door zijn bouwplan. Verbreding of loon uit arbeid gaat een stap verder. De voordelen van specialisatie vervallen, voldoende schaalgrootte blijft van belang. Veehouder is niet meer afhankelijk van de markt voor graan of ruwvoer. De kostprijs is langjarig bekend: ct. per kg tarwe op basis van pacht + loonwerk. Of 10 à 11 ct per kg melk dan wel ca. 10 ct per kg ruwvoer op basis van pacht en eigen mechanisatie. Vraagt om teeltkennis en eigen voorzieningen in opslag en voeren. Vraagt vakmanschap en investeringen. Alternatief is aankoop of intensieve samenwerking. Ongunstige markten worden uiteindelijk doorvertaald in de prijs. In de melkveehouderij past een voercentrum in deze strategie (samenwerking tussen akkerbouwer en veehouder). Brengt extra kosten en liquiditeitsbehoefte met zich mee. Vergt kennis van termijnmarkten en contracten. Geen eigen opslagcapaciteit nodig. Kan gunstig en ongunstig uitpakken t.o.v. spotmarkt. Veehouder: De tarweprijs sluit niet volledig aan bij de mengvoerprijs. De pool maakt een slecht jaar niet goed. Een pool vermindert de kans op zeer slechte prijzen, en dus ook de kans op heel goede prijzen. Op termijn zullen bij hoge grondstofprijzen de prijzen van vlees, melk en eieren stijgen om sterke uitval van aanbod te voorkomen. Berichten Buitenland, nummer 12, december 2012/januari

11 Kort graag vragen aan Bart Vrolijk, Landbouwraad in Buenos Aires Het ministerie van EZ heeft ruim 50 landbouwafdelingen in evenzoveel landen. Elke maand maken we kennis met een van onze verre medewerkers. 1. Hoe bent u in dit werk terechtgekomen? Tijdens mijn studie Agrarische Economie in Wageningen heb ik stage gelopen in Peru. Na vijf jaar voor de FAO, de landbouw- en voedselorganisatie van de VN, te hebben gewerkt in Chili en Rome, ben ik in 2001 voor het toenmalige ministerie van LNV begonnen, met als aandachtsveld internationale handel. De afgelopen vijf jaar was ik landbouwraad in Brazilië. 2. Wat zou iedereen moeten weten over uw werkgebied? Dat het werkgebied na het sluiten eerder dit jaar van de ambassade in Montevideo bestaat uit vier landen: Argentinië, Chili, Paraguay en Uruguay. Dat het in oppervlakte even groot is als de EU-27 (!). Dat elk land zijn eigen cultuur en kenmerken heeft, en derhalve z n eigen exportstrategie vanuit Nederland behoeft. En dat, in tegenstelling tot Europa, hier de economie wel goed groeit. Paraguay groeide in 2010 maar liefst 13 procent, een uitschieter. De gemiddelde groeipercentages in de regio liggen tussen de 4 en de 6 procent. 3. Wanneer denkt u dit is een mooie dag? Elke dag dat ik niet met de trein hoef. 4. Wat is uw grootste bron van ergernis? Diezelfde trein. De trein in Buenos Aires is vreselijk. Een eeuw geleden aangelegd door de Britten, sindsdien nooit onderhouden. Oud, vies, gevaarlijk, overvol, heet. Gemiddeld één aanrijding per week, in februari nog een ongeluk met 51 doden en 700 gewonden. Laatst moest ik er plots uit omdat er tijdens het rijden een wagon in brand vloog. Een schril contrast met de metro in Santiago de Chile die schoon, snel en veilig is. Een genot, letterlijk vooruitgang. Trouwens, de NS in Nederland is ook niet zo slecht. 5. Voor wie heeft u bewondering? Mijn vrouw Alexandra, en onze dochters Sofia (6) en Matilda (3). Omdat papa weer in een ander land ging werken, moesten zij hun beste vriendinnetjes achterlaten. Fantastisch te zien hoe snel ze zich hebben aangepast aan de nieuwe school en omgeving, en inmiddels vier talen spreken. 6. Welke sector laat hier absoluut kansen liggen? Naast de spoorwegen, bedoel je? We hebben in Argentinië gelukkig een goed draaiend programma voor de aardappelketen, en hebben een studie laten uitvoeren naar de kansen voor de groentensector. Argentinië wil graag importen vervangen door eigen productie. Importeren is dus lastig, behalve als het bijdraagt aan de Argentijnse productie (inputs, kapitaalgoederen). Chili daarentegen wil binnen enkele jaren bij de top-10 van agro-exporteurs ter wereld horen, waarbij het vooral gaat om producten met toegevoegde waarde. Het land heeft geld om kennis en (voedsel) technologie in te kopen, zoals uit het Wageningen UR/Chile Centre of Excellence blijkt. Ook in de tuinbouwsector biedt Chili kansen, van tuinbouwzaden tot kassenbouw en inrichting. Paraguay en Uruguay zijn relatief onbekend, en, hoewel vele malen groter dan Nederland, hebben ze een kleine interne markt. Groeicijfers zijn robuust. Belangrijke sectoren zijn vooralsnog rundvlees en soja. 7. Hoe staat het met duurzaam ondernemen in uw regio? Veel bedrijven produceren hier sustainable. In de graanteelt bijvoorbeeld door rotatie en niet te ploegen. Siembra-directa (directe inzaai) bespaart de boer niet alleen tijd en geld, het voorkomt ook onnodige CO 2 -uitstoot uit de grond. In de sojasector sluiten steeds meer bedrijven zich aan bij de Round Table on Responsible Soy, de RTRS. Het initiatief van Berichten Buitenland, nummer 12, december 2012/januari

12 bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties moet de gehele sojaketen duurzamer maken. Argentinië kent ook een behoorlijke biologische sector. 8. Wat kan er op uw werkterrein beslist beter? 1) Het moest maar eens afgelopen zijn met de steeds toenemende (import)beperkingen in Argentinië, hetgeen zakendoen in dit fantastische landbouwland voor buitenlandse bedrijven frustreert. En de inflatie (25%) moet omlaag. 2) Door de focus op BRICS-landen, wordt wel eens vergeten welke kansen de groep landen biedt die daar net achter zit. Chili (maar ook Peru en Colombia) groeit dit jaar weer 6 procent, ruim driemaal zo hard als Brazilië, en kent vrijwel geen importtarieven. Het land heeft geld uit koperexporten beschikbaar voor investeringen in landbouw en voedselverwerking. Nederland kan eraan bijdragen dat landbouw, voedsel en tuinbouw ook in Chili een topsector wordt. 9. Welk lokaal gerecht is uw favoriet? Bife de lomo. Mals rundvlees van de parrilla, de Argentijnse BBQ. Uiteraard met een goed glas Malbec uit Mendoza. 10. Met wie zou u een avond op stap willen? Prinses Máxima. Ze woont als Argentijnse nu ruim 10 jaar in Nederland, ik woon als Nederlander sinds kort in Argentinië. Genoeg om over te praten, lijkt me. 11. Wat is uw sleutelwoord voor de toekomst? Het is beter vrolijk te zijn, dan Vrolijk te heten. Berichten Buitenland, nummer 12, december 2012/januari

13 Doel: versterken buitenlandse positie agrofoodsector Frankrijk: nieuw ambitieus exportplan De economische gezondheid van het Franse bedrijfsleven en de krimpende Franse exportpositie op de wereldmarkt hebben grote aandacht van de Franse overheid. Het recente (kritische) rapport-gallois bevat aanbevelingen voor versterking van de concurrentiekracht van het Franse bedrijfsleven. Maar ook een nieuw ambitieus exportplan voor de agrofoodsector is aangekondigd. De Franse voedingsmiddelenindustrie draagt, evenals de Franse vliegtuigbouw, de defensieindustrie en de luxegoederenindustrie, positief bij aan de handelsbalans. In 2011 was dit een positief saldo van 11 miljard (+23% ten opzichte van 2010), na de forse terugval in In 2012 tot en met de maand augustus bedroeg deze bijdrage aan de handelsbalans al 12,6 miljard! De tendens is echter dat het positieve handelssaldo met de overige landen van de Europese Unie krimpt, terwijl het positief saldo met derde landen juist toeneemt. Dit saldo is vooral te danken aan (slechts) twee sterke sectoren: wijnen/gedistilleerd en zuivelproducten. De andere sectoren zijn minder solide. Een aantal sectoren heeft zelfs (structureel) een negatief handelssaldo, zoals de sectoren vis en visproducten, oliën en vetten en verwerkte groente en fruit. De concurrentie is groot. Het zijn vooral de kleinere ondernemingen met een gemiddelde omzet van 1 à 2 miljoen die als gevolg van fusies of overnames verdwijnen. De helft van de Franse levensmiddelenindustrie bestaat uit coöperatieve ondernemingen. Deze zijn vooral in bepaalde sectoren en ook in bepaalde regio s dominant, zoals de wijnbouw, diervoeders, kaasproductie en in mindere mate granen, zaaizaden en de groothandel. Het coöperatiewezen is georganiseerd in de belangenorganisatie COOP de France. Alleen InVivo behoort tot het Europese topteam van coöperaties (met een zesde plaats). Zorg over exportpositie Een zorgpunt, dat door zowel de sector als de overheid wordt gedeeld, is de Franse concurrentiepositie in de context van toenemende mondialisering. De export- en importwaarden van verwerkte producten waren in 2011 respectievelijk 41 en 34 miljard. Van de Franse export gaat 72% naar EU-lidstaten. 76% van de Franse import komt uit de EU. Nederland is de voornaamste leverancier, gevolgd door Spanje, België, Duitsland, Italië en het Verenigd Koninkrijk. Van buiten de EU is Brazilië de grootste leverancier. Tijdens de laatste SIAL hebben de ministers van Agro-Industrie (Garot) en Buitenlandse Handel (Bricq) een ambitieus steunplan voor de foodsector aangekondigd. Met als speciale focus de internationalisering van de Franse voedingsmiddelenindustrie en als logo France Bon Appétit. Doelstelling is het op weg helpen van Franse ondernemingen op internationale markten. 80% van de bedrijven in de Franse voedingsmiddelenindustrie exporteert niet. Partners in het exportplan zijn: Ubifrance, Sopexa, Adepta (ressorterend onder het ministerie van Landbouw en verantwoordelijk voor de promotie van machines en apparatuur voor agro & food in derde landen) en FranceAgriMer (uitvoerende instantie van het ministerie van Landbouw). Alexandra Feekes, Bureau Landbouwraad Parijs Ubifrance kent drie afdelingen: machines en technologie; wijnen, gedistilleerd en dranken; en agro & food. 80 vestigingen in 60 landen; 1400 medewerkers, van wie 1000 in het buitenland, waaronder 163 marktspecialisten. Begroting 100 miljoen, waarvan 30% uit eigen inkomsten. Samenwerkingsakkoorden met Air France, Accor, SDV, Société Générale en HSBC. Berichten Buitenland, nummer 12, december 2012/januari

14 Actiepunten uit het exportplan Oprichting van een investeringsbank; Vereenvoudiging van administratieve (export)documenten; Cursussen exportkennis voor voedingsmiddelenfabrikanten; Het definiëren van prioritaire afzetmarkten. 87% van de Franse agrofoodexport gaat naar 31 landen. Hiervan zijn de voornaamste landen in de EU: Duitsland, Verenigd Koninkrijk, België en Italië. Buiten de EU zijn dat: Verenigde Staten, China, Zwitserland en Japan; Eén logo voor het Franse foodproduct wereldwijd: France Bon Appétit. Dit logo bestond al sinds 2008 en wordt door zowel Ubifrance als Sopexa gehanteerd; Het optimaal mobiliseren van alle overheidsdiensten voor het aanpakken van en anticiperen op bestaande handelsbarrières wereldwijd (monitoring systeem voor 49 gevoelige exportproducten); Efficiency-monitoring van de activiteiten van Ubifrance door het onderzoeksbureau IPSOS; Inzet op een gelijk speelveld, onder andere juridische bescherming wereldwijd van geografische aanduidingen; Voortzetting van het programma France Export, in de vorm van 1000 collectieve exportactiviteiten wereldwijd in samenwerking met vooraf geselecteerde ondernemingen; Uitbreiding van het postennetwerk van Ubifrance. Opening van tien nieuwe kantoren; Dienstverlening wordt meer individueel afgestemd op grootte van bedrijf met speciale aandacht voor het mkb; Uitbreiding van het aantal stages van 7000 naar Berichten Buitenland, nummer 12, december 2012/januari

15 Uit onverwachte hoek Nu nóg groener piepschuim Piepschuim is al een milieuvriendelijk product omdat het voornamelijk uit lucht bestaat en als isolatiemateriaal energiebesparend is. Synbra Technology maakt piepschuim dat nóg groener is: BioFoam. Niet dat het bedrijf Synbra Technology niet duurzaam was voordat het in 2006 begon met de productie van biologisch piepschuim. Milieuvriendelijk zijn we altijd geweest, zegt directeur Jan Noordegraaf. Per kilo isolatiemateriaal van regulier EPS (expanded polystyrene)-piepschuim bespaar je tweehonderd liter aardolie. Met een levensduur van veertig jaar kun je dus nagaan hoeveel minder CO 2 -uitstoot dat is. Maar het kan altijd nóg schoner, en daarom ontwikkelde Synbra in samenwerking met Wageningen UR een piepschuim op basis van polylactic acid (PLA), ofwel melkzuur, in plaats van aardolie om de polymeren te maken voor piepschuim. Dat melkzuur wordt gewonnen uit gefermenteerde suikers uit zetmeel of suikerriet. Het gas in de piepschuimkorrels is gezuiverd CO 2 uit de schoorstenen van een olieraffinaderij in Pernis, dat dus niet in de atmosfeer terechtkomt maar wordt hergebruikt. Het resultaat is BioFoam, een volledig afbreekbaar product dat kan worden gebruikt voor compost. Maar daar zijn we nog niet tevreden mee, zegt Noordegraaf. We willen een volledig recyclebaar product, waar je na vermaling weer nieuw piepschuim van kunt maken, of dat je kunt omsmelten tot plastic granulaat voor biologisch plastic. In 2010 werd Synbra voor deze duurzame vinding beloond met een gouden medaille voor het meest innovatieve product in de MKB Innovatie Top 100 van Syntens. Het jaar daarvoor kreeg Synbra al prijzen van de Federatie Nederlandse Rubber en Kunststofindustrie en het marketingonderzoeksbureau Frost & Sullivan. Synbra is een relatief kleine speler op de Europese markt, met een productie van ton regulier piepschuim, vijf procent van de totale Europese productie per jaar. BioFoam maakt daar slechts een fractie van uit, het is nog heel pril, aldus Noordegraaf. Wanneer de productie groter wordt wil Synbra andere methodes gebruiken om milieuvriendelijk piepschuim te produceren. Daarom wordt de mogelijkheid onderzocht om polymeren te winnen uit oud papier, rioolslib en plantenresten. BioFoam wordt voornamelijk in Nederland gebruikt, vertelt Noordegraaf. In Engeland en Frankrijk wordt het mondjesmaat gebruikt. Er is ook belangstelling vanuit Japan, China en Australië, maar we zijn een klein bedrijf en we hebben de middelen niet om nu al wereldwijd de boer op te gaan. We gaan de BioFoam eerst maar eens in Nederland en Europa tot wasdom brengen. Daarna zien we verder. Berichten Buitenland, nummer 12, december 2012/januari

16 Column Philip den Ouden Directeur Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie (FNLI) Waar de landbouwattaché is, is de nering Een verbastering van het gezegde waar het volk is, is de nering, wat zoveel betekent als: waar mensen zijn, kan men ook handel drijven. Niks nieuws. Al eeuwenlang weten we wij Nederlanders als geen ander dat we dichtbij, maar ook ver van huis handel kunnen drijven. Sterker nog, door onze eigen beperkte afzetmogelijkheden is een sterke handelspositie voor ons economisch bezien cruciaal. Helaas hebben onze concurrerende landen het handelen ook goed in de vingers en daarom moet Nederland extra zwaar inzetten op exportmogelijkheden, commerciële diplomatie en nation branding. Als het gaat om export in verwerkte voedingsmiddelen (jaarlijkse exportwaarde 30 miljard), is met name het mkb en mkb+ zeer geholpen bij enige informatievoorziening en ondersteuning in de handelsmissie. Bijvoorbeeld: advies over handelspartners en specifieke sectorgerichte marktinformatie (de voedselvoorkeur is immers onderhevig aan lokale smaken en gewoonten, denkt u aan drop of haring), maar ook handelsbemiddeling, nation branding en het wegnemen van handelsbelemmeringen (vooral veterinair en fytosanitair). Al deze taken behoren momenteel tot de dienstverlening van de landbouwattachés bij de Nederlandse ambassades. Een zegen voor de exporterende mkb-er. Desondanks heeft het kabinet Rutte-II aangekondigd vanaf 2015 fors te gaan bezuinigen op de economische diplomatie. Penny wise, maar pound foolish. Des te meer, omdat onze concurrerende landen binnen en buiten Europa hun activiteiten in het buitenland juist intensiveren. Nederland is nu nog de op één na grootste landbouwexporteur ter wereld, mede te danken aan de succesvolle ondersteuning door het landbouwnetwerk overal ter wereld. Maar de concurrentie ligt op de loer. Efficiëntere samenwerking tussen Europese lidstaten in de buitenlandse diplomatie wordt als een kansrijke optie geschetst, maar niet vergeten mag worden dat de lidstaten zowel binnen als buiten Europa veelal directe concurrenten zijn waar het gaat om het ontsluiten van buitenlandse markten. De landbouwattachés leveren Nederland dusdanig veel op, dat het kabinet Rutte-II er goed aan zou doen de bezuinigingen nog eens tegen het licht te houden. Er zijn kansen: op 14 maart zal de Tweede Kamer met Minister Ploumen spreken over de mogelijkheden om via handelsmissies en exportbevordering de nering naar het volk te brengen. Berichten Buitenland, nummer 12, december 2012/januari

17 Fytosanitair, voedselveiligheid en gewasbescherming Nieuwe wetgeving Vietnam Het Vietnamese ministerie van Landbouw en Plattelandsontwikkeling (MARD) werkt momenteel aan nieuwe wetgeving op het terrein van fytosanitaire zaken, voedselveiligheid en gewasbescherming. Eind november bezocht een officiële delegatie uit Vietnam ons land om kennis en ervaring uit te wisselen op bovengenoemde terreinen. Het werkbezoek had als doel uitwisseling van knowhow over fytosanitaire zaken, voedselveiligheid en gewasbescherming. Na afloop gaf het hoofd van de Vietnamese delegatie aan dat zijn land als gevolg van de opgedane kennis in haar nieuwe wetgeving meer rekening zal houden met internationale en Europese wet- en regelgeving. Voor de import van nieuwe producten zal in de toekomst, overeenkomstig het beleid van vele landen, eerst een Pest Risk Analysis (PRA) dienen te worden uitgevoerd. Op basis van deze analyse wordt bepaald aan welke fytosanitaire eisen de ingevoerde producten moeten voldoen, opdat ze toegelaten worden in het land. Transitieland Vietnam behoort tot de groep van economisch snelst groeiende landen in de wereld. Met een omvang zo groot als Duitsland en een markt van ruim 87 miljoen consumenten heeft het land een enorm potentieel als leverancier van grondstoffen en als afzetmarkt voor landen tuinbouwproducten. Bovendien is Vietnam in 2007 lid geworden van de WTO en staat het land nu meer open voor regels en procedures die zijn opgenomen in internationale conventies en verdragen. Vietnam is dan ook niet voor niets één van de zogenoemde transitielanden van het ministerie van Economische Zaken (zie kader). Nederland en Vietnam werken inmiddels met programma s en projecten al nauw met elkaar samen. Programma Het Derde Landenteam voor Markttoegang Fytosanitair van het ministerie van Economische Zaken had in nauwe samenwerking met de Landbouwraad Hanoi en andere collega s van EZ, NVWA, keuringsdiensten en CTGB een gedegen programma voor de Vietnamese delegatie opgesteld. De presentaties richtten zich vooral op het internationale, Europese en nationale kader van fytosanitair-, voedselveiligheids- en gewasbeschermingsbeleid en de uitvoering, handhaving en de controle ervan. Zo werd de Vietnamese delegatie onder andere geïnformeerd over de rol van International Plant Protection Convention (IPPC), het besluitvormingsproces van de Europese Unie, de herziening van de Europese fytosanitaire richtlijn en het Nederlandse fytosanitaire systeem. Bij het thema voedselveiligheid lag de nadruk vooral op de Maximum Residue Levels (MRL s) en bij gewasbescherming op de toelating en registratie en het zorgvuldig gebruik van bestrijdingsmiddelen. Verder werden de Rotterdamse havens en een aantal bedrijven in de regio bezocht en woonden de delegatieleden een exportinspectie bij van de keuringsdienst Kwaliteits Controle Bureau (KCB) op een bloemenveiling in Aalsmeer. Markttoegang Het Derde Landenteam voor Markttoegang Fytosanitair van het ministerie ontving de afgelopen periode signalen vanuit de sector dat Vietnam door de nieuwe fytosanitaire wetgeving mogelijk per 1 januari 2013 de toegang van planten en plantaardige producten tot haar markt zou tegenhouden dan wel beperken. Eén van de delegatieleden liet echter weten dat deze zorgen van Nederlandse bedrijven ongegrond zijn. Allereerst is de verwachting dat de nieuwe wet pas eind 2014 in werking treedt. Verder zou de Nederlandse handel in al eerder naar Vietnam geëxporteerde producten gewoon doorgang vinden, aldus de Vietnamese vertegenwoordiger van het ministerie. Wel is het zaak dat Nederland binnenkort met een overzicht van traditionele handelsstromen komt, Berichten Buitenland, nummer 12, december 2012/januari

18 waardoor ook de vergunningen in principe kunnen worden afgegeven. Voor de invoer van geheel nieuwe producten, zal een PRA worden vereist, zoals gezegd. Vervolg in 2013 Tijdens het formele overleg werd afgesproken om de samenwerking tussen Nederland en Vietnam in 2013 op genoemde terreinen voort te zetten. Besloten werd dat Nederlandse en Vietnamese experts volgend jaar gezamenlijk optrekken met als doel elkaar te informeren en trainen op het gebied van het opstellen van pest risk analyses en op risico gebaseerde inspectiemethoden (fytosanitair en voedselveiligheid). Bovendien stond er voor deze maand, in het kader van bilaterale landbouwsamenwerking, een officieel bezoek van DG AGRO aan Vietnam gepland. Meeuwes Brouwer, namens Derde Landenteam Markttoegang Fytosanitair, ministerie van Economische Zaken Transitiefaciliteit: financieringsinstrument voor het mkb De Transitiefaciliteit is een nieuwe werkwijze gericht op Colombia, Vietnam en Zuid-Afrika. De transitielanden Colombia, Vietnam en Zuid-Afrika worden gerekend tot de landen die internationaal als veelbelovend worden gezien, vanwege een relatief goed investeringsklimaat, adequaat economisch beleid en ontwikkelde financiële sector, een snel groeiende middenklasse, relatief jonge bevolking en de stabiele politieke situatie (Colombia, Indonesië, Vietnam, Egypte, Turkije en Zuid-Afrika). Dit zijn belangrijke ingrediënten voor duurzame economische groei en daarmee een interessante afzetmarkt voor de Nederlandse export. De Nederlandse overheid werkt op het gebied van ontwikkelingssamenwerking intensief samen met vijftien partnerlanden. Colombia, Vietnam en Zuid-Afrika maakten daar ook deel van uit en zijn nu uitverkozen tot transitieland. Transitielanden zijn middeninkomen-landen of landen die deze status bijna bereikt hebben. Deze landen zijn vanwege de sterke economische groei steeds minder afhankelijk van ontwikkelingssamenwerking en daarnaast bieden deze landen steeds meer mogelijkheden voor een duurzame economische relatie met Nederland. De overgang van een ontwikkelingsrelatie naar een economische relatie kan niet zonder het Nederlandse bedrijfsleven. Bij de uitvoering van de transitiefaciliteit zal daarom zoveel mogelijk tegemoet worden gekomen aan de wensen van het Nederlands bedrijfsleven: zij weten immers wat nodig is om een positie te krijgen op de markten van de transitielanden. Een op maat gemaakte aanpak met de kennis en instrumenten van zowel het ministerie van Buitenlandse Zaken (BZ) als het ministerie van Economische Zaken (EZ) helpt om de economische relatie vorm te geven. Beide ministeries financieren dit instrument. Het idee van deze nieuwe aanpak is om, met behulp en inzet van Nederlandse kennis en kunde, het ondernemersklimaat in het transitieland te verbeteren en de belemmeringen voor het Nederlandse bedrijfsleven weg te nemen. Doelstellingen voor Vietnam zijn: verbetering van het ondernemingsklimaat; vergroting van de omvang van de (duurzame) handel, investeringen en diensten door Nederlandse bedrijven met het transitieland. De Transitiefaciliteit is gericht op het Nederlandse (mkb-)bedrijfsleven. Uitvoering ervan ligt bij de Nederlandse ambassades en de consulaten-generaal in de betreffende landen evenals bij Agentschap NL. Voor meer informatie over export naar / zakendoen in Vietnam, zie Berichten Buitenland, nummer 12, december 2012/januari

19 Exportise Trilobes maakt sinaasappelen groen In het Friese Joure werkt Trilobes hard aan het verduurzamen van de productieproces van sap. En met succes. Het twaalf man tellende bedrijf is inmiddels een belangrijke speler op de internationale markt. Er worden wereldwijd grote hoeveelheden voedsel van het ene naar het andere werelddeel getransporteerd. Dat kost veel geld en energie, er komt CO 2 bij vrij, het is kostbaar en vervuilend. Maar ja, iedereen wil wel graag een lekker glaasje sinaasappelsap op z n tijd en sinaasappelen moeten van ver komen. Verder dan Spanje, dat bij lange na niet zoveel sap produceert als in Nederland wordt geïmporteerd. Wij importeren in Europa twintig keer zoveel sap uit Brazilië als Spanje produceert, aldus Diederik Brasser van Trilobes. Sinaasappelen groeien nou eenmaal het best in Brazilië, net zoals Mercedessen in Duitsland, grapt hij. Trilobes betekent drielob, drie cirkels die in elkaar grijpen. Het bedrijf is zo genoemd omdat het is opgericht door drie partners: naast Brasser zelf ook Eric van der Zalm en Gert Jan Vossnack. Zij hebben zich erop toegelegd die gigantische hoeveelheden sinaasappelsap, die Brazilië produceert, zo kosteneffectief én duurzaam als mogelijk naar Europa te krijgen. Daarvoor ontwerpen ze complete toeleveringsketens voor liquid foods, vloeibare voedingsmiddelen. Van opslagtanks en terminals tot de schepen waarmee de sappen de hele wereld over gaan. Eenmaal in Europa alle grote sapterminals staan in de Benelux- moeten de sappen nog naar de verschillende Europese bestemmingen worden vervoerd, aldus Brasser. Per vrachtwagen is dat ook weer relatief duur en vervuilend, bovendien is er risico op kwaliteitsverlies. Dus hebben we ook een infrastructuur ontworpen om de sappen met schepen hetzij langs de kust, hetzij via de binnenvaart te distribueren. De duurzaamheid van Trilobes zit m ook in de ontwikkeling van agrofoodsectoren in bijvoorbeeld Amerikaanse en Afrikaanse landen. Zo is Trilobes bezig met het opzetten van een toeleveringsketen voor een grote corporatie van kleine sinaasappelboeren in een Latijns-Amerikaans land in samenwerking met de overheid. Op die manier dragen we een steentje bij aan de economische ontwikkeling van dat land, denken we dan als Trilobes niet zonder trots. Zelf vertrekt hij binnenkort naar een Noord-Afrikaans land om daar te vertellen over de projecten die Trilobes kan leveren voor sinaasappelboeren en sapproducenten aldaar. We zijn maar een klein bedrijf, zegt Brasser. Toch zijn we bekend over de hele wereld vanwege onze technische knowhow en omdat we complete systemen op maat ontwerpen, waarvan we de bouw uitbesteden. De drie oprichters vullen elkaar perfect aan. Brasser heeft een economische achtergrond, Vossnack komt uit een familie van scheepsarchitecten en Van der Zalm is zowel technische als commerciële man, die bovendien vloeiend Portugees spreekt. We zijn een supergespecialiseerd team met twintig jaar ervaring, aldus Brasser. Berichten Buitenland, nummer 12, december 2012/januari

20 En dankzij die geconcentreerde kennis van Trilobes wordt de carbon footprint, de totale hoeveelheid broeikasgas die vrijkomt bij de productie en verspreiding van het sap, aanzienlijk verkleind. Making orange greener, besluit Brasser. De exportise van: Diederik Brasser Functie: directeur/mede-eigenaar Bedrijf: Trilobes Sector: logistiek Berichten Buitenland, nummer 12, december 2012/januari

De agrarische handel van Nederland in 2012

De agrarische handel van Nederland in 2012 De agrarische handel van Nederland in 2012 1. Opvallende ontwikkelingen Totale wereldhandel in agrarische producten groeit voor tweede opeenvolgende jaar met ruim 10% Nederlandse agrarische export groeit

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2014

De agrarische handel van Nederland in 2014 De agrarische handel van Nederland in 1. Opvallende ontwikkelingen Totale Nederlandse handelsoverschot is in gelijk gebleven aan het niveau van ( 47,6 mld.); handelsoverschot agrarische producten komt

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2013

De agrarische handel van Nederland in 2013 De agrarische handel van Nederland in 2013 1. Opvallende ontwikkelingen Totale handelsoverschot groeit met 4,5 miljard; aandeel agrarische producten 2 miljard Nederlandse agrarische export neemt in 2013

Nadere informatie

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013 Internationale varkensvleesmarkt 212-213 In december 212 vond de jaarlijkse conferentie van de GIRA Meat Club plaats. GIRA is een marktonderzoeksbureau, dat aan het einde van elk jaar een inschatting maakt

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2013

De agrarische handel van Nederland in 2013 De agrarische handel van Nederland in 1. Opvallende ontwikkelingen Totale handelsoverschot groeit met 4,5 miljard; aandeel agrarische producten 2 miljard Nederlandse agrarische export neemt in opnieuw

Nadere informatie

gespecialiseerde bedrijven overige bedrijven aantal varkens per bedrijf

gespecialiseerde bedrijven overige bedrijven aantal varkens per bedrijf De markt voor de varkenshouderij in Nederland Structuur In Nederland worden op ongeveer 1. bedrijven varkens gehouden. Het aantal bedrijven met varkens is de afgelopen jaren duidelijk afgenomen (figuur

Nadere informatie

Internationale handel visproducten

Internationale handel visproducten Internationale handel visproducten Marktmonitor ontwikkelingen 27-211 en prognose voor 212 Januari 213 Belangrijkste trends 27-211 Ontwikkelingen export De Nederlandse visverwerkende industrie speelt een

Nadere informatie

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Partners for International Business Als het gaat om internationaal ondernemen en samenwerken Partners for International Business (PIB) is een

Nadere informatie

Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014

Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014 Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014 1. Samenvatting en conclusies De Nederlandse uitvoerwaarde is in 2013 met 1,0% gestegen t.o.v. dezelfde periode in 2012 tot 433,8 miljard euro. De bescheiden

Nadere informatie

Oekraïne (foto s zijn terug te vinden op www.liba.be)

Oekraïne (foto s zijn terug te vinden op www.liba.be) Landbouw in Oekraïne 12/05/2011 Oekraïne (foto s zijn terug te vinden op www.liba.be) Oekraïne is groter dan elk land van de EU. De goede ligging van het land, gecombineerd met de vruchtbare bodems, geeft

Nadere informatie

Wijnimport Nederland naar regio

Wijnimport Nederland naar regio DO RESEARCH Wijnimport Nederland naar regio Sterke opmars wijn uit Chili Jeroen den Ouden 1-10-2011 Inleiding en inhoudsopgave Pagina I De invoer van wijn in Nederland 1 II De invoer van wijn naar herkomst

Nadere informatie

Visie op het EU zuivelbeleid na de quota

Visie op het EU zuivelbeleid na de quota Jan Maarten Vrij Indeling presentatie 1. De zuivelsector in Nederland 2. Hoog Niveau Expert Groep Zuivel 3. Discussiepunten Gemeenschappelijk Landbouwbeleid 4. Standpunten Nederlandse Zuivelindustrie 2van

Nadere informatie

Rabobank Food & Agri. Sectorupdate: Nederlandse zuivelkolom in internationaal perspectief

Rabobank Food & Agri. Sectorupdate: Nederlandse zuivelkolom in internationaal perspectief Sectorupdate: Nederlandse zuivelkolom in internationaal perspectief De zuivelmarkt verandert in rap tempo. Het afschaffen van het melkquotum in Europa is slechts één van de ingrijpende mondiale ontwikkelingen.

Nadere informatie

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Internationaal Ondernemen Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner In opdracht van het ministerie van Buitenlandse Zaken Partners for International Business Internationaal ondernemen

Nadere informatie

BOSATLAS VRAGENSET ANTWOORDMODEL VAN HET VOEDSEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES

BOSATLAS VRAGENSET ANTWOORDMODEL VAN HET VOEDSEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES DE BOSATLAS VAN HET VOEDSEL VRAGENSET ANTWOORDMODEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES I. Voeding en welvaart 1. De Human Development Index (HDI) geeft aan hoe welvarend een land is. Vergelijk de HDI met de andere

Nadere informatie

Welke oude en nieuwe beperkingen houden de melkproductie op het spoor?

Welke oude en nieuwe beperkingen houden de melkproductie op het spoor? Welke oude en nieuwe beperkingen houden de melkproductie op het spoor? Erwin Wauters Senior Onderzoeker Melle, 27 maart 2015 WAT IS DE VRAAG EIGENLIJK Wat na de quota Wit goud of zwarte sneeuw?* De meningen

Nadere informatie

Globalisering: Uitdagingen voor Food en Agri-business Nijenrode, 24 november 2014

Globalisering: Uitdagingen voor Food en Agri-business Nijenrode, 24 november 2014 Globalisering: Uitdagingen voor Food en Agri-business Nijenrode, 24 november 2014 Inhoud 1 2 3 Bedrijfsprofiel Agrifirm Globalisering Risico s en kansen voor de Food en Agri-business Vragen Bedrijfsprofiel

Nadere informatie

Rabobank Food & Agri. Leidt de verwachte importgroei uit China tot herstel? Kwartaalbericht Varkens Q3 2015

Rabobank Food & Agri. Leidt de verwachte importgroei uit China tot herstel? Kwartaalbericht Varkens Q3 2015 Rabobank Food & Agri Kwartaalbericht Varkens Q3 2015 Leidt de verwachte importgroei uit China tot herstel? De Rabobank verwacht een moeizaam derde kwartaal voor de Nederlandse varkenssector. Aan het einde

Nadere informatie

1. kwaliteitssystemen en voedselveiligheid 2. organiseren 3. projecten. 1 Kwaliteitssystemen & voedselveiligheid

1. kwaliteitssystemen en voedselveiligheid 2. organiseren 3. projecten. 1 Kwaliteitssystemen & voedselveiligheid nr Tekst 0 Home Thielen Consult is de partner voor bedrijven en organisaties in de voedselketen. Samen met onze klanten bouwen wij aan veilig en eerlijk voedsel. We begeleiden onze klanten en organiseren

Nadere informatie

LTO- minimelkmarktbericht 21 maart 2013, Klaas Johan Osinga

LTO- minimelkmarktbericht 21 maart 2013, Klaas Johan Osinga LTO- minimelkmarktbericht 21 maart 2013, Klaas Johan Osinga Vraag In de laatste zes maanden was er steeds zoveel slecht nieuws over de economische groei, dat dit de consumptiegroei deed stagneren. In de

Nadere informatie

DOC KAAS EN ROYAL A-WARE

DOC KAAS EN ROYAL A-WARE STRATEGISCHE SAMENWERKING DOC KAAS EN ROYAL A-WARE KEUZE VOOR NEDERLANDSE WERELDSPELER IN ZUIVEL OENKERK WIE IS ROYAL A-WARE TEXEL WORKUM HEERENVEEN 125 jaar ervaring en wereldwijd sterk afzetnetwerk Royal

Nadere informatie

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten Arm en Rijk Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten 2.1 Rijk en arm in de Verenigde Staten De rijke Verenigde Staten Je kunt op verschillende manieren aantonen dat de VS een rijk land is. Het BNP

Nadere informatie

Melkmarktbericht 1 juli 2015. Minpunten

Melkmarktbericht 1 juli 2015. Minpunten Melkmarktbericht 1 juli 2015 Minpunten - Nieuw Zeeland kwam in april verrassend snel uit de droogte, met 8,5% melkproductiestijging. Dit was onverwacht. - De daling van de zuivelprijzen wordt in Nieuw

Nadere informatie

Rabobank Food & Agri. Opslagregeling en kleiner aanbod ondersteunen langzaam herstel Europese varkensmarkt. Kwartaalbericht Varkens Q1 2016

Rabobank Food & Agri. Opslagregeling en kleiner aanbod ondersteunen langzaam herstel Europese varkensmarkt. Kwartaalbericht Varkens Q1 2016 Rabobank Food & Agri Kwartaalbericht Varkens Q1 2016 Opslagregeling en kleiner aanbod ondersteunen langzaam herstel Europese varkensmarkt Na een teleurstellend vierde kwartaal in het vorige jaar, start

Nadere informatie

Marktontwikkelingen varkenssector

Marktontwikkelingen varkenssector Marktontwikkelingen varkenssector 1. Inleiding In de deze nota wordt ingegaan op de marktontwikkelingen in de varkenssector in Nederland en de Europese Unie. Waar mogelijk wordt vooruitgeblikt op de te

Nadere informatie

Marktsituatie voor groenten en fruit vier maanden na de afkondiging van de Russische boycot

Marktsituatie voor groenten en fruit vier maanden na de afkondiging van de Russische boycot Marktsituatie voor groenten en fruit vier maanden na de afkondiging van de Russische boycot Siemen van Berkum en Gerben Jukema, LEI Wageningen UR, 17 december 2014 Deze notitie geeft een beknopt overzicht

Nadere informatie

Stadsboeren in Nederland

Stadsboeren in Nederland Stadsboeren in Nederland Door: ir. Rosanne Metaal Directie Europees Landbouwbeleid &Voedselzekerheid DG AGRO, Ministerie Economische Zaken Presentatie Alumni-netwerk, 12 november 2013, Uit Je Eigen Stad

Nadere informatie

Marktbeeld appels en peren

Marktbeeld appels en peren Afzet appels en peren door Russische boycot in de verdrukking Productie De appelproductie in de EU bedroeg in 215 ruim 12 miljard kilo. Dit was de op één na grootste EUoogst ooit. Bijna een derde van de

Nadere informatie

Agri & Food: de kracht van Nederland!

Agri & Food: de kracht van Nederland! Agri & Food: de kracht van Nederland! Aalt Dijkhuizen FromFarmers Ledenbijeenkomst 22 april 2015 NL Agri & Food: oprecht een topsector! Tweede exporteur ter wereld Stevige pijler onder de economie 10%

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

De buitenlandse handel van België - 2009 -

De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België in 2009 (Bron: NBB communautair concept*) Analyse van de cijfers van 2009 Zoals lang gevreesd, werden in 2009 de gevolgen van

Nadere informatie

Internationaal succesvol, ook voor u dichtbij!? TNS Nipo

Internationaal succesvol, ook voor u dichtbij!? TNS Nipo Internationaal succesvol, ook voor u dichtbij!? TNS Growth Map Achtergrond De Kamer van Koophandel Amsterdam heeft zich tot doel gesteld bedrijven in de regio internationaal meer actief te krijgen om zo

Nadere informatie

Nederland importland. Landgebruik en emissies van grondstofstromen

Nederland importland. Landgebruik en emissies van grondstofstromen Nederland importland Landgebruik en emissies van grondstofstromen Vraagstelling en invulling Welke materiaalstromen naar en via Nederland veroorzaken wereldwijd de grootste milieudruk? Klimaat, toxische

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

de beste producten mede mogelijk gemaakt door agrifirm

de beste producten mede mogelijk gemaakt door agrifirm de beste producten mede mogelijk gemaakt door agrifirm Onze veehouders zorgen voor prachtige en heerlijke producten. Van melk en kipfilet tot eieren en subliem varkensvlees van eigen bodem. Vele mensen

Nadere informatie

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Najaar 2009 Inhoudsopgave Terugblik seizoen 2008/2009...................................................................................... 3 Najaar 2009 sector bos-

Nadere informatie

Rabobank Food & Agri. Druk op varkensvleesmarkt blijft. Kwartaalbericht Varkens Q2 2015

Rabobank Food & Agri. Druk op varkensvleesmarkt blijft. Kwartaalbericht Varkens Q2 2015 Rabobank Food & Agri Kwartaalbericht Varkens Q2 2015 Druk op varkensvleesmarkt blijft De vooruitzichten voor de Nederlandse varkenshouderij voor het tweede kwartaal 2015 blijven mager. Ondanks de seizoensmatige

Nadere informatie

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Exportmonitor 2011 Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Uit de Exportmonitor 2011 blijkt dat het noordelijk bedrijfsleven steeds meer aansluiting vindt bij de wereldeconomie. De Exportmonitor

Nadere informatie

Voorsprong met mineralen

Voorsprong met mineralen Voorsprong met mineralen Samen staan de sectoren sterker Deze bijeenkomst werd mogelijk gemaakt door LTO Gelderland, Overijssel en de Rabobank. Circulaire Economie Nieuwe toverwoord of kansrijke uitdaging

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2002 2003 25 074 Ministeriële Conferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) 28 625 Herziening van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid Nr. 61 BRIEF VAN

Nadere informatie

De handelsbetrekkingen van België met Bolivia

De handelsbetrekkingen van België met Bolivia De handelsbetrekkingen van België met Bolivia Algemeen: 2010 (schattingen) BBP 19,4 miljard USD Groeipercentage van het BBP 4,2% Inflatie 7,2% Uitvoer van goederen (FOB) Invoer van goederen (FOB) Handelsbalans

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-BB 2004

Examenopgaven VMBO-BB 2004 Examenopgaven VMBO-BB 2004 tijdvak 2 dinsdag 22 juni 11.30 13.00 uur ECONOMIE CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit

Nadere informatie

30-11-2015 PROGRAMMA VOERWINST VERGELIJKING ZEUGEN ONTWIKKELINGEN EN TRENDS. 2015 is prognose bedragen exclusief btw

30-11-2015 PROGRAMMA VOERWINST VERGELIJKING ZEUGEN ONTWIKKELINGEN EN TRENDS. 2015 is prognose bedragen exclusief btw PROGRAMMA DE ROL VAN DE ADVISEUR Woensdag 2 december 2015 Ontwikkelingen en trends Uitbreiden zin of onzin? Toekomst bedrijven Risicomanagement / prijsfluctuaties De succesvolle melkveehouders De rol van

Nadere informatie

Leghennenhouderij Argentinië: eieren produceren tegen lage kostprijs

Leghennenhouderij Argentinië: eieren produceren tegen lage kostprijs Leghennenhouderij Argentinië: eieren produceren tegen lage kostprijs Auteurs: P. van Horne M.A. de Winter Argentinië telt circa 32 miljoen leghennen, zowel witte als bruine hennen, bijna uitsluitend in

Nadere informatie

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research Sectorupdate Export bloemen en planten Economisch Bureau, Sector & Commodity Research 25 juni 2012 Exportgroei ondanks crisis in de eurozone Rusland vierde exportbestemming door sterke toename van de export

Nadere informatie

Paradoxaal genoeg hebben juist veel landarbeiders geen toegang tot betaalbaar groenten en fruit

Paradoxaal genoeg hebben juist veel landarbeiders geen toegang tot betaalbaar groenten en fruit DAAR PLUKKEN DE BOEREN DE VRUCHTEN VAN HET SUCCES VAN GRUPO HUALTACO Groenten en fruit zijn niet alleen gezond voor ons lichaam, maar ook voor de wereldeconomie. De groente- en fruitsector is een van de

Nadere informatie

Workshop 2 Duurzame landbouw en infrastructuur 5 juni 2015

Workshop 2 Duurzame landbouw en infrastructuur 5 juni 2015 Workshop 2 Duurzame landbouw en infrastructuur 5 juni 2015 Organisatie : Stichting Duurzame Ontwikkeling Nederland Suriname Inleider : Trusty Green, Loes Trustfull, directeur Trusty Green Begeleider :

Nadere informatie

Kansendossier Biologische producten en landbouw. België

Kansendossier Biologische producten en landbouw. België Kansendossier Biologische producten en landbouw België Biologische producten en landbouw in België De vraag naar bioproducten zit in België al enkele jaren in de lift en blijkt bovendien bijzonder crisisbestendig.

Nadere informatie

MELKPRIJSVERGELIJKING MEI 2010

MELKPRIJSVERGELIJKING MEI 2010 MELKPRIJSVERGELIJKING MEI (Voor standaardmelk (1) en volgens de uitbetalingssystemen van de zuivelondernemingen; alle bedragen in euro / 100kg) Bedrijf Milcobel Alois Müller Humana Milchunion eg Nordmilch

Nadere informatie

Ontwikkeling in de melkmarkt 21/04/2015

Ontwikkeling in de melkmarkt 21/04/2015 Ontwikkeling in de melkmarkt 21/04/2015 Melk- en voermarkt kort samengevat Vooruitzichten voor de melkmarkt zijn pover tot aan de zomer De melkmarkt is in de ban van het einde van de melkquotering o Afwachtende

Nadere informatie

Internationale handel H7 1. Internationale handel. Waarom importeren: 25-2-2013. Waar komt het vandaan?

Internationale handel H7 1. Internationale handel. Waarom importeren: 25-2-2013. Waar komt het vandaan? Internationale handel H7 1 Waar komt het vandaan? Economie voor het vmbo (tot 8,35 m.) Internationale handel Importeren = invoeren (betalen) Exporteren = uitvoeren (verdienen) Waarom importeren: Meer keuze

Nadere informatie

Mestmarkt en mestverwerking

Mestmarkt en mestverwerking Mestmarkt en mestverwerking Jaap Uenk DOFCO BV, Twello VAB, 22 september 2015 Inhoud Introductie Stand van zaken mestverwerking (Technieken, producten, markten en capaciteit) (8) Waarom is verwerking nog

Nadere informatie

Diervriendelijke keuzes door consumenten

Diervriendelijke keuzes door consumenten Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Diervriendelijke keuzes door consumenten Monitor Duurzame Dierlijke Producten 2009 Deze brochure is een uitgave van: Rijksoverheid Postbus 00000 2500

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

agrarische grondstoffenmarkt

agrarische grondstoffenmarkt agrarische grondstoffenmarkt analyse impact strategie agrarische grondstoffenmarkt agrarische grondstoffenmarkt 1 voorwoord De prijzen van graan en soja explodeerden in 212. Zijn het louter extreme weersinvloeden

Nadere informatie

FLANDERS INVESTMENT & TRADE MARKTSTUDIE

FLANDERS INVESTMENT & TRADE MARKTSTUDIE N H C A M L T X R T S U D T D N Ë L A T N FLANDRS NVSTMNT & TRAD MARKTSTUD D TXTLMACHN-NDUSTR N TALË Overzicht van de sector 1 De taliaanse industrie van textielmachines en -accessoires bestaat uit ongeveer

Nadere informatie

Naam: Werken voor geld

Naam: Werken voor geld Naam: Werken voor geld Dat niet alle Nederlanders koeien melken en kaas maken voor hun werk wist je waarschijnlijk al. Maar wat doen Nederlanders nog meer en wat maakt Nederland zo bijzonder om in te werken?

Nadere informatie

Productschap Tuinbouw kennisknooppunt platform overheid op maat van de tuinbouw

Productschap Tuinbouw kennisknooppunt platform overheid op maat van de tuinbouw Productschap Tuinbouw kennisknooppunt platform overheid op maat van de tuinbouw Productschap Tuinbouw 30.000 ondernemingen De Nederlandse tuinbouw- en groensector bestaat uit een kleine 30.000 ondernemingen

Nadere informatie

Vergelijking met buitenland

Vergelijking met buitenland Vergelijking met buitenland Michel de Haan Wageningen UR - LR USA NL Our Mission: Create a better understanding of milk production world-wide India China Ethiopia Argentinië Brazil Waarom vergelijking

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

Aandeel MKB in buitenlandse handel en investeringen

Aandeel MKB in buitenlandse handel en investeringen Rapport Aandeel MKB in buitenlandse handel en investeringen Drie afbakeningen van het MKB Oscar Lemmers Dit onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Er waren geen

Nadere informatie

WERELD. 5 havo 1 Globalisering 14-16

WERELD. 5 havo 1 Globalisering 14-16 WERELD 5 havo 1 Globalisering 14-16 Melkprijzen wereldwijde concurrentie Hoog: centrumlanden Middel, semi-periferie Laag, periferie Globalisering = concurrentie.. 3 factoren? 1. Opkomst MNO s, mondiale

Nadere informatie

FACTSHEET CHAMPIGNONS

FACTSHEET CHAMPIGNONS FACTSHEET CHAMPIGNONS Fruit & Vegetable Facts; Jan Kees Boon; +31654687684; fruitvegfacts@gmail.com NEDERLAND VERLIEST STEEDS MEER TERREIN BIJ HANDEL IN VERSE CHAMPIGNONS Positie op wereldmarkt van champignonconserven

Nadere informatie

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo werkvel - 1 De Europese Unie (EU). Je hebt er dagelijks mee te maken. Al is het alleen al omdat je niet alleen Nederlander bent, maar ook Europeaan. Of dat er bijvoorbeeld euro s in je portemonnee zitten.

Nadere informatie

Meer biologische en duurzame landbouw in Noord-Holland

Meer biologische en duurzame landbouw in Noord-Holland Meer biologische en duurzame landbouw in Noord-Holland PvdA Noord-Holland Werkplan voor 2019 PvdA Noord-Holland Werkplan biologische landbouwgrond 2019 Manifest voor meer biologische en duurzame landbouw

Nadere informatie

Effecten van Russische boycot op invoer van Europees vlees, zuivel, groente en fruit. Stand van zaken in juni 2015.

Effecten van Russische boycot op invoer van Europees vlees, zuivel, groente en fruit. Stand van zaken in juni 2015. Effecten van Russische boycot op invoer van Europees vlees, zuivel, groente en fruit. Stand van zaken in juni 2015. Siemen van Berkum en Gerben Jukema, LEI Wageningen UR, 24 juni 2015. Hoofdpunten De Nederlandse

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE DUITSLAND

LANDEN ANALYSE DUITSLAND LANDEN ANALYSE DUITSLAND Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee7 de sector (cijferma@g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms@ge (2018) waarde van de consump@e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

Internationale Kansen & Knelpunten

Internationale Kansen & Knelpunten Onderzoeksrapport Internationale Kansen & Knelpunten Onderzoeksrapport van- en voor de Nederlandse Life Sciences & Health sector Versie 2015 Mede mogelijk gemaakt door: www.tfhc.nl Task Force Health Care

Nadere informatie

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren,

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren, Vrijdag 10 september 2010 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Comité van de Regio s Resource Efficient Europa Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau,

Nadere informatie

1 De onderneming in de wereldeconomie

1 De onderneming in de wereldeconomie 1 De onderneming in de wereldeonomie Meerkeuzevragen 1.1 1.1 Globalisering is een proes a van wereldwijde eonomishe integratie door een sterke toename van de internationale handel en investeringen. b waarbij

Nadere informatie

Kwartaalbericht Varkens Q1 2015

Kwartaalbericht Varkens Q1 2015 Rabobank Food & Agri Kwartaalbericht Varkens Q1 2015 Daling waarde euro en gedeeltelijke heropening Russische grens enige lichtpunten voor ondersteuning prijzen in eerste kwartaal 2015 De vooruitzichten

Nadere informatie

Meer met minder. Waterschaarste en grotere vraag naar voedsel. Laan van Staalduinen, Algemeen directeur LEI. 6 juni 2012

Meer met minder. Waterschaarste en grotere vraag naar voedsel. Laan van Staalduinen, Algemeen directeur LEI. 6 juni 2012 Meer met minder Waterschaarste en grotere vraag naar voedsel Laan van Staalduinen, Algemeen directeur LEI 6 juni 2012 Inhoud presentatie Mondiale trends die van invloed zijn op toekomstige watervraag Nationale

Nadere informatie

DE VLAAMSE LANDBOUWCONJUNCTUURINDEX

DE VLAAMSE LANDBOUWCONJUNCTUURINDEX FOCUS 2015 DE VLAAMSE LANDBOUWCONJUNCTUURINDEX RESULTATEN ENQUÊTE VOORJAAR 2015 INHOUD 1. Vlaamse conjunctuurindex 2. Landbouw 3. Tuinbouw 4. Investeringen 5. Belemmeringen 6. Meer informatie 1. VLAAMSE

Nadere informatie

Toespraak van staatssecretaris Dijksma bij het Groentecongres

Toespraak van staatssecretaris Dijksma bij het Groentecongres Toespraak van staatssecretaris Dijksma bij het Groentecongres Toespraak 26-03-2015 Toespraak van de staatssecretaris Dijksma (EZ) bij het Groentecongres op 26 maart 2015 in het World Trade Centrum in Rotterdam.

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Rabobank Cijfers & Trends Een visie op branches in het Nederlandse bedrijfsleven. 39e jaargang editie 2014/2015 Perspectief Aanbod groter dan vraag in 2015 Het aanbod van biggen en vleesvarkens zal de

Nadere informatie

Internationale handel in goederen van Nederland 2012

Internationale handel in goederen van Nederland 2012 Webartikel 2013 Internationale handel in goederen van Nederland 2012 Wiel Packbier 11-11-2013 gepubliceerd op cbs.nl Samenvatting De internationale handel in goederen is in 2012 wederom minder hard gegroeid.

Nadere informatie

Interactie consument en producent Op weg naar gezonde groei, duurzame oogst. Ronald Hiel 11 juni 2015

Interactie consument en producent Op weg naar gezonde groei, duurzame oogst. Ronald Hiel 11 juni 2015 Interactie consument en producent Op weg naar gezonde groei, duurzame oogst Ronald Hiel 11 juni 2015 Wat u te wachten staat: Even voorstellen Waar staan we nu: resultaten en uitdagingen Hoe ziet het speelveld

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 31 985 Buitenlands beleid en handelspolitiek Nr. 25 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der

Nadere informatie

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu Beleggen in de toekomst de kansen van beleggen in klimaat en milieu Angst voor de gevolgen? Stijging van de zeespiegel Hollandse Delta, 6 miljoen Randstedelingen op de vlucht. Bedreiging van het Eco-systeem

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

De kritische consument

De kritische consument De kritische consument Inleiding Om producten te kunnen maken heb je grondstoffen nodig. Mensen werken met deze grondstoffen en maken er producten van die we consumeren. Een ondernemer is tevreden als

Nadere informatie

Datum 18 juni 2015 Betreft Beantwoording vragen van de leden Jasper Van Dijk en Smaling (SP) over het bericht TTIP tast gezondheid EU aan

Datum 18 juni 2015 Betreft Beantwoording vragen van de leden Jasper Van Dijk en Smaling (SP) over het bericht TTIP tast gezondheid EU aan Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Uw Referentie 2015Z07933 Datum 18 juni

Nadere informatie

WE FEED THE WORLD. Achtergronden bij. Een film van Erwin Wagenhofer, Oostenrijk, 2005 www.wefeedtheworld.nl

WE FEED THE WORLD. Achtergronden bij. Een film van Erwin Wagenhofer, Oostenrijk, 2005 www.wefeedtheworld.nl Achtergronden bij WE FEED THE WORLD Een film van Erwin Wagenhofer, Oostenrijk, 2005 www.wefeedtheworld.nl Meer weten over We feed the world? Zelf bijdragen aan een mens-, dier- en milieuvriendelijke landbouw?

Nadere informatie

Chocomelk. van eerlijke handel, biologische landbouw en lokale boeren! www.oww.be. Handel, uit respect.

Chocomelk. van eerlijke handel, biologische landbouw en lokale boeren! www.oww.be. Handel, uit respect. Chocomelk van eerlijke handel, biologische landbouw en lokale boeren! > Handel, uit respect. We slaan de brug tussen boeren uit Noord & Zuid! www.oww.be > Kiezen Kiezen voor nóg meer duurzaamheid Oxfam

Nadere informatie

USD / 1.16 1.15 1.14 1.13 1.12 1.11

USD / 1.16 1.15 1.14 1.13 1.12 1.11 Energiemarktanalyse Groenten & Fruit door Powerhouse Marktprijzen Macro-economie Markten in mineur Afgelopen week De angst voor een wereldwijde economische vertraging is weer toegenomen na een slechte

Nadere informatie

Feiten & cijfers. Banking for Food. Februari 2015

Feiten & cijfers. Banking for Food. Februari 2015 Feiten & cijfers Banking for Food Februari 2015 Banking for Food: overzicht in feiten & cijfers De Rabobank wil nu en in de toekomst ondernemers in de landbouw en voedselketen ondersteunen en faciliteren

Nadere informatie

CBI, de expert in exportbevordering vanuit ontwikkelings landen

CBI, de expert in exportbevordering vanuit ontwikkelings landen CBI Een goede match CBI, de expert in exportbevordering vanuit ontwikkelings landen Inkopen of uitbesteden in ontwikkelingslanden is interessant, maar niet altijd eenvoudig. Het CBI (Centrum tot Bevordering

Nadere informatie

Technische toelichting

Technische toelichting Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB00-080 7 april 2000 10.30 uur Inflatie ook in maart stabiel De inflatie is in maart 2000 uitgekomen op 1,9 procent. Dat is ongeveer even hoog als in de

Nadere informatie

Potplanten en jonge planten 2007

Potplanten en jonge planten 2007 Importnota Potplanten en jonge planten 2007 HBAG Bloemen en Planten Aalsmeer, oktober 2008 Jan Lanning Monique Sassen Inleiding Het HBAG Bloemen en Planten heeft op basis van het meest recente AIPH-Union

Nadere informatie

Nieuwsbrief P8. Inhoud. De komende 50 jaar. Nummer 9, oktober - november 2013. Ondernemend Paprika

Nieuwsbrief P8. Inhoud. De komende 50 jaar. Nummer 9, oktober - november 2013. Ondernemend Paprika Inhoud Inleiding Thijs Jasperse: De komende 50 jaar 1 Donderdag 12 december 2013: Bijeenkomst 50 jaar paprika in Nederland 2 P8 aanwezig tijdens Fruit Attraction in Madrid 3 Nationaal Voedingsdebat voor

Nadere informatie

TOPSECTOR Wereldoplossingen voor werelduitdagingen

TOPSECTOR Wereldoplossingen voor werelduitdagingen TOPSECTOR TUINBOUW & UITGANGSMATERIALEN Wereldoplossingen voor werelduitdagingen Topsector Tuinbouw & Uitgangsmaterialen Topsector met topcijfers De Nederlandse sector Tuinbouw & Uitgangsmaterialen behoort

Nadere informatie

Vereniging voor Weide en Voederbouw Verdwijnt de grond gebonden landbouw uit Nederland?

Vereniging voor Weide en Voederbouw Verdwijnt de grond gebonden landbouw uit Nederland? Vereniging voor Weide en Voederbouw Verdwijnt de grond gebonden landbouw uit Nederland? Herman Versteijlen, Directeur DG AGRI Lelystad, 21 september 2006 Verleiding van beweiding Vele ontwikkelingen die

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE DENEMARKEN

LANDEN ANALYSE DENEMARKEN LANDEN ANALYSE DENEMARKEN Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee6 de sector (cijferma?g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms?ge (2018) waarde van de consump?e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer

Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer samenvatting onderzoek Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer Kwalitatief internationaal onderzoek onder ondernemers in buurlanden over zakendoen met Nederlandse bedrijven Hoe is het gesteld

Nadere informatie

Waarden van fosfaatrechten - achtergrondnotitie Natuur & Milieu 1 februari 2016

Waarden van fosfaatrechten - achtergrondnotitie Natuur & Milieu 1 februari 2016 Waarden van fosfaatrechten - achtergrondnotitie Natuur & Milieu 1 februari 2016 1 Aanleiding en samenvatting In 2015 heeft toenmalig staatssecretaris Dijksma van EZ fosfaatrechten voor de melkveehouderij

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE FRANKRIJK

LANDEN ANALYSE FRANKRIJK LANDEN ANALYSE FRANKRIJK Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee9 de sector (cijfermabg) inzicht in de huidige (2013) en toekomsbge (2018) waarde van de consumpbe van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

Inzicht in uw administratie

Inzicht in uw administratie Resultaat groeit Inzicht in uw administratie Resultaat groeit... AgroVision levert gespecialiseerde softwarepakketten voor de gehele agrarische sector. Duizenden collega s gebruiken de pakketten van AgroVision

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-II

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-II Politiek en Ruimte bron 10 Aandeel van de lidstaten in de handel van de Europese Unie in procenten, 1998 30 % 25 20 22 25 Legenda: invoer uitvoer 15 10 8 8 15 15 10 11 9 9 15 12 5 0 6 5 2 2 1 0 België

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Energie inkopen in de zorg: keuzes maken

Energie inkopen in de zorg: keuzes maken Energie inkopen in de zorg: keuzes maken Het inkopen van energie is complex. Sinds de liberalisering van de energiemarkt is niets doen eigenlijk geen optie; afnemers moeten zelf actief zijn op de energiemarkt

Nadere informatie