Bijlage Persberichten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bijlage Persberichten"

Transcriptie

1 Bijlage Persberichten 1. Publicatie Energieraad, 9 februari 2009 (Bron New Energy TV, 5 februari 2009) Duurzame energie: Publiek belangrijkste partner Bij zijn bezoek aan Nederland werd Hermann Scheer (de Duitse Al Gore) geïnterviewd door New Energy TV. De allerbelangrijkste partner is het algemene publiek. New Energy TV, een internet zender, vroeg de SPD er wat Nederland kan leren van het Duitse succes met de verduurzaming van de energievoorziening. Hermann Scheer: Dat je een passend hernieuwbaar energiespeelveld nodig hebt dat speciaal ontwikkeld is voor hernieuwbare energie. En dat betekent dat het niet georganiseerd kan worden binnen dezelfde marktrelaties en marktstructuren als voor de conventionele energieën. Er moet een basisbeslissing genomen worden dat de gemeenschap voorrang geeft aan hernieuwbare energie want hernieuwbare energie heeft een hogere sociale waarde. En een hogere sociale waarde voor de hele economie, want het spaart en voorkomt energie import. Het vermijdt milieukosten, externe kosten, die niet betaald worden door de bestaande energie leveranciers. Het zorgt voor volksgezondheid en het helpt het klimaat te redden en het creeërt banen en stimuleert regionale en lokale economieën. En al deze voordelen zijn voordelen voor iedereen en dit maakt dat het voorrang verdient. En het brengt energiezekerheid, want met lokale energie heb je meer energiezekerheid. Vooral als het met een energiebron is die eeuwig bestaat. En om dit op hetzelfde energiespeelveld te brengen als conventionele energie is een verkeerde standaard. Want de bestaande energieleveranciers hebben hun rol, hun monopolistische rol, gekregen door tientallen jaren politieke steun. En ook door veel subsidie, direct of indirect. En nu hebben ze een rol als min of meer monopolistische aan bieder. En om dan te zeggen dat een nieuwe vorm, een hernieuwbare energiebron, moet concurreren met hun op de markt, dat is meten met twee maten. Ze proberen te zeggen, na het ontvangen van al die directe subsidies en politieke privileges. Dan zeggen ze dat alle promotionele acties voor hernieuwbare energie subsidie zijn. Daarom is dit niet acceptabel, daarom is het nodig dit uitgangspunt niet te accepteren. Dit basisuitgangspunt is fout. Iedereen die een verkeerd uitgangspunt accepteert is er het slachtoffer van. Want na een verkeerd uitgangspunt kunnen alle volgende argumenten heel logisch lijken. De basis is verkeerd.. En over het Duitse succes zei Scheer verder: De belangrijkste succesfactor is dat we een beweging creëerden. De berlangrijkste partner, de allerbelangrijkste partner, is het algemeen publiek. Het algemeen publiek is voorstander van hernieuwbare energie. Want iedereen met een normaal menselijk verstand, moet wel voorstander zijn van hernieuwbare energie. Mensen hebben een basssympathie hiervoor, maar ze worden altijd geïrriteerd, steeds maar weer, door de misinformatie, door de desinformatie die van de traditionele energiesector komt over de hernieuwbare energie. Die altijd zeggen, hernieuwbare energie, OK het is goed, er is alleen niet genoeg potentieel, het kost teveel, er is tijd nodig. Ondertussen maken we kerncentrales of kolencentrales, of CO2-opslag. De vaart in de beweging ontstaat door het veranderen van de publieke opinie hiervoor en dat is een sterke kracht van een democratie. En toen kregen we de meerderheid in twee partijen, in de sociaal democratische partij en de groene partij. En dit was de laatste stap. Daarvoor hadden alle politieke instituten en partijen de positieve druk nodig. Allemaal. Anders werkt het niet. Daarom moeten ze gedreven worden door een actieve gemeenschap. Om de gemeenschap te activeren is het belangrijkste ding. Dat betekent, laat het energiedbat niet over aan de energiebedrijven, of de experts die betaald worden door deze bedrijven, en laat het ook niet alleen over aan de technocraten, want het is een vraag voor de hele gemeenschap. 2. Publicatie Energieraad, 29 november 2008 Oceanen doodziek door CO2 De verzuring van de oceanen verloopt mogelijk tien keer zo snel als voorspeld, blijkt uit nieuw onderzoek van de universiteit van Chicago. We hebben een drempel overschreden. We zien nu al dramatische veranderingen, zegt Timothy Wootton, verbonden aan de Faculteit voor Ecologie en Evolutie, van de Universiteit van Chicago. Hij is hoofdauteur van de studie, die

2 aanstaande maandag in de gerenommeerde Proceedings of the National Academy of Sciences verschijnt. De studie laat zien dat het andere grote gevaar van CO2, verzuring van de oceanen, veel verder is gevorderd en veel sneller verloopt, dan tot nu toe aangenomen. Het ziet er naar uit dat we een drempel hebben overschreden, waarbij de oceanen het effect van CO2 in de atmosfeer niet langer kunnen bufferen, zegt Wootton. Miljoenen jaren was de CO2-concentratie van de oceanen en van de atmosfeer in balans, maar het grootschalig gebruik van fossiele brandstoffen en ontbossing heeft in de afgelopen 150 jaar ongekende hoeveelheden CO2 in de atmosfeer gebracht. De oceanen hebben ongeveer een derde deel van deze CO2-uitstoot geabsorbeerd circa 130 gigaton waardoor het zeewater dertig procent zuurder is geworden. CO2 lost op in water, waarbij koolzuur, H2CO3, wordt gevormd. Hoe meer CO2, hoe zuurder het water. En dat proces gaat in steeds hoger tempo door. Elke dag lost 30 miljoen ton CO2 op in het oceaanwater. Over het fenomeen bestaat geen enkele wetenschappelijke twijfel. Wel is er steeds meer discussie over de snelheid van de verzuring en de mogelijke ecologische schade. Feitelijk alle levensvormen die kalkskeletjes danwel schelpen maken, zijn niet bestand tegen zuur water, omdat de calciumcarbonaten er minder goed in groeien, of zelfs in oplossen. Tot de eerste slachtoffers behoren niet alleen mosselen, oesters en koraal, maar ook plankton. En waar plankton verdwijnt, stort de hele oceanische voedselketen in, waarschuwen mariene ecologen. En ook het leven boven water zou in dat geval direct worden bedreigd. Fytoplankton is de belangrijkste producent van atmosferische zuurstof. Bovendien zorgt plankton voor duurzame opslag van CO2, doordat het bij de vorming van carbonaten CO2 vastlegt, dat uiteindelijk in kalksteenpakketten op de oceaanbodem belandt. Hoe minder fytoplankton, hoe lager de CO2-opslag en hoe sterker het broeikaseffect. Timothy Wootton, die de ph-waarden van kustwateren onderzoekt zegt: We hebben afgelopen zomer de snelste toename van zuurgraad gemeten. Ik begin me ernstig zorgen te maken. CO2 maakt de oceanen doodziek, zegt Jackie Savitz, campagnedirecteur van Oceana s Pollution Campaigns, een internationale organisatie die zich inzet voor de bescherming van zeeleven. Tegen het midden van deze eeuw zal koraal massaal uitsterven, zegt Savitz. Met de doelstellingen voor het nieuwe internationale klimaatverdrag, wat in december 2009 in Kopenhagen tot stand moet komen, zal dit niet worden voorkomen, stelt Savitz, omdat zelfs een succesvol verdrag nog steeds uitgaat van een verdere toename van CO2-concentratie. Zij steunt daarom 350.org, de nieuwe organisatie rondom de Amerikaanse topklimatoloog en NASAdirecteur James Hansen, die stelt dat de atmosferische CO2-concentratie moet worden teruggebracht tot 350 ppm: 450 ppm (het doel voor het nieuwe klimaatverdrag in Kopenhagen) zal de koraalriffen niet meer kunnen beschermen. We zullen het gebruik van fossiele brandstoffen volledig moeten stoppen. Koolstof in de diepe aardbodem moet blijven waar het zit. 3. De Volkskrant, 29 november Er moet een moratorium op steenkoolcentrales komen De NASA-klimaatdeskundige James Hansen was in Nederland en De Volkskrant interviewde hem: Ik pleit voor een wereldwijd moratorium op de bouw van nieuwe steenkoolcentrales.hansen nam deel aan een klimaatconferentie in Rotterdam en voerde ook gesprekken in politiek Den Haag. Hij herhaalde in Nederland zijn boodschap dat een wereldwijde klimaatcrisis alleen nog te voorkomen is met zeer doortastend optreden. En daar hoort wat hem betreft een onmiddellijk moratorium op de bouw van nieuwe steenkoolcentrales bij. En de bestaande steenkoolcentrales moeten ook zo snel mogelijk dicht. Hij signaleert dat de aarde door de CO2-uitstoot steeds verder uit balans raakt. We naderen snel het moment dat het systeem doordendert, wat we ook proberen. Maar Hansen zegt in het Volkskrant-interview ook dat het nog niet te laat is: Nee, niet als we eindelijk de realiteit onder ogen zien. Als we een wereldwijd moratorium op nieuwe kolencentrales instellen en oude centrales gaan sluiten, kun je laten zien dat de CO2-concentratie in 2030 piekt rond 400 parts per million en daarna geleidelijk terugloopt naar iets van 350. Dat is ongeveer het getal waarbij de aarde in evenwicht is op een manier die we de laatste twaalfduizend jaar gewend zijn geweest.

3 Hansen vreest anders de ineenstorting van de aarde. Dat klinkt misschien dramatisch. Maar als we doorgaan op de huidige weg, maken we dat denk ik de komende eeuw nog mee. Het moratorium waar Hansen voor pleit wil hij koppelen aan een intensief onderzoeksprogramma dat nadrukkelijk met landen als India en China wordt uitgevoerd. Met het doel nieuwe technologie, met name voor het wegvangen en opslaan van CO2 maar ook veiliger vormen van kernenergie, te ontwikkelen en juist in die landen ingang te doen vinden. Zij zijn aan het bouwen, veel meer dan wij. Laten we ze helpen het meteen goed te doen. Hansen pleit ook voor een belasting op CO2-uitstoot. Belast CO2-uitstoot, liefst oplopend in de tijd. Zodat burgers en ondernemers andere keuzes gaan maken ( ). Als je de juiste keuzes beloont ontstaat er een nieuwe dynamiek. Wat je vooral nodig hebt, is politici die dat ook durven uit te leggen aan hun kiezers. We moeten de verleiding van die verdomde steenkool echt weerstaan. 4. De Standaard, 28 september Westen moet met China praten over CO2-productie De inspanningen van Europa om de emissie van broeikasgassen terug te dringen, zijn nutteloos als het Westen China niet kan overtuigen om ook maatregelen te nemen. Dat zegt Karim Ahmed, directeur van het Internationale Programma van de National Council for Science and the Environment (NCSE) in Washington. Ahmed wijst er op dat de CO2-uitstoot in China jaarlijks met 9 tot 10 procent stijgt en inmiddels al hoger is dan de uitstoot van de Verenigde Staten. China is verantwoordelijk voor tweederde van de CO2-toename op deze planeet sinds In het Westen kunnen we zoveel doen als we willen, maar ook in landen als China, India, Pakistan en andere opkomende economieën in ontwikkelingslanden zal er iets moeten gebeuren, aldus Ahmed. Gesprekken met landen als China kunnen alleen lukken als het westen zijn historische bijdrage tot de huidige opwarming en zijn nog steeds veel hogere CO2-uitstoot per inwoner erkent. Men moet ook oog hebben dat deze samenlevingen wegens de heersende armoede nood hebben aan ontwikkeling, aldus Ahmed. Hij pleit er onder meer voor dat het Westen deze landen helpt via alternatieve technologieën de CO2-uitstoot terug te dringen en zelf het voorbeeld geeft met betrekking tot verandering van levensstijl. Ahmed waarschuwde dat uit tal van data blijkt dat de opwarming van de aarde nog altijd versnelt en voorspellingen steeds moeten worden bijgesteld. De volgende twintig jaar moeten we echt drastische maatregelen nemen, anders weet ik niet in welke wereld we terecht zullen komen. 5. Cursor, TU Eindhoven, 27 juni Steenkool en kernenergie zijn de enige opties Tot 2050 zijn kolen en kernenergie de enige opties om de wereld van voldoende energie te voorzien. Tot die conclusie kwam vrijdag hoogleraar Elektrische Energiesystemen Jan Blom van de Technische Universiteit Eindhoven in zijn afscheidsrede. Duurzame bronnen leveren niet voor 2050 een substantiële bijdrage aan de wereldwijde energiebehoefte, denkt Blom. De voorraden gas en olie naderen hun uitputting. Kolen en uranium zijn nog zeker voor vele honderden jaren beschikbaar. Blom spreekt over twee duivelse opties. Volgens hem moet de komende decennia alles in het werk worden gesteld om milieuvriendelijke bronnen verder te ontwikkelen. Gezien de huidige bijdrage van duurzame energiebronnen mag je niet verwachten dat die voor 2050 een substantiële bijdrage aan de wereldenergievoorziening kunnen leveren, denkt Blom. De enige opties zijn dan kolen en uranium, want die zijn voor vele honderden jaren beschikbaar. Tegelijk moet hard gewerkt worden aan de ontwikkeling en toepassing van duurzame bronnen, vindt Blom. Dan is het mogelijk om in 2050 ook daadwerkelijk een overwegend duurzame energievoorziening te hebben. De grootste uitdaging voor de komende tijd is volgens de hoogleraar kwantitatieve groei van de economie om te zetten in een kwalitatieve groei. Een groei waarbij de belasting van het milieu niet verder toeneemt.

4 6. Technisch weekblad, 9 januari Europese Commissie wil supergrid voor groene stroom. De Europese Commissie wil elektriciteitsnetten aanleggen in de Noordzee, de Middellandse Zee en in het Baltische gebied om in de toekomst meer stroom uit waterkracht en wind op de markt te krijgen. Tot nu toe kunnen landen die veel windenergie opwekken hun overschot niet kwijt. Ieder land zet eigen noodcentrales in als de vraag naar stroom hoog is. De EC heeft nu blauwdrukken voor Supergrids opgesteld om vraag en aanbod van duurzame elektriciteit beter aan elkaar te koppelen en neemt coördinatie op zich om haar lidstaten te bewegen tot investeringen en samenwerking. Dit blijkt uit een rapport van vorige maand. Volgens schattingen van de Duitse professor in elektrische overdrachtsystemen Gregor Czisch van de Universiteit van Kassel zou Europa bij de huidige stand van de techniek zelfs helemaal op duurzame energie over kunnen stappen, indien een net van ondergrondse gelijkspanningskabels het huidige net zou ondersteunen. Over zulke kabels onder hoge spanning, zogeheten HVDC-lijnen, kunnen grote hoeveelheden energie met beperkte verliezen getransporteerd worden. De Normed-HVDC-kabel van de Nederlandse en Noorse netbeheerders Tennet en Statnett heeft in het eerste half jaar van operatie inmiddels een omzet van honderd miljoen gehaald, het dubbele van wat verwacht werd. De 580 kilometer lange kabel kostte per kilometer ongeveer een miljoen euro, maar verdient zich sneller terug dan verwacht. Via de lijn wordt stroom van de Noorse waterkrachtcentrales in Nederland op de markt gebracht. Tennet besteedt de opbrengst geheel aan nieuwe investeringen in verbindingen met het buitenland. Maar vooralsnog verloopt de integratie en uitbreiding van het Europese elektriciteitsnet stroef. Een nieuwe HVDC-lijn door de Pyreneeën tussen Spanje en Frankrijk had vijftien jaar oponthoud. Dit jaar stuurde de Europese energiecommissaris Andris Pielbalgs Mario Monti als bemiddelaar naar de twee landen en deze zomer werd overeenstemming bereikt. Hierdoor zal Spanje, dat inmiddels de meeste capaciteit aan windenergie heeft opgesteld, meer duurzame energie op de Europese markt kunnen brengen. De volgende taak van Pielbags is besprekingen tussen de Duitsers, Zweden en Denen op gang te brengen over een gezamenlijke lijn bij Kriegers Flak. Daar plannen de drie landen allemaal windparken met een eigen lijn naar hun kust, terwijl Duitsland via een verbinding met Zweden zijn variabele windenergie zou kunnen bufferen met Zweedse waterkracht. Gedetailleerde modellen van Czisch, die onder andere rekening houden met de weersomstandigheden verspreid over Europa en met prijsontwikkelingen, tonen aan dat windenergie en waterkrachtcentrales Europa in principe van energie kunnen voorzien. Met de huidige generatie windturbines zou de stroomprijs volgens hem op 4,7 eurocent per kilowattuur komen te liggen. In zo n duurzaam Europa zou zeventig procent van de elektriciteit uit windenergie komen, met waterkrachtcentrales in Scandinavië als buffer. Czisch wil bij de besprekingen van Kyoto II, die eind 2009 in Kopenhagen plaatsvinden, oproepen tot twee maatregelen: een terugleververgoeding voor duurzame energie om de sector te stimuleren en de opbouw van een Supergrid. De overgang op duurzame energie stimuleert volgens Czisch ook de werkgelegenheid, zoals is gebleken in Spanje, omdat windparken per opgewekte kilowattuur meer arbeidskrachten vergen dan centrales op fossiele brandstof. De Europese leiders, die vorige week in Brussel vanwege de economische recessie het emissierechtenbeleid afzwakten, bestemden daar tweehonderd miljard euro voor bestrijding van de werkloosheid. Een Supergrid in De Noordzee, waarmee de opgewekte windenergie kan uitgroeien tot 80 Gigawatt, kost ongeveer zes miljard euro, aldus een milieuadviesbureau in Brussel.

5 7. Technisch Weekblad, 6 december Leveringszekerheid elektriciteit in Europa neemt af In het Technisch Weekblad gaat Capgemini nader in op haar onlangs verschenen rapport over de leveringszekerheid voor energie in de EU: Verontrustende tekenen. Cap Gemini presenteerde op 24 november j.l. haar tiende editie van rapport European Energy Markets Observatory (EEMO). Het rapport trok een pittige conclusie: Zonder een omvangrijk en krachtig programma van investeringen in de elektriciteit- en gasinfrastructuur komt de zekerheid van de elektriciteitsvoorziening in Europa in gevaar. Cap Gemini schat voor die investeringen de komende 25 jaar minstens miljard euro nodig zal zijn. Cap Gemini signaleert verontrustende tekenen in de reële marge van de productiecapaciteit. Uitgangspunt daarbij is het geïnstalleerd vermogen van de elektriciteitscentrales, waarbij rekening wordt gehouden met onbruikbare en niet beschikbare opwekkingscapaciteit door onder meer onderhoud van de centrales. Dat wordt vergeleken met de capaciteit die nodig is tijdens de piek in de vraag. In Frankrijk was de reële marge -5,7 procent. Berend Olde Rikkert, vice president Energy & Utilities van Cap Gemini Consulting Nederland tegen het Technisch Weekblad: Frankrijk is een aardig voorbeeld. Deze negatieve margin betekent dat Frankrijk elektriciteit importeert tijdens piekbelasting. Frankrijk is een land dat zich met name op basisplaatscapaciteit richt, grotendeels ingevuld door kernenergie. De verminderde capaciteit in nucleair en gas veroorzaakt door onderhoud en stakingen, heeft in deze negatieve marge geresulteerd. In Groot-Brittannië daalde de marge van 7,9 procent in 2006 naar 2,2 procent in 2007 en in Duitsland van 4,4 procent naar 2,0 procent. Verschillende landen in Midden- en Oost-Europa hebben nog grotere negatieve marge dan Frankrijk: in Slovenië en Letland gaat het om bijna -25 procent. Bulgarije en Slowakije hebben net als Frankrijk, een negatieve marge omdat grote centrales langere tijd onderhoud nodig hadden en centrales buiten bedrijf zijn gesteld. Capgemini constateert dat sinds het dieptepunt in 2005 nutsbedrijven weer zijn begonnen te investeren, maar ze hebben daarbij keuzes in de energiemix gemaakt die geen bijdrage leveren aan de verlaging van de CO2-uitstoot, want het grootste deel (58 procent) van de geplande opwekkingscapaciteit is gebaseerd op fossiele brandstoffen. Ook is er geïnvesteerd in duurzaam maar groene stroom heeft op zich geen positief effect op de betrouwbaarheid. Olde Rikkert: Er zijn afgelopen jaren veel investeringen gedaan in duurzame opwekkingscapaciteit met wind als favoriet. In totaal beslaan de alternatieve energiebronnen nu negen procent van de Europese opwekkingscapaciteit. Er is twintigduizend megawatt aan nieuwe windcapaciteit geïnstalleerd in Dit heeft echter maar 8,3 GW opgeleverd aan reële capaciteit. Dit illustreert dat windenergie niet planbaar is en daadoor niet gegarandeerd beschikbaar tijdens de piekvraag. Daardoor is bijdrage aan de leveringszekerheid slechts beperkt. 8. Telegraaf, 17 juli Megastroomnet op zee nodig In de zeeën rond Europa moet een netwerk van stroomkabels komen voor windmolenparken op zee en stroomimport uit zonnepanelen in Noord Afrika zegt PvdA-europarlementariër Dorette Corbey. Energiespecialiste Corbey overhandigt deze oproep woensdag met collega s aan voorzitter Jose Manuel Barosso van de Europese Commissie. Een supernetwerk van stroomkabels in de zeeën tussen de Baltische Staten tot Noord-Afrika kost volgens Corbey zo n 50 miljard euro. Volgens haar kan het project in 2015 klaar zijn. Corbey vindt het project geschikt voor de nieuwe Mediterrane Unie, die zondag in Parijs is gelanceerd door de Eu en Noord-Afrika. Voordeel is vooral dat de windmolens en zonnepanelen worden gekoppeld, verklaard het Europarlementslid. Wind- en zonne-energie hebben als nadeel dat de energietoevoer niet constant is. Als het niet waait of bewolkt is, dan valt de productie stil, redeneert Corbey. Maar door de windmolens en zonnepanelen in de EU en Afrika te koppelen, is er wel altijd stroom. Als het op de Oostzee hard waait en in Spanje niet, dan gaat het overschot naar Spanje. Corbey meent dat groene stroom hierdoor flink kan toenemen.

6 9. Telegraaf, 13 januari Windmolens tegen olie en gas Met de bouw van vele duizenden windmolens in de Noordzee is Europa over veertig jaar niet meer afhankelijk van olie- en gasstaten. Nederland kan daarbij een centrale rol spelen als medeproducent van Noordzeewind, die op den duur net zoveel energie kan opleveren als door olie en gas nu. Voorwaarde is wel dat de zeven landen die grenzen aan de Noordzee gezamenlijk plannen maken en de windmolens bouwen. Wereldberoemd Dit staat in het masterplan Zeekracht van het Office for Metropolitan Architecture (OMA) het wereldberoemde architectenbureau van Rem Koolhaas. Het plan werd opgesteld in opdracht van de stichting Natuur en Milieu en gisteren in Den Haag gepresenteerd. De opstellers menen dat de Noordzeelanden als het ware een superring van windmolenparken moeten bouwen. Met zo n structuur van leidingen kan de elektriciteit het beste naar het vaste land vervoerd worden. Het verhandelen van de energie wordt dan ook makkelijker en verschillen in windkracht en dus in elektriciteitsaanbod kunnen er ook mee worden opgevangen, want het waait altijd wel ergens. Door de windparken op een slimme manier te groeperen, kunnen nieuwe, grote natuurgebieden ontstaan, zoals kunstmatige riffen. Watertoerisme kan worden gestimuleerd door olieplatforms om te vormen tot hotels. Het kabinet wil in 2020 de elektriciteitsbehoefte voor 20 procent duurzaam opwekken. Windmolens op zee moeten dan 6000 megawatt elektriciteit opleveren. Dat komt neer op 1500 windturbines van elk 4 megawatt. Dat wordt waarschijnlijk lang niet gehaald, want er is deze kabinetsperiode slechts subsidie voor 450 megawatt en het kabinet weet nog steeds niet waar de windparken moeten komen. Dit betekent dat van de zeventig aanvragen om met de bouw te beginnen, er enkele gehonoreerd kunnen worden. Medeopsteller Aer Zaaijer zegt: Windenergie speelt nog een marginale rol. Wil je komen tot een innovatieve exportindustrie, moeten overheid, burgers en bedrijfsleven de geldbuidel opentrekken. Op termijn verdienen de investeringen zich terug in duurzame energie. 10. Technisch Weekblad, 16 augustus Blue H Technologies plaatst windturbine op offshore platform Energie/Offshore Blue H Technologies uit Oosterhout ontwikkelt drijvende windturbines voor plekken op zee waar het te diep is om vaste windmolens te plaatsen Het eerste proto type ligt klaar om de Middellandse Zee te worden opgesleept. = De prijs voor een kilowatt elektriciteit uit een drijvende windturbine kan lager worden dan die van een vaste turbine in ondiep water. Er hoeft namelijk nauwelijks op zee gewerkt te worden. Het platform kan in de haven worden gebouwd en hoeft alleen nog maar naar de juiste plek te worden gesleept. De hoge kosten van het opbouwen van een windturbine op zee worden zo vermeden. De installatiekosten van onshore windturbines bedragen ongeveer 1 1/2 miljoen euro per megawatt; offshore is dat maar liefst 3,5 miljoen euro/megawatt. Prijs voor een drijvende windturbine is significant lager. = Voordat een 2,4 megawatt turbine naar zee gaat moet wel een belangrijke vraag worden beantwoord: wie gaat de kabel op de zeebodem naar het vaste land leggen?

7 11. Noordzee, uit Wikipedia, de vrije encyclopedie De Noordzee wordt aan drie zijden door land begrensd en opent zich trechtervormig naar de Noordoostelijke Atlantische Oceaan. De Zuidelijke Noordzee is, samen met het aangrenzende Kanaal, de drukst bevaren scheepvaartregio ter wereld. Milieuproblemen zijn ontstaan door de zeevaart en doordat de vervuilde rivieren van Europa uitmonden net onder de Oostzee. De belangrijkste rivieren die de Noordzee van water voorzien vanuit het vasteland zijn de Elbe, de Wezer, de Eems, de Rijn, de Maas en de Schelde. Vanuit Groot-Brittannië stromen de Theems en de Humber in de Noordzee uit. In de laatste anderhalve eeuw is de zeespiegelstijging ongeveer 20 tot 25 centimeter, wat er op duidt dat er niet alleen bodemdaling maar ook hernieuwde zeespiegelstijging is, t.g.v. opwarmende wereldklimaat. Het zoutgehalte van het zeewater is afhankelijk van de plaats en het jaargetijde en ligt tussen promille in de buurt van de riviermondingen, tot promille in de Noordelijke Noordzee (Blue Energy!). Het zoutwater stroomt de Noordzee binnen vanuit de Atlantische Oceaan, door Het Kanaal en langs de Schotse kusten. De direct in de Noordzee uitmondende rivieren leveren jaarlijks ongeveer 296 tot 354 km³ zoet water. Langs de Deense en Noorse kust stroomt het water via de Noorse stroom terug de Atlantische Oceaan in. Het brakwater van de Oostzee en het uit de fjorden voortkomende zoete water, zorgen hier voor een relatief laag zoutgehalte (minder dan 34,8 promille). De mondingen van de grote rivieren gaan slechts langzaam in het Noordzeewater op. Water uit de Rijn en Elbe laat zich bijvoorbeeld nog tot aan de Noordwest kust van Denemarken duidelijk van zeewater onderscheiden. De getijden komen voort uit de getijdegolf in de Noordelijke Atlantische oceaan; de Noordzee zelf is te klein en te vlak om een noemenswaardige invloed te hebben. Eb en vloed wisselen zich af in een ritme van 12,5 uur. De getijgolf loopt, op grond van het Corioliseffect, om Schotland heen tegen de klok in langs de Engelse kust. Ongeveer 12 uur later is de Duitse bocht bereikt. In de Noordzee ligt het grootste en soortenrijkste waddengebied ter wereld. Ook de bereiken van de grote riviermondingen, de estuaria, die zich onderscheiden door een doormenging van instromend zoetwater en het zoute water, vormen een eigen biotoop. De kusten van Nederland, België, Duitsland en Denemarken zijn zeer vatbaar voor stormvloeden. Deze kusten zijn relatief vlak en een geringe stijging in het waterpeil zal voldoende zijn om grote stukken land onder water te zetten. Daarnaast zijn westelijke stormen over de Noordzee vaak erg heftig, waarbij de zuidoostelijke kusten het meest gevaar lopen. Tot in de beginjaren van de Nieuwe Tijd lagen de slachtoffers aantallen tussen de tien- tot soms wel honderdduizend slachtoffers per vloed. De bekendste overstroming is de watersnood van 1953, waarbij door een combinatie van noordwester storm en springvloed grote stukken land in Zeeland, West-Vlaanderen en Zuid-Holland onder water kwamen te staan. Waar vroeger de kusten gekenmerkt werden door een moerasachtig leven met stroompjes, beken en rivieren die het land opdeelden in allerlei kleine eilandjes, begonnen enkele Nederlandse notabelen eind 17 e eeuw met het ontwerpen van onze hedendaagse dijken en het inpolderen van stukken land. Na de grote watersnoodramp van 1953 werden deze dijken nogmaals verhoogd. Eén van de meest omvangrijke projecten was de bouw van de Zuiderzeewerken, bedacht door Ingenieur Lely. De Noordzee is van groot belang voor de scheepvaart. Enkele van de drukst bevaren scheepvaartroutes lopen door de Noordzee. Ook liggen er veel havens van internationale allure rond de Noordzee, waarvan een deel tot de grootste havens ter wereld behoort januari Zout en zoet water leveren stroom op Langs de Afsluitdijk komt een grote energiecentrale voor blauwe elektriciteit. Dat meldde NRC Handelsblad op 15 januari 2008 in een reportage. In een grote centrale zou zoet en zout water langs een speciaal membraan moeten worden geleid, waardoor elektrische stroom ontstaat. De membranen zijn van polyethyleenfolie, beter bekend als boterhamzakjesplastic. Deze methode is goedkoper dan het gebruik van windenergie. Drie provincies Als alle plannen doorgaan, staat er over een jaar of tien een krachtcentrale die 200 megawatt aan blauwe stroom uit het water haalt. Dat is genoeg om alle huishoudens uit de drie noordelijke

8 provincies van energie te voorzien. Eind vorig jaar tekenden Rijkswaterstaat, energiebedrijf Eneco, onderzoekinstituut Wetsus en het bedrijf REDstack (membranen) een verklaring waarin ze afspraken zo n centrale te gaan bouwen. Omgekeerde elektrodialyse De centrale werkt op het elektrische verschil tussen zoet en zout water. Zout water bevat meer geladen deeltjes dan zoet water. Als je zoet en zout water vlak langs elkaar heen laat lopen, met een speciaal membraan ertussen, komt er een elektrische stroom op gang. Bij de Afsluitdijk zijn beide soorten water in ruime mate voorhanden. In de beoogde centrale zal een procedé worden toegepast dat bekend staat als omgekeerde elektrodialyse. Door minuscule gaatjes in twee typen membranen migreren de geladen deeltjes naar het erlangs stromende zoete water. Het ene type membraan laat de positief geladen deeltjes van het zoute water (de natriumionen) naar het zoete water verhuizen, in een ander type membraan gebeurt dat met de negatief geladen deeltjes (de chloride ionen). Daardoor komt een elektrische stroom op gang. Kostbaar Dat met het zoet en zout water elektriciteit valt te produceren is al langer bekend, maar de benodigde membranen waren lange tijd te kostbaar. Daarin lijkt nu verandering te komen. Onderzoekers van een consortium onder leiding van het bedrijf REDstack zijn er in geslaagd membranen te ontwikkelen van betrekkelijk goedkoop materiaal; polyethyleen. De kostprijs is nu onder de 5 euro per vierkante meter. Er bestaat uitzicht op een elektriciteitsproductie van 12,5 watt per vierkante meter. Daarmee komt volgens de initiatiefnemers een elektriciteitsprijs van 8 eurocent per kilowattuur binnen bereik, en dat is goedkoper dan de huidige windstroom. 13. Planet Internet, 7 februari Noordzeewater omgetoverd tot drinkwater Op de Maasvlakte staat een proefinstallatie die van september tot december 2006, dagelijks ruim tien kubieke meter zuiver water uit vuil Noordzeewater heeft geproduceerd. Het gedestilleerde water is zo schoon, dat het voor de levensmiddelenindustrie gebruikt kan worden, Energiezuinig De proefinstallatie op de Maasvlakte is een gezamenlijk project van TNO, Keppel Seghers, E-on, Evides industriewater, Watertechnology Holland, Heineken, Waternet en EMF, die allen hoge verwachtingen hebben van de gebruikte technologie. Het omzetten van zeewater naar zuiver drinkwater is normaal gesproken een omslachtig en kostbaar proces, maar de op de Maasvlakte gehanteerde Memstill-technologie is relatief goedkoop en energiezuinig, zo benadrukt onderzoeksinstituut TNO. Memstill is een destillatietechniek die gebruik maakt van membranen, een soort ultrafijne filters waardoor het schone water naar buiten dampt en van het vuile zoute restvocht wordt gescheiden. Memstill gebruikt restwarmte voor het proces, een goedkope energiebron die in industriële landen volop aanwezig is. Daardoor wordt bij dit proces twee tot drie keer minder energie verbruikt dan bij andere destillatietechnieken, verteld persvoorlichter Maarten Lörtzer van TNO. Daarnaast is de techniek zeer efficiënt. Het gedestilleerde water is zeer zuiver en schoner dan drinkwater. Dat maakt het geschikt voor industriële toepassingen voor bijvoorbeeld de voedingsindustrie. Zoet watervoorziening De Memstill-technologie bestaat al sinds eind jaren negentig maar is steeds verfijnd om het eindresultaat goedkoop te houden. TNO denkt dat bij grootschalige toepassing de prijs uitkomt op circa 40 cent per kubieke meter schoon water. Bij andere technieken ligt de prijs tussen 50 cent en 1,80 euro. TNO verwacht over twee tot drie jaar op grote schaal water te kunnen zuiveren. We zijn al in overleg over een grote productiefaciliteit, zei membraantechnoloog Bert Jansen. We willen het systeem opschalen tot het niveau van een zeecontainer. Die zijn stapelbaar en gemakkelijk te vervoeren.

9 Memstill kan een belangrijke rol spelen in de mondiale zoetwatervoorziening, verwacht TNO. Men voorspelt dat de zeewaterontzouting tussen 2005 en 2015 elk jaar met 15 procent groeit. Zeewater, meer dan 97 procent van de totale wereldwaterhoeveelheid, wordt voor veel gebeden een steeds belangrijker bron voor het verkrijgen van zoet water. 14. Technisch Weekblad, 17 mei Ontziltingsschip als mobiele drinkwatervoorziening Het Texaanse bedrijf Water Standard Co heeft een eerste investering opgehaald van tweehonderdvijftig miljoen dollar voor het bouwen van een aantal seawater desalination vessels, schepen met ontziltingsinstallaties aan boord. In eerste instantie zal een olietanker worden omgebouwd tot een schip dat met behulp van omgekeerde osmose maximaal m³ zeewater per dag kan omzetten in drinkwater. Dit schip moet in 2009 gereed zijn om uit te varen. Water Standard Co heeft technologieën gepatenteerd voor het milieuvriendelijk ophalen van zeewater en het lozen van het pekelwater. Het pekelwater wordt weer vermengd met zeewater voor het wordt geloosd. De schepen zullen het gezuiverde water door pijpen naar de kust pompen. 15. Waterland Het Water informatie Netwerk, 21 december Evides Waterbedrijf start pilot ontzilting Evides waterbedrijf start een pilot om drinkwater te maken uit zeewater. De reden hiervoor is verdere verzilting van het Deltagebied door de klimaatverandering en stijgende zeespiegel. De proefinstallatie wordt vanaf februari 2008 gebouwd aan de Jacobahaven in Kamperland (Noord Beveland) en is in de zomer van 2008 operationeel. Evides is het eerste waterbedrijf in Nederland dat met een nieuwe techniek van zout water rechtstreeks drinkwater gaat maken en het ook daadwerkelijk gaat gebruiken. Zoet water wordt steeds schaarser, 97% van de watervoorraad op aarde is zout water. Door het uitvoeren van de pilot benut Evides de mogelijkheid om op de lange termijn zeewater te kunnen gebruiken als bron voor de bereiding van drinkwater. Kennis hebben van zowel het ontziltingsproces als het bouwen van een ontziltingsinstallatie zijn hiervoor belangrijke voorwaarden. De proefinstallatie kan 15 kuub drinkwater per uur leveren, wat neer komt op kuub per jaar. Naar verwachting zal de kwaliteit van het drinkwater vrijwel direct goed zijn. Het drinkwater dat via het ontziltingsproces tot stand komt, wordt gemengd met het reguliere drinkwater in Noord-Beveland. Dit gebeurt zodra de kwaliteit van het drinkwater is getest en 100% betrouwbaar is. Evides is dit project gestart in samenwerking met de partners Norit Membrane Technology, Witteveen+Bos en Royal Haskoning via het samenwerkingsverband Nethwater. De pilot duurt ongeveer vijf jaar. Deze periode is nodig om de processen en de algehele bedrijfsvoering te optimaliseren. Als het in de toekomst nodig is, kan Evides de ontwikkelingstechniek direct inzetten omdat de kennis door dit project al beschikbaar is. Evides kan zo de leveringszekerheid van betrouwbar drinkwater ook in de verre toekomst blijven garanderen. Afhankelijk van de kansen die zich voordoen, zal Evides de ontziltingskennis ook mogelijk exporteren. Over Evides Evides is een veelzijdig en vooruitstrevend waterbedrijf, dat verschillende watersoorten levert uit een verscheidenheid aan bronnen. Dagelijks levert Evides drinkwater aan circa 2,5 miljoen consumenten en bedrijven in het zuidwesten van Zuid-Holland, Zeeland en de Brabantse Wal. Evides verzorgt de industriewatervoorziening voor grote industriële klanten in Nederland en Duitsland en bezit en beheerd verschillende afvalwaterzuiveringsinstallaties. Evides is door combinatie van de solide, robuuste drinkwaterpoot en de ondernemende, commerciële industriewaterpoot een sterk en aantrekkelijk bedrijf.

10 16. De Telegraaf, 21 januari 2009 Enkele onderdelen van Inaugurele speech van Barack Obama als 44 e president van de USA ( ) Dat we midden in een crisis zitten is nu goed duidelijk. Onze natie is in oorlog, tegen een verstrekkend netwerk van geweld en haat. Onze economie is sterk verzwakt: dit is een gevolg van hebzucht en gebrek aan verantwoordelijkheid van de kant van sommigen, maar is ook te wijten aan het feit dat wij met z n allen niet in staat zijn geweest moeilijke keuzes te maken en het land voor te bereiden op een nieuw tijdperk. Mensen zijn hun huis kwijtgeraakt, hun baan verloren, hebben hun bedrijven moeten sluiten. Onze gezondheidszorg is te duur, en te veel mensen redden het niet in ons schoolsysteem. En elke dag brengt ons meer bewijzen dat de manier waarop wij energie verbruiken onze tegenstanders sterker maakt en een bedreiging vormt voor onze planeet. Dit zijn de indicatoren van de crisis, die onderhevig zijn aan gegevens en statistieken. Minder goed meetbaar maar minstens even diepgaand is een groeiend gebrek aan vertrouwen in ons hele land de knagende angst dat de neergang van Amerika onontkoombaar is, en dat de volgende generatie haar verwachtingen zal moeten bijstellen. Vandaag zeg ik U dat de uitdagingen waarmee wij geconfronteerd worden reëel zijn. Ze zijn ernstig en talrijk. Ze zullen niet gemakkelijk of snel kunnen worden opgelost. Maar dit wil ik U zeggen, Amerika: ze zullen worden opgelost. ( ) De toestand van de economie vraagt om actie, om snel en doeltreffend handelen, en we zullen ook handelen niet alleen om nieuwe banen te scheppen maar ook om een nieuwe basis voor groei te leggen. We zullen de wegen en bruggen gaan bouwen, de elektrische netwerken en digitale verbindingen die onze handel bevoorraden en ons allen verbinden. We zullen de wetenschap weer haar rechtmatige plaats geven, en gebruik maken van de wonderen van de techniek om de kwaliteit van de gezondheidszorg te verbeteren en de kosten daarvan te verlagen. We zullen de zon en de wind en de bodem temmen om brandstof te verschaffen voor onze auto s en onze fabrieken te laten draaien. En we zullen onze scholen en universiteiten hervormen zodat ze beter voldoen aan de eisen van de nieuwe tijd. Dit alles kunnen wij doen en dit alles zullen wij doen. Nu zijn er sommigen die onze ambities in twijfel trekken die aangeven dat ons systeem niet al te veel grote plannen kan verdragen. Deze mensen zijn kort van memorie; want ze zijn vergeten wat dit land al heeft gepresteerd, en waartoe vrije mannen en vrouwen in staat zijn als hun verbeeldingsvermogen hand in hand gaat met een gemeenschappelijk doel, als nood hand in hand vraagt dan gaat het met moed. Wat de cynici niet begrijpen is dat er een aardverschuiving heeft plaatsgehad, en dat de afgezaagde politieke argumenten die zo lang gemeengoed zijn geweest nu niet meer van toepassing zijn. Vandaag de dag vragen wij ons niet meer af of onze regering te groot of te klein is, maar of hij functioneert; of de regering gezinnen helpt om banen te vinden tegen redelijke betaling, gezondheidszorg die ze zich kunnen veroorloven, een waardig pensioen. Waar het antwoord op deze vragen Ja luidt, zijn wij van plan door te gaan; waar het antwoord nee luidt worden de regelingen beëindigd. En de mensen die de publieke fondsen beheren zullen ter verantwoording worden geroepen: om verstandig geld uit te geven, slechte gewoontes te corrigeren, en zaken te doen in het volle daglicht want dan pas kunnen wij het cruciale vertrouwen tussen het volk en zijn regering herstellen. Ook is de belangrijkste vraag niet of de markt een kracht ten goede of ten kwade is. Het vermogen van de markt om rijkdom te genereren en vrijheid te verhogen is ongeëvenaard, maar deze crisis heeft ons een signaal gegeven dat zonder waakzaamheid de markt onbeheersbaar kan worden en dat een land geen welzijn kan kennen als het alleen de welvarenden begunstigd. Het succes van onze economie is altijd afhankelijk geweest niet alleen van de omvang van ons Bruto Binnenlands Product, maar ook van de reikwijdte van onze welvaart; van ons vermogen om kansen te verschaffen aan een ieder die daarvoor open staat niet uit liefdadigheid, maar omdat dat de zekerste weg is naar ons gemeenschappelijk goed. Aan de volkeren van arme naties, zeg ik dat we met U zullen samenwerken om uw boerderijen te laten opbloeien en schoon water over uw land te laten stromen; om uitgehongerde lichamen en hongerige geesten te voeden. Aan naties zoals de onze die kunnen genieten van een relatieve

11 welvaart zeggen we dat we het ons niet meer kunnen veroorloven om onverschillig te zijn ten opzichte van leed buiten onze grenzen; noch kunnen we de bronnen in de wereld opmaken zonder aandacht voor de gevolgen. Want de wereld is veranderd en wij zullen moeten mee veranderen. Terwijl we nadenken over de weg die voor ons ligt, denken we met nederige dankbaarheid terug aan die dappere Amerikanen die, terwijl ik spreek, in verre woestijnen en berggebieden patrouilleren. (..) Onze uitdagingen kunnen dan nieuw zijn. De middelen waarmee we er tegen vechten kunnen nieuw zijn. Maar die waarden waarop ons welslagen berust hard werken en eerlijkheid, moed en eerlijk spel, tolerantie en nieuwsgierigheid, loyaliteit en patriottisme dat zijn oude waarden. Ze zijn de waarheid. Ze liggen aan de basis van de stille kracht van de vooruitgang door onze hele geschiedenis. (..) 17. De Standaard, 4 februari 2009 Peeters trekt aan alarmbel Brussel Europese lidstaten vechten een moordende concurrentiestrijd uit om eigen bedrijven en jobs te redden, stelt de Vlaamse minister-president. Vlaanderen kan niet anders dan ook in te grijpen. (..) De CD&Vér vraagt zich af waar de Europese Unie blijft en haalt scherp uit naar het economische beleid van de nieuwe Amerikaanse president Barack Obama. De overheidsinterventie en het protectionisme van de VS zijn ongezien. (..) Europa slaagt er echter niet in een tegenwicht te vormen. Als de VS zo doorgaan, heeft de Europese Unie een groot probleem. Er heerst een nooit gezien concurrentie tussen de lidstaten. Duitsland maakt zich in eerste instantie zorgen over de Duitse merken, Frankrijk over de Franse (..) Meer nog er heerst een moordende concurrentie tussen de lidstaten om de werkgelegenheid in eigen land veilig te stellen. Europa mag deze zaak niet overlaten aan de lidstaten. Als de VS zo zwaar tussenbeide komen in de economie, moet ook Europa initiatieven nemen. Maar wat de EU tot nog toe gedaan heeft, is volgens Peeters heel magertjes. Als het ieder voor zich is, ziet het er slecht uit voor ons. Het is een dodelijke strategie, waarbij we het slachtoffer dreigen te worden van een verdeel-en-heersstrategie die op enkele internationale hoofdkwartieren wordt uitgetekend. We zitten als ratten in de kooi. De Vlaamse overheid heeft zich de voorbije maanden op nieuw terrein gewaagd, zegt Peeters. Ze is bankier geworden, geeft waarborgen voor de automobielsector, De vraag is waar de limieten zijn en hoe we daarmee omgaan. (..).

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs 28 november 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013 16% Energie van eigen bodem 17 januari 2013 Inhoud Klimaatverandering Energie in Nederland Duurzame doelen Wind in ontwikkeling Northsea Nearshore Wind Klimaatverandering Conclusie van het IPCC (AR4, 2007)

Nadere informatie

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 4 februari 2011 Inhoud 1 I. Waarom energiebeleid ertoe doet II. Waarom

Nadere informatie

Bedreigingen. Broeikaseffect

Bedreigingen. Broeikaseffect Bedreigingen Vroeger gebeurde het nogal eens dat de zee een gat in de duinen sloeg en het land overspoelde. Tegenwoordig gebeurt dat niet meer. De mensen hebben de duinen met behulp van helm goed vastgelegd

Nadere informatie

Visie op Windenergie en solar Update 2014

Visie op Windenergie en solar Update 2014 Visie op Windenergie en solar Update 2014 De vooruitzichten voor hernieuwbare energie zijn gunstig Succes hangt sterk af van de beschikbaarheid van subsidies Naast kansen in Nederland kan de sector profiteren

Nadere informatie

Les Kernenergie. Werkblad

Les Kernenergie. Werkblad LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Kernenergie Werkblad Les Kernenergie Werkblad Wat is kernenergie? Het Griekse woord atomos betekent ondeelbaar. Het woord atoom is hiervan afgeleid. Ooit dachten wetenschappers

Nadere informatie

Latijns-Amerika aarzelt over hernieuwbare energie zaterdag, 15 augustus 2015 12:30

Latijns-Amerika aarzelt over hernieuwbare energie zaterdag, 15 augustus 2015 12:30 Waterkrachtcentrale's vormen een belangrijke energiebron in Zuid-Amerka, zoals hier bij de Itaipudam, een Braziliaans-Paraguyaanse stuwdam in de rivier de Paraná op de grens van de Braziliaanse staat Paraná

Nadere informatie

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen achtergrond Afscheid van fossiel kan Klimaatverandering is een wereldwijd probleem. Energie(on)zekerheid ook. Dat betekent dat een transitie naar een veel duurzamere economie noodzakelijk is. Het recept

Nadere informatie

ZX- ronde 7 oktober 2012

ZX- ronde 7 oktober 2012 ZX- ronde 7 oktober 2012 Energietransitie De huidige fossiele energiebronnen raken en keer op in het huidige tempo waarop de mens er gebruik van maakt. Doordat er wordt uitgegaan van een onbeperkte groei

Nadere informatie

Goedkoopste alternatief op dit moment De grond onder de molens is gewoon te gebruiken Eigen coöperatie mogelijk (zelfvoorziening)

Goedkoopste alternatief op dit moment De grond onder de molens is gewoon te gebruiken Eigen coöperatie mogelijk (zelfvoorziening) WIND OP LAND 11% (10% BESCHIKBAAR LANDOPPERVLAK) VOORDELEN Goedkoopste alternatief op dit moment De grond onder de molens is gewoon te gebruiken Eigen coöperatie mogelijk (zelfvoorziening) NADELEN Bij

Nadere informatie

Windturbines: Dweilen met de kraan open op kosten van de burger!

Windturbines: Dweilen met de kraan open op kosten van de burger! Windturbines: Dweilen met de kraan open op kosten van de burger! Windturbines en economie Burgers en bedrijven dragen jaarlijks via belas/ngen en heffingen 7,5 miljard bij aan fossiele- en 1,4 miljard

Nadere informatie

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu Beleggen in de toekomst de kansen van beleggen in klimaat en milieu Angst voor de gevolgen? Stijging van de zeespiegel Hollandse Delta, 6 miljoen Randstedelingen op de vlucht. Bedreiging van het Eco-systeem

Nadere informatie

Mondiale perspectieven voor energie, technologie en klimaatbeleid voor 2030 KERNPUNTEN

Mondiale perspectieven voor energie, technologie en klimaatbeleid voor 2030 KERNPUNTEN Mondiale perspectieven voor energie, technologie en klimaatbeleid voor 2030 KERNPUNTEN Referentiescenario De WETO-studie (World Energy, Technology and climate policy Outlook 2030) bevat een referentiescenario

Nadere informatie

2016-04-15 H2ECOb/Blm HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling

2016-04-15 H2ECOb/Blm HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling Op de internationale milieuconferentie in december 2015 in Parijs is door de deelnemende landen afgesproken, dat de uitstoot van broeikasgassen

Nadere informatie

Alternatieve energieopwekking

Alternatieve energieopwekking Alternatieve energieopwekking Energie wordt al tientallen jaren opgewekt met een paar energiebronnen: Kolen Gas Olie Kernenergie De eerste drie vallen onder de fossiele brandstoffen. Fossiele brandstoffen

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

Windenergie goedkoper dan kernenergie!

Windenergie goedkoper dan kernenergie! Go Wind - Stop nuclear Briefing 1 26 june 2002 Windenergie goedkoper dan kernenergie! Electrabel geeft verkeerde informatie over kostprijs van kernenergie en windenergie. Electrabel beweert dat windenergie

Nadere informatie

Cliptoets Windenergie. Docentenhandleiding

Cliptoets Windenergie. Docentenhandleiding Cliptoets Windenergie Docentenhandleiding We hebben iedere dag energie nodig. Die wekken we vooral op met olie, gas en steenkool. Maar die grondstoffen raken op. Bovendien vervuilen ze het milieu. Het

Nadere informatie

Nieuwe elektriciteitscentrale op de Maasvlakte. Schone, betrouwbare en betaalbare energie uit kolen en biomassa. Benelux

Nieuwe elektriciteitscentrale op de Maasvlakte. Schone, betrouwbare en betaalbare energie uit kolen en biomassa. Benelux Nieuwe elektriciteitscentrale op de Maasvlakte Schone, betrouwbare en betaalbare energie uit kolen en biomassa Benelux Elektriciteit: behoefte en productie Nederland heeft steeds meer elektriciteit nodig.

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

Energiemarkt moet op de schop

Energiemarkt moet op de schop jeroen de haas Energiemarkt moet op de schop De liberalisering van de Europese energiemarkt heeft niet goed uitgewerkt voor Nederland, zegt Jeroen de Haas, bestuursvoorzitter van Eneco. Zitten we straks

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2003 - I

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2003 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. OMGAAN MET NATUURLIJKE HULPBRONNEN figuur 1 De kringloop van het water A B LAND ZEE 2p 1 In figuur 1 staat de kringloop van het

Nadere informatie

Factsheet: Dong Energy

Factsheet: Dong Energy Factsheet: Dong Energy Holding/bestuurder Type bedrijf Actief in Markt Bedrijfsprofiel Dong Energy Producent/leverancier elektriciteit (en aardgas) Europa Consumenten/zakelijk - Omzet 900 miljoen (NL)/9

Nadere informatie

Grootschalige energie-opslag

Grootschalige energie-opslag Er komt steeds meer duurzame energie uit wind Dit stelt extra eisen aan flexibiliteit van het systeem Grootschalige opslag is één van de opties om in die flexibiliteit te voorzien TenneT participeert in

Nadere informatie

Grootschalige energie-opslag

Grootschalige energie-opslag Er komt steeds meer duurzame energie uit wind Dit stelt extra eisen aan flexibiliteit van het systeem Grootschalige opslag is één van de opties om in die flexibiliteit te voorzien Uitgebreid onderzoek

Nadere informatie

Natuur en Milieu tabellen resultaten onderzoek Windmolens op land

Natuur en Milieu tabellen resultaten onderzoek Windmolens op land Natuur en Milieu tabellen resultaten onderzoek Windmolens op land Hoe belangrijk vindt u windenergie voor Nederland? 1: Zeer onbelangrijk 24 3% 2: Onbelangrijk 16 2% 3: Niet belangrijk, niet onbelangrijk

Nadere informatie

Alternatieve energiebronnen

Alternatieve energiebronnen Alternatieve energiebronnen energie01 (1 min, 5 sec) energiebronnen01 (2 min, 12 sec) Windenergie Windmolens werden vroeger gebruikt om water te pompen of koren te malen. In het jaar 650 gebruikte de mensen

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2004 - II

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2004 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. OMGAAN MET NATUURLIJKE HULPBRONNEN figuur 1 De kringloop van het water R * ** ** ** ** ** ** ** * S ** * ** ** * P Q LAND ZEE T

Nadere informatie

WAAR WIJ VOOR STAAN. Socialisten & Democraten in het Europees Parlement. Fractie van de Progressieve Alliantie van

WAAR WIJ VOOR STAAN. Socialisten & Democraten in het Europees Parlement. Fractie van de Progressieve Alliantie van WAAR WIJ VOOR STAAN. Fractie van de Progressieve Alliantie van Socialisten & Democraten in het Europees Parlement Strijden voor sociale rechtvaardigheid, het stimuleren van werkgelegenheid en groei, hervorming

Nadere informatie

Nuon Helianthos. Een doorbraak in zonne-energie.

Nuon Helianthos. Een doorbraak in zonne-energie. Nuon Helianthos Een doorbraak in zonne-energie. 2 Nuon Helianthos Een doorbraak in zonne-energie. Nuon Helianthos 3 Een duurzame samenleving staat hoog op de politieke en maatschappelijke agenda. Een wezenlijke

Nadere informatie

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort Historisch perspectief 1945-1970 Keerpunten in de jaren 70 oliecrisis en milieu Tsjernobyl (1986) ramp door menselijke fouten Kyoto protocol (1997) (CO 2 en global warming problematiek) Start alternatieven

Nadere informatie

The Day After tomorrow... Waarom wachten

The Day After tomorrow... Waarom wachten The Day After tomorrow... Waarom wachten als we vandaag kunnen reageren? The Day After Tomorrow, de film van Roland Emmerich (Godzilla en Independence Day), verschijnt op 26 mei 2004 op het witte doek.

Nadere informatie

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE ACTIES VMBO

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE ACTIES VMBO DE ACTIES VMBO ACTIES RONDE 1 NEDERLANDSE OVERHEID De overheid besluit 30.000 woningeigenaren die hun woning isoleren te belonen. Zij krijgen een subsidie van vijfhonderd euro. Dit levert in totaal een

Nadere informatie

[r]evolutie in het elektriciteitsnet van de Noordzeelanden

[r]evolutie in het elektriciteitsnet van de Noordzeelanden [r]evolutie in het elektriciteitsnet van de Noordzeelanden DE STROOMPRODUCTIE VAN ONDERLING VERBONDEN OFFSHORE WINDMOLENPARKEN - EEN VISIE OP GEÏNTEGREERDE OFFSHORE WINDENERGIE LANGROCK/ZENIT/GREENPEACE

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

E.ON S FOCUS OP NIEUWE ENERGIE VERDIENT NAVOLGING

E.ON S FOCUS OP NIEUWE ENERGIE VERDIENT NAVOLGING E.ON S FOCUS OP NIEUWE ENERGIE VERDIENT NAVOLGING MAARTEN VAN DER KLOOT MEIJBURG Er komt onherroepelijk een aardverschuiving in het energielandschap nu alternatieve energie steeds belangrijker wordt. Het

Nadere informatie

GROEN SPROOKJE KENT ZWART EINDE

GROEN SPROOKJE KENT ZWART EINDE 11-01-2015 GROEN SPROOKJE KENT ZWART EINDE Vervuilende kolencentrales verdringen schonere gascentrales, hoe kan dat? Harry van Gelder De groene ideologen hadden het zo mooi bedacht. En de Duitse, maar

Nadere informatie

achtergrond Ineens Wilde Iedereen Zelf Stroom Opwekken. Maar Toen Gebeurde Er Dit. FORUM 25.09.14

achtergrond Ineens Wilde Iedereen Zelf Stroom Opwekken. Maar Toen Gebeurde Er Dit. FORUM 25.09.14 Ineens Wilde Iedereen Zelf Stroom Opwekken. Maar Toen Gebeurde Er Dit. 18 De stroom valt uit. Eén dag windstilte plus een flink wolkendek en de stroomtoevoer stokt. Ineens zitten we zonder licht, computers,

Nadere informatie

Duurzame energie. Een wenked perspectief? 2003-2011 G.P.J. Dijkema, TU Delft, TBM, B.Sc Opleiding Technische Bestuurskunde

Duurzame energie. Een wenked perspectief? 2003-2011 G.P.J. Dijkema, TU Delft, TBM, B.Sc Opleiding Technische Bestuurskunde Duurzame energie Een wenked perspectief? Naar een nieuwe Delta Wet Energie Manifest van 6 politieke partijen 16 maart 2010 Ons land kan en moet voor 2050 helemaal overstappen op hernieuwbare energie, zoals

Nadere informatie

Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen. Energiemonitor 2010

Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen. Energiemonitor 2010 Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen Energiemonitor 2010 Index 1. Inleiding 2. Populariteit energievormen 3. Bouwen tweede kerncentrale 4. Uitbreiding

Nadere informatie

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO DUURZAAM PRODUCEREN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen.

Nadere informatie

CaseQuest 2: Kunnen de VS en China zich onttrekken aan een mondiaal klimaatbeleid?

CaseQuest 2: Kunnen de VS en China zich onttrekken aan een mondiaal klimaatbeleid? CaseQuest 2: Kunnen de VS en China zich onttrekken aan een mondiaal klimaatbeleid? Door Rik Lo & Lisa Gerrits 15-03-13 Inhoud: Inleiding Deelvraag 1 Deelvraag 2 Deelvraag 3 Deelvraag 4 Hoofdvraag & Conclusie

Nadere informatie

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Bron 1: Elektrische auto s zijn duur en helpen vooralsnog niets. Zet liever in op zuinige auto s, zegt Guus Kroes. 1. De elektrische auto is in

Nadere informatie

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Trends:: Stijgende prijzen? foto: epa Duitse zon drukt dagprijs Nederlandse stroom 31-01-2012

Nadere informatie

Reken op ons! Donkere wolken boven de zonnepanelen (vervolg)

Reken op ons! Donkere wolken boven de zonnepanelen (vervolg) 10/12/2010 Donkere wolken boven de zonnepanelen (vervolg) Vlaams minister van Energie Freya Van den Bossche vind koppigheid een slechte eigenschap voor een regering en gaat in op het voorstel van de sector

Nadere informatie

snelwegen voor de wind

snelwegen voor de wind snelwegen voor de wind Snelwegen voor de wind GroenLinks stelt voor om grond langs snelwegen beschikbaar te stellen voor de bouw van windmolens. Er is in Nederland meer dan 2300 kilometer snelweg. Langs

Nadere informatie

Windenergie in Steenbergen

Windenergie in Steenbergen Windenergie in Steenbergen J.H. Fred Jansen Nationaal Kritisch Platform Windenergie (NKPW) www.nkpw.nl Conclusies Windenergie is geen noemenswaardig alternatief voor fossiele energie en levert geen noemenswaardige

Nadere informatie

FOSSIELE BRANDSTOFFEN

FOSSIELE BRANDSTOFFEN FOSSIELE BRANDSTOFFEN De toekomst van fossiele energiebronnen W.J. Lenstra Inleiding Fossiele energiebronnen hebben sinds het begin van de industriele revolutie een doorslaggevende rol gespeeld in onze

Nadere informatie

Werkvel opdracht 17 (Wat kunnen wij in Europa aan grensoverschrijdende problemen doen?)

Werkvel opdracht 17 (Wat kunnen wij in Europa aan grensoverschrijdende problemen doen?) Werkvel opdracht 17 (Wat kunnen wij in Europa aan grensoverschrijdende problemen doen?) Toelichting op de opdracht In deze opdracht gaan jullie kijken naar grensoverschrijdende problemen. Dit doen jullie

Nadere informatie

Introductie windenergiesector

Introductie windenergiesector Introductie windenergiesector Blok 2 Sander Lagerveld Dag 10 Windenergie 1 Duurzaam werken op Zee Toepassing van windenergie in Nederland Duurzaam werken op zee 2 Windmolens verschijnen vanaf 12e eeuw

Nadere informatie

Energy Services heeft nieuws voor u!

Energy Services heeft nieuws voor u! Energy Services heeft nieuws voor u! Mobiele App voor uw Energiezaken Energiebesparende technieken en duurzame energie Nieuwe website, met nog meer informatie Energiebesparing in kantoren, bedrijfshallen

Nadere informatie

Energie voor morgen, vandaag bij GTI

Energie voor morgen, vandaag bij GTI Energie voor morgen, vandaag bij GTI Jet-Net docentendag 5 juni 2008 GTI. SMART & INVOLVED GTI is in 2009 van naam veranderd: GTI heet nu Cofely SLIMME ENERGIENETWERKEN, NU EN MORGEN 2008 2010 Centrale

Nadere informatie

Een overzicht van de hernieuwbare-energiesector in Roemenië

Een overzicht van de hernieuwbare-energiesector in Roemenië Een overzicht van de hernieuwbare-energiesector in Roemenië Roemenië ligt geografisch gezien in het midden van Europa (het zuidoostelijk deel van Midden-Europa). Het land telt 21,5 miljoen inwoners en

Nadere informatie

et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces

et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces H 2 et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces Bij het ontstaan van de aarde, 4,6 miljard jaren geleden, was er geen atmosfeer. Enkele miljoenen jaren waren nodig voor de

Nadere informatie

actueel FORUM #03/12.02.09

actueel FORUM #03/12.02.09 actueel 18 Straks zonder stroom? Binnenkort is een groot deel van de energiebedrijven in buitenlandse handen... Tekst: Remko Ebbers, Jiska Vijselaar Foto: Marcel van den Bergh/Hollandse Hoogte en Robin

Nadere informatie

Gevolgen van klimaatverandering voor Nederland

Gevolgen van klimaatverandering voor Nederland Gastcollege door Sander Brinkman Haagse Hogeschool Climate & Environment 4 september 2008 Introductie Studie Bodem, Water en Atmosfeer, Wageningen Universiteit Beroepsvoorbereidendblok UNFCCC CoP 6, Den

Nadere informatie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie Duorsume enerzjy yn Fryslân Energiegebruik en productie van duurzame energie 1 15 11 oktober 1 Inhoud Management Essay...3 1 Management Essay De conclusies op één A4 De provincie Fryslân heeft hoge ambities

Nadere informatie

'Wat we ook voor een maatregelen nemen, het proces van de opwarming van de aarde kunnen we niet omkeren'

'Wat we ook voor een maatregelen nemen, het proces van de opwarming van de aarde kunnen we niet omkeren' EenVandaag Opiniepanel enquête Klimaattop Kopenhagen 20.000 respondenten december 2009 Ik maak me grote zorgen over de verandering van het klimaat Helemaal mee eens 15,5% Mee eens 35,6% Neutraal 26,1%

Nadere informatie

De Noordzee HET ONTSTAAN

De Noordzee HET ONTSTAAN De Noordzee De Noordzee is de zee tussen Noorwegen, Groot-Brittannië, Frankrijk, België, Nederland, Duitsland en Denemarken. De Noordzee is een ondiepe (30-200 m) randzee van de Atlantische oceaan met

Nadere informatie

Windenergie in de Wieringermeer

Windenergie in de Wieringermeer Windenergie in de Wieringermeer J. H. Fred Jansen Nationaal Kritisch Platform Windenergie Conclusies Windenergie is geen noemenswaardig alternatief voor fossiele energie en levert geen noemenswaardige

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - mei 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - mei 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - mei 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

Duurzame mobiliteit binnen het Nordic-Baltic Network. Kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven. Nordic-Baltic Network

Duurzame mobiliteit binnen het Nordic-Baltic Network. Kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven. Nordic-Baltic Network emarken Estland Finland Letland Litouwen Noorwegen IJsland Zweden Denemarken Estland Finland Letland Litouwen Noorwegen IJsland Zweden France Netherlansds Frankrijk Duurzame mobiliteit binnen het Nordic-Baltic

Nadere informatie

Windmolenproblematiek in rangorde van grof naar fijn Probleem Gevolg Waarschijnlijk gevolg Maatregel Voornemen E.U. Beleid Nederlandse regering

Windmolenproblematiek in rangorde van grof naar fijn Probleem Gevolg Waarschijnlijk gevolg Maatregel Voornemen E.U. Beleid Nederlandse regering Windmolenproblematiek in rangorde van grof naar fijn Probleem: Wereldwijd toename energie uit fossiele brandstof Gevolg: CO2 uitstoot, slinkende brandstofvoorraden en toenemende milieubelasting Waarschijnlijk

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

Persdossier. Contact: Meest recente update: 18 oktober 2013

Persdossier. Contact: Meest recente update: 18 oktober 2013 Persdossier Meest recente update: 18 oktober 2013 Contact: Katrien Denef of Ellien Stinissen +32 15 40 41 40 pressbelgium@eneco.com katrien.denef@eneco.com ellien.stinissen@eneco.com Inhoud In het kort

Nadere informatie

Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein

Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein ctie produ Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein lesboekje02.indd 1 20-11-2015 13:20 Welkom in de Groene Top Trein! Het gaat deze trein voor de wind, want deze trein rijdt op wind.

Nadere informatie

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso,

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 22 mei 2013 Nieuwe omstandigheden op de wereldwijde energiemarkt

Nadere informatie

Een beginners handleiding voor duurzame energie

Een beginners handleiding voor duurzame energie Een beginners handleiding voor duurzame energie Waarom leren over duurzame energie? Het antwoord is omdat: een schone energiebron is het niet begrensd wordt door geografische grenzen en geo-politiek INHOUD

Nadere informatie

Draagvlak bij burgers voor duurzaamheid. Corjan Brink, Theo Aalbers, Kees Vringer

Draagvlak bij burgers voor duurzaamheid. Corjan Brink, Theo Aalbers, Kees Vringer Draagvlak bij burgers voor duurzaamheid Corjan Brink, Theo Aalbers, Kees Vringer Samenvatting Burgers verwachten dat de overheid het voortouw neemt bij het aanpakken van duurzaamheidsproblemen. In deze

Nadere informatie

economische mogelijkheden sociale omgeving ecologisch kapitaal verborgen kansen

economische mogelijkheden sociale omgeving ecologisch kapitaal verborgen kansen economische mogelijkheden sociale omgeving ecologisch kapitaal verborgen kansen REDD+ een campagne voor bewustwording van suriname over haar grootste kapitaal Wat is duurzaam gebruik van het bos: Duurzaam

Nadere informatie

De dip duurt niet eeuwig

De dip duurt niet eeuwig De dip duurt niet eeuwig Remko Nods (Elsevier) redactie.emedia@reedbusiness.nl De dip duurt niet eeuwig De Nederlandse bouw is in crisis door bezuinigingen van overheden en de problemen op de woningmarkt.

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koning Max van den Berg, debatavond Europese Commissie 'Energievoorziening in de toekomst', 30 januari 2014

Speech van commissaris van de koning Max van den Berg, debatavond Europese Commissie 'Energievoorziening in de toekomst', 30 januari 2014 Speech van commissaris van de koning Max van den Berg, debatavond Europese Commissie 'Energievoorziening in de toekomst', 30 januari 2014 Dames en heren, [Intro] Europa begint in Groningen. Zéker als het

Nadere informatie

Cleantech Markt Nederland 2008

Cleantech Markt Nederland 2008 Cleantech Markt Nederland 2008 Baken Adviesgroep November 2008 Laurens van Graafeiland 06 285 65 175 1 Definitie en drivers van cleantech 1.1. Inleiding Cleantech is een nieuwe markt. Sinds 2000 heeft

Nadere informatie

Nationale Energieverkenning 2014

Nationale Energieverkenning 2014 Nationale Energieverkenning 2014 Remko Ybema en Pieter Boot Den Haag 7 oktober 2014 www.ecn.nl Inhoud Opzet van de Nationale Energieverkenning (NEV) Omgevingsfactoren Resultaten Energieverbruik Hernieuwbare

Nadere informatie

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool Naam: Thijs Groep: 6/7 School: St.Willibrordusschool 1 Voorwoord Voor je ligt het werkstuk van Thijs. Dit werkstuk gaat over zonne-energie. Ik kwam op het idee voor dit onderwerp toen papa en mama ook

Nadere informatie

Persdossier. Contact persverantwoordelijke: Vincent.DeDobbeleer@eneco.com +32 (0)498 17 85 55

Persdossier. Contact persverantwoordelijke: Vincent.DeDobbeleer@eneco.com +32 (0)498 17 85 55 Persdossier Contact persverantwoordelijke: Vincent.DeDobbeleer@eneco.com +32 (0)498 17 85 55 Inhoud In het kort 3 De toekomst volgens Eneco 4 Duurzaam, Decentraal, Samen 4 Transitie 5 Het huis van de toekomst

Nadere informatie

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE ACTIES HAVO/VWO

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE ACTIES HAVO/VWO DE ACTIES HAVO/VWO ACTIES RONDE 1 NEDERLANDSE OVERHEID De overheid besluit 500 subsidie te verlenen aan 30.000 woningeigenaren die hun woning isoleren. Dit levert in totaal een afname van 5 -units uitstoot

Nadere informatie

Nieuwe Energie Aanboren. PvdA Aanvalsplan Aardwarmte 17 februari 2011

Nieuwe Energie Aanboren. PvdA Aanvalsplan Aardwarmte 17 februari 2011 Nieuwe Energie Aanboren PvdA Aanvalsplan Aardwarmte 17 februari 2011 Verduurzaming van onze energievoorziening hapert De zekerstelling van onze energievoorziening is één van de grootste uitdagingen voor

Nadere informatie

Is flexibiliteit het nieuwe goud?

Is flexibiliteit het nieuwe goud? Is flexibiliteit het nieuwe goud? Presentatie Congres Duurzaam Gebouwd 13 november 2014 Enexis Elektriciteit: 2,7 miljoen aangeslotenen 135,000 km MS / LS 53,000 stations Gas: 2,1 miljoen aangeslotenen

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

Duurzame energie in balans

Duurzame energie in balans Duurzame energie in balans Duurzame energie produceren en leveren binnen Colruyt Group I. Globale energievraag staat onder druk II. Bewuste keuze van Colruyt Group III. Wat doet WE- Power? I. Globale energievraag

Nadere informatie

Inpassing van duurzame energie

Inpassing van duurzame energie Inpassing van duurzame energie TenneT Klantendag Erik van der Hoofd Arnhem, 4 maart 2014 doelstellingen en projecties In de transitie naar duurzame energie speelt duurzame elektriciteit een grote rol De

Nadere informatie

Lucas Reijnders. Hoogleraar Milieukunde Universiteit van Amsterdam

Lucas Reijnders. Hoogleraar Milieukunde Universiteit van Amsterdam Lucas Reijnders Hoogleraar Milieukunde Universiteit van Amsterdam Ruimte voor duurzame energie L. Reijnders Duurzame energie & energieverbruik wereldwijd Zonne-energie: ~ 121300x 10 12 Watt Windenergie:

Nadere informatie

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Nederland is verslaafd aan fossiele energie, zeker in vergelijking met landen om ons heen, vertelt Paul Korting, directeur van ECN. Er zijn genoeg scenario

Nadere informatie

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo Maak werk van zon & wind Tynaarlo Aanleiding Najaarsnota 2008 aankondiging plannen voor duurzame energie Voorjaar 2009 ontwikkelen scenario s Mei 2009 raadpleging inwoners Tynaarlo Juni 2009 voorstellen

Nadere informatie

Windenergie. 1. Wat is windenergie? 3. Wat zijn voordelen, nadelen en risico s van windenergie?

Windenergie. 1. Wat is windenergie? 3. Wat zijn voordelen, nadelen en risico s van windenergie? Windenergie ECN-facts 1. Wat is windenergie? Windenergie is de verzamelnaam voor technieken waarbij de bewegingsenergie die in wind zit, wordt omgezet in andere bewegingsenergie of in elektrische energie.

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Mei 2016

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Mei 2016 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Mei 2016 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

Kwaliteits- en Capaciteitsplan 2013

Kwaliteits- en Capaciteitsplan 2013 Kwaliteits- en Capaciteitsplan 2013 Bevindingen van de marktconsultatie Team Long term Grid Planning Arnhem, 11 september 2013 Inhoudsopgave Vraagontwikkeling Ontwikkelingen grootschalige productievermogen

Nadere informatie

O R D E O P Z AKE N. Een rechtvaardiging voor meer maatregelen op het gebied van energie-efficiëntie in woongebouwen S T L L E N

O R D E O P Z AKE N. Een rechtvaardiging voor meer maatregelen op het gebied van energie-efficiëntie in woongebouwen S T L L E N O R D E O P Z AKE N Een rechtvaardiging voor meer maatregelen op het gebied van energie-efficiëntie in woongebouwen S T L L E N E DE VERONTRUSTENDE WAARHEID De mondiale uitdaging Het is verontrustend maar

Nadere informatie

Datum 26 oktober 2012 Betreft Beantwoording vragen Kamerlid Mulder (CDA) over capaciteitsheffing energieleveranciers

Datum 26 oktober 2012 Betreft Beantwoording vragen Kamerlid Mulder (CDA) over capaciteitsheffing energieleveranciers > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Directoraat-generaal Energie, Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie