1 Inleiding. 1.1 Duiding van de adviesaanvraag. 1.2 Opbouw van het advies

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "1 Inleiding. 1.1 Duiding van de adviesaanvraag. 1.2 Opbouw van het advies"

Transcriptie

1 1 Inleiding 1.1 Duiding van de adviesaanvraag Namens het kabinet heeft minister Veerman van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (LNV) de SER gevraagd advies uit te brengen over de integratie van nieuwe maatschappelijke doelen als natuur, milieu, dierenwelzijn en voedselveiligheid in het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) van de Europese Unie (EU). Daarbij wordt gevraagd te bezien hoe bewerkstelligd kan worden dat de prijzen die producenten ontvangen de juiste schaarsteverhoudingen weerspiegelen. De tekst van de adviesaanvraag d.d. 24 februari 2003 is opgenomen in bijlage 1 bij dit advies. Die nieuwe doelen waarover de adviesaanvraag spreekt kunnen ook worden aangeduid als verschillende dimensies van duurzaamheid van de landbouwproductie. De SER onderschrijft het belang van het streven naar duurzame ontwikkeling en verbindt dit met het bevorderen van de maatschappelijke welvaart 1. De SER gaat daarbij uit van een breed welvaartsbegrip. Dat betekent dat ook de maatschappelijke waardering van niet-reproduceerbare goederen (zoals natuur- en landschapswaarden) meetelt. Dit advies verkent de mogelijkheden om de nieuwe maatschappelijke doelen via (betere) marktwerking tot uitdrukking te brengen; het brengt ook in kaart waar overheidsingrijpen op Europees dan wel nationaal niveau noodzakelijk is. Daarbij wordt expliciet aandacht besteed aan de omgeving van de primaire land- en tuinbouw: in het bijzonder aan de rol van consumenten en aan de internationale handel in landbouwproducten. 1.2 Opbouw van het advies De SER wil in dit advies perspectieven schetsen op een meer marktgerichte en duurzame landbouw die ook over de nu lopende hervormingsronde van het GLB heen reiken. Een natuurlijk vertrekpunt voor de analyse is naast de uitgangssituatie van de Nederlandse land- en tuinbouw (zie paragraaf 1.3) de huidige hervormingsronde van het GLB. Hoofdstuk 2 schetst de hoofdlijnen van de voorstellen van de Europese Commissie in de Tussenbalans en geeft een beeld van de gevolgen ervan voor de Europese en de Nederlandse landbouw. Hoofdstuk 3 analyseert de externe omgeving van de primaire land- en tuinbouw, met bijzondere aandacht voor voedselketens en voor de spelregels van de wereldhandel zoals vastgelegd in het verband van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). 1 Zie: SER-advies Nationale strategie voor duurzame ontwikkeling, publicatienr. 02/07, pp ; SER-advies Innovatie voor duurzaam voedsel en groen, publicatienr. 02/09, inz. pp

2 Hoofdstuk 4 bespreekt de integratie van oude en nieuwe doelstellingen van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB), en formuleert een geactualiseerd samenstel van doelstellingen en randvoorwaarden van een toekomstgericht GLB. Aan de hand van een beoordeling van de voorstellen in het kader van de Tussenbalans doet de SER in hoofdstuk 5 aanbevelingen voor de toekomstige koers van het GLB. Daarbij wordt afzonderlijk ingegaan op de beloning van groene diensten (agrarisch natuur- en landschapsbeheer), op de komende uitbreiding van de EU, en op de lopende WTO-ronde. Hoofdstuk 6 is de samenvattende slotbeschouwing. Deze volgt de vraagstellingen in de adviesaanvraag op de voet. Het advies is voorbereid door de Commissie Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. De samenstelling van deze ad-hoccommissie is weergegeven in bijlage 2. Het advies is vastgesteld door de raad op 20 juni Het verslag van deze openbare vergadering is verkrijgbaar bij het secretariaat van de raad en is tevens te raadplegen op de website van de SER ( 1.3 Het Nederlandse agrocomplex Bijdrage van het agrocomplex aan de Nederlandse economie De primaire land- en tuinbouw is een onderdeel van de agrosector. Andere onderdelen van de agrosector zijn de (verwerkende) voedings- en genotmiddelenindustrie, de toelevering en de distributie 2. Het agrocomplex dat gebaseerd is op de verwerking van binnenlandse agrarische grondstoffen is goed voor 6,2 procent van de toegevoegde waarde en voor 6,7 procent van de werkgelegenheid. Van de verschillende schakels van de keten blijken de primaire productie en de toelevering het meeste gewicht in de schaal te leggen (zie tabel 1.1). tabel 1.1 Verdeling bruto toegevoegde waarde binnen het Nederlandse agrocomplex, in miljarden euro s Op basis van binnenlandse agrarische grondstoffen Op basis van alle agrarische grondstoffen* Agrocomplex 21,8 36,9 Primaire productie 7,9 9,1 Verwerking 3,9 10,2 Toelevering 7,2 10,3 Distributie 2,7 7,2 Aandeel in nationale productie 6,2% 10,4% *Agrocomplex inclusief de hovenierssector, agrarische dienstverlening, bosbouw en de op buitenlandse agrarische grondstoffen gebaseerde voedingsmiddelenindustrie (koffie, cacao, drank en tabak). Bron: LEI. 2 Deze paragraaf is grotendeels gebaseerd op H.J. Silvis en C. van Bruchem (red.), Landbouw-Economisch Bericht 2002, LEI, Den Haag

3 Het agrocomplex is een stuk groter indien ook de verwerking van geïmporteerde agrarische grondstoffen (zoals koffie, cacao en tabak) in de beschouwing wordt betrokken. In dat geval gaat het om zo n 10,5 procent van de Nederlandse economie (werkgelegenheid en toegevoegde waarde). In het totale agrocomplex hebben de schakels distributie en verwerkende industrie ook een groter gewicht dan wanneer alleen de verwerking van binnenlandse grondstoffen wordt bezien. Exportoriëntatie De export van agrarische producten en voedingsmiddelen bedroeg in miljard euro, ofwel bijna een vijfde van de totale goederenexport. Gelet op de agrarische import (26 miljard euro) levert dit een overschot op de agrarische handelsbalans op van 19 miljard euro. Daarmee is Nederland de grootste netto-exporteur van agrarische producten en genotmiddelen ter wereld. De belangrijkste exportproducten zijn sierteeltproducten, vlees, tabak, groenten en zuivel. Overigens is de agrarische handel steeds meer geconcentreerd op de EU-landen (78 procent van de export in 2001), in het bijzonder Duitsland, het VK, Frankrijk, België en Italië. Uit input-outputanalyses blijkt dat gemiddeld driekwart van de bruto toegevoegde waarde en de werkgelegenheid van het totale agrocomplex samenhangt met export. De productie van de glastuinbouw wordt zelfs voor meer dan 90 procent in het buitenland afgezet. De primaire land- en tuinbouw Nederland bestaat uit 3,4 miljoen hectare land en 0,8 miljoen hectare water. Ongeveer 69 procent van het land is in agrarisch gebruik en 16 procent in overig groen gebruik (bos, natuur, recreatie). De Nederlandse land- en tuinbouw bestaat uit de volgende sectoren: Glastuinbouw; Opengrondstuinbouw (bloembollen, fruitteelt, boomteelt); Akkerbouw (aardappelen, vollegrondsgroenteteelt, granen, suikerbieten, uien); Grondgebonden veehouderij (melkvee, schapen, zoogkoeien); Intensieve veehouderij (varkens, vleeskalveren, leghennen, vleeskuikens, vleesstieren). Tabel 1.2 geeft een overzicht van de bruto toegevoegde waarde van de verschillende sectoren in De samenstelling van de Nederlandse land- en tuinbouwproductie verschilt aanmerkelijk van die in de rest van de Europese Unie. De Nederlandse land- en tuinbouw is relatief sterk vertegenwoordigd in producten met een lichte marktordening (met alleen bescherming aan de grens: groenten en fruit, varkens, kippen en eieren) en in vrije producten (consumptieaardappelen, bloemen en planten). Slechts 27,4 procent van de Nederlandse agrarische producten (zetmeelaardappelen, suikerbieten, granen, voedergewassen, zui- 7

4 vel, kalveren en rundvlees) valt onder een zware marktordening 3, tegen 59,2 procent voor de EU-15 als geheel (zie tabel 1.3). tabel 1.2 Brutoproductiewaarde van de land- en tuinbouw naar sectoren, in miljarden euro s 2001 Brutoproductiewaarde 19,9 Tuinbouw 7,8 Akkerbouw 2,3 Rundveehouderij 3,9 Intensieve veehouderij 4,3 Overige producten 1,6 pm Netto toegevoegde waarde 6,3 Bron: LEI. tabel 1.3 Aandeel landbouwproductie in Nederland en de EU-15 onderverdeeld naar type marktordening (%) Productcategorie Nederland EU-15 Zware marktordeningsproducten 27,4 59,2 Lichte marktordeningsproducten 30,1 20,6 Vrije producten 42,5 20,2 Bron: LEI. De factor arbeid De komende jaren zal de agrarische beroepsbevolking naar verwachting verder afnemen. Op basis van een voorzichtig scenario schat het CPB dat deze afname in de periode bijna 2 procent per jaar zal zijn (bij een jaarlijkse toename van de arbeidsproductiviteit met ruim 3 procent) 4. Daarbij zal sprake zijn van een voortgaande vermindering van het aantal land- en tuinbouwbedrijven, van naar Van de bedrijven in 2000 is het bedrijfshoofd in bijna de helft van de gevallen ouder dan 55 jaar 5. De vergrijzing van de agrarische beroepsbevolking doet zich ook in andere EU-landen voor. Het EU-gemiddelde (52% ouder dan 55 jaar) ligt zelfs nog iets hoger dan dat in Nederland. Bijna driekwart van de werkenden in de primaire land- en tuinbouw zijn zelfstandige ondernemers. Het gezinsbedrijf, met hooguit enkele werknemers, is nog steeds dominant 6. Dit neemt niet weg dat tweederde van de regelmatige niet-gezinsarbeidskrachten in de agrarische sector in de tuinbouw werkzaam is. De tuinbouw kent ook relatief veel 3 Bij een zware marktordening is sprake van zowel overheidsingrijpen op de interne markt (gegarandeerde prijzen, interventieaankopen e.d.) als van beschermende maatregelen aan de grens. 4 CPB, Economische Verkenning , Den Haag 2002, p LTO Nederland, Brussels Bericht februari 2003, p Leo Douw, De organisatie van bedrijven, in: Leo Douw en Jaap Post (red.), Kracht door verandering De ontwikkeling van de Nederlandse agrosector: achtergronden en perspectieven, Den Haag (LEI) 2000, pp , inz. pp

5 niet-regelmatige externe arbeidskrachten om pieken in de seizoenwerkzaamheden op te vangen. De schaalgrootte Het LEI maakt onderscheid tussen grootschalige, modale en overige land- en tuinbouwbedrijven. Tussen 1996 en 2000 is het aantal grootschalige bedrijven (groter dan 150 Nederlandse Grootte Eenheden, NGE) vrij sterk gestegen (+13%). Het aantal modale bedrijven is met 17 procent gedaald en het aantal overige bedrijven met 10 procent. De grootschalige bedrijven realiseerden in de periode gemiddeld een totaal gezinsinkomen van ruim euro per gezin. Hiervan kwam bijna 90 procent uit agrarisch bedrijf. Bij de twee andere groepen lag het gemiddelde gezinsinkomen circa de helft lager. 9

6 10

Schuivende panelen. Petra Berkhout

Schuivende panelen. Petra Berkhout Schuivende panelen Petra Berkhout Kerncijfers agrocomplex Nederland, 2012 2 Aandeel (%) van deelcomplexen in TW en werkgelegenheid, 2012 Deelcomplex Toegevoegde waarde Werkgelegenh eid 2012 2012 Akkerbouw

Nadere informatie

Het perspectief van de agrarische sector in Nederland

Het perspectief van de agrarische sector in Nederland Het perspectief van de agrarische sector in Nederland Agroconnect-symposium 19 november 2009 Dr.ir. Huib Silvis Hoofdpunten Toekomst agrarische sector Betekenis technologie Strategie LEI Wageningen UR

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2012

De agrarische handel van Nederland in 2012 De agrarische handel van Nederland in 2012 1. Opvallende ontwikkelingen Totale wereldhandel in agrarische producten groeit voor tweede opeenvolgende jaar met ruim 10% Nederlandse agrarische export groeit

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2013

De agrarische handel van Nederland in 2013 De agrarische handel van Nederland in 2013 1. Opvallende ontwikkelingen Totale handelsoverschot groeit met 4,5 miljard; aandeel agrarische producten 2 miljard Nederlandse agrarische export neemt in 2013

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2013

De agrarische handel van Nederland in 2013 De agrarische handel van Nederland in 1. Opvallende ontwikkelingen Totale handelsoverschot groeit met 4,5 miljard; aandeel agrarische producten 2 miljard Nederlandse agrarische export neemt in opnieuw

Nadere informatie

DEPARTEMENT LANDBOUW & VISSERIJ

DEPARTEMENT LANDBOUW & VISSERIJ v.u. Jules Van Liefferinge depotnr. D/2015/3241/316 www.vlaanderen.be/landbouw DEPARTEMENT LANDBOUW & VISSERIJ PRODUCTIEWAARDE, MILJOEN EURO, 2014 overige 167 223 325 512 602 1.460 844 712 355 179 102

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2014

De agrarische handel van Nederland in 2014 De agrarische handel van Nederland in 1. Opvallende ontwikkelingen Totale Nederlandse handelsoverschot is in gelijk gebleven aan het niveau van ( 47,6 mld.); handelsoverschot agrarische producten komt

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2002 2003 25 074 Ministeriële Conferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) 28 625 Herziening van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid Nr. 61 BRIEF VAN

Nadere informatie

1 De markt voor de Nederlandse landbouw De Nederlandse landbouw en de handel Orde in de handel WTO en EU 12 1.

1 De markt voor de Nederlandse landbouw De Nederlandse landbouw en de handel Orde in de handel WTO en EU 12 1. Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 6 1 De markt voor de Nederlandse landbouw 9 1.1 De Nederlandse landbouw en de handel 9 1.2 Orde in de handel 10 1.3 WTO en EU 12 1.4 Afsluiting 13 2 Bepaling verkoopprijs 14

Nadere informatie

Nederlandse Plattelandsstrategie 2007-2013

Nederlandse Plattelandsstrategie 2007-2013 Nederlandse Plattelandsstrategie 2007-2013 Augustus 2006 1 De economische-, sociale- en milieusituatie op het platteland en in de landbouw 1.1 De economische situatie en concurrentiekracht van de agrofoodsector

Nadere informatie

BOSATLAS VRAGENSET ANTWOORDMODEL VAN HET VOEDSEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES

BOSATLAS VRAGENSET ANTWOORDMODEL VAN HET VOEDSEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES DE BOSATLAS VAN HET VOEDSEL VRAGENSET ANTWOORDMODEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES I. Voeding en welvaart 1. De Human Development Index (HDI) geeft aan hoe welvarend een land is. Vergelijk de HDI met de andere

Nadere informatie

Verduurzaming van de veehouderij: urgentie vanuit mondiaal perspectief

Verduurzaming van de veehouderij: urgentie vanuit mondiaal perspectief Verduurzaming van de veehouderij: urgentie vanuit mondiaal perspectief Conferentie Keuzes voor landbouw en veehouderij Huidige mondiale impact van veehouderij Biodiversiteit, aandeel 30% in mondiaal verlies

Nadere informatie

Oekraïne (foto s zijn terug te vinden op www.liba.be)

Oekraïne (foto s zijn terug te vinden op www.liba.be) Landbouw in Oekraïne 12/05/2011 Oekraïne (foto s zijn terug te vinden op www.liba.be) Oekraïne is groter dan elk land van de EU. De goede ligging van het land, gecombineerd met de vruchtbare bodems, geeft

Nadere informatie

Sector Score Ontwikkeling Score Ontwikkeling Ontwikkeling inkomen a) inkomen b) marktpositie marktpositie maatschappelijk d)

Sector Score Ontwikkeling Score Ontwikkeling Ontwikkeling inkomen a) inkomen b) marktpositie marktpositie maatschappelijk d) Tabel 1.1 Economische betekenis van het Nederlandse agrocluster Toegevoegde waarde (mrd. Euro) Werkgelegenheid (1. arbeidsjaren) 1995 2 23 1995 2 23 Agrocomplex totaal 32,3 37,7 41,6 659 675 65 Aandeel

Nadere informatie

AGRO LEAN Supply Chain

AGRO LEAN Supply Chain AGRO LEAN Supply Chain Act2Vision Bedrijfskunde en organisatie Economische omvang van het Nederlandse agrocomplex, een verzamelnaam voor de land- en tuinbouw en de daarmee samenhangende handel en industrie

Nadere informatie

Nederland importland. Landgebruik en emissies van grondstofstromen

Nederland importland. Landgebruik en emissies van grondstofstromen Nederland importland Landgebruik en emissies van grondstofstromen Vraagstelling en invulling Welke materiaalstromen naar en via Nederland veroorzaken wereldwijd de grootste milieudruk? Klimaat, toxische

Nadere informatie

gespecialiseerde bedrijven overige bedrijven aantal varkens per bedrijf

gespecialiseerde bedrijven overige bedrijven aantal varkens per bedrijf De markt voor de varkenshouderij in Nederland Structuur In Nederland worden op ongeveer 1. bedrijven varkens gehouden. Het aantal bedrijven met varkens is de afgelopen jaren duidelijk afgenomen (figuur

Nadere informatie

Maatschappelijke waardering van Nederlandse Landbouw en Visserij

Maatschappelijke waardering van Nederlandse Landbouw en Visserij Nederlandse Landbouw en Visserij Inhoud 1 Inleiding 03 2 Samenvatting en conclusies landbouw en visserij 3 Maatschappelijke waardering landbouw 09 4 Associaties agrarische sector 13 5 Waardering en bekendheid

Nadere informatie

WERELD. 5 havo 1 Globalisering 14-16

WERELD. 5 havo 1 Globalisering 14-16 WERELD 5 havo 1 Globalisering 14-16 Melkprijzen wereldwijde concurrentie Hoog: centrumlanden Middel, semi-periferie Laag, periferie Globalisering = concurrentie.. 3 factoren? 1. Opkomst MNO s, mondiale

Nadere informatie

Internationale handel H7 1. Internationale handel. Waarom importeren: 25-2-2013. Waar komt het vandaan?

Internationale handel H7 1. Internationale handel. Waarom importeren: 25-2-2013. Waar komt het vandaan? Internationale handel H7 1 Waar komt het vandaan? Economie voor het vmbo (tot 8,35 m.) Internationale handel Importeren = invoeren (betalen) Exporteren = uitvoeren (verdienen) Waarom importeren: Meer keuze

Nadere informatie

Peter van Giersbergen Rob Verhees CROSS COMPLIANCE. Voordat je het weet heb je ermee te maken. Inspecteurs Toezichtontwikkeling

Peter van Giersbergen Rob Verhees CROSS COMPLIANCE. Voordat je het weet heb je ermee te maken. Inspecteurs Toezichtontwikkeling 1 CROSS COMPLIANCE Voordat je het weet heb je ermee te maken Peter van Giersbergen Rob Verhees Inspecteurs Toezichtontwikkeling Onderwerpen voor vandaag Controle Coördinatie Autoriteit Terug in de tijd:

Nadere informatie

LANDBOUW EN VOEDING IN

LANDBOUW EN VOEDING IN LANDBOUW EN VOEDING IN VERLEDEN, HEDEN EN TOEKOMST Joris Relaes Kabinetschef Landbouw Kabinet minister-president Kris Peeters Agribex, Brussel 6 december 2013 De Vlaamse landbouw aan de vooravond van de

Nadere informatie

De waalse landbouw in cijfers

De waalse landbouw in cijfers De waalse landbouw in cijfers 2015 Opmerking : Vanaf 2011, om redenen van administratieve vereenvoudiging, berusten de enquêtes niet meer op de landbouwers die aan de landbouwtelling hebben deelgenomen

Nadere informatie

miljoen gewerkte mensuren Verzuim ongevallen per

miljoen gewerkte mensuren Verzuim ongevallen per Veiligheid en milieu De chemische industrie stelt zichzelf hoge milieu- en veiligheidseisen. De belangrijkste gegevens voor veiligheid en milieu zijn afkomstig uit. Een veilige werkomgeving, binnen en

Nadere informatie

Marktontwikkelingen varkenssector

Marktontwikkelingen varkenssector Marktontwikkelingen varkenssector 1. Inleiding In de deze nota wordt ingegaan op de marktontwikkelingen in de varkenssector in Nederland en de Europese Unie. Waar mogelijk wordt vooruitgeblikt op de te

Nadere informatie

producentenorganisaties (PO's) wettelijk kader Lea Elst

producentenorganisaties (PO's) wettelijk kader Lea Elst producentenorganisaties (PO's) wettelijk kader Lea Elst Producentenorganisaties (wettelijk kader) Inleiding Doelstellingen en voorwaarden Uniek lidmaatschap / contractuele onderhandelingen Praktisch Andere

Nadere informatie

Facts & Figures 2012»

Facts & Figures 2012» Facts & Figures 2012» Feiten en cijfers over de chemische industrie in Nederland - 2012 Nederland heeft een gunstig vestigingsklimaat voor de chemische industrie, omdat hiervoor de juiste randvoorwaarden

Nadere informatie

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis 1) Onderwerp 1) Voedsel en dranken uit de organische voedingsproducten en geproduceerd op een milieuvriendelijke wijze EN / OF 2) Voedsel en dranken die een eerlijke

Nadere informatie

Grondgebonden landbouw in Zuid-Holland; Structuur en economische betekenis

Grondgebonden landbouw in Zuid-Holland; Structuur en economische betekenis Grondgebonden landbouw in Zuid-Holland; Structuur en economische betekenis Masterclass Provinciale Statenleden ZH Marc Ruijs, 8 oktober 2014 Inleiding Grondgebonden landbouw Structuuraspecten Economische

Nadere informatie

Workshop duurzame stadslandbouw

Workshop duurzame stadslandbouw Workshop duurzame stadslandbouw Changemaker Festival te Heino 14 september 2013 Datum: 14 september 2013 Locatie: Van: Voor: Summmercamp Heino Cees Moerman Workshop Changemaker Kenmerk: 1309 Programma

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Servië: wereldspeler in frambozenproductie. In opdracht van het ministerie van Economische Zaken

Servië: wereldspeler in frambozenproductie. In opdracht van het ministerie van Economische Zaken Servië: wereldspeler in frambozenproductie In opdracht van het ministerie van Economische Zaken Servië: wereldspeler in frambozenproductie Servië is een wereldspeler als het gaat om de productie van frambozen.

Nadere informatie

De waalse landbouw in cijfers

De waalse landbouw in cijfers De waalse landbouw in cijfers 2016 Opmerking : Vanaf 2011, om redenen van administratieve vereenvoudiging, berusten de enquêtes niet meer op de landbouwers die aan de landbouwtelling hebben deelgenomen

Nadere informatie

Kansendossier Biologische producten en landbouw. België

Kansendossier Biologische producten en landbouw. België Kansendossier Biologische producten en landbouw België Biologische producten en landbouw in België De vraag naar bioproducten zit in België al enkele jaren in de lift en blijkt bovendien bijzonder crisisbestendig.

Nadere informatie

Petra Berkhout. Onderzoeker, Onderzoeksinstituut LEI Wageningen UR GRONDONTWIKKELINGEN IN PERSPECTIEF

Petra Berkhout. Onderzoeker, Onderzoeksinstituut LEI Wageningen UR GRONDONTWIKKELINGEN IN PERSPECTIEF Petra Berkhout Onderzoeker, Onderzoeksinstituut LEI Wageningen UR GRONDONTWIKKELINGEN IN PERSPECTIEF Grondontwikkelingen in perspectief Grondgebonden Ondernemen, 17 november 2015 Petra Berkhout Structuur

Nadere informatie

Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012

Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012 Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012 t.b.v. Monitor Arbeidsmarkt en Onderwijs Provincie Noord-Holland IJmuiden, 23 november 2012 Arjan Heyma www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Belangrijkste

Nadere informatie

3 Beoordelingskader: doelstellingen van het GLB

3 Beoordelingskader: doelstellingen van het GLB 3 Beoordelingskader: doelstellingen van het GLB 3.1 Inleiding De adviesaanvraag gaat over cofinanciering van inkomenstoeslagen en betreft daarmee (een variant op) een bestaand beleidsinstrument. Een instrument

Nadere informatie

Nederlandse handel in agrarische producten

Nederlandse handel in agrarische producten Nederlandse handel in agrarische producten januari 2017 Marc Ruijs en Gerben Jukema Agrarische export van Nederland in 2016 stijgt en het handelsoverschot neemt toe Uit ramingen 1 blijkt dat de Nederlandse

Nadere informatie

Productschap Tuinbouw kennisknooppunt platform overheid op maat van de tuinbouw

Productschap Tuinbouw kennisknooppunt platform overheid op maat van de tuinbouw Productschap Tuinbouw kennisknooppunt platform overheid op maat van de tuinbouw Productschap Tuinbouw 30.000 ondernemingen De Nederlandse tuinbouw- en groensector bestaat uit een kleine 30.000 ondernemingen

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1: DE EUREGIO SCHELDEMOND 11 HOOFDSTUK 2: HET DIRECT ECONOMISCH BELANG VAN DE LAND- EN TUINBOUW IN DE EUREGIO SCHELDEMOND 13

HOOFDSTUK 1: DE EUREGIO SCHELDEMOND 11 HOOFDSTUK 2: HET DIRECT ECONOMISCH BELANG VAN DE LAND- EN TUINBOUW IN DE EUREGIO SCHELDEMOND 13 INHOUDSOPGAVE SAMENVATTING 5 INLEIDING 7 FASE 1: HET ECONOMISCH BELANG VAN HET AGROCOMPLEX SCHELDEMOND 9 HOOFDSTUK 1: DE EUREGIO SCHELDEMOND 11 HOOFDSTUK 2: HET DIRECT ECONOMISCH BELANG VAN DE LAND- EN

Nadere informatie

Eindexamen economie havo I

Eindexamen economie havo I Beoordelingsmodel Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 Een antwoord waaruit blijkt dat

Nadere informatie

Diervriendelijke keuzes door consumenten

Diervriendelijke keuzes door consumenten Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Diervriendelijke keuzes door consumenten Monitor Duurzame Dierlijke Producten 2009 Deze brochure is een uitgave van: Rijksoverheid Postbus 00000 2500

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 19.9.2007 COM(2007) 544 definitief VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD over de ontwikkeling van de uitgaven uit het ELGF Alarmsysteem

Nadere informatie

Meer biologische en duurzame landbouw in Noord-Holland

Meer biologische en duurzame landbouw in Noord-Holland Meer biologische en duurzame landbouw in Noord-Holland PvdA Noord-Holland Werkplan voor 2019 PvdA Noord-Holland Werkplan biologische landbouwgrond 2019 Manifest voor meer biologische en duurzame landbouw

Nadere informatie

Land- en Tuinbouw in de Scheldemond-provincies

Land- en Tuinbouw in de Scheldemond-provincies Land- en Tuinbouw in de Scheldemond-provincies Dr.ir. A.Calus POVLT Beitem-Rumbeke 21-01-2010 POVLT - Beitem (Rumbeke) 1 Kaart Scheldemondprovincies 21-01-2010 POVLT - Beitem (Rumbeke) 2 Kaart Zeeland

Nadere informatie

R E G E N B O O G A D V I E S

R E G E N B O O G A D V I E S DE MEERWAARDE VAN VROUWELIJKE ONDERNEMERS door Helena Imminga- Berends Oldambt, 21 juni 2011 R E G E N B O O G A D V I E S Prsentatie voor het Netwerk Vitaal Oldambt Een netwerk van ondernemende vrouwen

Nadere informatie

Studie over uitvoerpotentieel agrovoedingssector

Studie over uitvoerpotentieel agrovoedingssector Studie over uitvoerpotentieel agrovoedingssector Brussel, 20 januari 2016 Uit een studie van de FOD Economie over de Belgische agrovoedingsindustrie blijkt dat de handel tussen 2000 en 2014 binnen de Europese

Nadere informatie

Internationale handel door het MKB. in het agrocluster. Een verdeling van export en import naar bedrijfsgrootte. drs. P. Gibcus drs. W.H.J.

Internationale handel door het MKB. in het agrocluster. Een verdeling van export en import naar bedrijfsgrootte. drs. P. Gibcus drs. W.H.J. Internationale handel door het MKB in het agrocluster Een verdeling van export en import naar bedrijfsgrootte drs. P. Gibcus drs. W.H.J. Verhoeven Zoetermeer, juli 2010 Dit onderzoek is gefinancierd door

Nadere informatie

De handel tussen België en de Verenigde Staten: enkele cijfers. http://economie.fgov.be

De handel tussen België en de Verenigde Staten: enkele cijfers. http://economie.fgov.be De handel tussen België en de Verenigde Staten: enkele cijfers De goederenuitvoer naar de VS in 2014 De Belgische goederenuitvoer naar de VS bedroeg 19,18 miljard euro, een toename in lopende prijzen met

Nadere informatie

Marktherstel door economisch herstel?

Marktherstel door economisch herstel? Marktherstel door economisch herstel? Bernd Feenstra Sectormanager Tuinbouw Beekbergen, 15-4-2010 Indeling Indeling Even voorstellen Ontwikkelingen Glastuinbouw Marktevenwicht verstoord Marktherstel Toekomstperspectief

Nadere informatie

Maatschappelijke Kosten Baten Analyse Waarheen met het Veen

Maatschappelijke Kosten Baten Analyse Waarheen met het Veen Maatschappelijke Kosten Baten Analyse Waarheen met het Veen Ernst Bos en Theo Vogelzang (LEI) Opgave LEI: Beoordeel peilstrategieën Groene Hart op basis van Maatschappelijke Kosten en Baten Opbouw presentatie:

Nadere informatie

De Europese Unie kent al vanaf 1958 een gemeenschappelijk landbouwbeleid. De aanvankelijke doelen waren voldoende voedsel tegen acceptabele prijzen

De Europese Unie kent al vanaf 1958 een gemeenschappelijk landbouwbeleid. De aanvankelijke doelen waren voldoende voedsel tegen acceptabele prijzen VISIE OP EUROPEES NA 2013 De Europese Unie kent al vanaf 1958 een gemeenschappelijk landbouwbeleid. De aanvankelijke doelen waren voldoende voedsel tegen acceptabele prijzen voor de Europese bevolking

Nadere informatie

1 Inleiding. 1.1 De adviesaanvraag

1 Inleiding. 1.1 De adviesaanvraag 1 Inleiding 1.1 De adviesaanvraag Er zijn op de markt veel verschillende (milieu)keur- en beeldmerken die betrekking hebben op aspecten van duurzaamheid. Het omvangrijke aantal en de grote diversiteit

Nadere informatie

Rapport samengesteld door: Jolanda van Essen. Tom Vansteenkiste. Januari 2016. Tervurenlaan 168 bus 2. 1150 Brussel

Rapport samengesteld door: Jolanda van Essen. Tom Vansteenkiste. Januari 2016. Tervurenlaan 168 bus 2. 1150 Brussel De Belgische Voedingsindustrie 2016 Rapport samengesteld door: Jolanda van Essen Tom Vansteenkiste Januari 2016 Nederlandse Kamer van Koophandel voor België en Luxemburg Tervurenlaan 168 bus 2 1150 Brussel

Nadere informatie

Het GLB en dierenwelzijn: hoge normen in de EU

Het GLB en dierenwelzijn: hoge normen in de EU Het GLB en dierenwelzijn: hoge normen in de EU De Europese Unie mikt hoog Europese Commissie Landbouw en plattelandsontwikkeling Bijdrage van het landbouwbeleid Het GLB biedt landbouwers een aantal stimuli

Nadere informatie

INNOVATIE IN DE VLAAMSE LAND- EN TUINBOUW

INNOVATIE IN DE VLAAMSE LAND- EN TUINBOUW FOCUS 2014 INNOVATIE IN DE VLAAMSE LAND- EN TUINBOUW RESULTATEN 2014 VAN HET LANDBOUWMONITORINGSNETWERK Vlaamse overheid Departement Landbouw en Visserij 1. Blik op innovatie 2. Innovatie bij Vlaamse land-

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-II

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-II Politiek en Ruimte bron 10 Aandeel van de lidstaten in de handel van de Europese Unie in procenten, 1998 30 % 25 20 22 25 Legenda: invoer uitvoer 15 10 8 8 15 15 10 11 9 9 15 12 5 0 6 5 2 2 1 0 België

Nadere informatie

Hoofdstuk 4 De marktontwikkeling van biologische producten

Hoofdstuk 4 De marktontwikkeling van biologische producten Hoofdstuk 4 De marktontwikkeling van biologische producten Voor dit hoofdstuk zijn de bestedingen gemeten in alle verkoopkanalen: supermarkten, speciaalzaken, out of home, huisverkoop, boerenmarkt en webwinkels.

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-BB 2004

Examenopgaven VMBO-BB 2004 Examenopgaven VMBO-BB 2004 tijdvak 2 dinsdag 22 juni 11.30 13.00 uur ECONOMIE CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit

Nadere informatie

Feiten en cijfers 2008 van de Nederlandse Agri-sector

Feiten en cijfers 2008 van de Nederlandse Agri-sector omslag_feiten_cijfers_2008.qxp:omslag feiten/cijfers 14-01-2008 11:43 Pagina 2 Feiten en cijfers 2008 van de Nederlandse Agri-sector Feiten en Cijfers van de Nederlandse Agrosector 2008 Inleiding Wie

Nadere informatie

Datum 26 juni 2015 Betreft Kabinetsreactie op het Interdepartementaal Beleidsonderzoek Agro-, Visserij-, en Voedselketens

Datum 26 juni 2015 Betreft Kabinetsreactie op het Interdepartementaal Beleidsonderzoek Agro-, Visserij-, en Voedselketens > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Agro en Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC

Nadere informatie

Overheid en economie

Overheid en economie Overheid en economie Overheid en economie Het aandeel van de overheid in de economie, de overheid als actor en de overheid op regionaal niveau, een verkenning Inleiding Het begrip economische groei komt

Nadere informatie

Basisbetalingsregeling 2015 t/m 2019

Basisbetalingsregeling 2015 t/m 2019 Basisbetalingsregeling 2015 t/m 2019 Rijnsburg, 13 oktober 2014 Inhoud in vogelvlucht Omvorming + nieuwe opzet directe betalingen Toegang tot nglb Basispremie + vergroening op hoofdlijnen Voorbereiding

Nadere informatie

VOEDSELMETROPOOL. Werkthema : Nieuwe Cultuurlandschappen

VOEDSELMETROPOOL. Werkthema : Nieuwe Cultuurlandschappen VOEDSELMETROPOOL Werkthema : Nieuwe Cultuurlandschappen Inzicht in de mogelijkheden en capaciteit ten aanzien van de lokale voedselproductie voor een zelfvoorzienden voedselmetropool (Deltametropool; Zuid-Holland,

Nadere informatie

Datum 18 juni 2015 Betreft Beantwoording vragen van de leden Jasper Van Dijk en Smaling (SP) over het bericht TTIP tast gezondheid EU aan

Datum 18 juni 2015 Betreft Beantwoording vragen van de leden Jasper Van Dijk en Smaling (SP) over het bericht TTIP tast gezondheid EU aan Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Uw Referentie 2015Z07933 Datum 18 juni

Nadere informatie

Economische visie. Gemeente Cranendonck

Economische visie. Gemeente Cranendonck Economische visie Gemeente Cranendonck Economische visie voor en door ondernemers Om in de toekomst de kansen en mogelijkheden op economisch gebied optimaal kunnen benutten, is een gezamenlijke koers en

Nadere informatie

3,0-2,0,0 2,0 2,5. Mening over uw sector zal verbeteren. Meer interesse in werkwijze van uw sector Meer kennis over productie van voeding

3,0-2,0,0 2,0 2,5. Mening over uw sector zal verbeteren. Meer interesse in werkwijze van uw sector Meer kennis over productie van voeding Akkerbouw - -,0 Dierenwel behoud en ontwikkeling -,0 Mening over uw zal werkwijze van uw productie van voeding producten uit NL willen kopen producten uit eigen streek kelijker om geschikt personeel aan

Nadere informatie

Werk en inkomen. Sociale zekerheid. Sociale zekerheid. De wijk Schildersbuurt ligt in stadsdeel 5 Centrum en heeft 31.639 inwoners.

Werk en inkomen. Sociale zekerheid. Sociale zekerheid. De wijk Schildersbuurt ligt in stadsdeel 5 Centrum en heeft 31.639 inwoners. Sociale zekerheid Werk en inkomen De wijk Schildersbuurt ligt in stadsdeel 5 Centrum en heeft 31.639 inwoners. Sociale zekerheid De gegevens over de sociale zekerheid zijn alleen op gemeentelijk niveau

Nadere informatie

DE BUITENLANDSE HANDEL IN LAND- EN TUINBOUWPRODUCTEN

DE BUITENLANDSE HANDEL IN LAND- EN TUINBOUWPRODUCTEN AMS FOCUS 2012 DE BUITENLANDSE HANDEL IN LAND- EN TUINBOUWPRODUCTEN STAND VAN ZAKEN IN 2011 Vlaamse overheid Departement Landbouw en Visserij Afdeling Monitoring en Studie Blik op buitenlandse agrohandel

Nadere informatie

Samenvatting. Indicatoren voor ecologische effecten hangen sterk met elkaar samen

Samenvatting. Indicatoren voor ecologische effecten hangen sterk met elkaar samen Samenvatting Er bestaan al jaren de zogeheten Richtlijnen voor goede voeding, die beschrijven wat een gezonde voeding inhoudt. Maar in hoeverre is een gezonde voeding ook duurzaam? Daarover gaat dit advies.

Nadere informatie

Werk en inkomen. Sociale zekerheid. Sociale zekerheid. De buurt Schildersbuurt-Oost ligt in stadsdeel 5 Centrum en heeft inwoners.

Werk en inkomen. Sociale zekerheid. Sociale zekerheid. De buurt Schildersbuurt-Oost ligt in stadsdeel 5 Centrum en heeft inwoners. Sociale zekerheid Werk en inkomen De buurt Schildersbuurt-Oost ligt in stadsdeel 5 Centrum en heeft 7.332 inwoners. Sociale zekerheid De gegevens over de sociale zekerheid zijn alleen op gemeentelijk niveau

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2003-I

Eindexamen aardrijkskunde havo 2003-I Politiek en ruimte Opgave 6 bron 9 In de periode 2000-2006 zal de Europese Unie financiële steun voor sociaal-economische ontwikkeling toekennen aan twee soorten regio s: de regio s met een ontwikkelingsachterstand

Nadere informatie

Rapport samengesteld door: Lilong Mei Tom Vansteenkiste. Mei 2013. Nederlandse Kamer van Koophandel voor België en Luxemburg

Rapport samengesteld door: Lilong Mei Tom Vansteenkiste. Mei 2013. Nederlandse Kamer van Koophandel voor België en Luxemburg De Belgische Voedingsindustrie Rapport samengesteld door: Lilong Mei Tom Vansteenkiste Mei 2013 Nederlandse Kamer van Koophandel voor België en Luxemburg Tervurenlaan 168 bus 2 1150 Brussel +32-2-219-11-74

Nadere informatie

INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE. Studie in opdracht van Fevia

INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE. Studie in opdracht van Fevia INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE Studie in opdracht van Fevia Inhoudstafel Algemene context transport voeding Enquête voedingsindustrie Directe

Nadere informatie

HOOFDSTUK 14: OEFENINGEN

HOOFDSTUK 14: OEFENINGEN 1 HOOFDSTUK 14: OEFENINGEN 1. Antwoord met juist of fout op elk van de onderstaande beweringen. Geef telkens een korte a) Indien een Amerikaans toerist op de Grote Markt van Brussel een Deens bier drinkt,

Nadere informatie

Toekomst Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Herman Snijders Programmadirectie GLB, Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I)

Toekomst Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Herman Snijders Programmadirectie GLB, Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) Toekomst Gemeenschappelijk Landbouwbeleid Herman Snijders Programmadirectie GLB, Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) Ontstaan Jaren vijftig: Voedselzekerheid Deviezen sparen

Nadere informatie

Moedige overheden. Stille kampioenen = ondernemingen. Gewone helden = burgers

Moedige overheden. Stille kampioenen = ondernemingen. Gewone helden = burgers Moedige overheden Stille kampioenen = ondernemingen Gewone helden = burgers Vaststellingen Onze welvaart kalft af Welvaartscreatie Arbeidsparticipatie Werktijd Productiviteit BBP Capita 15-65 Bevolking

Nadere informatie

Land- en tuinbouwcijfers. Provincie Utrecht

Land- en tuinbouwcijfers. Provincie Utrecht PS2011RGW02 bijlage 2 Land- en tuinbouwcijfers Provincie Utrecht Bijlage bij Landbouwvisie Provincie Utrecht Oktober 2010 Inleiding Tijdens de vergadering van de Statencommissie RGW op 11 oktober is met

Nadere informatie

1. De productiemogelijkhedencurve van een land verschuift naar boven. Waardoor kan dit verklaard worden?

1. De productiemogelijkhedencurve van een land verschuift naar boven. Waardoor kan dit verklaard worden? 1. De productiemogelijkhedencurve van een land verschuift naar boven. Waardoor kan dit verklaard worden?. een daling van het aantal werklozen B. een toename van de emigratie uit het betreffende land. de

Nadere informatie

Internationale handel visproducten

Internationale handel visproducten Internationale handel visproducten Marktmonitor ontwikkelingen 27-211 en prognose voor 212 Januari 213 Belangrijkste trends 27-211 Ontwikkelingen export De Nederlandse visverwerkende industrie speelt een

Nadere informatie

4. Buitengebied is economie en beleving

4. Buitengebied is economie en beleving 34 4. Buitengebied is economie en beleving Kenmerkend voor het buitengebied is het tweeledige karakter. Enerzijds is het buitengebied het bedrijventerrein van de agrarische sector. Anderzijds is het buitengebied

Nadere informatie

Gevolgen van megabedrijven in de intensieve veehouderij voor milieu en landschap

Gevolgen van megabedrijven in de intensieve veehouderij voor milieu en landschap Gevolgen van megabedrijven in de intensieve veehouderij voor milieu en landschap Themabijeenkomst grootschaligheid in de veehouderij, 31 oktober 2008 Statencommissie voor het Fysieke Domein, provincie

Nadere informatie

CBS: economie krimpt door lager gasverbruik

CBS: economie krimpt door lager gasverbruik Persbericht PB14-032 15 mei 2014 9.30 uur CBS: economie krimpt door lager gasverbruik - Sterke afname binnenlands verbruik en export van aardgas door milde winter - Mede hierdoor economische krimp van

Nadere informatie

Deze brochure is een uitgave van:

Deze brochure is een uitgave van: Deze brochure is een uitgave van: Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Bezuidenhoutseweg 73 Postbus 20401 2500 EK Den Haag www.minlnv.nl Rijksoverheid april 2009 Regionale landbouwcijfers

Nadere informatie

Agri & Food: de kracht van Nederland!

Agri & Food: de kracht van Nederland! Agri & Food: de kracht van Nederland! Aalt Dijkhuizen FromFarmers Ledenbijeenkomst 22 april 2015 NL Agri & Food: oprecht een topsector! Tweede exporteur ter wereld Stevige pijler onder de economie 10%

Nadere informatie

Nederlands-Duitse grensstreek Sociaal-economische foto

Nederlands-Duitse grensstreek Sociaal-economische foto Nederlands-Duitse grensstreek Sociaal-economische foto 1 Rabobank Groep Duits-Nederlandse grensstreek Inhoudsopgave Demografie Dynamiek, groen-grijs, beroepsbevolking, inkomen, migratie Werkgelegenheid

Nadere informatie

Resultaten landbouwenquête. September 2013

Resultaten landbouwenquête. September 2013 Resultaten landbouwenquête September 2013 1 Landbouwenquête 2013 Inleiding In juni 2013 hebben de noordelijke Natuur en Milieufederaties en LTO Noord in samenwerking met het Dagblad van het Noorden en

Nadere informatie

Het aanbod aan producten rondom Houten/ De Knoest

Het aanbod aan producten rondom Houten/ De Knoest Het aanbod aan producten rondom Houten/ De Knoest Hieronder volgt een presentatie van structuurkenmerken van bedrijfstypen, die producten kunnen leveren die voor de Streekwinkels interessant kunnen zijn.

Nadere informatie

DE WAALSE LANDBOUW IN CIJFERS. Foto : DGARNE DDV

DE WAALSE LANDBOUW IN CIJFERS. Foto : DGARNE DDV NL DE WAALSE LANDBOUW IN CIJFERS Foto : DGARNE DDV 2010 2 Produktiefactoren* Aantal bedrijven 15.500 waarvan 73% voltijds Tewerkstelling 25.839 personen in de landbouwsector, namelijk 18.846 arbeidseenheden

Nadere informatie

PPE Statistisch Jaarrapport pluimveevlees en eieren 2012 voorlopig

PPE Statistisch Jaarrapport pluimveevlees en eieren 2012 voorlopig PPE Statistisch Jaarrapport pluimveevlees en eieren 2012 voorlopig februari 2013 Productschap, Pluimvee en Eieren Louis Braillelaan 80 Postbus 460 2700 AL ZOETERMEER www.pve.nl -1- VOORWOORD Het Productschap

Nadere informatie

Aanleiding en achtergronden onderzoek

Aanleiding en achtergronden onderzoek Directie Landbouw De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum DL. 2008/1552 24 juni 2008 onderwerp doorkiesnummer

Nadere informatie

Voedselteams en voedselstrategie

Voedselteams en voedselstrategie Voedselteams en voedselstrategie Voedselteams in cijfers Voedselteams is een vzw 3 VTE tewerkstelling 200.000 jaarbudget 120 lokale groepen 85 producenten doel Kleinschalige duurzame landbouw Lokale economie

Nadere informatie

Landenfactsheet Frankrijk

Landenfactsheet Frankrijk Landenfactsheet Frankrijk Bron illustratie: CIA, The World Factbook 2004 1. Basisgegevens a. Landoppervlakte b. Hoofdstad c. Bevolkingsaantal d. Bevolkingsgroei e. Godsdienst f. Regeringsvorm g. Volgende

Nadere informatie

Kansen voor een duurzame landbouw in Flevoland. Jan Willem Erisman Louis Bolk Instituut

Kansen voor een duurzame landbouw in Flevoland. Jan Willem Erisman Louis Bolk Instituut Kansen voor een duurzame landbouw in Flevoland Jan Willem Erisman Louis Bolk Instituut Inhoud presentatie Het Louis Bolk Instituut Wat gaat er allemaal wel/niet goed Herontwerp van het systeem Conceptueel

Nadere informatie

Examen VWO. economie 1,2. tijdvak 1 maandag 26 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VWO. economie 1,2. tijdvak 1 maandag 26 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen VWO 28 tijdvak 1 maandag 26 mei 13.3-16.3 uur economie 1,2 Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 57 punten te behalen. Voor elk

Nadere informatie

IMPACTANALYSE RUSLAND

IMPACTANALYSE RUSLAND Studiedienst Stafmedewerkers Diestsevest 40 3000 Leuven T (016) 28 64 11 F (016) 28 64 09 PERSNOTA Datum 31 juli 2015 Betreft: IMPACTANALYSE RUSLAND 1 ALGEMENE CONTEXT De EU-28 exporteerde in 2013 voor

Nadere informatie

- De herexamenvragen mag u houden! -

- De herexamenvragen mag u houden! - Datum : donderdag 30 juni 2011 Opleiding : CCM16 Herexamen : Module 3 IB&CM Tijd : 3 klokuren Herexamen: Dit herexamen bestaat uit 5 opgaven, verdeeld over 8 pagina s. Controleer dit! De vragen van dit

Nadere informatie

Exportprestaties van het industriële MKB in 2003

Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 M200410 Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 Exportthermometer Jolanda Hessels Kees Bakker Zoetermeer, november 2004 Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 In 2003 laat de export

Nadere informatie

Een gedeelte van een stad of een groter dorp. Een wijk bestaat uit meerdere buurten.

Een gedeelte van een stad of een groter dorp. Een wijk bestaat uit meerdere buurten. Meander groep 5 Thema 1 Onderweg Aardrijkskunde Waarom is een nieuwe wijk hier gebouwd en niet daar? Wat voor gebouwen staan er? Waarom staan ze juist op die plek? Huizen, boerderijen, fabrieken en kantoren

Nadere informatie