makers plaatsen Wat houdt het concept makersplaatsen in en hoe past het bij de bibliotheek van de toekomst?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "makers plaatsen Wat houdt het concept makersplaatsen in en hoe past het bij de bibliotheek van de toekomst?"

Transcriptie

1 makers plaatsen Wat houdt het concept makersplaatsen in en hoe past het bij de bibliotheek van de toekomst?

2 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 makers plaatsen 2. De makersbeweging Het ontstaan Toename beweging Overeenkomstige ontwikkelingen 4 3. Makersplaatsen Vormen en overeenkomsten Voorwaarden Beoordelingscriteria voor licentieaanvragen Overige voorwaarden om te slagen Eigenschappen samengevat 6 4. Makersplaatsen en de bibliotheek van de toekomst Makersplaatsen in bibliotheken: onderwerp van discussie Veranderende rol bibliotheek Argumenten voor en tegen Evenwichtige strategische keuze Conclusie 8 5. Makersplaatsen: de ingrediënten Inventaris Personeel Kosten Doelgroep 9 Bijlage 1: Voorbeelden van makersplaatsen 10 Bijlage 2: Burgerparticipatie 13 Bijlage 3: Functiegegevens labmanager bij ProtoSpace Colofon De publicatie Makersplaatsen is een initiatief van het deelproject The Makers Library, onderdeel van het BNB-project Taal & Media voor individuele klanten van de bibliotheek. Tekst: Jorrit Bijl / Projectleiding: Jeroen van Beijnen en Angeliek van der Zanden / Redactie: Daniella van Laarhoven / Ontwerp: Gloed. Voor vragen neem contact op met: Jeroen van Beijnen, via of tel: of Angeliek van der Zanden, via of tel:

3 makers plaatsen 1. Inleiding The Makers Library is onderdeel van het project Taal en Media voor de klanten van de bibliotheek, dat de Brabantse Netwerkbibliotheek in 2013 startte. Het biedt handvatten voor bibliotheken en samenwerkingspartners om het concept makersplaatsen te verkennen. In de tweede helft van 2013 wordt het brede concept makersplaatsen vertaald naar een concrete invulling voor bibliotheken; The Makers Library. Dit gebeurt in samenwerking met drie bibliotheken. Dit document is voortgekomen uit de vraag van de projectgroep om de opgehaalde en op Yammer verzamelde informatie te inventariseren en samen te vatten. Zo vertalen we informatie naar kennis, die we uiteraard weer delen met de projectgroep, geïnteresseerde bibliotheken en/of andere partners. Het document geeft inzicht in wat een makersplaats in ruime zin zou kunnen zijn. Ook komt de vraag of het concept rijmt met de bibliotheeksector aan bod. Een vraag die zeer actueel is binnen de bibliotheeksector en volop tot discussies leidt. Behalve een toelichting op het concept makersplaatsen, komen in dit document ook een aantal voorbeelden van dergelijke initiatieven aan de orde. Daarbij wordt specifiek gekeken naar een aantal aspecten; voor welke doeleinden worden makersplaatsen gebruikt en welke apparatuur nodig is. Ook komt het financiële plaatje, de benodigde expertise en de overdraagbaarheid aan de orde. Eventuele extra criteria die tijdens het proces aan bod komen, voegen we toe aan de lijst. 3

4 2. De makersbeweging 2.1 Het ontstaan De makersbeweging begon als kleinschalige ontwikkeling vanuit de hackerswereld, maar neemt vandaag de dag steeds grotere vormen aan. Het betreft een subcultuur die gerelateerd is aan het traditionele vakmanschap (craftmanship) en technologische engineering. De initiatiefnemers en deelnemers zijn bovendien geen grote multinationals, maar gewone, individuele mensen. Volgens Stevy Levy, auteur van het boek Hackers en schrijver voor het blad Wired, is de makersbeweging gebaseerd op de filosofie van de hackerscommunity waarin het delen, transparantie, decentralisatie en het verbeteren van de machine en de wereld centraal staan (Schiller, 2012) 1. Daarnaast is samenwerking een belangrijk element van de makersmovement (Mijnsbergen, 2013; Raisinggeeks, 2013) Toename beweging Dat de makersbeweging steeds grotere vormen aanneemt is volgens Chris Anderson, schrijver van het boek Makers The new industrial revolution, toe te schrijven aan diverse ontwikkelingen. communities (groepen mensen die samenwerken op het gebied van één bepaald onderwerp) als belangrijkste factor. Ongeacht het onderwerp hebben deze mensen een ruimte nodig om samen te werken, ideeën te delen en hun activiteiten te ontplooien. Chris Anderson: Waar vroeger fabrieken en industriële vormgevers tekeningen maakten waarop patenten werden aangevraagd en die vervolgens door grote bedrijven werden geproduceerd, kan de consument tegenwoordig vanaf zijn laptop tekeningen maken, online zetten en deze in kleine of grote oplage laten produceren. Een verandering die volgens Chris Anderson eerder was te zien bij de detailhandel en uitgeverswereld. Ondernemers en uitvinders in spe zijn niet langer overgeleverd aan de genade van grote bedrijven om hun ideeën in een product om te zetten (Anderson, 2012) Overeenkomstige ontwikkelingen Ontwikkelingen of bewegingen die grote gelijkenissen vertonen met de makersbeweging zijn burgerparticipatie en de do-it-ourselves ontwikkeling. Ook hierbij staat het verkleinen van lange ketens en afhankelijkheden van overheden en grote instellingen centraal. Burgers nemen zelf weer het heft in handen. Naast de technologische vooruitgang en het feit dat elektronisch fabriceren op kleine schaal goedkoper wordt, is de economische recessie een belangrijke oorzaak. Daardoor zijn mensen eerder geneigd spullen te repareren of te hergebruiken in plaats van opnieuw aan te schaffen. Toch ziet Anderson het ontstaan van Deze initiatieven zijn talrijk en zeer divers. In tegenstelling tot de makersbeweging concentreren de initiatieven zich niet alleen op technologie, maar ook op maatschappelijke zaken. (zie bijlage 2 voor een nadere uitleg van het begrip burgerparticipatie) Multinationals met één pc tje. De Nieuwe Industriële Revolutie: De Makerbeweging Chris Anderson,

5 dergelijke stringente voorwaarden ontbreken. Enerzijds valt het te verklaren omdat de kennis omtrent het opstarten en beheren van een FabLab altijd in ontwikkeling is. Anderzijds geldt dat de unieke condities binnen een specifieke lokale context bepalen hoe een FabLab moet worden opgezet Beoordelingscriteria voor licentieaanvragen In de Benelux bestaat een Stichting FabLab. Deze stichting heeft zich als doel gesteld het concept te introduceren, propageren en verspreiden. De stichting is daarnaast de eigenaar van de merknaam FabLab binnen de Benelux. 3. Makersplaatsen 3.1 Vormen en overeenkomsten Makersplaatsen, hackersruimten en FabLabs (Fabrication laboratories) worden vaak in één adem genoemd. Alle drie zijn in meer of mindere mate te relateren aan de makersbeweging. Definities en voorwaarden waar FabLabs of makersplaatsen aan moeten voldoen verschillen, maar komen in sommige gevallen ook weer overeen. In dit document concentreren we ons op de overeenkomsten. Een makersplaats of FabLab kan dan worden gedefinieerd als een locatie waar mensen met een gedeelde interesse rondom een bepaald onderwerp (veelal rondom technologie, digitale zaken en wetenschap, maar dit is niet noodzakelijk) elkaar kunnen ontmoeten, socialiseren en samenwerken (Bagley, ; Bagley, ; Hamilton, ; Torrone, , ELI 9 ). Begrippen als samenwerken, leren, produceren en gemeenschappen (communities) houden direct verband met makersplaatsen en FabLabs. Het zijn dan simpelweg de fysieke ruimtes waarin deze activiteiten plaatsvinden. 3.2 Voorwaarden Doordat de definities van makersplaatsen of FabLabs variëren, zijn er ook geen eenduidige voorwaarden te noemen waaraan een ruimte moet voldoen. Massimo Menichinelli, een specialist op het gebied van FabLabs en co-creatie, noemt twee redenen waarom Het concept FabLab is oorspronkelijk bedacht door directeur van het CBA (Centre of Bits and Atoms) aan het MIT, Neil Gershenfeld. Hij besefte dat het met een aantal eenvoudige machines (3d printer, vinyl-snijder) mogelijk was om vrijwel alles te maken. Vanuit die gedachtegang begon Gershenfeld de cursus How to make almost anything. Een FabLab wordt op de website van FabLabtruck dan ook omschreven als een werkplaats die ingericht is met computergestuurde gereedschappen, waarmee men eenvoudig een prototype of een enkel exemplaar van een product kan maken. Belangrijk is dat het lab vrij en toegankelijk is 11. Een licentieaanvraag voor een FabLab wordt door de stichting getoetst aan de hand van vier internationale beoordelingscriteria, namelijk: 1. Het laboratorium en de daarbij behorende gereedschappen moeten vrij toegankelijk zijn voor publiek. 2. Het FabLab ondersteunt de FabLab charter (http://fab.cba.mit. edu/about/charter/) Ook moet deze charter worden gepubliceerd in zowel de FabLab als op de website. 3. De FabLabs delen gemeenschappelijke gereedschappen, machines en processen (zie de lijst fab/inv.html). Ook dient een lijst aanwezig te zijn met open source software en freeware die men online kan gebruiken (http://academy. cba.mit.edu/classes/). Op deze manieren kunnen kennis en ideeën worden gedeeld over de gehele wereld. 4. Als FabLab dien je deel te nemen aan een groter FabLab netwerk, zodat je deel uitmaakt van een wereldwijd netwerk waarin kennis wordt gedeeld. Jaarlijks zijn er een aantal meetings die je dient bij te wonen educause.edu/eli ELI 7 Things You Should Know About

6 3.4 Overige voorwaarden om te slagen Stichting FabLab geeft daarnaast advies omtrent de minimaal aanwezige apparatuur, aanwezigheid van bekwame medewerkers, veiligheidseisen, handleidingen en zaken zoals communicatie en marketing. Behalve deze criteria zijn benodigdheden af te leiden uit de verschillende ervaringen die al zijn opgedaan met makersplaatsen/ FabLabs. Zowel Jeroen de Boer (Frysklab), Maurice Specht (Leeszaal Rotterdam West), als Massimo Menichinelli zijn het er over eens dat er geen algeheel concept is voor een FabLab. Een blauwdruk die eenieder eenvoudig kan uitrollen, bestaat niet Maurice Specht, Leeszaal Rotterdam West: De Leeszaal is niet direct in elke buurt te implementeren. Copy-paste is niet mogelijk. Ik snap inmiddels wel beter hoe het werkt en ik kan het proces beter organiseren, maar dat je dit soort ideeën kan uitrollen in elke wijk is een utopie. Het is daarom van groot belang dat initiatiefnemers vooraf goed de lokale context en stakeholders analyseren zodat daarop kan worden geanticipeerd. Zo kan aansluiting worden gezocht bij bestaande initiatieven en bestaande netwerken en voorkom je dat je als initiatiefnemer alles zelf moet organiseren. Marjan Middelkoop, organisator van het congres Makers Library, noemt juist dit laatste aspect als een belangrijke voorwaarde om te slagen in het gezamenlijk creëren van kennis. Een voorbeeld hiervan is te vinden in de samenwerking van de Bibliotheek Utrecht met Protospace Eigenschappen samengevat Resumerend kunnen we vaststellen dat een makersplaats of FabLab de volgende aspecten omvat. De makersplaats: faciliteert een ruimte inclusief benodigde apparatuur (bijv. 3d printer, scanner). produceert (gezamenlijk met gebruikers) informatie, kennis, diensten en/of producten. is er door en voor gebruikers rondom een specifiek thema. ondersteunt en werkt samen met lokale initiatieven. ondersteunt persoonlijke/ professionele ontwikkelingen van mensen. is een ruimte voor kennisdeling en ontmoeting

7 4. Makersplaatsen en de bibliotheek van de toekomst 4.1 Makersplaatsen in bibliotheken: onderwerp van discussie Recent zijn makersplaatsen onderwerp van het debat over de toekomst van de bibliotheek. Landelijk zien we steeds vaker dat bibliotheken een FabLab of makersplaats opstarten. Voorbeelden van deze initiatieven zie je in Friesland ( Fryske Lab ), Flevoland en Zeeland. Of dit nieuwe concept wel tot de taken van de bibliotheek behoort, is onderwerp van discussie. Er zijn voor- en tegenargumenten te noemen. In onderstaande paragrafen geven we inzicht in deze discussie. 4.2 Veranderende rol bibliotheek De vraag of makelaarsplaatsen passen bij de bibliotheek van de toekomst, begint volgens organisatoren van het congres makersplaatsen, Marjan Middelkoop en Rutger van den Assem, bij een verandering van de rolopvatting van de bibliotheek. Bibliotheekvisionair David Lankes verwoordt deze opvatting als volgt: The mission of librarians is to improve society through facilitating knowledge creation in their communities. 4.3 Argumenten voor en tegen De eerder omschreven rol, waarbij bibliotheken nauw betrokken zijn bij maatschappelijke (lokale) ontwikkelingen en een faciliterende rol innemen ten opzichte van communities, kenmerkt zich door betrokkenheid en participatie. Het onderbrengen van makersplaatsen en FabLabs in de bibliotheek wordt niet door iedereen onmiddellijk positief ontvangen. Bibliotheekinnovator Rob Bruijnzeels bijvoorbeeld stelt zich kritisch op ten aanzien van dit initiatief. Vragen die hij en de Australische bibliotheekkenner Rundle stellen, zijn onder andere Waar ligt de unieke verbinding tussen al die initiatieven en de openbare bibliotheek? 19. Volgens Rundle heeft de bibliotheek zich de laatste tientallen jaren voornamelijk gericht op content en zijn producten die worden gefabriceerd door 3d printing toch voornamelijk containers 20. Hoewel containers belangrijk zijn voor het verspreiden van informatie (een boek is namelijk ook een container die informatie bevat), is het de informatie die voor de bibliotheek volgens Rundle van belang is en niet de container of de productie van deze container. Bibliotheken manifesteerden zich tot op heden voornamelijk als verzamel- en verdeelplaats om mensen en informatie met elkaar te verbinden. Het doel was mensen te ondersteunen in hun persoonlijke ontwikkeling. Redenerend vanuit de denkwijze van Lankes zou de bibliotheek het delen en creëren van kennis moeten faciliteren. Bibliotheken faciliteren equipment waarmee mensen hun eigen werk, kunst of informatie kunnen produceren en deze resultaten met andere leden kunnen delen. Makersplaatsen promoten leren door zaken (samen) te maken en het resultaat of het geleerde vervolgens met elkaar te delen. Dit kan gebeuren met behulp van 3d printers maar ook op een lager technologisch niveau en tegen geringere kosten 16. Volgens de visie van Jeff Sturges zouden bibliotheken en andere vergelijkbare instituten, zoals scholen, belangrijke hubs kunnen vormen voor kleinere makersplaatsen in een groter netwerk. Zij kunnen toegang verschaffen tot apparatuur waar het publiek normaliter geen toegang tot heeft 17. Libraries should be seen as citadels of knowledge and as citadels of cultural production. (Sturges, 2012)

8 Jeroen de Boer, initiatiefnemer van het Fryske Lab, legt op de site uit op welke wijze bibliotheken en FabLabs bij elkaar zouden kunnen passen. 4.4 Evenwichtige strategische keuze Volgens de American Library Association (ALA) zouden bibliotheken meerdere dimensies moeten overwegen bij het maken van hun strategische keuzes. Bibliotheken hebben zich altijd gericht op aanbieden van boeken en andere media (content), maar beginnen nu stukje bij beetje ook het belang van de omgeving waarbinnen kennis geconsumeerd en gedeeld wordt (context) in te zien en te benutten. Een FabLab is een context waarbinnen het maken, verbeelden, spelen en experimenteren wordt bevorderd. Dit leidt tot nieuwe producten en projecten, maar ook tot nieuwe vormen van samenwerking. Vertaald naar de bibliotheek heb je het dan over een andere soort van dienstverlening. Waar het nu immers hoofdzakelijk draait om transactie (in- en uitlenen van boeken, vraag en antwoord) kan het straks draaien om transformatie: De bibliotheek is een plek waar daadwerkelijk verandering optreedt in blikveld en gedachten, die kunnen leiden tot nieuwe verbindingen tussen mensen, materialen en ideeën. De nieuwe bibliotheek (noem het een BiblioLab) kan mensen in staat stellen te leren omgaan met deze nieuwe ontwikkelingenen laten inzien wat de mogelijkheden ervan zijn, uiteindelijk leidend tot concrete projecten en producten. (De Boer, 2012) 21 Vragen die bibliotheken zich zouden kunnen stellen zijn: 1. In welke mate blijven bibliotheken fysiek of worden ze digitaal? 2. Ligt de focus op individuele gebruikers of op de gemeenschap? 3. Hoe bedien je je gebruikers: blijf je een Collection Library of word je een Creation Library? 4. Word je een portal dat geen eigen mediabronnen meer bezit of ga je lokale media, fysiek en digitaal, collectioneren? Rondom deze vier dimensies zouden bibliotheken volgens de American Library Association (ALA) strategische keuzes moeten maken. Niet zozeer in of-of, maar wel kijken in welke mate deze bij elkaar zouden kunnen worden gebracht. De keuze voor de nadruk op een collectie georiënteerde bibliotheek sluit niet onmiddellijk een makerslibrary uit. De strategische keuzes die bibliotheken maken, zijn afhankelijk van lokale ontwikkelingen en brede trends zoals een terugtrekkende overheid, burgerinitiatieven, kleinere subsidies en een andere rol van de consument (prosument/cocreatie). 4.5 Conclusie Uiteindelijk ligt de keuze bij de bibliotheek. Wordt de rol van de bibliotheek in de eerste plaats ingevuld als informatiehub, waar een collectie (informatie/content) wordt gedeeld met leden om hun persoonlijke ontwikkeling te ondersteunen? Of wordt de functie van de bibliotheek ruimer gezien en faciliteert de bibliotheek ook ruimte om gezamenlijk kennis en producten te creëren, delen en verbinden, waarbij niet alleen het individu centraal staat maar ook de gemeenschap. De mate waarin en de manier waarop een bibliotheek deze verruiming van haar functie toepast is aan de bibliotheek zelf

9 5. Makersplaatsen: de ingrediënten 5.1 Inventaris Welke apparaten worden gebruikt in een makersplaats is afhankelijk van het type makersplaats. Zo maakt Leeszaal Rotterdam West vrijwel geen gebruik van apparaten. Andere FabLabs maken vaak gebruik van 3d printers, lasersnijders, vinylsnijders en handgereedschappen. 22 Menichinelli adviseert om eerder een lasersnijder en een kleine milling machine aan te schaffen dan een 3d printer. De ervaring leert dat de eerstgenoemden het vaakst worden gebruikt. Wel spreekt de 3d printer over het algemeen meer aan, waardoor het marketingtechnisch toch interessant kan zijn om te investeren in een 3d printer. 23 Opleiding en selectiebeleid gelden dan ook als belangrijke onderdelen voor het succes van een makersplaats. De Fab Academy is een lesprogramma vanuit Massachusetss Institute of Technology in de principes en toepassingen van digitale fabricage. Een semesterprogramma dat men aanbiedt via FabLab Waag Society. In dit seminar (HBO-niveau) leidt men medewerkers op die uiteindelijk een FabLab kunnen runnen Kosten De kosten van een makersplaats verschillen enorm. De kosten zijn afhankelijk van het type en de omvang van de makersplaats. Op de website van Openp2pdesign zijn de enorme verschillen in kosten te zien. Zo zijn er makersplaatsen die dollar investeren in materialen en/of machines, maar er is ook een FabLab in Utrecht dat onder de euro kon blijven. Daarin zijn andere kosten van met een makersplaats nog niet meegenomen. Te denken valt aan de ruimte, personeel, scholing, licenties, computerprogramma s en communicatie (o.a. website) Personeel De houding en kennis van medewerkers van de bibliotheek vormen een belangrijk onderdeel van het succes van een makersplaats of FabLab. Zo moeten deze medewerkers, wanneer het schrijfplaatsen betreft bijvoorbeeld, voldoende kennis hebben van poëzie. Een labmanager die verantwoordelijk is voor een 3d printer moet enthousiast zijn over het apparaat en zijn kennis van deze machine kunnen overbrengen. Daarnaast moet hij/ zij projecten kunnen managen, bekend zijn met 2d- en 3d-ontwerppakketten en op de hoogte zijn van de laatste ontwikkelingen (zie bijlage 2 voor een voorbeeld van een vacature voor labmanager) Doelgroep Een makerplaats richt zich vaak op een brede groep mensen. Wel zijn de doelgroepen afhankelijk van het type makersplaats. FabLabs met 3d printers en vinylsnijders richten zich in de meeste gevallen op individuen die interesse hebben in technologie en bepaalde creativiteit willen ontplooien. Een groot aantal makersplaatsen (FabLabs) richt zich daarnaast op het onderwijs. Vanwege de grote behoefte binnen onze maatschappij aan mensen met een technische opleiding, zien lokale/ regionale overheden een makersplaats als een mogelijkheid om mensen enthousiast te maken voor techniek. Onderwijsinstellingen bieden hiervoor een mooie ingang

10 Bijlage 1: Voorbeelden van makersplaatsen Utrecht Protospace WAT: Protospace biedt ruimte voor onderzoek, educatie en promotie op het gebied van prototyping. Hierbij kijkt men met gebruikers mee in nieuwe dimensies. APPARATEN: Kleine en grote lasercutter, grote 3d kleurenprinter, kleine 3d printer, vinylsnijder, cameo vinylsnijder, portaalfrees, kleine frees, vacuümvormer. DIENSTEN: Werkruimtes huren, workshops o.a. 3d printen, frezen, ultimaker en laseren. PERSONEEL: Professionele dienstverlening met de volgende functies; directeur, labmanager, creative director, communicatie manager en office-manager. Deze functies worden allen bekleed door mensen met minimaal een HBO-opleiding. GEBRUIKERS: 2012: 1850 gebruikers 2011: 1476 gebruikers. DOELGROEP: uitvinders, ontwerpers, kunstenaars en onderwijs instellingen (studenten (40%) en ontwerpers (35%) vormen de voornaamste afnemers). PARTNERS: Hogeschool Utrecht, NOVU, Universiteit Utrecht, Provincie Utrecht, Syntens, Utrecht Inc, Taskforce Innovatie Utrecht. Project is mede mogelijk gemaakt door de EU en Rabobank. KOSTEN: Protospace is een stichting. OMZET: Inkomsten ruim boven (boven begroot). SAMENWERKING BIBLIOTHEEK: Ja, de Bibliotheek Utrecht. WEBSITE: FabLab013 WAT: Het FabLab in Tilburg zet zich in om nieuwe vormen van leren, produceren en verspreiden toegankelijk te maken voor iedereen. Hierbij richt men zich op zelfontplooiing, techniek, productmanagement en bedrijfsvoering. APPARATEN: Laser, 3d printer, plotter snijder, electronica, naaimachine en CNC router. DIENSTEN: FabLab013 geeft workshops (bijv. maak je eigen ultimaker ), persoonlijke trainingen/ cursussen en biedt de mogelijkheid om de gemaakte spullen te exposeren en te verkopen via een webshop. PERSONEEL: 8 personeelsleden; facilitator & catalyst, creatieve consultant, project coördinator, educatie middelbaar/ communicatiemedewerker, mentor/ cursusleider ultimaker specialist, retailmanager, integrations manager basisonderwijs. DOELGROEP: Kennisdelers en mensen die van techniek houden. PARTNERS: FabLab013 is een club. Een club met een aantal sponsoren, zoals kowbedaux, knitbitch.org, Ultimaker. Deze partners sponsoren in meer of mindere mate de apparatuur. Je kan tevens lid worden van de vereniging. Het goedkoopste lidmaatschap is 80 euro (vriendenlidmaatschap), het reguliere lidmaatschap is 260 euro en het meest uitgebreide lidmaatschap is 1200 euro. Daarnaast ontvangt FabLab013 ook giften. KOSTEN: Onbekend m.u.v. lasersnijmachine ( 9350,-). SAMENWERKING BIBLIOTHEEK: Ja, de Bibliotheek Midden-Brabant. WEBSITE: Frysklab WAT: In Friesland maakt men gebruik van een mobiele variant van een FabLab. Daarmee probeert men vaardigheden te stimuleren die nodig zijn voor de toekomst: creativiteit, ondernemerschap, samenwerking en probleemoplossend vermogen. DIENSTEN: In het Frysklab worden workshops gegeven zoals Makey Makey, Scratch, Little Bits en Drawdio. DOELGROEP: Basisonderwijs, voortgezet onderwijs, MBO/HBO, bedrijfsleven, overheid, maatschappelijke organisaties. PARTNERS: Gemeente en Van Hall instituut. KOSTEN: Onbekend. SAMENWERKING BIBLIOTHEEK: Ja, initiatief van Bibliotheek Service Fryslân en de Friese Bibliotheken. WEBSITE: 10

11 Repair Café WAT: Het Repair Café zijn ruimtes/ bijeenkomsten waar mensen met een technische achtergrond apparaten/ kleding repareren samen met de eigenaren en/ of geïnteresseerden. Dit alles vindt plaats in een lokale gemeenschap. APPARATEN: Gereedschap en materiaal om uiteenlopende reparaties uit te voeren. DIENSTEN: Het samen met deskundigen repareren van apparaten. Mensen kunnen ook een kopje koffie drinken. PERSONEEL: Reparatie deskundigen; o.a. elektriciens, naaisters, timmerlieden en fietsenmakers. DOELGROEP: Mensen met een technische achtergrond en mensen met kapotte apparaten of kleding. OVERDRAAGBAAR: Ja, Repair Café helpt graag mee aan de overdraagbaarheid. SAMENWERKING BIBLIOTHEEK: Nee. WEBSITE: Leeszaal Rotterdam West WAT: De sluiting van de wijkbibliotheek was de aanleiding voor bewoners en ondernemers om Leeszaal Rotterdam West op te richten. Het is een plek waar je mensen uit de buurt ontmoet, boeken kan lenen, informatie kunt opzoeken, kunt studeren of gewoon een krant kunt lezen. APPARATEN: Geen. DIENSTEN: Leesmogelijkheden, boeken, literaire avonden, filmavonden, voorlichting en debat avond. Ook is Tradeschool 010 gerelateerd aan de Leeszaal. PERSONEEL: Vrijwilligers. DOELGROEP: Iedereen. PARTNERS: Vrijwilligers en ondernemers. KOSTEN: Onbekend. OVERDRAAGBAAR: Volgens de initiatiefnemer is het concept niet één op één overdraagbaar. SAMENWERKING BIBLIOTHEEK: Nee. WEBSITE: FabLab Truck WAT: Dit mobiele FabLab heeft alles om mensen kennis te laten maken met het FabLab en de mogelijkheden van digitaal gestuurde machines. Niet zozeer door les te geven, maar doordat mensen direct aan de slag gaan. APPARATEN: Lasersnijder, portaalfrees, makerbot cupcake, vinylsnijder, Mantis router en ultimaker 3d printer. DIENSTEN: De FabLab Truck wordt gehuurd door scholen, festivals en bedrijven. De medewerkers geven workshops en assisteren bij het gebruik van de machines. Het doel is het kennismaken met het concept FabLab. PERSONEEL: Kunstenaars en technici. DOELGROEP: Scholen, bedrijven en evenementen. PARTNERS: Het is een zelfstandige stichting die zonder subsidie is gestart. De inkomsten worden verkregen uit verhuur. KOSTEN: Bezoekers kunnen zelf materialen meenemen of via de FabLab Truck bestellen. SAMENWERKING BIBLIOTHEEK: Nee. WEBSITE: 11

12 Bibliolab WAT: Een openbare 3d werkplaats waar iedereen de mogelijkheid heeft kennis te maken met het digitaal ontwerpen en het 3d printen. In het Bibliolab staan kennisdelen, ontmoeten, ontwerpen en produceren centraal. APPARATEN: 3D-printer en lasersnijder. DIENSTEN: Kennisdelen, ontmoeten, ontwerpen en produceren. Workshops 3d printen. Je eigen 3d printer maken. PERSONEEL: Onder andere kunstenaars, studenten en stagiaires. DOELGROEP: Iedereen. PARTNERS: FabLab, de Openbare Bibliotheek Velo Nova, Flevobike, Gemeente Dronten, CAH Vilentum, Technocentrum Flevoland, Katholieke Pabo Zwolle, Heutink ICT, Syntens Innovatiecentrum, OMFL, Codens, Ichthus College, Ondernemersvereniging de Driehoek, Westrup Engineering, Rebuild.nu, Chasa Imago. KOSTEN: Onbekend. OVERDRAAGBAAR: Mogelijk. SAMENWERKING BIBLIOTHEEK: Ja, Flevomeer Bibliotheek. WEBSITE: FabLab Amsterdam - FabLab Waag Society WAT: Een ruimte waarin iedereen ideeën en concepten naar voorwerpen kan vertalen door middel van verschillende machines. APPARATEN: Laser cutter, kleine milling machine, vinyl snijder, embroidery machine, big milling, 3d printer. DIENSTEN: Workshops, produceren, Fab Academy? PERSONEEL: Onbekend, maar naar alle waarschijnlijkheid experts die allen de seminar op de Fab Academy hebben gevolgd. DOELGROEP: Bedrijven, gemeenschappen, scholen en individuelen. PARTNERS: De FabLab Amsterdam wordt georganiseerd vanuit de Waag Society. Deze non-profit organisatie zet zich in voor sociale innovatie door creatieve technologie. OVERDRAAGBAAR: Ja, zie Fab Academy. SAMENWERKING BIBLIOTHEEK: Nee. WEBSITE: 12

13 Bijlage 2: Burgerparticipatie De economische malaise en de daaruit voortkomende bezuinigingen maken onder meer dat de overheid zich steeds verder terugtrekt. Tegelijkertijd is de verzorgingsstaat waarin we ons vandaag de dag bevinden over de gehele breedte topzwaar gewordent 27. Ook andere organisaties stoten taken af die voor hen niet meer rendabel zijn. Zo worden een aantal taken (in de toekomst) niet meer uitgevoerd. Maar met het verdwijnen van deze taken, verdwijnen de behoeften van burgers niet. In een aantal gevallen worden deze ingevuld door burgerinitiatieven. Deze ontwikkeling kent vele namen, maar zowel de civil society, burgerparticipatie, zelfredzaamheid, Do It Yourselves ontwikkeling leggen allen de nadruk op samenwerken met/ initiatieven vanuit de burgers. De burgerinitiatieven zijn talrijk en lopen inhoudelijk zeer uiteen. Overheden, onderzoekers en media schenken de afgelopen jaren steeds meer aandacht aan deze ontwikkeling. De Groene Amsterdammer en Tegenlicht besteden complete uitzendingen en publicaties aan deze ontwikkeling. Ook de overheid doet steeds vaker beroep op de burger in haar beleid. Voor menig ontwikkelingsplan worden burgers gevraagd om mee te denken en praten over de invulling van dat specifieke plan. Volgens Bert Mulder, lector informatie, technologie & samenleving Haagse Hogeschool en voormalig informatieadviseur Tweede Kamer, is dit niet zonder reden. In zijn presentatie in Zeewolde schetst hij een scenario waarin we in 2020 al te maken krijgen met een tekort aan professionals. Dit zijn mensen in de zorg maar ook in andere sectoren. Juist daarom zet de overheid de afgelopen jaren zo enorm in op zelfredzaamheid en burgerparticipatie. Op deze wijze probeert men het toekomstige gat te overbruggen. Volgens Hooghiemstra is dit gebaseerd op een veranderend beeld van wat een vitale samenleving vereist: voor een toekomstbestendige samenleving moeten we meer bouwen op de kracht van burgers dat wat mensen zelf kunnen, moeten we ook door henzelf laten doen. Dat dit niet zo eenvoudig is als Hooghiemstra stelt, blijkt uit het zeer uitgebreide rapport van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid Vertrouwen in burgers. In het rapport wordt deze complexe samenwerking met burgers en overheden uitgelegd 28. In het verlengde van het WRR onderzoek brengt het PON (kennisinstituut op het sociale en culturele domein) in 2012 en 2013 jaarboeken uit die verband houden met burgerparticipatie en specifiek voor Noord-Brabant. Zestal inspirerende burgerinitiatieven in Brabant worden hierin omschreven 29. Ook de Leeszaal in Rotterdam is een initiatief dat onder deze noemer valt: burgers die buiten de instituties en procedures toch op eigen initiatief graag in bepaalde (lokale) behoeften willen voorzien. 27. Laar, van L., & Groot de, M. (2012) Do It Ourselves als antwoord. Do It ourselves Lombok werkt zichzelf omhoog. Dit is geen wijk, maar een gevoel. De Groene Amsterdammer Hooghiemstra, E. (2013). Zo doen we dat in Brabant. PON Jaarboek

14 Bijlage 3: Voorbeeld Functiegegevens labmanager bij ProtoSpace 2.0 ProtoSpace is een laagdrempelig laboratorium voor het vervaardigen van prototypes gebaseerd op het FabLab concept van MIT hoogleraar Neil Gershenfeld. ProtoSpace is gevestigd in de stad Utrecht. Het richt zich op ontwerpers, uitvinders, kunstenaars, studenten, onderwijsinstellingen en innovatieve bedrijven in de startfase. De belangrijkste taak van de labmanager is het ondersteunen van de labgebruikers en het bijstaan van de sr labmanager bij lezingen en andere activiteiten buiten de deur. Daarnaast zal de labmanager, al of niet zelfstandig, een aantal eigen projecten gestalte geven, onder meer op het gebied van digitale fabricage (3D printers, 3D scanners) en educatie. De labmanager denkt waar nodig mee bij het vervaardigen van prototypes, organiseert, al of niet zelfstandig, workshops en ondersteunt bij maatwerkevenementen. Bij ProtoSpace werken de medewerkers bewust en bij voorkeur parttime. Op deze manier kunnen eigen netwerken optimaal worden gebruikt. Daarnaast sluit het goed aan bij de wens van veel medewerkers zelf. Bij de functie van labmanager gaan de gedachten uit naar 3 dagen/week. Om deze complexe en veelzijdige functie goed te kunnen vervullen zijn de volgende eigenschappen noodzakelijk: opleiding op WO of HBO niveau met een technisch-creatieve specialisatie enige werkervaring enthousiasme voor het wereldwijde FabLab concept bekendheid met 2D en 3D prototyping bekendheid met 3D ontwerppakketten enige ervaring met elektronica en software didactische vaardigheden een dienstbare opstelling grote flexibiliteit het vermogen om zelfstandig te kunnen werken kennis van de Engelse taal File: OVKBijl Datum: 06/05/

BUSINESSPLAN VREDEMANLAB

BUSINESSPLAN VREDEMANLAB BUSINESSPLAN VREDEMANLAB Stichting Passages, mei 2009 Voorstellen voor de realisering van een fablab+ in Fryslân BUSINESSPLAN VREMANLAB STICHTING PASSAGES Afbeeldingen omslag en deze pagina: Foto s boven:

Nadere informatie

FabLab Zeeland. Kom langs en maak kennis. 22 oktober Projectleiders: Marleen Vermeer Alinda Mastenbroek

FabLab Zeeland. Kom langs en maak kennis. 22 oktober Projectleiders: Marleen Vermeer Alinda Mastenbroek FabLab Zeeland Kom langs en maak kennis 22 oktober Projectleiders: Marleen Vermeer Alinda Mastenbroek Waarom een FabLab in Zeeland? - Ontstaan - Visie / missie FabLab Zeeland - Businessplan - Thema s:

Nadere informatie

F A B S C H O L K I D S

F A B S C H O L K I D S F A B S C O H O L K I D S Over FabSchool Kids In Fabschool Kids staat zelf dingen maken, creativiteit en samenwerken centraal. In hands-on workshops in het Fablab Amsterdam leren kinderen alles over digitale

Nadere informatie

NOTITIE TECHLAB NIJMEGEN. - Voorjaar 2014 -

NOTITIE TECHLAB NIJMEGEN. - Voorjaar 2014 - NOTITIE TECHLAB NIJMEGEN - Voorjaar 2014 - Realisatie en ontwikkeling Techlab Nijmegen Inleiding Na jaren werken, wachten en voorbereiden is het Techlab, als onderdeel van JuniorTechnovium gerealiseerd;

Nadere informatie

Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016

Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016 Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016 Om in aanmerking te komen voor een subsidie tussen 25.000 en 65.000 euro moet een project aan de volgende criteria voldoen: 1. het project

Nadere informatie

Strategische visie. van de Drentse bibliotheken 2012-2015

Strategische visie. van de Drentse bibliotheken 2012-2015 Strategische visie van de Drentse bibliotheken 2012-2015 Al deze veranderingen hebben ingrijpende gevolgen De bibliotheken in Drenthe krijgen te maken met bezuinigingen en veranderende politieke opvattingen.

Nadere informatie

Titel Communities online en offline: casus Roots2Share

Titel Communities online en offline: casus Roots2Share Onderzoeksopdracht Crossmedialab Titel Communities online en offline: casus Roots2Share Probleemomgeving Roots2Share is een internationaal samenwerkingsverband van twee Nederlandse musea (Museum Volkenkunde

Nadere informatie

Makerspace in de bieb! Plan van aanpak

Makerspace in de bieb! Plan van aanpak Makerspace in de bieb! Pagina 1 van 18 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Makerspace in de bieb! 4 2.1 Doelstelling 4 2.2 Doelgroep 5 2.3 Waarom een Makerspace in de bieb 5 2.4 Samenwerking RDM Makerspace 6

Nadere informatie

9. Gezamenlijk ontwerpen

9. Gezamenlijk ontwerpen 9. Gezamenlijk ontwerpen Wat is het? Gezamenlijk ontwerpen betekent samen aan een nieuw product werken, meestal op een projectmatige manier. Het productgerichte geeft richting aan het proces van kennis

Nadere informatie

ICT in Digi-Taal Presentatie titel

ICT in Digi-Taal Presentatie titel ICT in Digi-Taal Presentatie titel de rol van human centered ICT Ingrid Mulder Lector Human Centered ICT Hogeschool Rotterdam Rotterdam, 00 januari 2007 Engels en Digi-Taal in het basisonderwijs Rotterdam,

Nadere informatie

Aanspreekpunt voor studenten Informatica van Avans Hogeschool voor stage en afstuderen.

Aanspreekpunt voor studenten Informatica van Avans Hogeschool voor stage en afstuderen. Aanspreekpunt voor studenten Informatica van Avans Hogeschool voor stage en afstuderen. Innovatie & inspiratieprogramma + werkplek @ Jamfabriek (code A02) Heeft u een idee, project of opdracht, neem dan

Nadere informatie

De rol van de bibliotheek bij verankering van leesbevordering in de opleidingen

De rol van de bibliotheek bij verankering van leesbevordering in de opleidingen De rol van de bibliotheek bij verankering van leesbevordering in de opleidingen Aanvulling Competent in leesbevordering Docentengids voor opleidingen Pedagogisch Werk en Onderwijsassistent Auteur: Margriet

Nadere informatie

Samenvatting beleidsplan 2014-2018

Samenvatting beleidsplan 2014-2018 Samenvatting beleidsplan 2014-2018 The Nethrelands-Turkey Friendship Foundation Bezoekadres: Pieter Cornelisz. Hooftstraat 47, 1071 BN Amsterdam Tel: 020-7763 09 55 Mobiel; 06-52 627 833 Web: www.ntff.nl

Nadere informatie

Slim samenwerken aan Smart Technology

Slim samenwerken aan Smart Technology Slim samenwerken aan Smart Technology Het CIV Smart Technology (CIV is een afkorting van Centrum voor Innovatief Vakmanschap) is een dynamisch samenwerkingsverband tussen ondernemingen, overheden en het

Nadere informatie

new world CAMPUS Op de grens van organisaties begint de New World Campus

new world CAMPUS Op de grens van organisaties begint de New World Campus new world CAMPUS Op de grens van organisaties begint de New World Campus New World Water & Sanitatie Campus Agri & Food De New World Campus is dé plek waar oplossingen worden gevonden voor mondiale vraagstukken

Nadere informatie

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Crossmedia Communicatiestrategie Bibliotheken: Veel meer dan het uitlenen van boeken

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Crossmedia Communicatiestrategie Bibliotheken: Veel meer dan het uitlenen van boeken Onderzoeksopdracht Crossmedialab Titel Crossmedia Communicatiestrategie Bibliotheken: Veel meer dan het uitlenen van boeken Probleemomgeving Al geruime tijd daalt het aantal leden van de Nederlandse bibliotheken.

Nadere informatie

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business Masterclass Value of Information Waarde creëren voor de business Informatie en informatietechnologie maken het verschil bij de ontwikkeling van nieuwe business ideeën. Met informatie kunnen nieuwe innovatieve

Nadere informatie

omgeving wereld regie vanuit de jongere Jongeren leren organiseren

omgeving wereld regie vanuit de jongere Jongeren leren organiseren Jongeren leren organiseren Hoe kunnen jongeren regie hebben over eigen handelen en toch in verbinding zijn met alles om hen heen? Hoe verstaan jongeren de kunst om te bouwen aan netwerken, om een positie

Nadere informatie

Open & Online. De (mogelijke) rollen van bibliotheken. Onderwijs

Open & Online. De (mogelijke) rollen van bibliotheken. Onderwijs Open & Online De (mogelijke) rollen van bibliotheken Onderwijs Enthousiasme om mee te werken aan het onderzoek De opkomst hier vandaag Vragen en nieuwsgierigheid Leidraad met vragen opgesteld Telefonische

Nadere informatie

Evaluatierapport Terugkomdagen 2014 Nationale Opleiding MediaCoach Februari 2015 www.nomc.nl

Evaluatierapport Terugkomdagen 2014 Nationale Opleiding MediaCoach Februari 2015 www.nomc.nl Evaluatierapport Terugkomdagen 2014 Nationale Opleiding MediaCoach Februari 2015 www.nomc.nl De terugkomdagen Najaar 2014 van de Nationale Opleiding MediaCoach werden als goed en zelfs uitstekend beoordeeld,

Nadere informatie

Samen werken aan een duurzame Stad (voorlopige werktitel)

Samen werken aan een duurzame Stad (voorlopige werktitel) Samen werken aan een duurzame Stad (voorlopige werktitel) 1 Aanleiding Groningen heeft een netwerk waarin burgers, organisaties, bedrijven en de gemeente zich inspannen voor een schone, veilige en zich

Nadere informatie

RICHES Renewal, Innovation and Change: Heritage and European Society

RICHES Renewal, Innovation and Change: Heritage and European Society This project has received funding from the European Union s Seventh Framework Programme for research, technological development and demonstration under grant agreement no 612789 RICHES Renewal, Innovation

Nadere informatie

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake Kijkt u eens om u heen, zit u ook met een computer, mobiele telefoon, misschien wel twee en mogelijk ook nog andere type computer zoals

Nadere informatie

Stichting Repair Café Den Haag

Stichting Repair Café Den Haag Stichting Repair Café Den Haag Beleidsplan maart 2016 www.repaircafedenhaag.nl repaircafe.denhaag@gmail.com Inleiding Vanaf 2011 is Repair Café in Den Haag actief, het viel tot oktober 2013 onder de verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Profielschets. Ondernemende school

Profielschets. Ondernemende school Profielschets Ondernemende school Scholen met Succes Postbus 3386 2001 DJ Haarlem www.scholenmetsucces.nl info@scholenmetsucces.nl tel: 023 534 11 58 fax: 023 534 59 00 1 Scholen met Succes Een school

Nadere informatie

Energizing the city: Almere energy axis

Energizing the city: Almere energy axis Inhoud Energizing the city: Almere energy axis... 3 Van Noord/West naar Zuid/Ooost... 4 Energie die stroomt door de as... 5 Focus on knowledge & education... 6 Focus on innovation & experiments... 7 Focus

Nadere informatie

vijf debatten over het strategische en publieke belang van kunst en cultuur als basis voor nieuwe vormen van leefbaarheid, zorg en welzijn

vijf debatten over het strategische en publieke belang van kunst en cultuur als basis voor nieuwe vormen van leefbaarheid, zorg en welzijn noteer in je agenda: 3 maart, 31 maart, 21 april, 19 mei en 16 juni 2015 vijf debatten over het strategische en publieke belang van kunst en cultuur als basis voor nieuwe vormen van leefbaarheid, zorg

Nadere informatie

Het MNF (Max Neef Framework) is een initiatief van Plan B en Innovation Booster.

Het MNF (Max Neef Framework) is een initiatief van Plan B en Innovation Booster. Het MNF Concept Een concept voor bibliotheken om een (vernieuwde) positie, identiteit en nieuwe vormen van dienstverlening vorm te geven. En hun waarde te kunnen aantonen, die zoveel meer is dan geld en

Nadere informatie

Patrick Venendaal 1553805. Creative Industries

Patrick Venendaal 1553805. Creative Industries Naam: Cursus: Coördinator: Docent: Patrick Venendaal 1553805 Entrepreneurship Creative Industries Aljan de boer Mark Nutzel Inhoudsopgave Het idee... 3 De doelgroep... 3 Introductie... 3 Wat wordt er getest...

Nadere informatie

Ook Coevorden. Een overkoepelend platform voor alle @Coevordenaren. Project Datum Versie Status. Opzet platform Ook Coevorden 2 april 2015 0.

Ook Coevorden. Een overkoepelend platform voor alle @Coevordenaren. Project Datum Versie Status. Opzet platform Ook Coevorden 2 april 2015 0. Ook Coevorden Een overkoepelend platform voor alle @Coevordenaren Project Datum Versie Status Opzet platform Ook Coevorden 2 april 2015 0.4 Concept 1. Visie Achtergrond: van twitter via verbinding naar

Nadere informatie

ONDERZOEK ALS ONDERDEEL VAN HET ONTWERPEN VAN TECHNISCHE INNOVATIES. Inge Oskam i.f.oskam@hva.nl Rutger de Vries r.de.vries3@hva.

ONDERZOEK ALS ONDERDEEL VAN HET ONTWERPEN VAN TECHNISCHE INNOVATIES. Inge Oskam i.f.oskam@hva.nl Rutger de Vries r.de.vries3@hva. ONDERZOEK ALS ONDERDEEL VAN HET ONTWERPEN VAN TECHNISCHE INNOVATIES Inge Oskam i.f.oskam@hva.nl Rutger de Vries r.de.vries3@hva.nl 1 CONTENT Ontwerpen van technische innovaties Het innovatielab Cases Discussie

Nadere informatie

Kunstschool Boxtel. Inleiding

Kunstschool Boxtel. Inleiding Kunstschool Boxtel Inleiding In dit beknopte scenario wordt een kleine duurzame organisatie voor cultuureducatie in de gemeente Boxtel omschreven; Kunstschool Boxtel. Kunst- en cultuureducatie stimuleert,

Nadere informatie

Profiel. Manager Bibliotheken. 20 maart 2015. Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam

Profiel. Manager Bibliotheken. 20 maart 2015. Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam Profiel Manager Bibliotheken 20 maart 2015 Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam Voor meer informatie over de functie Manon Min, adviseur Leeuwendaal Telefoon (070) 414 27 00 Voor sollicitatie

Nadere informatie

KINDEREN LATEN LEREN Strategisch beleidsplan 2015-2018. SKO Flevoland en Veluwe. Ontwerpers van onderwijs voor de 21ste eeuw

KINDEREN LATEN LEREN Strategisch beleidsplan 2015-2018. SKO Flevoland en Veluwe. Ontwerpers van onderwijs voor de 21ste eeuw SKO Flevoland en Veluwe Ontwerpers van onderwijs voor de 21ste eeuw KINDEREN LATEN LEREN Strategisch beleidsplan 2015-2018 Strategisch beleidsplan SKO Flevoland en Veluwe 1 KINDEREN LATEN LEREN Onze droomschool

Nadere informatie

1. Doelstelling van de Boeddhistische Stichting van de Karma Kagyu Linie Nederland

1. Doelstelling van de Boeddhistische Stichting van de Karma Kagyu Linie Nederland Beleidsplan Boeddhistische Stichting van de Karma Kagyu Linie Nederland Inhoud 1. Doelstelling van de Stichting 2. Actuele beleid van de Stichting 3. Werkzaamheden van de Stichting 4. Wijze van fondsenwerven

Nadere informatie

Voor en met elkaar : burgerinitiatieven worden beloond

Voor en met elkaar : burgerinitiatieven worden beloond Voor en met elkaar : burgerinitiatieven worden beloond Verenigingen, stichtingen en instellingen barsten doorgaans van de ambities en toekomstplannen. Maar om ze te realiseren heb je financiële middelen

Nadere informatie

peterjoziasse.com Podium2020 Het nieuwe culturele winkelen.

peterjoziasse.com Podium2020 Het nieuwe culturele winkelen. peterjoziasse.com Het nieuwe culturele winkelen. ONT-MOETEN Ware kunst creëert een moment van niet moeten tussen ik en mezelf, ik en de ander, ik en de wereld. Lucas De Man, Congres Podiumkunsten 2013.

Nadere informatie

Index. 1. Waar komen we vandaan? 1. 2. Waar gaan we naartoe? 2. 3. Beleidsthema s 2014-2016 6

Index. 1. Waar komen we vandaan? 1. 2. Waar gaan we naartoe? 2. 3. Beleidsthema s 2014-2016 6 Index 1. Waar komen we vandaan? 1 2. Waar gaan we naartoe? 2 2.1 Missie 2 2.2 Visie 2 2.3 Doelstellingen 3 2.4 Strategie 4 2.4.1 Organisatie 4 2.4.2 Aanbod 4 2.4.3 Maatschappelijk rolmodel 4 2.4.4. Marketing

Nadere informatie

Senior-idays. Dagbesteding middels de ipad: vitaliseert & socialiseert ouderen

Senior-idays. Dagbesteding middels de ipad: vitaliseert & socialiseert ouderen Senior-idays Dagbesteding middels de ipad: vitaliseert & socialiseert ouderen Een initiatief van drs. Wendela Sanders (bedrijfseconome: marktonderzoeker in de zorg) en drs. Margriet Hijweege (ondernemer

Nadere informatie

Masterclass IT Savvy. Impact van trends

Masterclass IT Savvy. Impact van trends Masterclass IT Savvy Impact van trends Regelmatig komen onderzoeksbureaus zoals Gartner en McKinsey met rapporten waarin nieuwe trends worden aangekondigd. Belangrijke vraag, en niet eenvoudig te beantwoorden,

Nadere informatie

HEALTH CARE LAB. Scannen Visualisatie 3D Printen Simulatie Big Data Smart Textile Robotica Applicatie Sensoring

HEALTH CARE LAB. Scannen Visualisatie 3D Printen Simulatie Big Data Smart Textile Robotica Applicatie Sensoring HEALTH CARE LAB Scannen Visualisatie 3D Printen Simulatie Big Data Smart Textile Robotica Applicatie Sensoring Medische proeftuin en R&D centrum voor nieuwe innovaties Concept HEALTH CARE LAB Inleiding

Nadere informatie

CERTIFIED EDUCATION ORGANIZATION

CERTIFIED EDUCATION ORGANIZATION CERTIFIED EDUCATION ORGANIZATION Gecertificeerde Social Media Opleidingen en Basiscursussen Hands-on trainingen Social Media Projecten Gecertificeerde docenten Gecertificeerde consultants Gecertificeerde

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college

gemeente Eindhoven Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college gemeente Eindhoven Raadsnummer Inboeknummer 13R5271 13bst00404 Beslisdatum B&W 12 maart 2013 Dossiernummer 13.11.551 RaadsvoorstelVerbindende kracht - Samen voor elkaar: de ontwikkeling van samenkracht

Nadere informatie

ONDERZOEKSGERICHT LEREN

ONDERZOEKSGERICHT LEREN Serie handleidingen "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen ") ONDERZOEKSGERICHT LEREN Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Deze publicatie werd gefinancierd door de Europese

Nadere informatie

Case Development Centre

Case Development Centre Case Development Centre Toepassing van cases in het onderwijs Kenniscentrum Innovatief Ondernemerschap Hoe kan Rotterdam bestaande kennis op nieuwe wijze inzetten om de innovatiegraad van de industrie

Nadere informatie

Masterclass. Business Model Canvas gebruiken bij communicatie. Een visueel hulpmiddel om de brug tussen IT en business te slaan

Masterclass. Business Model Canvas gebruiken bij communicatie. Een visueel hulpmiddel om de brug tussen IT en business te slaan Masterclass Business Model Canvas gebruiken bij communicatie Een visueel hulpmiddel om de brug tussen IT en business te slaan De laatste jaren hanteren organisaties steeds vaker het Business Model Canvas

Nadere informatie

NDERE KIJK OP ICT CONSULTANCY

NDERE KIJK OP ICT CONSULTANCY DE a NDERE KIJK OP ICT CONSULTANCY Innervate is al ruim 13 jaar succesvol in het adviseren van vele organisaties op het gebied van ICT vraagstukken. Naast onze dienstverlening op het gebied van ICT Beleid

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Lean- & Proces Management De cursus Lean & Process Management duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Voor het Huis voor democratie en rechtsstaat wordt geëxperimenteerd met proeftuinen

Voor het Huis voor democratie en rechtsstaat wordt geëxperimenteerd met proeftuinen Voor het Huis voor democratie en rechtsstaat wordt geëxperimenteerd met proeftuinen Het Huis voor democratie en rechtsstaat is een nog op te richten instelling. Het Huis wil kennis van burgers over onze

Nadere informatie

Projectplan Pak je Kans Flevoland

Projectplan Pak je Kans Flevoland Projectplan Pak je Kans Flevoland Inhoudsopgave 1. Inleiding en achtergrond... 4 2. Project Pak je Kans... 5 2.1 Doelgroep... 5 2.2 Doel... 5 2.3 Inhoud project... 5 2.4 Planning van het project Pak je

Nadere informatie

3D Design Academy S4C Programma Amsterdam Oost, 2014

3D Design Academy S4C Programma Amsterdam Oost, 2014 3D Design Academy S4C Programma Amsterdam Oost, 2014 Myrthe Lanting Tijdens mijn studies textielontwerp en Design Cultures ben ik me gaan interesseren in hoe ik ontwerp in kan zetten voor sociale innovatie.

Nadere informatie

ÉÉN VAN ONZE EXPERTS

ÉÉN VAN ONZE EXPERTS ÉÉN VAN ONZE EXPERTS Een netwerk van hoog opgeleide, ervaren zelfstandig FM-professionals. Wij zijn gepassioneerd bezig met ons vakgebied, zijn actueel en bieden onze opdrachtgevers daarmee het beste uit

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

Visiedocument. Educohof Podium voor duurzame leefomgeving. Presentatie versie

Visiedocument. Educohof Podium voor duurzame leefomgeving. Presentatie versie Visiedocument Educohof Podium voor duurzame leefomgeving Presentatie versie Courante communicatie, sponsoring, fondswerving Teylingerweg 35 2114 EG Vogelenzang T 020 716 5274 E nicole@courante.nl 13 augustus

Nadere informatie

ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING

ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING VOORWOORD Content marketing is uitgegroeid tot één van de meest populaire

Nadere informatie

Een Training Die Een Stap Verder Gaat. Donderdag 16 januari 2014, Utrecht

Een Training Die Een Stap Verder Gaat. Donderdag 16 januari 2014, Utrecht Donderdag 16 januari 2014, Utrecht Intensieve Training Sociale Media voor marketing-en communicatie professionals in het onderwijs Met 2 interessante praktijkpresentaties van: Ingmar Volmer : Sociale Media

Nadere informatie

Bijlage A: Competenties van de opleiding

Bijlage A: Competenties van de opleiding Bijlage A: Competenties van de opleiding In deze bijlage heeft een rectificatie plaatsgevonden per 30 oktober 2012. Na voltooiing van de opleiding moet de student als beroepsbeoefenaar zelfstandig en met

Nadere informatie

Onderzoeksdocument. Creatieve Bloeiplaats

Onderzoeksdocument. Creatieve Bloeiplaats Onderzoeksdocument Creatieve Bloeiplaats HVA Instituut voor Interactieve Media Amsterdam oktober 2008 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Inleiding...3 Doelstellingen...4 Doelgroep...5 De vragen...6 De resultaten...7

Nadere informatie

Regie 3.0. een stap verder... Een serie masterclasses om bibliotheken in transitie te ondersteunen met allianties, transitiemanagement en geldstromen.

Regie 3.0. een stap verder... Een serie masterclasses om bibliotheken in transitie te ondersteunen met allianties, transitiemanagement en geldstromen. Regie 3.0 een stap verder... Een serie masterclasses om bibliotheken in transitie te ondersteunen met allianties, transitiemanagement en geldstromen. Regie 3.0 een stap verder... Een serie masterclasses

Nadere informatie

Inzichten werksessies rollen medewerkers en vrijwilligers. Onderdeel van toolkit Nieuw Participeren

Inzichten werksessies rollen medewerkers en vrijwilligers. Onderdeel van toolkit Nieuw Participeren Inzichten werksessies rollen medewerkers en vrijwilligers Onderdeel van toolkit Nieuw Participeren Doel van de sessies Door middel van een groepsgesprek gezamenlijk creëren van inzicht in ieders rol, bijdrage

Nadere informatie

WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart

WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart Wat is het Midpoint House of? Het Midpoint House of is een fysiek en virtueel knooppunt dat zich zal ontwikkelen tot het vlaggenschip van de Midden-Brabantse

Nadere informatie

Diensteninnovatie: wat is dat?

Diensteninnovatie: wat is dat? Over de AWT De Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT) adviseert regering en parlement over beleid voor wetenschap, technologie en innovatie De AWT adviseert gevraagd en ongevraagd.

Nadere informatie

White Paper Content Marketing. In 10 stappen naar een succesvolle contentmarketingstrategie

White Paper Content Marketing. In 10 stappen naar een succesvolle contentmarketingstrategie White Paper Content Marketing In 10 stappen naar een succesvolle contentmarketingstrategie In 10 stappen naar een succesvolle contentmarketingstrategie Contentmarketing is hot. Dit komt omdat je hiermee

Nadere informatie

Desirée van den Bergh, Marga Kemp, Rob Mientjes, Bianca Peersman en Harry Vankan

Desirée van den Bergh, Marga Kemp, Rob Mientjes, Bianca Peersman en Harry Vankan Project Meer met Mediavoorzieningen een onderzoek naar rol en positionering Mediavoorzieningen: Essentieel en Effectief Samenvatting rapport over de meerwaarde van de diensten van Mediavoorzieningen voor

Nadere informatie

Roadmap Institute for Positive Health. April 2016 Stichting IPH

Roadmap Institute for Positive Health. April 2016 Stichting IPH Roadmap Institute for Positive Health April 2016 Stichting IPH INTRODUCTIE VAN DE IPH ROADMAP De IPH roadmap schetst de resultaten die IPH de komende jaren wil realiseren. De weg naar de resultaten toe

Nadere informatie

Alle bestuursleden zijn gezamenlijk bevoegd om besluiten te nemen namens stichting Meridiaan.

Alle bestuursleden zijn gezamenlijk bevoegd om besluiten te nemen namens stichting Meridiaan. Algemene gegevens Stichting Meridiaan Meridiaan 40 3813 AW Amersfoort www.stichtingmeridiaan.nl RSIN 816179281 KvK Inschrijvingsnummer 32116451 Doel Het doel van Stichting Meridiaan kan samengevat worden

Nadere informatie

Onderwijs. Huisvesting die kennis in beweging brengt

Onderwijs. Huisvesting die kennis in beweging brengt Onderwijs Huisvesting die kennis in beweging brengt Onderwijs Huisvesting die kennis in beweging brengt Wat is de essentie van een onderwijsgebouw? En wat gebeurt daar precies? De core business van onderwijs

Nadere informatie

Beschrijving van het leertraject. Duurzaam inrichten van Service Management

Beschrijving van het leertraject. Duurzaam inrichten van Service Management Beschrijving van het leertraject Duurzaam inrichten van Service Management INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... 2 DIT LEERTRAJECT VOOR SERVICE MANAGERS GAAT VERDER DAN DE BES TAANDE TRAININGEN!... 3 LEREN HOE

Nadere informatie

Syntens. emarketing Internationaal zakendoen via internet

Syntens. emarketing Internationaal zakendoen via internet Syntens emarketing Internationaal zakendoen via internet Dennis van den Broek Creative Director @ Creactiv inhoud Creactiv, wat is dat? De Creactiv visie E-mail Marketing Marketplaces (Social) Networking

Nadere informatie

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Mobile meets Social: de volgende stap voor mobile marketing

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Mobile meets Social: de volgende stap voor mobile marketing Onderzoeksopdracht Crossmedialab Titel Mobile meets Social: de volgende stap voor mobile marketing Probleemomgeving De exponentiële opkomst van smart phones, met als (voorlopige) koploper de iphone van

Nadere informatie

Tumult Bijeenkomsten op school

Tumult Bijeenkomsten op school Tumult Bijeenkomsten op school Wil jij weten hoe je het meeste haalt uit het Tumult lesmateriaal? Ben je op zoek naar een inspirerende sessie met je mentorenteam? Boek dan een Tumult bijeenkomst! Onze

Nadere informatie

CONCEPT Jules Study Labs is de oplossing voor de leegstand in bedrijfspanden in Maastricht.

CONCEPT Jules Study Labs is de oplossing voor de leegstand in bedrijfspanden in Maastricht. Maastricht LAB aanvraag financiële ondersteuning experiment Door Jules & You / Veer Maastricht CONCEPT Jules Study Labs is de oplossing voor de leegstand in bedrijfspanden in Maastricht. Het concept omvat

Nadere informatie

Instituut voor Sociale Opleidingen

Instituut voor Sociale Opleidingen Instituut voor Sociale Opleidingen Naar een nieuwe opleiding Social Work In september 2016 start Hogeschool Rotterdam met de nieuwe opleiding Social Work. Dit betekent dat eerstejaars studenten (die in

Nadere informatie

Sensoren en maatschappij

Sensoren en maatschappij PROJECT Sensoren en maatschappij Informatie voor de leerlingen Inhoud 1 De opdracht 2 Het beroep 3 De organisatie 4 Begeleiding 5 Beoordeling en evaluatie [1] PROJECT Sensoren en maatschappij [Technasium]

Nadere informatie

WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart

WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart Wat is het Midpoint House of? Wat biedt het Midpoint House of? Het Midpoint House of is een fysiek en virtueel knooppunt dat zich In het Midpoint House

Nadere informatie

Voorwoord. In deze brochure geven wij u inzicht in de branche en de rol van NLingenieurs als haar vertegenwoordiger.

Voorwoord. In deze brochure geven wij u inzicht in de branche en de rol van NLingenieurs als haar vertegenwoordiger. Voorwoord De Nederlandse advies- en ingenieursbranche levert innovatieve en duurzame oplossingen voor de Nederlandse en internationale samenleving. De branche is bepalend geweest voor het ontstaan van

Nadere informatie

De (on)mogelijkheden van reparatie

De (on)mogelijkheden van reparatie De (on)mogelijkheden van reparatie Natuur & Milieu en Stichting Repair Café hebben een onderzoek gedaan onder ruim 400 coördinatoren van Repair Cafés in Nederland. Doel is om te kijken hoe het is gesteld

Nadere informatie

Profiel. Manager Product- en dienstontwikkeling. 6 februari 2015. Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam

Profiel. Manager Product- en dienstontwikkeling. 6 februari 2015. Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam Profiel Manager Product- en dienstontwikkeling 6 februari 2015 Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam Voor meer informatie over de functie Manon Min, adviseur Leeuwendaal Telefoon (070) 414 27 00

Nadere informatie

Doelstelling: Doelstelling:

Doelstelling: Doelstelling: Presentatie KIDL donderdag 27 november 2014 door Natalie Savelsbergh directeur Vrije Akademie Kunstonderwijs in Kerkrade & Landgraaf; Wat doet de Vrije Akademie en wat is er mogelijk? Doelstelling: Basisvoorziening

Nadere informatie

Producten mediawijsheid de Bibliotheek Midden-Brabant

Producten mediawijsheid de Bibliotheek Midden-Brabant Producten mediawijsheid de Bibliotheek Midden-Brabant Veel scholen besteden aandacht aan het mediawijzer maken van leerlingen, docenten en ouders. De Bibliotheek Midden-Brabant kan hierbij inhoudelijk

Nadere informatie

Unal College. Professionele zorg, aandacht voor culturele achtergrond

Unal College. Professionele zorg, aandacht voor culturele achtergrond Unal College Trainingen en werkbegeleiding aan (jong) volwassenen met een verstandelijke beperking Unal College Professionele ondersteuning en training met aandacht voor culturele achtergrond voor (jong)

Nadere informatie

beleefhetindebieb.nl

beleefhetindebieb.nl beleefhetindebieb.nl Saskia van Ramesdonk bibliotheek drachten De maatschappelijke opdracht van de bibliotheek Door ontlezing, digitalisering en stagnerende ledenaantallen staat de bibliotheek in haar

Nadere informatie

Versterken binnenstad Het aanbieden van een bibliotheekvoorziening

Versterken binnenstad Het aanbieden van een bibliotheekvoorziening Versterken binnenstad Het aanbieden van een bibliotheekvoorziening (ook als ontmoetingsplek) in de binnenstad. Cultuurparticipatie Kernfuncties leren, lezen en informeren bieden voor burgers mogelijkheden

Nadere informatie

Projectplan Pak je Kans Flevoland

Projectplan Pak je Kans Flevoland Projectplan Pak je Kans Flevoland Inhoudsopgave 1. Inleiding en achtergrond... 4 2. ProjectPak je Kans... 6 2.1 Doelgroep... 6 2.2 Doel... 6 2.3 Inhoud project... 6 Projectplan Pak je Kans 2014-2015 2

Nadere informatie

Nu een paar bibliotheekbepalingen in de Wet specifiek cultuurbeleid 1994, rudimenten uit de Welzijnswet 1987 en de Bibliotheekwet 1975.

Nu een paar bibliotheekbepalingen in de Wet specifiek cultuurbeleid 1994, rudimenten uit de Welzijnswet 1987 en de Bibliotheekwet 1975. Wetsvoorstel stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen Aad van Tongeren @AadvanTongeren VOB Bibliotheekwet als kans! 17 november 2014 Waarom een nieuwe bibliotheekwet? Nu een paar bibliotheekbepalingen

Nadere informatie

Stichting CRE8 Herengracht 37 F 1015 BB Amsterdam. STICHTING CRE8 Verslag 2014

Stichting CRE8 Herengracht 37 F 1015 BB Amsterdam. STICHTING CRE8 Verslag 2014 Stichting CRE8 Herengracht 37 F 1015 BB Amsterdam STICHTING CRE8 Verslag 2014 Stichting CRE8 is in 2013 opgericht met als doelstelling het ondersteunen en bevorderen van de talentontwikkeling alsmede het

Nadere informatie

media-educatie & -participatie: van mediakunstenaar tot Do-It- Yourself amateur

media-educatie & -participatie: van mediakunstenaar tot Do-It- Yourself amateur media-educatie & -participatie: van mediakunstenaar tot Do-It- Yourself amateur Emiel Heijnen Emiel Heijnen Docent bachelor docent Beeldende Kunst en Vormgeving en Master Kunsteducatie, Amsterdamse Hogeschool

Nadere informatie

Inhoudelijke jaarverslag 2013

Inhoudelijke jaarverslag 2013 Inhoudelijke jaarverslag 2013 NTFF Westermarkt 2H, 1016 DK Amsterdam 1016 DK Amsterdam 020-7371666 info@ntff.nl KvK: 52197123 RSIN / fiscaal nummer: 850338980 Inhoudsopgave Wat is de missie en doelstellingen

Nadere informatie

Evaluatierapport Nationale Opleiding MediaCoach 2015

Evaluatierapport Nationale Opleiding MediaCoach 2015 Evaluatierapport Nationale Opleiding MediaCoach 2015 www.nomc.nl De Nationale Opleiding MediaCoach wordt uitstekend en goed beoordeeld, door enthousiaste en kundige docenten, de link met de praktijk, prettig

Nadere informatie

Business Plan. Organisatie: GIDSnetwerk Datum: 11.04.2014 Periode: 01/2014-12/2017

Business Plan. Organisatie: GIDSnetwerk Datum: 11.04.2014 Periode: 01/2014-12/2017 Business Plan Organisatie: GIDSnetwerk Datum: 11.04.2014 Periode: 01/2014-12/2017 Business Plan Agenda 1 Visie & Business Model 2 Strategie 3 Team & Organisatie 4 Implementatie 5 Financien 1. Visie & Business

Nadere informatie

Partnerschap. en scholen werken op basis van een gezamenlijke verantwoordelijkheid samen met studenten aan hun ontwikkeling tot professional.

Partnerschap. en scholen werken op basis van een gezamenlijke verantwoordelijkheid samen met studenten aan hun ontwikkeling tot professional. Sinds een tiental jaren hebben we opleidingsvormen ontwikkeld die recht doen aan zowel vakbekwaamheid als praktijkkennis van aanstaande leraren. In toenemende mate doen we dat op basis van opleiden in

Nadere informatie

Resultaten online enquête Kennisknooppunt Stadslandbouw

Resultaten online enquête Kennisknooppunt Stadslandbouw Resultaten online enquête Kennisknooppunt Stadslandbouw 7 oktober 2015, Jan Eelco Jansma Samenvatting Dit document doet verslag van een online enquête (voorjaar-zomer 2015) onder betrokkenen bij stadslandbouw.

Nadere informatie

Extreme Library Makeover

Extreme Library Makeover Extreme Library Makeover Innovatie audit voor de bibliotheek van de 21e eeuw en verder DOKLAB b.v. Vesteplein 1 00 2611 WG Delft info@doklab.nl Bank rek.nr. 166145971 KVK nr. 54081653 BTW nr. NL851151450B01

Nadere informatie

Beyond Borders zoekt op korte termijn Een daadkrachtige communicatiemedewerker (m/v)

Beyond Borders zoekt op korte termijn Een daadkrachtige communicatiemedewerker (m/v) Beyond Borders zoekt op korte termijn Een daadkrachtige communicatiemedewerker (m/v) Tijdelijk contract tot 1 april 2013 met mogelijkheid tot verlenging 32u/week (24u voor Beyond Borders en 8u voor Maatwerk

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Controlling & Accounting De cursus Controlling & Accounting duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

GLOEI 2015 & de werkgemeenschappen in het kort

GLOEI 2015 & de werkgemeenschappen in het kort GLOEI 2015 & de werkgemeenschappen in het kort GLOEI = sociale duurzaamheid, van A naar anders. Anders denken, nieuwe wegen bewandelen en nieuwe, niet voor de hand liggende samenwerking tot stand brengen

Nadere informatie

Skills matrix - Methodiek voor technische training en kennismanagement

Skills matrix - Methodiek voor technische training en kennismanagement Dit artikel beschrijft een methodiek om opleidingscurricula te maken voor technische bedrijfsopleidingen waarbij technische vaardigheden getraind moeten worden. De methode is met name bruikbaar om flexibele

Nadere informatie

UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID

UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID Apeldoorn, 15 oktober 2015 Geachte heer, mevrouw, De gemeente werkt aan beleid voor citymarketing en evenementen. Wij hebben hierover met veel Apeldoornse partijen

Nadere informatie

Transformatie leer je niet in een cursus

Transformatie leer je niet in een cursus NIEUW VAKMANSCHAP Transformatie leer je niet in een cursus Door: Rieke Veurink Fotografie: Kees Winkelman Aansluiten bij de vraag uit de samenleving, regie voeren, werken in steeds veranderende omstandigheden:

Nadere informatie

De bieb in De buurt 2

De bieb in De buurt 2 De bieb in de buurt 2 Inleiding De bibliotheek is een plek waar kennis, informatie, mooie verhalen en inspiratie voor het oprapen liggen. De bibliotheek dient als trefpunt in de buurt. Het is een plek

Nadere informatie