Informatieblad voor studie en bescherming van vogels en andere wilde dieren

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Informatieblad voor studie en bescherming van vogels en andere wilde dieren"

Transcriptie

1

2 Informatieblad voor studie en bescherming van vogels en andere wilde dieren Mens & Vogel is een driemaandelijks tijdschrift dat wordt uitgegeven door Vogelbescherming Vlaanderen vzw. De organisatie zet zich in voor alle in het wild levende vogels en inheemse zoogdieren. Vooral vogels geven als geen andere diergroep de toestand van natuur en milieu aan. Gaat het slecht met een vogelsoort, dan is dat een signaal dat er iets mis is met haar leefomgeving. Vaak heeft het beschermen van vogels een positief effect op natuur en landschap. Vogelbescherming Vlaanderen werd op 28 juni 2002 onder auspiciën van het Koninklijk Belgisch Verbond voor de Bescherming van de Vogels (KBVBV) opgericht te Antwerpen. Lidmaatschap Mens & Vogel wordt gratis toegezonden aan alle toegetreden leden. Er zijn verschillende lidmaatschapsbijdragen mogelijk. Lid: 15,00 Buitenlands lid: 20,00 Combilid Vogelbescherming + Opvangcentrum: 18,00 (met vermelding NIEUW LID VBV + VOC [naar keuze]) Buitenlands Combilid: 26,00. De jaarlijkse bijdragen kunnen gestort worden op rekening van Vogelbescherming Vlaanderen, Schuttershof 14 te 9100 Sint-Niklaas. IBAN = BE ; BIC = GEBABEBB. Giften Als u naast uw lidmaatschapsbijdrage ook nog een gift wilt overmaken, gelieve dit dan per aparte overschrijving te doen, zeker als het gaat om giften van 40,00 of meer waarvoor u graag een fiscaal attest zou willen ontvangen. Giften mogen dus niet gezamenlijk overgemaakt worden met een andere betaling zoals uw lidmaatschap of het betalen van producten uit de Groene Winkel. Dit is een nieuwe richtlijn van het Ministerie van Financiën. Gelieve als mededeling de vermelding GIFT te gebruiken a.u.b. Vogelbescherming Vlaanderen vzw Maatschappelijke zetel, secretariaat, documentatiecentrum Schuttershof 14 B-9100 Sint-Niklaas (Nieuwkerken-Waas) Tel. +32 (0) fax: +32 (0) Open van maandag tot vrijdag van 09:00 tot 12:30 uur en van 13:30 tot 17:00 uur. Voorzitter: André Verstraeten Secretaris: Paul Coeckelberghs Penningmeester: Vadim Blancquaert Algemeen directeur: Jan Rodts Algemeen coördinator: Katrien Philips Elektronische post Algemene diensten: Voorzitter: Algemeen directeur: Algemeen coördinator: Educatief- en projectmedewerker: VOC-coördinator: Administratief medewerker: Boekhouder: Foto cover: Arie Ouwerkerk Een documentatiecentrum staat ter beschikking van onze leden en scholieren. Bezoek de Groene Winkel op onze website: Advocaat van de fauna Voor een effectieve bescherming van vogels en hun leefgebieden zijn juridische middelen onmisbaar. Vogelbescherming Vlaanderen strijdt daarom voor het verkrijgen van een strikte uitvoering van de wetten en reglementen die de vogels beschermen. Zij ijvert ook voor de verbetering en verfijning van die wetgeving. En met succes. Via verzoekschriften bij de Raad van State hebben we al meerdere overwinningen behaald in het voordeel van de vogels en hun leefgebieden. Door koppig te blijven aandringen bij politici, justitie en publieke opinie hebben we verkregen dat de vogelvangst in Vlaanderen is afgeschaft en dat de ongelimiteerde jacht op in het wild levende dieren aan banden is gelegd. Door toedoen van alerte vogelbeschermers worden jaarlijks tientallen illegale vogelvangers en -handelaars, jagers en stropers die de wet overtreden, geverbaliseerd en voor de rechter gebracht. Vlaamse Opvangcentra voor Vogels en Wilde Dieren (VOC) Vogelbescherming Vlaanderen coördineert een keten van tien Opvangcentra voor Vogels en Wilde Dieren. Deze centra staan in voor de opvang, verzorging en revalidatie van noodlijdende, in het wild levende vogels en andere dieren. Elk jaar worden ruim inheemse wilde dieren, waarvan 85% vogels, in onze opvangcentra opgenomen. De oorzaken van opname zijn verscheiden: wegverkeer, hoogspanningsmasten, jachtmisbruiken, botulisme, vergiftiging, stookolielozingen op zee, vogelvangst, enz. Gemiddeld 60% van deze slachtoffers kan na revalidatie met succes in vrijheid worden gesteld. Onze centra bewijzen niet enkel hun nut als opvang- en revalidatiecentrum voor gewonde wilde dieren, ze werken ook actief mee aan wetenschappelijke projecten van universiteiten en andere instellingen. De centra zijn erkend door de Vlaamse overheid. Natuureducatie Vogelbescherming Vlaanderen wil met haar educatief aanbod scholen en groepen aansporen om meer de natuur in te trekken om aan natuureducatie te doen. Men mag niet vergeten dat voor heel wat Vlaamse kinderen en jongeren het geen alledaags gebeuren is om op stap te gaan in de natuur. Een uitstap met de klas naar een natuurreservaat of natuurgebied is vaak een hele belevenis en kan een eerste stap zijn naar een ruimere natuur- en milieubeschermingsgedachte. Ons educatief aanbod vind je op onze website in de rubriek Educatie. Andere activiteiten vind je in de rubriek Activiteiten op stapel. Kerkuilwerkgroep Vlaanderen De Kerkuilwerkgroep Vlaanderen is een afdeling van Vogelbescherming Vlaanderen. Deze werkgroep heeft tot doel alle nog resterende broedplaatsen van de Kerkuil (Tyto alba) veilig te stellen en op potentieel geschikte plaatsen nieuwe broedgelegenheid te scheppen door het plaatsen van speciale nestkasten. De werkgroep heeft ook tot doel het voedselaanbod in de onmiddellijke omgeving van bestaande broedplaatsen te verhogen en de Kerkuil als broedvogel te behouden door een algemene landschapsbescherming, waarbij de soort een indicator is voor de kwaliteit van de biotoop waarin zij leeft. 2 Verantwoordelijke uitgever Mens & Vogel : Jan Rodts, Schuttershof 14, 9100 Sint-Niklaas (Nieuwkerken-Waas) Colofon

3 49j u l i a u g u s t u s s e p t e m b e r jaargang Voorpagina Slobeend 1 Voorwoord Tussen de vogels 4 Op de voorgrond De Slobeend 6 Vogelperspectief Vogelnieuws uit binnen- en buitenland 12 Onderzoek Paspoort voor vogels 20 Groene winkel Eén kopen, tweede gratis 28 Natuurbehoud Bomen voor de bijl 30 S.O.S. kustpolders 36 Natuurbeleving Natuurgidsen.eu 44 Vogelopvangcentra Noodlijdend in Uniek VOC-project 74 VOC-adressenlijst 78 Campagne S.O.S. Vos Vriend van de Vos 58 Waar gebeurd Zwaan in nesten 60 Juridische dienst In de beklaagdenbank 64 Buitengewoon Warbirds 68 Column Geert Hoste En ze leefden nog lang 72 Cadeaulidmaatschap Leuk om te geven, nog leuker om te krijgen 80 3 Inhoud

4 Tussen de vogels Voorwoord Sinds 2005 bevinden de maatschappelijke zetel, het secretariaat en de groene winkel van Vogelbescherming Vlaanderen zich in Sint-Niklaas, meer bepaald in de deelgemeente Nieuwkerken-Waas. De verhuis van Brussel naar het Waasland heeft onze vereniging geen windeieren gelegd; inmiddels groeide het aantal personeelsleden aan van twee naar zes en steeg het aantal aangesloten gezinnen/leden tot boven de achtduizend. Door deze spectaculaire groei barst onze vereniging uit haar voegen, vooral letterlijk. Het secretariaat in het Schuttershof is inmiddels veel te klein geworden. Het personeel vindt nog net voldoende ruimte om zijn werk naar behoren te kunnen uitvoeren. Het stockeren van materiaal, kantoorbenodigdheden, tentoonstellingspanelen, het archief en de vele producten van de groene winkel wordt een haast onmogelijke taak. Maar er is verandering op komst. Wellicht kan je ons eind dit jaar treffen in het stadspark van Sint-Niklaas. Op uitnodiging van het natuurbehoudsgezinde stadsbestuur krijgt onze vereniging de kans een schitterend pand te betrekken in de achtertuin van het Kasteel Walburg. Naar schatting is de vloeroppervlakte er drie keer zo groot als de huidige. De onderhandelingen met het Sint-Niklase stadsbestuur bevinden zich in een eindfase. De nieuwe locatie biedt zoveel meer mogelijkheden om onze werking te optimaliseren. Het secretariaat zal een open milieuhuis worden waar iedereen terecht kan met vragen over de natuur in het algemeen en de vogels en andere wilde dieren in het bijzonder. Ook onze vrijwilligerswerking kan dan een nieuwe vlucht nemen. Het park is een bijzonder aangename plek waar iedereen tot rust kan komen. Je bevindt je in hartje stad en toch midden in de natuur. Vogelbescherming Vlaanderen zit dan echt tussen de vogels Ik wens je een bijzonder fijne vakantie. Algemeen directeur 4 Voorwoord

5 foto: Jan Rodts Redactiecomité Walter Belis, Rika Berings, Suzanne Bodson, Nicolas Brackx, Inge Buntinx, Geert De Smet, Katrien Philips, Jan Rodts, Julie Teunen, Frederik Thoelen Hoofd- & eindredactie Jan Rodts Opmaak Oplage exemplaren Druk Drukkerij Van Lijsebetten, Entrepotstraat 27, B-9100 Sint-Niklaas Uitvoering met de steun van de Vlaamse overheid en de leden van Vogelbescherming Vlaanderen vzw Inhoud de redactie kan niet verantwoordelijk gesteld worden voor de inhoud van bijdragen van derden Milieu dit tijdschrift is gedrukt op houtvrij en chloorvrij gebleekt papier en wordt verzonden in een biologisch afbreekbare folie, voor een minimale belasting van het leefmilieu. Werkten mee aan dit nummer Yves Adams, Walter Belis, Rika Berings, Suzanne Bodson, Peter Bossu, Nicolas Brackx, Inge Buntinx, Paul Cools, Dries Damiaens, Misjel Decleer, Adri de Groot, Erik de Koning, Geert De Smet, Michel Geven, Bart Goemaere, Werner Goussey, Geert Hoste, Patrick Janssens, Astrid Kant, Natuurhulpcentrum, Daniele Occhiato, Arie Ouwerkerk, Marcel Peeters, Katrien Philips, Jan Rodts, Mark Schuurman, Julie Teunen, Frederik Thoelen, Jan van der Greef, Jan Van Gils, Nico van Kappel, Frans Van Meensel, Peter van Rij, Dirk-Jan van Unen, Rollin Verlinde, Raf Vervoort.

6 Op de voorgrond De Slobeend De Slobeend (Anas clypeata), een vrouwtje afgebeeld op de cover van deze editie, is wat kleiner dan de Wilde Eend maar erg goed herkenbaar aan de zware, spatelvormige snavel. In tegenstelling tot het kleurrijke mannetje is het vrouwtje zoals nagenoeg bij alle eenden onopvallend bruin gekleurd. Een volwassen slobeendmannetje heeft in de zomer een groene kop die op afstand eerder zwart lijkt, een pekzwarte snavel, knalgele iris, witte borst, helder kastanjebruine buik en flanken, een lichtblauwe voorvleugel (aan de bovenzijde) en een groene spiegel met witte voorrand. De gigantische snavel van de Slobeend is speciaal aangepast aan haar manier van voedsel zoeken. Ze voedt zich onder andere met kleine diertjes die aan de oppervlakte van een sloot of plas leven. Met behulp van lamellen in de snavel zeeft ze die deskundig uit het water. Van alle eendensoorten bezit de Slobeend het foto: Astrid Kant / Buitenbeeld Slobeend en 6 Op de voorgrond

7 meest volmaakte zeefapparaat. Bij het foerageren beweegt ze haar snavel heen en weer en zuigt ze tegelijkertijd water op via een onophoudelijke beweging van tong en kaken. Op die manier worden de eetbare deeltjes in de lamellen vastgehouden terwijl het gefilterde water langs weerszijden van de snavel er weer uitgeperst wordt. Haar voedsel bestaat voornamelijk uit plankton (waterinsecten, kleine kreeftdiertjes, viskuit, muggenlarven, zoetwaterweekdieren en kikkerdril), allerlei groenwieren, zowel eendenkroos en vlotgras als zaden van bies, riet en fonteinkruid. Wanneer de hoofdschotel uit plankton bestaat, wordt er hoofdzakelijk s nachts geslobberd. Vele kreeftdiertjes zijn immers lichtschuw en komen dus s nachts in grotere hoeveelheden aan het wateroppervlak voor dan overdag. Wanneer je Slobeenden in kleine groepjes op het water ziet, zwemmen ze vaak dicht achter elkaar. Ondertussen onderzoeken ze de plantaardige en dierlijke resten (bodemhumus) die door het potenspel van hun voorgangers komen bovendrijven. In tegenstelling tot de meeste eenden die aan het wateroppervlak voedsel zoeken, grondelen Slobeenden zelden. Als ze het toch doen, is het om door het loswerken van modder ook voedsel naar de oppervlakte te brengen. Vochtig grasland Als broedbiotoop gaat haar voorkeur uit naar vochtige graslanden die doorsneden worden door sloten en ondiepe, foto: Arie Ouwerkerk Slobeenden voedselrijke zoetwaterplassen met een rijke oeverbegroeiing. Ook open, vochtige heideterreinen met vennen zijn in trek. Vooral in weidegebieden kunnen de aantallen sterk schommelen naargelang de waterstanden in het voorjaar. Het broeden gebeurt van midden april tot juni en het nest bevindt zich op een open plaats nabij het water, meestal op een droge ondergrond. Slobeenden beperken zich tot één legsel per jaar. Het nest is een holle kom op de grond met enige beschutting van lage begroeiing. Bij uitzondering vindt men het zelfs bovenop een knotwilg. Het wordt bekleed met 7 Op de voorgrond

8 planten uit de onmiddellijke omgeving, met dons en enkele veren. Doorgaans worden acht tot twaalf eieren gelegd zo nu en dan zeven tot veertien die enkel door het vrouwtje bebroed worden. Ze legt één ei per dag en begint pas met broeden wanneer het legsel compleet is. De jongen komen uit na ongeveer 26 dagen. Het zijn donzige nestvlieders die gedurende zes tot zeven weken door het vrouwtje worden verzorgd. Areaaluitbreiding De Slobeend is een algemeen voorkomende broedvogel in grote delen van Eurazië. De hoogste dichtheden worden bereikt in de gematigde klimaatzones. De totale Europese populatie exclusief Rusland wordt geschat op tot broedparen. Meer dan de helft daarvan is te vinden in Finland ( ) en Nederland ( ). In Vlaanderen wordt de populatie geschat op slechts 800 à broedparen. Grote jaarlijkse schommelingen maken het moeilijk om een duidelijke trend af te leiden, maar in de meeste landen lijkt de populatie vrij stabiel tot lichtjes afnemend. In de eerste helft van de 20 ste eeuw was er een algemene toename en areaaluitbreiding van de soort in grote delen van Noord- en West-Europa. Deze wordt ondermeer toegeschreven aan klimaatveranderingen en een toegenomen voedselaanbod door eutrofiëring* van waterlopen en waterplassen. Ook in Vlaanderen is de Slobeend in die periode aan een opmars begonnen, hoewel concrete cijfers hierover ontbreken. Een foto: Yves Adams / Vilda Slobeend

9 foto: Yves Adams / Vilda Slobeend eerste schatting dateert van de jaren 60 en leverde niet meer dan ca. 155 broedparen op. De jaren 60 en 70 waren in heel wat West-Europese landen een keerpunt. Broedpopulaties vertoonden vanaf dan vaak vrij grote jaarlijkse fluctuaties of namen lichtjes af. Zo daalde de Nederlandse populatie van broedparen in naar eind jaren 90. Waterpeilverlaging en bijbehorende veranderingen in de agrarische bedrijfsvoering worden als de belangrijkste oorzaken naar voren geschoven. De sterke toename in Vlaanderen gedurende de laatste 30 jaar wekt dan ook enige verwondering want ook hier hebben ruilverkavelingen en waterbeheersingwerken op grote schaal toegeslagen. Hoewel de kans reëel is dat de aantallen in de jaren 70 wat onderschat werden, zijn het wellicht andere factoren die de recente hoge aantallen mee kunnen verklaren. Liever nat dan droog Uit enkele telreeksen blijkt dat het aantal broedparen in weidegebieden in natte voorjaren tot meer dan 30% hoger kan liggen dan in droge jaren. Dit zou kunnen betekenen dat de totale Vlaamse populatie in drogere jaren misschien hooguit 500 tot 700 broedparen bedraagt. Welke gevolgen het uitzonderlijk zomerse en droge voorjaar van 2011 op de Vlaamse populatie Slobeenden heeft gehad, is voorlopig koffiedik kijken. De Vlaamse broedvogels overwinteren in Zuid-Europa en Noord-Afrika. De najaarstrek loopt van midden juli tot eind november met een piek van september tot midden november. De hooguit enkele duizenden Slobeenden die in Vlaanderen de winter doorbrengen, zijn hoofdzakelijk afkomstig uit noordelijker of oostelijker gelegen landen. Deze vogels bereiken ons land meestal vanaf midden augustus. 9 Op de voorgrond

10 foto: Erik de Koning / Buitenbeeld Slobeenden Hoezo jacht wild? Het is niet onmiddellijk wat je van het wettelijk statuut van de Slobeend verwacht, maar deze prachtige watervogel behoort volgens de bepalingen van artikel 3 van het Jachtdecreet van 24 juli 1991 tot het waterwild. De jacht erop is echter al vele jaren gesloten; dit wil zeggen dat het bejagen en vervoeren van en de handel in deze vogelsoort verboden zijn. Sinds 2009 is de Slobeend ook opgenomen in het Besluit van de Vlaamse Regering van 15 mei 2009 met betrekking tot soortenbescherming en soortenbeheer, het zgn. Soortenbesluit. Daar valt ze onder Categorie 2 van Bijlage 1. Dit wil zeggen dat het een soort is waarop de basisbeschermingsbepalingen van toepassing zijn. Concreet betekent dit dat de vogels, evenals hun nesten, eieren en jongen onvoorwaardelijk beschermd zijn. * In de biologie wordt hiermee het verschijnsel aangeduid dat door toevoer van een overmaat aan voedingsstoffen een sterke groei en vermeerdering van bepaalde soorten optreedt, waarbij meestal de soortenrijkdom of biodiversiteit sterk afneemt. 10 Op de voorgrond

11 Literatuur BirdLife International, Birds in Europe: population estimates, trends and conservation status. Cambridge, UK: BirdLife International (BirdLife Conservation Series No. 12), p. 46. Devos K., Slobeend. In: Vermeersch G., Anselin A., Devos K., Herremans M., Stevens J., Gabriëls J. & Van Der Krieken B., Atlas van de Vlaamse broedvogels , Mededelingen van het Instituut voor Natuurbehoud 23, Brussel, p Harisson C., Elseviers Broedvogelgids, Nesten, eieren en jongen van alle in Europa, Noord-Afrika en het Midden-Oosten broedende vogels, Elsevier, Amsterdam/Brussel, 430 p. Mullarney K., Svensson L., Zetterström D. & Grant P. J ANWB Vogelgids van Europa. Tirion Uitgevers BV, Baarn, Nederland, 400 p. Verheyen R., De eendvogels van België, Koninklijk Natuurhistorisch Museum van België, Brussel. Vogels in Vlaanderen: voorkomen en verspreiding, 1989, Vlaamse Avifauna Commissie, Bornem: I.M.P., 448 p. foto: Daniele Occhiato / Buitenbeeld Slobeend

12 Vogelperspectief Vogel- en ander dierennieuws uit de wereld In deze rubriek krijg je bondig vogel- en ander dierennieuws uit heel de wereld te lezen, doorspekt met korte reportages uit de vereniging. De internationale berichtjes werden verzameld en vertaald door vogelkenner en redactielid Walter Belis, de overige werden ons bezorgd door onze eigen medewerkers. Heb jij ook een leuk vogelberichtje voor deze rubriek of heb je zelf iets opmerkelijks met vogels meegemaakt? Stuur het dan naar of naar Vogelbescherming Vlaanderen, Redactie Vogelperspectief, Schuttershof 14, 9100 Sint-Niklaas. Grote Karekiet geeft niet om vegetatie Onderzoekers gingen na in hoeverre het broedsucces van de Grote Karekiet (Acrocephalus arundinaceus) bepaald werd door de vegetatiestructuur. Hiervoor vergeleken ze een vegetatie gedomineerd door Riet (Phragmites australis) en een andere, hoofdzakelijk bestaande uit Kleine Lisdodde (Typha angustifolia). De stengels van Riet waren dunner en langer en de dichtheid van de vegetatie was aanvankelijk dezelfde maar later in foto: Yves Adams / Vilda Grote Karekiet 12 Vogelperspectief

13 foto: Rollin Verlinde / Vilda Grote Lijster het broedseizoen was de dichtheid van Kleine Lisdodde hoger dan van Riet. De nestbouw viel elf dagen eerder in de rietvegetatie en de dichtheid van de nesten was er ook hoger dan in de lisdoddevegetatie. Bovendien lagen de nesten in het riet dichter bij het water. Toch werden er geen verschillen vastgesteld in de overlevingskansen in beide vegetaties. (Ardea, 97 (1) 2009: ) Beperkte verdraagzaamheid Grote Lijsters (Turdus viscivorus) schrikken er in de wintermaanden niet voor terug om Merels (Turdus merula) te verjagen wanneer deze laatste de bessen van Hulst (Ilex aquifolium), waar de lijsters zich aan tegoed doen, te dicht naderen. Kramsvogels (Turdus pilaris) en Koperwieken (Turdus iliacus) ondergaan 13 Vogelperspectief

14 hetzelfde lot terwijl kleinere soorten als Groenling (Carduelis chloris) en Sijs (Carduelis spinus) getolereerd worden. In juni merkte een Britse ornitholoog uit Suffolk dat Grote Lijsters jacht maken op Junikevers (Amphimallon solstitialis). Ze stijgen bijna vertikaal van de begane grond op en zitten de kevers achterna. In amper 40 minuten waren 23 van de 28 pogingen succesvol. Achttien kevers werden aan de jongen gevoederd, de vijf andere werden door de ouders opgegeten. Terloops ving één van de lijsters nog een dikke nachtvlinder. (British Birds, 102, 2009: 283) Megatocht in minimale tijdspanne Uit onderzoek is gebleken dat Rosse Grutto s (Limosa lapponica) in het najaar in één ruk de Stille Oceaan oversteken. Negen individuen werden in Alaska met een satellietzender uitgerust en maakten de oversteek van km in acht à negen dagen. Vier van de negen vogels maakten geen enkele tussenstop. De zenders waren met een chirurgische ingreep in de buikholte aangebracht om te voorkomen dat de luchtstroom onder het lichaam tijdens de vlucht zou verstoord worden. De gemiddelde snelheid bedroeg 60 km/uur. Hoe de vogels, zelfs met een serieuze vetreserve, deze afstand zonder eten, zonder herkenningspunten en zonder slapen kunnen afleggen, blijft een raadsel. De vogels halen voordeel uit de twee tot vijf cyclonen die zich in de Golf van Alaska voordoen bij hun vertrek. Hierdoor genieten ze van een stevige rugwind. Bovendien ontmoeten ze boven de oceaan geen roofvogels, die wel een gevaar zouden betekenen indien ze de foto: Yves Adams / Vilda Rosse Grutto in winterkleed

15 alternatieve weg langs de Aziatische kust zouden volgen. Opvallend is wel dat de Rosse Grutto s tijdens hun voorjaarstrek wel de kusten van het Aziatische continent volgen. De wetenschappers vermoeden dat ze dat doen omdat ze op de diverse pleisterplaatsen vetreserves aanleggen die hen een voordeel opleveren wanneer ze in hun broedgebied in Alaska arriveren. (Proceedings of the Royal Society, B276, 2009: ) foto: Michel Geven / Buitenbeeld Guido Gezelle achterna In maart 2008 observeerde een ornitholoog uit Kent hoe Tjiftjaffen (Phylloscopus collybita) over de 400 m² grote vijver in zijn tuin scheerden en gretig Schrijvertjes (Gyrinidae) van het wateroppervlak wegpikten. (British Birds, 102, 2009: 219) Vissers zorgen voor stress Voor vogelsoorten die in Arctische gebieden broeden, is de winter van cruciaal belang voor de overlevingskansen. Zo werd het effect van menselijke verstoring nagegaan op de tijdsbesteding van Eiders (Somateria mollisima) die in het zuiden van Groenland overwinteren. Gedurende negen dagen werden alle voorbijvarende vissersbootjes in kaart gebracht. Op dagen met veel verstoring besteedden de Eiders tot 40% minder tijd aan foerageren dan op dagen zonder verstoring. Om dit te compenseren, moesten ze voedsel zoeken op minder geschikte momenten en tot vijf meter dieper duiken. Tjiftjaf

16 foto: Yves Adams / Vilda Eider Op dagen met veel verstoring werd het foerageren ook s nachts voortgezet. Elders weten Eiders zich aan te passen. Deze soort voedt zich hoofdzakelijk met schelpdieren, insecten en stekelhuidigen. Plantaardig voedsel komt alleen in het dieet van broedende vrouwtjes voor. In Northumberland merkte een ornitholoog dat jonge Eidereenden verzot waren op chips. Ook restanten van in deegbeslag gebakken voedingswaren en vishuiden werden gretig tussen de ronddrijvende algen opgevist. De Steenloper (Arenaria interpres) is ook een soort die er niet voor terugdeinst om op een zeedijk etensresten mee te pikken. Deze verandering in het voedselpatroon zou een verschuiving van het verspreidingsgebied kunnen veroorzaken. In het graafschap Cumbrië, in het noordwesten van Engeland, stelde men vast dat Grote Zaagbekken (Mergus merganser) zich vrij agressief mengden onder een groep Wilde Eenden (Anas platyrhynchos) en Kokmeeuwen (Larus ridibundus) toen voorbijgangers de vogels van op vier meter afstand brood toewierpen. Het is eerder ongewoon dat een visetende soort op brood overschakelt en elke vorm van timiditeit opgeeft. (Ardea, 97 (1) 2009: en British Birds, 102, 2009: 279) 16 Vogelperspectief

17 Dwerguil schuif t op In Frankrijk broedt de Dwerguil (Glaucidium passerinum) in de Vogezen, de Alpen en de Jura maar steeds boven de meter hoogte, hoewel in de Vogezen enkele jaren geleden op 250 meter werd gebroed. Nu de Duitse populatie sterk is toegenomen, werd de soort ook reeds in Nederland gemeld in 2005 en in 2008 en de opmars houdt blijkbaar niet op. Bij het inventariseren van Ruigpootuilen (Aegolius funereus) in de Auvergne, in maart 2007, hoorden ornithologen een onbekend geluid. Nader onderzoek wees uit dat het om een mannetje Dwerguil ging. In oktober van hetzelfde jaar bleek het mannetje een partner te hebben. Het paar was gevormd en op 16 februari waren de vogelkijkers getuige van de eerste paarpogingen en bijbehorende rituelen. Op 19 februari nam het vrouwtje haar intrek in de nestholte, een oud spechtennest, die grondig gekuist werd. Te oordelen naar het gedrag van het vrouwtje vond de eileg vermoedelijk rond 1 april plaats. Op 8 mei werden aan de voet van de nestboom uitwerpselen en eischalen aangetroffen en het eerste van de twee jongen verliet het broedhol op 3 juni. Mogelijk zijn er twee verklaringen voor het opduiken van de Dwerguil buiten het foto: Rollin Verlinde / Vilda Dwerguil 17 Vogelperspectief

18 klassieke territorium in Frankrijk. De toename in Duitsland, waarover hoger reeds sprake was, werd misschien versterkt door regelmatige influxen van zangvogels uit Noord-Europa. Mogelijk hebben de Dwerguilen hun prooien gevolgd. De Auvergne lijkt wel het geschikte biotoop te bieden voor noordelijke soorten zoals Ruigpootuil, Hazelhoen (Tetrastes bonasia) en nu ook Dwerguil. (Ornithos, 16 (2) 2009: 90-99) In de natuur is niets toevallig Door de eeuwen heen hebben verwante vogelsoorten, waarvan de ene trekt en de andere sedentair is, morfologische verschillen ontwikkeld in de vleugelstructuur. Tot deze bevinding kwamen wetenschappers die balgen van Citroenkanarie (Serinus citrinella) en Corsicaanse Citroenkanarie (Serinus corsicanus) onderzochten. De Citroenkanarie trekt en heeft langere en puntigere vleugels dan de sedentaire Corsicaanse Citroenkanarie. Dit verschil is niet alleen het resultaat van een evolutie die gegroeid is uit de noodzaak tot migreren. Door hun kortere en meer afgeronde vleugels zijn Corsicaanse Citroenkanaries meer wendbaar in de dichte struikvegetatie waarin ze voortdurend verblijven. (Vie et Milieu, 58 (3-4), 2009: ) Zeevogels onder de hakbijl Uit studies naar de impact van windmolenparken, uitgevoerd in diverse Europese landen en de Verenigde Staten, blijkt dat roofvogels bovenaan op de slachtofferlijst prijken. Maar dat gaat waarschijnlijk veranderen. Ook in Nederland rijst de vraag naar enerzijds de noodzaak en het nut van windenergie en anderzijds naar de gevolgen ervan voor de avifauna. Het werkdocument Birds and windfarms (Madrid, 2007), opgesteld door vier Belgische onderzoekers, belicht de positie die de zuidelijke Noordzee inneemt voor trekkende zeevogels. In het foto: Peter van Rij / Buitenbeeld Citroenkanarie 18 Vogelperspectief

19 foto: Mark Schuurman / Buitenbeeld Brandganzen Nauw van Calais passeren jaarlijks 1 tot 1,3 miljoen vogels die allemaal de Noordzee aandoen. Indien de plannen voor een verdere uitbouw van het windmolenpark ongewijzigd worden uitgevoerd, zorgt dit weldra voor een massale slachting onder trekkende zeevogels. (Het Vogeljaar, 57 (2) 2009: 67-72) er meer nesten geparasiteerd werden. Mogelijk heeft de Grauwe Klauwier in de loop der jaren geleerd een koekoeksei te herkennen en wordt dit ei uit het nest verwijderd. Ofwel wordt het nest in de steek gelaten nadat de Koekoek er een ei in gelegd heeft. (Ardea, 97 (1) 2009: 17-22) Slimmer of lakser Zowel in Tsjechië als in Hongarije werd in nesten van Grauwe Klauwier (Lanius collurio) een lagere parasiteringsgraad van Koekoek (Cuculus canorus) vastgesteld. In de 19 de en 20 ste eeuw behoorde de Grauwe Klauwier tot één van de algemene waardvogels van Koekoek in Midden-Europa. In Hongarije kwam daar reeds in de jaren 60 verandering in. De gegevens uit Tsjechië zijn recent. Daar stelde men vast dat naarmate de dichtheid van Grauwe Klauwier hoger was, foto: Yves Adams / Vilda Grauwe Klauwier

20 Paspoort voor vogels Vogels merken om hun populaties beter te beschermen Raf Vervoort Vogels werden voor het eerst voor wetenschappelijke doeleinden geringd in 1899: in Denemarken werden toen Spreeuwen uitgerust met metalen ringen door Hans Christian Cornelius Mortensen. Ringonderzoek is nog steeds een belangrijk instrument om informatie over vogelgedrag te verzamelen, zowel voor de wetenschap als voor het beleid. Jaarlijks worden in Europa bijna vier miljoen vogels geringd. Men schat het aantal Europese vogels dat tijdens de 20 ste eeuw geringd werd op 115 miljoen. Een duizelingwekkend aantal. De nationale ringcentrales, gecoördineerd door Euring (www.euring.org), staan in voor het ringen. Oorspronkelijk werden vogels geringd om de vogeltrek beter te leren kennen. Hoewel de grote lijnen van de vogeltrek binnen Europa nu gekend zijn, blijven er nog steeds vele vragen onbeantwoord. Ook permanente inspanningen blijven nodig om de invloed van de wijzigende omgeving op vogelpopulaties te bestuderen. De Euring Data Bank die onderdak krijgt van de British Trust for Ornithology in het Engelse Thetford, bevat een schat aan informatie die gebruikt wordt bij onderzoek naar de verspreiding, populatiegrootte en -structuur, overlevingskansen en ecologie van vogels. De ringen waarmee vogels worden gemerkt, kennen we wellicht allemaal. De eerste wetenschapper die vogels met metalen ringen uitrustte was de Deen Hans C. C. Mortensen. Hij ringde al in 1899 vogels met als doel er meer over te weten te komen. 20 Paspoort voor vogels

21 foto: Arie Ouwerkerk Drieteenstrandlopers Metalen pootringen Terugmeldingen van vogels met een metalen pootring zijn afhankelijk van hervangsten en van het vinden van dode individuen. Met behulp van kleurringen kunnen vogels ook in het veld met een verrekijker of telescoop herkend worden. Dit verhoogt de kans op terugmelding aanzienlijk. Door het gebruik van een combinatie van verschillende kleurringen of inscripties op ringen kunnen vogels zelfs individueel herkend worden. Dit vergemakkelijkt studies naar bijvoorbeeld partnerkeuze, foerageergedrag of wijziging van trekroutes. De website van de Vlaming Dirk Raes (www.cr-birding.be) geeft een erg volledig overzicht van de Europese kleurringprojecten: voor 356 vogelsoorten zijn er in totaal projecten lopende. Op deze website kan men terugvinden tot welk project een met kleurringen gemerkte vogel behoort en waar en hoe men een waarneming kan melden. Het is hierbij belangrijk te signaleren aan welke poot de ringen gezien zijn, of ze boven of onder het intertarsaal gewricht zijn aangebracht, of er naast een kleurring ook een metalen ring gebruikt werd, of er inscripties of zelfs strepen op de ring staan, hoe de inscripties gelezen moeten worden enzovoort. 21 Paspoort voor vogels

HET VOGELTREKSTATION INFORMATIE VOOR EEN SPREEKBEURT OF WERKSTUK

HET VOGELTREKSTATION INFORMATIE VOOR EEN SPREEKBEURT OF WERKSTUK HET VOGELTREKSTATION INFORMATIE VOOR EEN SPREEKBEURT OF WERKSTUK Vogels zijn er in alle soorten en maten, zoals bijvoorbeeld de zeearend, die wel 90 centimeter groot kan worden. Of de Kleine Karekiet die

Nadere informatie

!!!!"### " $% + " $% -""!. /"0%. + %"" 1 "" 3 '$ + * + + * +1 5*!! 1"! '!' 5%!.* " " "!.%%"!%%!-8! " $% *8! %! 9: $% !$!!

!!!!###  $% +  $% -!. /0%. + % 1  3 '$ + * + + * +1 5*!! 1! '!' 5%!.*   !.%%!%%!-8!  $% *8! %! 9: $% !$!! 1 !!!!"### #$% $% &'() " $% %""*$ +, " $% %""* -""!. /"0%.!*% + %"" 1 "" 2 3 '$ + * + " $% + + * ++ 4""% +1 5*!! +2 4""*! 1"! '!' '() $""" '()6 "%##!& 4&*!7 5%!.* " " "!.%%"!%%!-8!!'() 8%!!""" %"" $% *8!

Nadere informatie

GANZEN IN NEDERLAND OVERZOMERENDE GANZEN

GANZEN IN NEDERLAND OVERZOMERENDE GANZEN GANZEN IN NEDERLAND Nederland is met zijn laaggelegen graslanden, veel water en zachte winters een ideaal gebied voor vele ganzensoorten. Veel ganzen die Nederland aandoen zijn afkomstig uit het hoge noorden;

Nadere informatie

Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting

Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting Samenvatting van het beheerplan 2012-2017 een bijdrage aan het Europese programma Natura 2000 Het beheerplan is

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2012 tijdvak 2 biologie CSE GL en TL Deze bijlage bevat informatie. GT-0191-a-12-2-b Lepelaars - informatie Lees eerst informatie 1 tot en met 7 en beantwoord dan vraag 38 tot en

Nadere informatie

Resultaten van het kleurringen van Nijlganzen en Grote Canadese Ganzen Frank Majoor & Berend Voslamber

Resultaten van het kleurringen van Nijlganzen en Grote Canadese Ganzen Frank Majoor & Berend Voslamber Resultaten van het kleurringen van Nijlganzen en Grote Canadese Ganzen Frank Majoor & Berend Voslamber Sovon-rapport 2013/74 Resultaten van het kleurringen van Nijlganzen en Grote Canadese Ganzen Frank

Nadere informatie

2012 Rebo International b.v. deze uitgave 2012 Rebo Productions b.v., Lisse www.rebo-publishers.com info@rebo-publishers.com

2012 Rebo International b.v. deze uitgave 2012 Rebo Productions b.v., Lisse www.rebo-publishers.com info@rebo-publishers.com Colofon Inhoud 2012 Rebo International b.v. deze uitgave 2012 Rebo Productions b.v., Lisse www.rebo-publishers.com info@rebo-publishers.com coverfoto s (Roodborst) Michel Geven (voorzijde) Nico van Kappel

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Eend Inleiding Ik hou mijn werkstuk over eenden omdat ik het leuke dieren vind en ik wil er wat over leren. Dit wil ik er over weten: Wat doen eenden de hele dag? Wat eten eenden? Wat voor soorten eenden

Nadere informatie

Strandvogels in de kijker Jan Seys communicatieverantwoordelijke Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ)

Strandvogels in de kijker Jan Seys communicatieverantwoordelijke Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ) Strandvogels in de kijker Jan Seys communicatieverantwoordelijke Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ) Doelstelling = Herkennen & begrijpen vogels (& vogelsporen) op het strand Indeling/opbouw STRANDVOGELS

Nadere informatie

Het wettelijke statuut van de meeuw. Michiel Vandegehuchte

Het wettelijke statuut van de meeuw. Michiel Vandegehuchte Het wettelijke statuut van de meeuw Michiel Vandegehuchte Internationale wetgeving AEWA (Overeenkomst over Afrikaans- Euraziatische trekkende watervogels) Intergouvernementeel verdrag (76 verdragspartijen)

Nadere informatie

Aantal gevonden legsels in 2008

Aantal gevonden legsels in 2008 10 1 Broedpaaraantallen 2. Reproductie Na terugkomst van weidevogels in hun broedgebied vormen zich paren en kiezen de vogels een plek om te gaan broeden: de vestiging. Daarna komen twee belangrijke reproductiefasen:

Nadere informatie

Advies betreffende de jacht op houtduiven in het Vlaamse gewest

Advies betreffende de jacht op houtduiven in het Vlaamse gewest Advies betreffende de jacht op houtduiven in het Vlaamse gewest Nummer: INBO.A.2010.197 Datum: 20/07/2010 Auteur(s): Contact: Frank Huysentruyt, Jim Casaer lon.lommaert@inbo.be Kenmerk aanvraag: e-mail

Nadere informatie

Een enthousiaste bedrijfsvoering

Een enthousiaste bedrijfsvoering Maatwerk voor akkervogels EEN INTEGRAAL VERHAAL Vandaag zijn er veel minder akkervogels dan vroeger. Daarom gaan we samen aan de slag. Iedereen draagt zijn steentje bij: landbouwers, jagers, de Vlaamse

Nadere informatie

Steenuilenwerkgroep Noord-Holland

Steenuilenwerkgroep Noord-Holland Steenuilenwerkgroep Noord-Holland Bescherm de steenuil met behulp van de steenuilenwerkgroep Noord-Holland De steenuil is een kleine bruine uil met een wit vlekkenpatroon. Zoals op de foto te zien is,

Nadere informatie

Terug een topjaar voor de bruine kiekendieven in de Westkustpolders

Terug een topjaar voor de bruine kiekendieven in de Westkustpolders Terug een topjaar voor de bruine kiekendieven in de Westkustpolders Net zoals bij onze kerkuilen beleefden we vorig jaar ook bij de bruine kiekendieven een topjaar met een totaal van maar liefst 38 broedgevallen.

Nadere informatie

Meer over de ooievaar. Even voorstellen. Hier wonen ze. Echte natuur. Hieraan herken je hem

Meer over de ooievaar. Even voorstellen. Hier wonen ze. Echte natuur. Hieraan herken je hem Overname en dupliceren van dit materiaal is alleen toegestaan voor educatieve en niet-commerciële doeleinden en alleen als het materiaal is voorzien van een bronvermelding. Vogelbescherming Nederland,

Nadere informatie

Informatieblad voor studie en bescherming van vogels en andere wilde dieren

Informatieblad voor studie en bescherming van vogels en andere wilde dieren Informatieblad voor studie en bescherming van vogels en andere wilde dieren Mens & Vogel is een driemaandelijks tijdschrift dat wordt uitgegeven door Vogelbescherming Vlaanderen vzw. De organisatie zet

Nadere informatie

OPKOMST VAN DE HALSBANDPARKIET IN NEDERLAND EN UTRECHT André van Kleunen

OPKOMST VAN DE HALSBANDPARKIET IN NEDERLAND EN UTRECHT André van Kleunen OPKOMST VAN DE HALSBANDPARKIET IN NEDERLAND EN UTRECHT André van Kleunen De halsbandparkiet (Psittacula krameri) komt van oorsprong voor in Afrika, in een gordel ten zuiden van de Sahara en op het Indisch

Nadere informatie

KRAAIACHTIGEN. Ze zijn te zien rond het huis en ook op het platteland. Het zijn slimme dieren die zich goed aan de mens hebben aangepast.

KRAAIACHTIGEN. Ze zijn te zien rond het huis en ook op het platteland. Het zijn slimme dieren die zich goed aan de mens hebben aangepast. KRAAIACHTIGEN Vijf soorten van de kraaienfamilie zijn in Vlaanderen algemeen verspreid, het zijn de Vlaamse gaai, de ekster, de kauw, de roek en de zwarte kraai. Ze zijn te zien rond het huis en ook op

Nadere informatie

broedwaarde. Wilde eend - 1 zeker broedgeval. 9.05 : 1 w. met 3 pulli - regelmatig worden ongepaarde ex.

broedwaarde. Wilde eend - 1 zeker broedgeval. 9.05 : 1 w. met 3 pulli - regelmatig worden ongepaarde ex. Kleiputten 't Hoge 1983 2013 (2014) In deze kolom krijgen sommige soorten een andere kleur en dus een andere Broedende of waarschijnlijk broedende soorten broedwaarde. Wilde eend - 1 zeker broedgeval.

Nadere informatie

Bijzondere Vogels Strabrechtse Heide 2011

Bijzondere Vogels Strabrechtse Heide 2011 Bijzondere Vogels Strabrechtse Heide 2011 Dit overzicht bevat bijzondere vogelwaarnemingen die gemaakt zijn op de Strabrechtse Heide. Hieronder vallen fenologische waarnemingen, opmerkelijke trekvogels,

Nadere informatie

Weidevogels. Algemeen. Wat zijn weidevogels? Nestvlieders

Weidevogels. Algemeen. Wat zijn weidevogels? Nestvlieders Weidevogels Algemeen Wat zijn weidevogels? Alle vogels die vooral op graslanden broeden zijn weidevogels. Nederland is voor weidevogels in West-Europa erg belangrijk. Ons land heeft nog steeds veel kale

Nadere informatie

Heeft u een andere samenwerking in gedachten of ontvangt u graag meer informatie? Dan kunt u terecht bij:

Heeft u een andere samenwerking in gedachten of ontvangt u graag meer informatie? Dan kunt u terecht bij: Sponsoring dossier Geachte mevrouw, geachte heer, Vogelbescherming Vlaanderen vzw is gekend als de vereniging die zich onverbiddelijk inzet voor de rechten van Europese vogelsoorten en hun leefgebieden.

Nadere informatie

Ransuilen zijn ook vogelliefhebbers

Ransuilen zijn ook vogelliefhebbers Ransuilen zijn ook vogelliefhebbers Edwin Witter De vondst van een vogelringetje in een braakbal van een uil of roofvogel mag normaal gesproken beschouwd worden als een "krent in de pap". Maar wat als

Nadere informatie

Op de voorgrond. De Boerenzwaluw

Op de voorgrond. De Boerenzwaluw De Boerenzwaluw De Boerenzwaluw De naar voedsel bedelende vogeltjes, afgebeeld op de cover van deze editie, zijn de jongen van een Boerenzwaluw (Hirundo rustica), de meest algemeen voorkomende zwaluwsoort

Nadere informatie

Werkblad Vogels in de Gement

Werkblad Vogels in de Gement Werkblad Vogels in de Gement Rinze de Wereldreiziger Rinze de Werelreiziger weet onwaarschijnlijk veel van vogels. Rinze is ook dol op de Gement, want daar zijn veel bijzondere vogelsoorten te zien. Bij

Nadere informatie

Vogelwerkgroep De Kempen. Nieuwsbrief. Wespendievenonderzoek in de Kempen 2012.

Vogelwerkgroep De Kempen. Nieuwsbrief. Wespendievenonderzoek in de Kempen 2012. Vogelwerkgroep De Kempen Postadres: Kermisberg 6, 5508 DW Veldhoven Website: www.vwgdekempen.nl Gironummer: 5859111 - Kamer van Koophandel: 40238962 Nieuwsbrief Wespendievenonderzoek in de Kempen 2012.

Nadere informatie

Kraaiachtigen een bedreiging voor weidevogels? Attie F. Bos Pim Vugteveen

Kraaiachtigen een bedreiging voor weidevogels? Attie F. Bos Pim Vugteveen Rijksuniversiteit Groningen Wetenschapswinkel Biologie Rapport 67 Kraaiachtigen een bedreiging voor weidevogels? Een literatuuronderzoek naar de rol van kraaiachtigen als predator en de invloed daarvan

Nadere informatie

Brandganzen in de Workumerwaard

Brandganzen in de Workumerwaard Brandganzen in de Workumerwaard foto Sieds Waarnemingen: GEBIED: Zuidwest Friesland DATUM: 22-11-2014 TIJD: WEER: hele dag Eerst bewolkt met wat regen, later lichter met zon; eerst vrij strakke ZO-wind,

Nadere informatie

Meeuwen in Alkmaar. Voorkom meeuwen overlast op uw dak

Meeuwen in Alkmaar. Voorkom meeuwen overlast op uw dak Meeuwen in Alkmaar Voorkom meeuwen overlast op uw dak Colofon: Gemeente Alkmaar Postadres: Postbus 53 1800 BC Alkmaar Centraal meldnummer 072-548 9444 internet: www.alkmaar.nl Deze folder is een uitgave

Nadere informatie

Betreft: Effectbeoordeling vogels, herbestemming Groen Ruige Ruimte te Dussen (P10-0181)

Betreft: Effectbeoordeling vogels, herbestemming Groen Ruige Ruimte te Dussen (P10-0181) Gemeente Werkendam t.a.v. C.A.A.M. de Jong Postbus 16 4250 DA Werkendam Betreft: Effectbeoordeling vogels, herbestemming Groen Ruige Ruimte te Dussen (P10-0181) Gemert, 5 augustus 2010 Geachte heer/mevrouw

Nadere informatie

NATUURPUNT MALDEGEM-KNESSELARE nominatie Groene Pluim 2014

NATUURPUNT MALDEGEM-KNESSELARE nominatie Groene Pluim 2014 NATUURPUNT MALDEGEM-KNESSELARE nominatie Groene Pluim 2014 NATUURPUNT vzw Een onafhankelijke organisatie gedragen door vrijwilligers grootste natuurbeschermingsorganisate in Vlaanderen eind 2001 opgericht

Nadere informatie

Quickscan natuuronderzoek en aanvullende rapportage verbouwing monumentaalpand Lammerinkweg 102 Enschede

Quickscan natuuronderzoek en aanvullende rapportage verbouwing monumentaalpand Lammerinkweg 102 Enschede Quickscan natuuronderzoek en aanvullende rapportage verbouwing monumentaalpand Lammerinkweg 102 Enschede Een inventarisatie van beschermde flora en fauna Enschede 2 December 2010 Rapportnummer 0123 Projectnummer

Nadere informatie

Nationaal Park Hoge Kempen

Nationaal Park Hoge Kempen !! Nationaal Park Hoge Kempen Wat is een vogel? Wat is het verschil tussen roofvogels en uilen? Zijn er grote verschillen tussen roofvogels? Hoe kan ik roofvogels herkennen? Wat is de grootste roofvogel?

Nadere informatie

Nieuwsbrief Vogelwerkgroep IVN Oisterwijk

Nieuwsbrief Vogelwerkgroep IVN Oisterwijk 4 e jaargang 2014 Editie steenuil Nieuwsbrief Vogelwerkgroep IVN Oisterwijk Inhoud: * Verslag broedseizoen 2014 * Broedresultaten steenuil 2014 * Terugmeldingen geringde vogels * Oorkonde vijf jaar broeden

Nadere informatie

flamingo Klasse vogels

flamingo Klasse vogels flamingo Klasse vogels Orde flamingoachtigen In ZOO en Planckendael vind je drie verschillende flamingosoorten: (Planckendael) Dwergflamingo (Planckendael) (ZOO) Dwergflamingo Familie flamingo s flamingo

Nadere informatie

Quickscan natuuronderzoek bouwblok Kolenbranderweg Haaksbergen

Quickscan natuuronderzoek bouwblok Kolenbranderweg Haaksbergen Quickscan natuuronderzoek bouwblok Kolenbranderweg Haaksbergen Een inventarisatie van beschermde flora en fauna Haaksbergen 21 Mei 2014 Rapportnummer 031 Projectnummer 012 opdrachtgever Fam. Ten Dam Kolenbranderweg

Nadere informatie

NATUUR IN DE IJSSELDELTA

NATUUR IN DE IJSSELDELTA NATUUR IN DE IJSSELDELTA De Zwartkopmeeuw als nieuwe broedvogel door Henk Dorgelo Inleiding Sinds een paar jaar komt de zwartkopmeeuw niet alleen in het Zeeuwse Deltagebied als broedvogel voor, maar ook

Nadere informatie

Spreekbeurt de grote Toppereend

Spreekbeurt de grote Toppereend Ra,ra wie ben ik. Spreekbeurt de grote Toppereend Inleiding Ik doe mijn spreekbeurt over de grote toppereend. Omdat ik dit een hele mooie vogel vind. En omdat jullie misschien veel te weinig weten over

Nadere informatie

SPREEKBEURT VINK VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n

SPREEKBEURT VINK VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT VINK l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE VINK BIJ ELKAAR GEZOCHT.

Nadere informatie

Effecten op de boomvalk van het Bp Lelylaan te Amsterdam

Effecten op de boomvalk van het Bp Lelylaan te Amsterdam Effecten op de boomvalk van het Bp Lelylaan te Amsterdam Effecten op de boomvalk van het Bp Lelylaan te Amsterdam Auteur Opdrachtgever Projectnummer Ingen foto omslag P.J.H. van der Linden Amsterdam Nieuw

Nadere informatie

RINGWERK OEVERZWALUWEN:

RINGWERK OEVERZWALUWEN: DECEMBER 2006 RINGWERK OEVERZWALUWEN: VERSLAG VAN DE ACTIVITEITEN IN HET BOS VAN AA TE ZEMST (JULI 2006) RINGSTATION IJSEDAL KONINKLIJK BELGISCH INSTITUUT VOOR NATUURWETENSCHAPPEN INLEIDING Oeverzwaluwen

Nadere informatie

Notitie flora en fauna

Notitie flora en fauna Notitie flora en fauna Titel/locatie Projectnummer: 6306 Datum: 11-6-2013 Opgesteld: Rosalie Heins Gemeente Baarn is voornemens om op de locatie van de huidige gemeentewerf een nieuwe brede school ontwikkelen.

Nadere informatie

Excursie samen met Flevo Bird Watching uitgevoerd door: Ringheuvels Den Treek en Delta Schuitenbeek. Flevo Birdwatching, Rien Jans

Excursie samen met Flevo Bird Watching uitgevoerd door: Ringheuvels Den Treek en Delta Schuitenbeek. Flevo Birdwatching, Rien Jans Datum van de excursie: 4 mei 2016 Team: Flevo Birdwatching, Rien Jans Bezochte gebied: Ringheuvels Den Treek en Delta Schuitenbeek Vroege ochtend: Het Langeveen op landgoed Den Treek. En late ochtend/middag:

Nadere informatie

4. Hoeveel rupsjes verdwijnen per dag in het opengesperde bekje van een jong koolmeesje?

4. Hoeveel rupsjes verdwijnen per dag in het opengesperde bekje van een jong koolmeesje? Bos- en natuurquiz 1. Hoeveel procent van de oppervlakte van Vlaanderen is bos? a. 10% b. 30% c. 50% d. 80% 2. Er bestaan verschillende soorten spechten: de zwarte specht, de groene specht, de grote bonte

Nadere informatie

Achtergrondinformatie voor groep 3/4. Even voorstellen. Hier wonen ze. Echte natuur. Zo herken je hem

Achtergrondinformatie voor groep 3/4. Even voorstellen. Hier wonen ze. Echte natuur. Zo herken je hem Overname en dupliceren van dit materiaal is alleen toegestaan voor educatieve en niet-commerciële doeleinden en alleen als het materiaal is voorzien van een bronvermelding. Vogelbescherming Nederland,

Nadere informatie

Met vogels op trektocht

Met vogels op trektocht Met vogels op trektocht Leerdagboek van:... Een (on)bekend geluid Wat voor geluid hoor je? Waar komt het geluid vandaan? Dit wil ik opschrijven over de vogel: Denk aan vragen als: Hoe ziet de vogel eruit?

Nadere informatie

Bosmuseum Gerhagen Zavelberg 10 3980 Tessenderlo

Bosmuseum Gerhagen Zavelberg 10 3980 Tessenderlo Bosmuseum Gerhagen Zavelberg 10 3980 Tessenderlo Tel: 013 / 67.38.44 GERHAGEN E-mail: bosmuseum@skynet.be Website: wet.gerhagen.be Samengesteld door Willy Vanwesemael Kerkuil WERKBLADEN OPLOSSINGEN Lager

Nadere informatie

Waterlanders : op weg met Sam de salamander. Poelenproject Herzele ter uitbreiding van de amfibieënpopulatie met als kernsoort de kamsalamander.

Waterlanders : op weg met Sam de salamander. Poelenproject Herzele ter uitbreiding van de amfibieënpopulatie met als kernsoort de kamsalamander. Waterlanders : op weg met Sam de salamander Poelenproject Herzele ter uitbreiding van de amfibieënpopulatie met als kernsoort de kamsalamander. 1 De kamsalamander... Hallo, Ik ben Sam, de salamander met

Nadere informatie

Voorbereiding post 5. Iedere vogel zijn eigen plekje Groep 4-5-6-7-8

Voorbereiding post 5. Iedere vogel zijn eigen plekje Groep 4-5-6-7-8 Voorbereiding post 5 Iedere vogel zijn eigen plekje Groep 4-5-6-7-8 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 5: Iedere vogel zijn eigen plekje, voor groep 4 t/m 8. Inhoud:

Nadere informatie

Vogelwerkgroep De Kempen. Slechtvalken geringd in Veldhoven en Eindhoven.

Vogelwerkgroep De Kempen. Slechtvalken geringd in Veldhoven en Eindhoven. Vogelwerkgroep De Kempen Postbus 386, 5500 AJ Veldhoven E-mail: vwgkempen@hetnet.nl Homepage: www.homepages.hetnet.nl/~vwgdekempen Gironummer: 5859111 Kamer van Koophandel: 40238962 Nieuwsbrief Slechtvalken

Nadere informatie

Welke uilen en roofvogels zijn dat?

Welke uilen en roofvogels zijn dat? . Welke uilen en roofvogels zijn dat? De vogels zijn volgens de kleurcode onderverdeeld in de volgende groepen: Uilen 10 Valken 30 Overige roofvogels 46 Extra: Vliegsilhouet van de belangrijkste soorten

Nadere informatie

Vogels. Algemeen. Wat is een vogel? Poten. Hoe zijn vogels ontstaan?

Vogels. Algemeen. Wat is een vogel? Poten. Hoe zijn vogels ontstaan? Vogels Algemeen Wat is een vogel? Misschien denk je dat het vermogen om te vliegen het belangrijkste kenmerk van vogels is, maar dat is niet helemaal waar. Er zijn vogels zoals de struisvogel en de kiwi

Nadere informatie

Nieuwsbrief Vogelwerkgroep IVN Oisterwijk

Nieuwsbrief Vogelwerkgroep IVN Oisterwijk 3 e jaargang Editie steenuil Nieuwsbrief Vogelwerkgroep IVN Oisterwijk Inhoud: Broedresultaten Steenuil 2013 Assistent-ringers Braakballen! LOVO Opvallende zaken Veilige drinkbak voor de steenuil in het

Nadere informatie

: QuickScan Flora & Fauna Meijelseweg 60a te Beringe, gemeente Peel en Maas

: QuickScan Flora & Fauna Meijelseweg 60a te Beringe, gemeente Peel en Maas Advies : QuickScan Flora & Fauna Meijelseweg 60a te Beringe, gemeente Peel en Maas Datum : 14 januari 2014 Opdrachtgever : De heer L.P.G. Oudenhoven Projectnummer : 211x05418 Opgesteld door : Ineke Kroes

Nadere informatie

Bijlage 1 Onderzoek ecologie

Bijlage 1 Onderzoek ecologie Bijlage 1 Onderzoek ecologie In dit bureauonderzoek is de bestaande situatie vanuit ecologisch oogpunt beschreven en is vermeld welke ontwikkelingen mogelijk worden gemaakt. Vervolgens is aangegeven waaraan

Nadere informatie

VOGELRINGSTATION OUD NAARDEN 4 e KWARTAAL OVERZICHT 2012

VOGELRINGSTATION OUD NAARDEN 4 e KWARTAAL OVERZICHT 2012 VOGELRINGSTATION OUD NAARDEN 4 e KWARTAAL OVERZICHT 2012 Rudy Schippers Het afgelopen kwartaal werd gekenmerkt door veel regen en ook veel harde wind waardoor er minder geringd kon worden dan gebruikelijk.

Nadere informatie

Overzicht broedperiode 1) en voorkeur broedgebied (bos)vogels.

Overzicht broedperiode 1) en voorkeur broedgebied (bos)vogels. Overzicht broed 1) en voorkeur broedgebied (bos)vogels. Voorkeur bos Vogelsoorten van Bijlage 1 vogelrichtlijn Gemengd bos Zwarte specht #1 1500-2500 2300-2900 1100-1600 - Naald- en loofbos Wespendief

Nadere informatie

Bosuilen 34 jaar geteld in Noord-Kennemerland

Bosuilen 34 jaar geteld in Noord-Kennemerland Bosuilen 34 jaar geteld in Noord-Kennemerland Overdag rusten de bosuilen meestal goed verscholen op een tak, in een boomholte, nestkast of een ruimte waar geen mensen komen. Na zonsondergang worden ze

Nadere informatie

DE HUMBOLDT PINGUÏN. Een levend kostuum

DE HUMBOLDT PINGUÏN. Een levend kostuum DE HUMBOLDT PINGUÏN Een levend kostuum Er zijn verschillende soorten pinguïns. Die verschillen maar weinig van elkaar. Ze hebben immers allemaal een donkere rug en een witte buik. Toch zie je, als je goed

Nadere informatie

Vogelringstation Schiermonnikoog. Verslag activiteiten 2014 voor CCWO

Vogelringstation Schiermonnikoog. Verslag activiteiten 2014 voor CCWO Vogelringstation Schiermonnikoog Verslag activitei 2014 voor CCWO Verslag veldwerk 2014 Inleiding In 2014 zijn de activitei van het Vogelringstation Schiermonnikoog in de onderzoeksopzet voortgezet: 1.

Nadere informatie

Broedvogels van de begraafplaats Soerenseweg in Apeldoorn 2015

Broedvogels van de begraafplaats Soerenseweg in Apeldoorn 2015 Broedvogels van de begraafplaats Soerenseweg in Apeldoorn 2015 Martin Heinen Vogelwerkgroep Oost-Veluwe, Apeldoorn 1 1. Inleiding De gemeente Apeldoorn heeft Vogelwerkgroep Oost-Veluwe gevraagd een inventarisatie

Nadere informatie

Beestige Buren. Voorbereiding in de klas

Beestige Buren. Voorbereiding in de klas Beestige Buren Voorbereiding in de klas Inhoud 1. Inleiding 2. Klauw, de grauwe klauwier 2.1 Een brief van Klauw 2.2 Paspoort van Klauw 3. De zomer- en winterburen van Klauw 3.1 Voorbereiding 3.2 Uitleg

Nadere informatie

Bruine kiekendieven in 2005

Bruine kiekendieven in 2005 Bruine kiekendieven in 2005 Het goede muizenjaar 2004 kreeg in 2005 een vervolg waardoor het ook voor de bruine kiekendief een uitstekend jaar werd. Dit zien we onmiddellijk aan het aantal broedgevallen.

Nadere informatie

Meeuwen in Leiden Voorkom meeuwennesten op uw dak

Meeuwen in Leiden Voorkom meeuwennesten op uw dak Meeuwen in Leiden Voorkom meeuwennesten op uw dak In deze folder kunt u lezen hoe voorkomen kan worden dat meeuwen een nest maken op uw dak. De folder geeft informatie over de aanwezigheid van meeuwen

Nadere informatie

Bruine Kiekendief. Soort in de kijker

Bruine Kiekendief. Soort in de kijker Soort in de kijker Bruine Kiekendief Glenn Vermeersch De Bruine Kiekendief Circus aeruginosus komt als broedvogel wijdverspreid in Europa voor, met als zwaartepunt de laaggelegen gebieden van Oost- en

Nadere informatie

Limburgs Landschap. natuurboekje van

Limburgs Landschap. natuurboekje van Limburgs Landschap natuurboekje van lente 2014 Hoi! Spreeuwen zijn druktemakers. Ze kwetteren, fluiten en piepen. Ze kletsen samen heel wat af. En ze apen de gekste geluiden na. Denk je dat je een kikker

Nadere informatie

Faunaonderzoek met de fotoval op 11 kerkterreinen van de Stichting Oude Groninger Kerken

Faunaonderzoek met de fotoval op 11 kerkterreinen van de Stichting Oude Groninger Kerken Faunaonderzoek met de fotoval op 11 kerkterreinen van de Stichting Oude Groninger Kerken Albert-Erik de Winter Oktober 2012 Dankwoord Dank gaat uit naar de Stichting Oude Groninger Kerken voor toestemming

Nadere informatie

Nieuwsbrief Vogelwerkgroep IVN Oisterwijk

Nieuwsbrief Vogelwerkgroep IVN Oisterwijk 4 e jaargang 2014 editie gierzwaluw 1 Nieuwsbrief Vogelwerkgroep IVN Oisterwijk Gierzwaluwwerkgroep Oisterwijk een samenwerkingsverband tussen vogelwerkgroep IVN Oisterwijk en vogelwerkgroep Midden-Brabant.

Nadere informatie

Algemene weetjes over de Slechtvalk

Algemene weetjes over de Slechtvalk DE Slechtvalk Hoe ziet de slechtvalk eruit Algemene weetjes over de Slechtvalk Situatie vroeger en nu in België Broedvogels in België De Slechtvalk als overwinteraar in Gavere Algemene vaststellingen vraagstellingen

Nadere informatie

Quickscan Flora- en Faunawet Nieuwbouw Doorninkweg 6. Verkennend onderzoek naar beschermde natuurwaarden ten behoeve van ruimtelijke ontwikkelingen

Quickscan Flora- en Faunawet Nieuwbouw Doorninkweg 6. Verkennend onderzoek naar beschermde natuurwaarden ten behoeve van ruimtelijke ontwikkelingen Quickscan Flora- en Faunawet Nieuwbouw Doorninkweg 6 Verkennend onderzoek naar beschermde natuurwaarden ten behoeve van ruimtelijke ontwikkelingen Quickscan Flora- en Faunawet Nieuwbouw Doorninkweg 6 Verkennend

Nadere informatie

Vogels en bloemen. door Erik Wevers. Blz. 28 Aviornis International- 38e jaargang nr. 218

Vogels en bloemen. door Erik Wevers. Blz. 28 Aviornis International- 38e jaargang nr. 218 Vogels en bloemen door Erik Wevers In ons land vernielen spreeuwen af en toe de bloemen van krokussen om bij de nectar te kunnen komen. Dit is echter maar een toevallige, "af en toe"-relatie tot die bloemen.

Nadere informatie

Vogels van riet en ruigte. Baardman Panurus biarmicus

Vogels van riet en ruigte. Baardman Panurus biarmicus Groen: Werkzaamheden mogelijk. Oranje: Werkzaamheden mogelijk: ja, mits na overleg met ecoloog en eventuele mitigerende maatregelen. Rood: Werkzaamheden mogelijk: nee, tenzij toestemming van de ecoloog

Nadere informatie

Nieuwsbrief Jaar van de Patrijs in Zeeland

Nieuwsbrief Jaar van de Patrijs in Zeeland Nieuwsbrief Jaar van de Patrijs in Zeeland 2013 is door Vogelbescherming Nederland en Sovon uitgeroepen tot het Jaar van de Patrijs. Deze fraaie vogel is de laatste decennia sterk afgenomen (-95%).Ten

Nadere informatie

Spreekbeurt roofvogels

Spreekbeurt roofvogels Spreekbeurt roofvogels Roofvogels algemeen Er zijn zo n 300 verschillende soorten roofvogels. Daarvan komen er ongeveer 30 in Nederland voor. Roofvogels zijn vogels die prooien vangen, doden, en opeten.

Nadere informatie

Uilen. Inleiding. Zintuigen van de uil. De jonkies van een uil. Soorten uilen

Uilen. Inleiding. Zintuigen van de uil. De jonkies van een uil. Soorten uilen Uilen Inleiding Ik wil mijn spreekbeurt houden over de uil, omdat ik het een leuk dier vind en ik vind de uil altijd heel wijs kijken. Uilen zijn nachtdieren. Daarom zie je ze zelden. Er leven 134 soorten

Nadere informatie

Reisverslag Turkije (15 ) Jacques Vanheuverswyn brengt een verslag van een natuurreis naar Turkije en heeft mooie vogelfoto s mee.

Reisverslag Turkije (15 ) Jacques Vanheuverswyn brengt een verslag van een natuurreis naar Turkije en heeft mooie vogelfoto s mee. Programma 13 mei 2009 Inleiding voorstelling komende activiteiten mededelingen van het bestuur (15 ) Kiekendieven (20 ) Niko Van Wassenhove geeft een overzicht over de Kiekendiefsoorten die we in onze

Nadere informatie

Bosbroedende vogelsoorten

Bosbroedende vogelsoorten Groen: Werkzaamheden mogelijk. Oranje: Werkzaamheden mogelijk: ja, mits na overleg met ecoloog en eventuele mitigerende maatregelen. Rood: Werkzaamheden mogelijk: nee, tenzij toestemming van de ecoloog

Nadere informatie

Scholeksterweekend Ameland 2013

Scholeksterweekend Ameland 2013 Scholeksterweekend Ameland 2013 Van vrijdag 8 februari tot en met zondag 10 februari werd onder leiding van Bruno Ens en Kees Oosterbeek een scholeksterweekend georganiseerd op Ameland voor ringers en

Nadere informatie

Koppel kuifeenden. Kuifeenden

Koppel kuifeenden. Kuifeenden 42 Ecologie en natuurfuncties Het IJsselmeergebied is een uniek natuurgebied van (inter-)nationale betekenis. Het is een van de zee afgesloten, benedenstrooms gelegen, zoet laaglandmeer met een relatief

Nadere informatie

asbest bodem ecologie

asbest bodem ecologie asbest bodem ecologie De heer Spronck Datum 25 april 2013 Onderwerp Onderzoek aanwezigheid das groenstrook nabij Withuis 16A te Eijsden In verband met de aanstaande uitbreiding van een kantooraccommodatie,

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Apenheul Geschiedenis Apenheul ging voor het eerst open in 1971. Het eerste en enige park ter wereld waar apen vrij in het bos leefden en vrij tussen de bezoekers konden lopen. Het begon met wolapen, slingerapen

Nadere informatie

Voorstel van resolutie. betreffende het behoud van de poldergraslanden en de andere historische permanente graslanden

Voorstel van resolutie. betreffende het behoud van de poldergraslanden en de andere historische permanente graslanden stuk ingediend op 1440 (2011-2012) Nr. 1 20 januari 2012 (2011-2012) Voorstel van resolutie van de heren Dirk Van Mechelen, Marc Vanden Bussche en Bart Tommelein, mevrouw Mercedes Van Volcem, de heer Karlos

Nadere informatie

Broedvogelinventarisatie Noorlaarderbos 2012 M.Wijnhold

Broedvogelinventarisatie Noorlaarderbos 2012 M.Wijnhold Broedvogelinventarisatie Noorlaarderbos 2012 M.Wijnhold Tellers: D.Schoppers, A. Vanderspoel, J. de Vries, W. Woudman, M. Werkman, J. De Bruin, M.Wijnhold Inhoud: 1. Samenvatting 2. Methode: territoria

Nadere informatie

De Heikikker De Heikikker

De Heikikker De Heikikker De Heikikker Brabant Water beheert 2200 hectare grond waarvan 1500 hectare natuurgebied. Hiermee zijn wij een van de grootgrondbezitters in Noord-Brabant. In deze natuurgebieden liggen ook de waterwingebieden

Nadere informatie

Koloniebroedende pioniers. Dwergmeeuw Larus minutus

Koloniebroedende pioniers. Dwergmeeuw Larus minutus Groen: Werkzaamheden mogelijk. Oranje: Werkzaamheden mogelijk: ja, mits na overleg met ecoloog en eventuele mitigerende maatregelen. Rood: Werkzaamheden mogelijk: nee, tenzij toestemming van de ecoloog

Nadere informatie

SCHOOLTUINEN MAHLERLAAN AMSTERDAM

SCHOOLTUINEN MAHLERLAAN AMSTERDAM FLORA- EN FAUNADOSSIER SCHOOLTUINEN MAHLERLAAN AMSTERDAM 3 maart 2014 dr. M. Kuiper NatuurBeleven bv. Oostermeerkade 6 1184 TV Amstelveen 020-4727777 info@natuurbeleven.nl Inhoud 1. Aanleiding... 3 2.

Nadere informatie

Quick scan Ecologie Tunnel Leijenseweg Gemeente De Bilt

Quick scan Ecologie Tunnel Leijenseweg Gemeente De Bilt Quick scan Ecologie Tunnel Leijenseweg Gemeente De Bilt CONCEPT Omgevingsdienst Regio Utrecht juli 2012 kenmerk/ opgesteld door beoordeeld door Ronald Jansen Dagmar Storm INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding...

Nadere informatie

Voorbereiding post 3. Vogels op reis Groep 7-8

Voorbereiding post 3. Vogels op reis Groep 7-8 Voorbereiding post 3 Vogels op reis Groep 7-8 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 3: Vogels op reis voor groep 7 en 8. Inhoud: Algemeen Verhaal Spel Werkvel Opruimen

Nadere informatie

Vogeltrek. Algemeen. istock. Bert Booden/Roerdomp

Vogeltrek. Algemeen. istock. Bert Booden/Roerdomp Vogeltrek Algemeen Veel vogels blijven niet het hele jaar op dezelfde plaats. In de winter zijn ze vaak in andere gebieden dan in de zomer. Waarom eigenlijk? istock In de winter wordt het voor veel vogels

Nadere informatie

Kleine Zwaan. Reuzenstern

Kleine Zwaan. Reuzenstern Kleine Zwaan De kleine zwaan is ondanks de naam een grote vogel, maar toch duidelijk kleiner dan enkele veiwante soorten zoals de knobbelzwaan en de wilde zwaan. Met name de laatste vertoont sterke gelijkenis

Nadere informatie

Bosmuseum Gerhagen Zavelberg 10 3980 Tessenderlo

Bosmuseum Gerhagen Zavelberg 10 3980 Tessenderlo Bosmuseum Gerhagen Zavelberg 10 3980 Tessenderlo GERHAGEN Tel: 013 / 67.38.44 E-mail: bosmuseum@skynet.be Website: wet.gerhagen.be Samengesteld door Willy Vanwesemael Bosuil WERKBLADEN Lager Onderwijs

Nadere informatie

Info plus Vogels. Project Dieren C- verrijking week 6. Kenmerken

Info plus Vogels. Project Dieren C- verrijking week 6. Kenmerken Project Dieren C- verrijking week 6 Info plus Vogels Kenmerken vergroting van een pauwenveer Alle vogels hebben veren. Geen enkel ander dier heeft veren. De voornaamste functie van veren is dat ze goed

Nadere informatie

Ganzen in België (en Nederland)

Ganzen in België (en Nederland) Ganzen in België (en Nederland) Welke ganzen komen we bij ons tegen? Grauwe gans Alle ganzensoorten leren kennen die in België (en Nederland) voorkomen is tamelijk eenvoudig. Er komen maar 12 ganzensoorten

Nadere informatie

Vogelzang: waarom zingen vogels en

Vogelzang: waarom zingen vogels en Vogelzang: waarom zingen vogels en hoe herken je ze aan hun zang? Natuurpunt organiseert de Grote Vogelweek voor Scholen. Leer de vogels rondom je school kennen, tel hoeveel er zijn en doe mee aan belangrijk

Nadere informatie

Dienst Voogdij. Hoe zal deze dienst je helpen?

Dienst Voogdij. Hoe zal deze dienst je helpen? Dienst Voogdij Hoe zal deze dienst je helpen? Aankomst in België Je bent nog geen 18 en in België aangekomen zonder je vader of moeder. Je zoekt hulp of opvang, of je werd door de politie onderschept.

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22747 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22747 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/22747 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Yirga Abay, Gidey Title: Ecology and conservation of spotted hyena (Crocuta crocuta

Nadere informatie

werkdocument U : TTT-.J 170' r rijksdienst voor de.jsselmeerpolders Roofvogel- en uilen broedgegevens van 1977 tot en met 1982 in de

werkdocument U : TTT-.J 170' r rijksdienst voor de.jsselmeerpolders Roofvogel- en uilen broedgegevens van 1977 tot en met 1982 in de ministerie van verkeer en waterstaat rijksdienst voor de.jsselmeerpolders BIBLIOTHEEK R1JKSDIEN"- I VOOR OB werkdocument WSSELMt-H "-"POLDERS i Roofvogel- en uilen broedgegevens van 1977 tot en met 1982

Nadere informatie