Fotografie en de schilderkunst in de negentiende eeuw

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Fotografie en de schilderkunst in de negentiende eeuw"

Transcriptie

1 Copyright 2011 Uitgeverij Lambo bv Arnhem Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatisch gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, digitaal door fotokopieën of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Fotografie en de schilderkunst in de negentiende eeuw Schilders maakten vanaf ca gebruik van foto's voor hun schilderijen. De invloed van fotografie was het duidelijkst zichtbaar bij de impressionisten. De manier van afsnijden die zij toepasten was regelrecht afkomstig uit de fotografie. Met name schilderijen van Degas zijn vanwege standpunt, afsnijding en momentopname van een beweging vaak direct te herleiden tot foto's. De Amerikaanse fotograaf Muybridge bestudeerde bewegingen. Hij werd bekend vanwege zijn fotoseries met sequenties van bewegingen van o.a. gevangenen. Zijn foto s van galopperende paarden, waren een openbaring omdat men dacht dat paarden met gestrekte benen liepen. Talbot beperkte zich aanvankelijk tot het maken van opnamen van planten, portretten en stadsgezichten. Hij legde vast wat er voor zijn camera verscheen, nog zonder zich ervan bewust te zijn dat hij de werkelijkheid voor de camera kon beïnvloeden. De mogelijkheid van ensceneren (letterlijk: in scène zetten) kwam nog niet in hem op. In plaats daarvan liet hij het toeval een grote rol spelen in zijn werk. Veel meer was hij bezig met het vervolmaken van de technische kanten van de fotografie: belichtingstijd, scherptediepte, fixatie en schaduwwerking.

2 van de fotografie: belichtingstijd, scherptediepte, fixatie en schaduwwerking. Halverwege de negentiende eeuw gebruikte men de fotografie veel om wetenschappelijke experimenten vast te leggen. Zo werden in de medische wereld operaties via fotografieën bestudeerd. De Engelsman John Thomson reisde door China om via de camera etnologische waarnemingen te doen. Talloze reizigers gingen op weg met hun fotocamera en maakten opnamen in landen als Egypte, Israel en Italië, waardoor de Antieken opnieuw tot leven kwamen in het westen namelijk langs fotografische weg. De fotograaf Samuel Bourne reisde zelfs naar de Himalaya, waar hij onder de indruk raakte van het landschap en schreef: "Vaak heb ik het diep betreurd dat de camera machteloos stond tegenover deze vrijwel ideale landschappen. Ik vermocht niet het gevoel van pracht door middel van de camera over te brengen." Duidelijker kon het verschil tussen de werkelijkheid vóór de camera en de werkelijkheid dóór de camera niet worden weergegeven. In verschillende fotoateliers lieten fotografen doeken schilderen met daarop allerlei exotische taferelen en landschappen, waardoor mensen die zich lieten fotograferen, konden suggereren in India of welk vreemd land dan ook te zijn geweest. Sommige fotografen namen zelfs tekenaars in dienst om elementen op foto s erbij te tekenen, opdat de geportretteerde rijker overkwam. Er werden broches of gouden ringen met diamanten bijgetekend op zo n manier, dat van een afstand niemand kon zien dat het nep was. Vanaf de jaren zeventig gingen steeds meer beeldend kunstenaars zich bezig houden met de fotografie. Edgar Degas gebruikte de fotografie om zijn modellen in bepaalde lichaamshoudingen te kunnen schilderen, Edouard Manet werd vooral beïnvloed door de belichting en belichtingstechnieken van de fotografie. Vanaf dat moment vond een algemene erkenning van de fotografie als autonome kunstvorm plaats. Fotografie leverde ook een nieuwe mogelijkheid voor de vluchtige podiumkunsten. Eindelijk kon er iets van de opvoeringen worden vastgelegd en bewaard. Dat was waarheidsgetrouwer dan de schetsen en tekeningen waartoe men zich voor die tijd moest beperken. Edgar Degas De beroemde Franse schilder Edgar Degas was één van de eerste kunstenaars die het belang inzag van de fotografie. Hij gebruikte het medium om zijn modellen in verschillende lichaamshoudingen vast te leggen. Zo hoefden ze niet meer zolang in dezelfde houdingen te poseren, wat in het geval van een springende ballerina niet eens mogelijk was. Degas was daardoor tevens goedkoper uit, want hij hoefde zijn modellen niet voor hele dagen in te huren.

3 Degas: Het orkest Soms kleurde Degas zijn fotonegatieven in om te zien of een bepaalde kleurachtergrond het effect zou bereiken dat hij wilde. Van de foto schilderde hij het model op zijn doeken. Vooral balletdanseressen en baadsters behoorden tot zijn favoriete onderwerpen. Door de mogelijkheden van de fotocamera zagen zijn schilderijen eruit als fotografische snapshots; snel geschoten opnamen die de werkelijkheid betrappen. Het waren als het ware bevroren bewegingen. Op het eerste gezicht leken de standpunten van waaruit de balletbeelden zijn genomen ondoordacht, maar niets was minder waar. Veel schilderijen zijn geschilderd vanuit vreemde plaatsen, zoals de lager gelegen orkestbak of juist de hoger gelegen loge. Dit zogenaamde vogelen kikkerperspectief zijn specifieke camerastandpunten die de belichting op de danseres doen vallen, zonder dat de uitgelichte persoon zich in het midden van het doek bevindt. Daardoor speelt de omliggende ruimte een belangrijke rol en krijgt de toeschouwer het idee dat die het gevoel van de danseres uitdrukt. Nadar ( ) Een van de belangrijkste fotografen van de eeuw was Nadar, een pseudoniem voor Felix Tournachon. Hij was een soort homo universalis. Hij fotografeerde, schilderde, tekende (o.a. karikaturen), schreef romans en was ook nog journalist. Meestal trad de bohémien in een rode tuniek in de openbaarheid, waarmee hij zijn radicale opvattingen wilde symboliseren. In 1854 opende hij een fotostudio aan de Boulevard des Capucines 17 in Parijs. De studio bestond voor een groot gedeelte uit ijzer en glas en kreeg de bijnaam Crystal Palace. Een andere bijnaam was de martelkamer omdat hij de mensen die hij fotografeerde lange tijd in dezelfde pose liet zitten vanwege de lange belichtingstijden. Boven de ingang hing een krokodil, die binnenkomende mensen verwelkomde. De studio stond vol met spullen die een sfeer van magie en illusie opriepen. In de hal stond een mummie, overal stonden meubels van verschillende landen en stijlen en aan de wanden hingen Chinese parasols en Turkse kleden. In de vijftiger jaren kwam het in de mode om jezelf te laten fotograferen. Wie geen foto van zichzelf had, hoorde er niet bij in de Salons, waar een groot deel van het culturele leven zich afspeelde. Naast het fotograferen van beroemde personen, onder wie de schilder Gustave Courbet en de actrice Sarah Bernhardt, verdiende Nadar veel geld met het fotograferen van overle

4 den mensen. Veel achterblijvende familieleden wilden nog een laatste tastbare herinnering aan hun geliefde overledene. Verder was de excentrieke Nadar in 1858 de eerste die met een luchtballon boven Parijs hing om luchtfoto s te maken. Even later dook hij de catacomben van Parijs in om, met gebruikmaking van batterijen, als eerste fotograaf bizarre opnamen te maken bij kunstlicht. De Boulevard waaraan de studio lag was een cultureel centrum, waar mensen een theaterbezoek combineerden met een bezoek aan een beroemde fotograaf. Op nummer veertien kwam later ook het Grand Café, waar de gebroeders Lumière in 1895 hun eerste openbare filmvoorstellingen zouden geven. Op nummer acht bevond zich het theater Robert Houdin waar George Méliès in de pauzes zijn eerste zelfgemaakte filmpjes vertoonde. Toen hij enige tijd in zijn studio werkte, kocht hij het pand op nummer 35 om daar zijn schilderijen te exposeren. Daar werd in 1874 de eerste tentoonstelling van de impressionisten gehouden. Breitner en fotografie Fotograferen stond in de begintijd niet in hoog aanzien, en zeker niet bij de beeldend kunstenaars. Het was meer een trucje waar men zich verre van diende te houden. Fotografie was volgens de heersende kunstkritiek een simpel techniekje, en de schilder die zich er mee inliet zou zijn reputatie te grabbel gooien. Net als Degas stoorde de schilder Breitner zich niet aan dat vooroordeel. Hij fotografeerde er lustig op los, maar liet zich over zijn foto s verder nauwelijks uit uit angst voor de heersende opvattingen. In een brief aan kunsthandelaar noemde hij zijn foto s ooit denigrerend Instanteneetjes ; snapshots zouden we nu zeggen snel gemaakte kiekjes waarbij niet zorgvuldig op compositie, afsnijding en licht wordt gelet. De foto s van Breitner zien er vaak uit alsof hij per ongeluk op de ontspanner heeft gedrukt. De beelden zijn bewogen, onscherp, hebben een scheve horizon of kriskras lopen er mensen door het beeld, iets wat ze juist modern maakt. Breitner deed dus niet zo maar wat maar lette op de effecten van tegenlicht, strijklicht langs een straathoek of de spiegelingen na een fikse regenbui, schaduwlijnen in de sneeuw. De modellen die hij fotografeerde zijn met afstand de zwoelste naakten uit de Nederlandse fotogeschiedenis. Een echte fotograaf in zijn tijd zou het gebruik van toeval wel uit het hoofd laten. Die maakte evenwichtig gecomponeerde figuur en groepsportretten, tegen een in scène gezette achtergrond. Fotograferen op de manier van Brietner zouden uitsluitend onvolkomen en rare foto s opleveren. Tot zijn zeventiende woonde Breitner in Rotterdam, maar de stad heeft hem nooit erg aangetrokken. Alleen de vest en de havenbuurten trokken hem aan, want die waren altijd woelig, smerig en schilderachtig, schreef hij begin Het merendeel van zijn foto s maakte hij in Amsterdam, de stad waar Breitner zich in 1886 vestigde en vrijwel de rest van zijn leven zou blij

5 ven wonen. Breitner bleek een dubbeltalent op het gebied van de fotografie en schilderkunst en heeft een hartveroverend fotografisch oeuvre tot stand heeft gebracht. Veel van zijn foto s zou hij misschien zo in kloeke vegen en met brokkelig zwart krijt hebben willen tekenen. Breitner: De Singelbrug bij de Paleisstraat te Amsterdam. Welke fotografische elementen tref je daarin aan?

Brunelleschi. De Dom van Florence

Brunelleschi. De Dom van Florence Copyright 2011 Uitgeverij Lambo bv, Arnhem Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatisch gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of

Nadere informatie

Geen fabriekswerk. Roeien met de wind mee en de stroom tegen. Jac Willekens

Geen fabriekswerk. Roeien met de wind mee en de stroom tegen. Jac Willekens Copyright 2011 Uitgeverij Lambo bv Arnhem Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatisch gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of

Nadere informatie

Muziek in de renaissance en barok. Renaissance (1400 1600) Belangstelling voor het hier en het nu

Muziek in de renaissance en barok. Renaissance (1400 1600) Belangstelling voor het hier en het nu Copyright 2011 Uitgeverij Lambo bv Arnhem Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatisch gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of

Nadere informatie

er schilders katholiek en vervaardigen ze religieuze stukken. Ook is de rol van het hof niet te vergelijken met die van Frankrijk of Engeland.

er schilders katholiek en vervaardigen ze religieuze stukken. Ook is de rol van het hof niet te vergelijken met die van Frankrijk of Engeland. Copyright 2011 Uitgeverij Lambo bv Arnhem Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatisch gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of

Nadere informatie

Affecten, emoties en expressie

Affecten, emoties en expressie Copyright 2011 Uitgeverij Lambo bv Arnhem Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatisch gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of

Nadere informatie

ART HISTORY. de negentiende eeuw. H5 Hoofdstuk 3 Het Realisme Tweede helft 19de eeuw

ART HISTORY. de negentiende eeuw. H5 Hoofdstuk 3 Het Realisme Tweede helft 19de eeuw ART HISTORY de negentiende eeuw H5 Hoofdstuk 3 Het Realisme Tweede helft 19de eeuw Thema s uit het Realisme Hardwerkende fabrieksarbeiders. Eenvoudige plattelandsmensen. Kleine en alledaagse gebeurtenissen.

Nadere informatie

3. Ontwikkeling van de Amerikaanse Filmindustrie tot 1918 De Amerikaanse filmindustrie

3. Ontwikkeling van de Amerikaanse Filmindustrie tot 1918 De Amerikaanse filmindustrie Copyright 2011 Uitgeverij Lambo bv Arnhem Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatisch gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of

Nadere informatie

Emile Bernard: Pont Aven, 1898. Gauguin

Emile Bernard: Pont Aven, 1898. Gauguin Copyright 2011 Uitgeverij Lambo bv Arnhem Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatisch gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of

Nadere informatie

Musicals en musicalfilms Inleiding

Musicals en musicalfilms Inleiding Copyright 2011 Uitgeverij Lambo bv Arnhem Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatisch gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of

Nadere informatie

A-tekst. De aquarel. Mesdag Israëls Mauve Breitner Mondriaan

A-tekst. De aquarel. Mesdag Israëls Mauve Breitner Mondriaan A-tekst De aquarel Mesdag Israëls Mauve Breitner Mondriaan In de 19de eeuw maakte de Nederlandse aquarel een ongekende bloeiperiode door. De artistieke idealen van die tijd vonden in dit medium een perfecte

Nadere informatie

Natuur in beeld. Fotografie ontmoet schilderkunst in de 19de eeuw 05.03_05.06.2016. www.demesdagcollectie.nl

Natuur in beeld. Fotografie ontmoet schilderkunst in de 19de eeuw 05.03_05.06.2016. www.demesdagcollectie.nl Natuur in beeld Fotografie ontmoet schilderkunst in de 19de eeuw 05.03_05.06.2016 www.demesdagcollectie.nl Natuur in beeld Fotografie ontmoet schilderkunst in de 19de eeuw Jorien Soepboer Tegenwoordig

Nadere informatie

DE OGEN VAN CHARLEY NIVEAU ++

DE OGEN VAN CHARLEY NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Charley Toorop (1891-1955) kwam uit een echte kunstenaarsfamilie. Haar vader was de beroemde Jan Toorop en ook haar zonen bleken zeer creatief: één zoon werd documentairemaker, de andere

Nadere informatie

Kijkwijzer. Beeldbeschrijving. FotografieVMBO

Kijkwijzer. Beeldbeschrijving. FotografieVMBO Kijkwijzer Beeldbeschrijving FotografieVMBO Inhoud I. De bedoeling van deze kijkwijzer 2 II. Opdrachten 3 III. Eindopdracht 5 IV. Fotografie en het Fotomuseum Den Haag 6 I. De bedoeling van deze kijkwijzer

Nadere informatie

beeldende vakken CSE GL en TL

beeldende vakken CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2012 tijdvak 2 dinsdag 19 juni 13.30-15.30 uur beeldende vakken CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 34 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten

Nadere informatie

George Hendrik Breitner (1857-1923)

George Hendrik Breitner (1857-1923) George Hendrik Breitner (1857-1923) George Hendrik Breitner (1857-1923) George Hendrik Breitner werd op 12 september 1857 in Rotterdam geboren. Al van kleins af aan wilde hij het liefst historieschilder

Nadere informatie

beeldende vormgeving Naam:...Klas... Deze periode gaan we ons bezig houden met het menselijk lichaam en met enkele details.

beeldende vormgeving Naam:...Klas... Deze periode gaan we ons bezig houden met het menselijk lichaam en met enkele details. beeldende vormgeving Naam:...Klas... thema 6: De mens Deze periode gaan we ons bezig houden met het menselijk lichaam en met enkele details. Zolang de mens zich bezig gehouden heeft met kunst, heeft hij

Nadere informatie

BETER FOTOGRAFEREN Sluitertijden

BETER FOTOGRAFEREN Sluitertijden BETER FOTOGRAFEREN Sluitertijden Heeft u wel eens problemen met het vinden van de juiste sluitertijd? Dan kan dit artikel u mogelijk verder helpen. Sommige situaties vereisen nu eenmaal dat u een bepaalde

Nadere informatie

Begrippenlijst 6 Massamedia Klas 3

Begrippenlijst 6 Massamedia Klas 3 Begrippenlijst 6 Massamedia Klas 3 = herhaling van een begrip van begrippenlijst 1, 2, 3, 4 of 5 Computeranimatie Massamedia Animatie op de computer gemaakt. Animatie is een film die gemaakt is door foto

Nadere informatie

100 newstyle 130. Cool Café Milano 2011

100 newstyle 130. Cool Café Milano 2011 100 newstyle 130. Cool Café Milano 2011 Ari Versluis en Ellie Uyttenbroek Hetzelfde, maar dan Sinds 1994 werken fotograaf Ari Versluis en styliste Ellie Uyttenbroek aan hun Exactitudes series. Dit woord

Nadere informatie

Eindexamen kunst havo 2010 - I

Eindexamen kunst havo 2010 - I Blok 1: Realisme in fotografie en schilderkunst in de negentiende eeuw Blok 2: De Amerikaanse componist George Gershwin (1898-1937) Blok 3: Absurdisme in theater en film Blok 4: De videoclip en zijn voorlopers

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL. beeldende vakken CSE GL en TL. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VMBO-GL en TL. beeldende vakken CSE GL en TL. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VMBO-GL en TL 2013 tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-15.30 uur beeldende vakken CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 38 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 66 punten

Nadere informatie

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis. Kijkwijzer HAVO / VWO Joep Nicolas 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015 Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.nl Welkom in het Cuypershuis Het museumgebouw is een uniek complex

Nadere informatie

Het stadsgezicht in de kunstwerken van Willem Witsen, Isaac Israëls en George Hendrik Breitner

Het stadsgezicht in de kunstwerken van Willem Witsen, Isaac Israëls en George Hendrik Breitner Het stadsgezicht in de kunstwerken van Willem Witsen, Isaac Israëls en George Hendrik Breitner Het stadsgezicht in de kunstwerken van Willem Witsen, Isaac Israëls en George Hendrik Breitner Zoals al eerder

Nadere informatie

Opening Bierkade - 2009 Joris Komen Fotografie

Opening Bierkade - 2009 Joris Komen Fotografie Workshop Fotografie Opening Bierkade - 2009 Joris Komen Fotografie Alles over perspectief, standpunt en compositie Belangrijk voor het maken van een goede foto is de keuze van je perspectief. Welk standpunt

Nadere informatie

November Glaceren met Acrylmedium December Het licht van Rembrandt / Het december gevoel de duisternis van Rembrandt

November Glaceren met Acrylmedium December Het licht van Rembrandt / Het december gevoel de duisternis van Rembrandt PROGRAMMA 2011 2012 Uitgangspunt van de lessen is dat kennis van de schilderkunstige technieken en stromingen vanuit de eigen ervaring wordt ontdekt en ontwikkeld. De opdrachten hebben betrekking op zowel

Nadere informatie

FOTO- OPDRACHT 3. NatGeoFoto

FOTO- OPDRACHT 3. NatGeoFoto NatGeoFoto GEZICHTEN VAN DE WERELD FOTO- OPDRACHT 3 GEZICHTEN VAN DE WERELD In de tijdschriften van National Geographic verschijnen talloze portretten, van zowel mens als dier. Toch is portretfotografie

Nadere informatie

#GOUDENEEUW Chatten met Hollanders uit de 17e eeuw

#GOUDENEEUW Chatten met Hollanders uit de 17e eeuw ONDERZOEKSBLAD KUNST ALGEMEEN De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden maakt in de 17e eeuw een gigantische bloeiperiode door. Holland heeft als rijkste gewest de meeste invloed in de Republiek. Meer

Nadere informatie

OPDRACHTKAART. Thema: AV-technieken. Fotografie 4. Licht AV-01-04-01

OPDRACHTKAART. Thema: AV-technieken. Fotografie 4. Licht AV-01-04-01 OPDRACHTKAART AV-01-04-01 Licht Voorkennis: Je hebt de opdracht De fotocamera afgerond. Je hebt de opdracht Fotografische vormgeving afgerond. Intro: Licht is een belangrijk vormgevingselement en een echte

Nadere informatie

Bij de meeste camera s is de keuze van de belichtingsregelingen met een zogenaamd programmakeuzewiel

Bij de meeste camera s is de keuze van de belichtingsregelingen met een zogenaamd programmakeuzewiel Belichtingsregelingen: Basisgebruik Bij de meeste camera s is de keuze van de belichtingsregelingen met een zogenaamd programmakeuzewiel I uitgevoerd. De uitleg over functies wordt in twee delen gebracht,

Nadere informatie

Ellis Blom. Ellis Blom. www.ellisblom.com. stijlvolle en ontroerende portretten

Ellis Blom. Ellis Blom. www.ellisblom.com. stijlvolle en ontroerende portretten 13 Ellis Blom Na de fotovakopleiding in Apeldoorn ben ik een geheel eigen weg ingeslagen. Ik houd mij niet zozeer bezig met traditionele fotografie of studiowerk. Mijn prioriteit ligt niet bij de techniek,

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 tijdvak 2 woensdag 23 juni 9.00 11.00 uur BEELDENDE VAKKEN CSE GL EN TL Bij dit examen hoort een afbeeldingenboekje. Dit examen bestaat uit 40 vragen. Voor dit examen zijn

Nadere informatie

praktijk4carrière Een carrière die niet stil staat 64 photo digitaal

praktijk4carrière Een carrière die niet stil staat 64 photo digitaal praktijk4carrière Een carrière die niet stil staat 64 photo digitaal Untitled (#56) Details: Canon 5D Mk II, diverse objectieven Bas Meeuws is bloemstillevenfotograaf: Ik had twee jaar geleden niet gedacht

Nadere informatie

Kopstukken. Vorsten, regenten & burgers. Hollanders in beeld

Kopstukken. Vorsten, regenten & burgers. Hollanders in beeld Kopstukken Vorsten, regenten & burgers Hollanders in beeld VORSTEN, REGENTEN & BURGERS Wie liet er een portret van zich maken? In de Gouden Eeuw ging het goed met Holland. Burgers werden steeds rijker.

Nadere informatie

1907-1914. Bram Vrielink Jim Bloemen 2de

1907-1914. Bram Vrielink Jim Bloemen 2de Bram Vrielink Jim Bloemen 2de 1907-1914 INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... 2 INLEIDING... 3 HET KUBISME... 4 KUNSTENAARS KUBISME... 5 L AFICIONADO... 6 PORTRAIT OF PABLO PICASSO... 7 SIMULTANEOUS WINDOWS ON

Nadere informatie

PIETER GAUDESABOOS & LORRAINE FRANCIS

PIETER GAUDESABOOS & LORRAINE FRANCIS PIETER GAUDESABOOS & LORRAINE FRANCIS Het was nog heel vroeg in de morgen Toch gingen de Negen Schijfjes Banaan al op pad, met een boel bagage. Waar zouden ze heen gaan? Naar de luchthaven! De Schijfjes

Nadere informatie

De hier getoonde tekeningen zijn allemaal afkomstig uit schetsboeken van Rustin. Ze zijn gemaakt in de periode 2001 2008.

De hier getoonde tekeningen zijn allemaal afkomstig uit schetsboeken van Rustin. Ze zijn gemaakt in de periode 2001 2008. Voor Rustin is schilderen de hoofdzaak van zijn kunstenaarspraktijk, maar tekenen heeft hij daarnaast ook altijd gedaan. Hij deed dat op de momenten dat hij niet kon schilderen, zoals s avonds als het

Nadere informatie

Opdracht: Je werkt in tweetallen. Kies uit de volgende mogelijkheden:

Opdracht: Je werkt in tweetallen. Kies uit de volgende mogelijkheden: CKV Fotografie Opdracht: Iedereen is bekend met fotografie. De meeste van jullie hebben een eigen camera of hebben een mobieltje met een camera ingebouwd. Kortom iedereen kan een foto maken.. Toch valt

Nadere informatie

Workshop Fotografie oktober 2016

Workshop Fotografie oktober 2016 Workshop Fotografie oktober 2016 Diafragma waarden Groot diafragma Klein diafragma 1 1/1.4 1/2 1/2.8 1/4 1/5.6 1/8 1/11 1/16 1/22 Weinig Scherptediepte Lens Open (veel licht) Veel scherptediepte Lens dicht

Nadere informatie

Dracula maakt deel uit van de reeks Wereldverhalen van Uitgeverij Eenvoudig Communiceren. Wereldverhalen is een serie beroemde verhalen.

Dracula maakt deel uit van de reeks Wereldverhalen van Uitgeverij Eenvoudig Communiceren. Wereldverhalen is een serie beroemde verhalen. Dracula Dracula maakt deel uit van de reeks Wereldverhalen van Uitgeverij Eenvoudig Communiceren. Wereldverhalen is een serie beroemde verhalen. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren Postbus 10208 1001 ee

Nadere informatie

Thema: AV-technieken. Fotografie

Thema: AV-technieken. Fotografie Fotografie OPDRACHTKAART AV-01-01-01 Het ontstaan van fotografie Voorkennis: Geen Intro: Mensen proberen de dingen die ze zien vast te leggen. Deze behoefte heeft onder andere gezorgd voor het ontstaan

Nadere informatie

landelijk, licht EN eclectisch interieur

landelijk, licht EN eclectisch interieur interieur landelijk, licht EN eclectisch TEKST: ANNEMIE WILLEMSE - FOTOGRAFIE: JAN VERLINDE De bewoners van dit huis woonden eerder al in hetzelfde park. Ze waren het erover eens dat dit het leukste en

Nadere informatie

INLEIDING ZAAL 49. Pablo Picasso

INLEIDING ZAAL 49. Pablo Picasso INLEIDING 1 Over deze tentoonstelling Als iemand de titel kunstenaar van de twintigste eeuw verdient dan is het Pablo Picasso (1881 1973) wel. Misschien was hij zo n goede kunstenaar omdat hij buitengewoon

Nadere informatie

PERSBERICHT 16 januari 2015

PERSBERICHT 16 januari 2015 Van: Carina Blokzijl Museum Gouda [Carina.Blokzijl@museumgouda.nl] Verzonden: vrijdag 16 januari 2015 12:36 Onderwerp: van Michel tot Israels Bijlagen: GeorgesMichel_Gezicht_op_de_heuvel_van_Montmartre.jpg;

Nadere informatie

Willem Maris (1844-1910)

Willem Maris (1844-1910) Willem Maris (1844-1910) Willem Maris behoort tot het bekende schildersgeslacht Maris. Hij was de jongste van drie broers die allen in het schildersvak gingen, gestimuleerd door hun vader, boek- en steendrukker

Nadere informatie

Catalogus tentoonstelling Junglegroep

Catalogus tentoonstelling Junglegroep Catalogus tentoonstelling Junglegroep Rembrandt van Rijn (zelfportret) Wereldberoemd om de Nachtwacht. Schilderde veel portretten. Dit ben ik op mijn zelfportret: Aan alle bezoekers van deze tentoonstelling:

Nadere informatie

Tips voor betere foto's

Tips voor betere foto's Tips voor betere foto's Henk Hoedemaekers December 2006 Wanneer je alles net zo fotografeert als je in het voorbijgaan ziet, krijg je zelden interessante foto's. Door met de volgende tips rekening te houden,

Nadere informatie

Écht goede foto s zijn foto s die je raken. Die iets bij je oproepen: een gevoel of herinnering. Foto s die eigen zijn en kenmerkend voor jou als

Écht goede foto s zijn foto s die je raken. Die iets bij je oproepen: een gevoel of herinnering. Foto s die eigen zijn en kenmerkend voor jou als Écht goede foto s zijn foto s die je raken. Die iets bij je oproepen: een gevoel of herinnering. Foto s die eigen zijn en kenmerkend voor jou als fotograaf. Hoe maak je zulke foto s? Stap 1 is leren kijken.

Nadere informatie

Bijlage verwerking meestervervalsers

Bijlage verwerking meestervervalsers Bijlage verwerking meestervervalsers Cultuurtraject 2 e leerjaar VO beeldende kunst Schooljaar 2014-2015 skvr.nl/onderwijs inhoud 1. Tips & Trucs Ter verwerking Van het project 3 1.1 Schilderen op muziek

Nadere informatie

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten Doortje Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten isbn: 978-90-484-0769-9 nur: 344 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgenomen

Nadere informatie

Kenmerkende verschillen tussen stromingen picturalisme (1860-1870) en naturalisme (1870-1885)

Kenmerkende verschillen tussen stromingen picturalisme (1860-1870) en naturalisme (1870-1885) Kenmerkende verschillen tussen stromingen picturalisme (1860-1870) en naturalisme (1870-1885) Bovenstaande portretten van Julia Margareth Cameron en Mathew Brady tonen de verschillen in manier van werken.

Nadere informatie

Programma s, onderwerpsstanden en andere instellingen voor de D600

Programma s, onderwerpsstanden en andere instellingen voor de D600 Programma s, onderwerpsstanden en andere instellingen voor de D600 2 programma s, onderwerps standen en andere instellingen voor de d600 o 70 mm, 30 s, f 9 De instellingen die in dit hoofdstuk besproken

Nadere informatie

Rivington Street, New York. Straatfotografie. door Sabina Theijs

Rivington Street, New York. Straatfotografie. door Sabina Theijs Rivington Street, New York Straatfotografie door Sabina Theijs 1. introductie eigen werk 2. wat is straatfotografie? 3. veelvoorkomende problemen 4. tips & tricks 5. rechten en plichten Autotuning in

Nadere informatie

Nederlandse Architectuur Fotografie

Nederlandse Architectuur Fotografie Nederlandse Architectuur Fotografie Een Kort Overzicht Fotografen Pieter Oosterhuis (1816 1885) Schilder, Pieter Oosterhuis vestigde zich in 1851 als daguerreotypie-portretfotograaf in Amsterdam. Enige

Nadere informatie

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW MASSACULTUUR. H5 CKV-profiel Cobra en Karel Appel Moderne Amerikanen in musea

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW MASSACULTUUR. H5 CKV-profiel Cobra en Karel Appel Moderne Amerikanen in musea ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW MASSACULTUUR H5 CKV-profiel Cobra en Karel Appel Moderne Amerikanen in musea Tijdsbeeld tweede helft 20ste eeuw Vrijheid na WOII-Europa ligt in puin.. Koude oorlog: angst

Nadere informatie

gustave caillebotte Kijkwijzer voortgezet onderwijs

gustave caillebotte Kijkwijzer voortgezet onderwijs gustave caillebotte Kijkwijzer voortgezet onderwijs niveau Nu t/m 20 mei 2013 hoe het werkt Hoe ga je te werk Let op! De kijkwijzer begint in zaal 13. De vragen van deze kijkwijzer zijn gegroepeerd per

Nadere informatie

Jacob van Ruisdael: Landschap met korenveld (1660-1665)

Jacob van Ruisdael: Landschap met korenveld (1660-1665) Jacob van Ruisdael: Landschap met korenveld (1660-1665) Een klassiek landschap Dit is wat we ons voorstellen bij het woord landschapsschilderkunst. We hebben alle elementen van een landschap: een blikvanger

Nadere informatie

ONLINE LESSUGGESTIE PHILIPPE VAN SNICK

ONLINE LESSUGGESTIE PHILIPPE VAN SNICK ONLINE LESSUGGESTIE PHILIPPE VAN SNICK Informatie over de kunstenaar De Belgische kunstenaar Philippe Van Snick (geb. 1946) onderzoekt met minimale middelen de ruimtelijke mogelijkheden van schilderkunst.

Nadere informatie

Een Helder Verhaal? Kunst verschaft de kunstenaar de mogelijkheid om zich te uiten. Door creatieve middelen te gebruiken, vertellen zij hun verhaal.

Een Helder Verhaal? Kunst verschaft de kunstenaar de mogelijkheid om zich te uiten. Door creatieve middelen te gebruiken, vertellen zij hun verhaal. CKV. Opdracht lessenserie Een Helder Verhaal? Kunst verschaft de kunstenaar de mogelijkheid om zich te uiten. Door creatieve middelen te gebruiken, vertellen zij hun verhaal. Maar waarom zo moeilijk? En

Nadere informatie

Haarlem na sluitertijd Opening, Noord- Hollands Archief, 14 juni 2014

Haarlem na sluitertijd Opening, Noord- Hollands Archief, 14 juni 2014 Haarlem na sluitertijd Opening, Noord- Hollands Archief, 14 juni 2014 Johannes Theodorus Munnich, Gezicht naar op Haarlem richting het noordoosten, vanaf de Bavo, 1858 Het doet me heel veel plezier om

Nadere informatie

gustave caillebotte Kijkwijzer voortgezet onderwijs

gustave caillebotte Kijkwijzer voortgezet onderwijs gustave caillebotte Kijkwijzer voortgezet onderwijs niveau Nu t/m 20 mei 2013 hoe het werkt Hoe ga je te werk Let op! De kijkwijzer begint in zaal 13. De vragen van deze kijkwijzer zijn gegroepeerd per

Nadere informatie

Plat- Vorm, Hoofdstuk 5, Toetsvragen

Plat- Vorm, Hoofdstuk 5, Toetsvragen 1 Jan Hinkel, Basketballer 1. Bekijk de afbeelding Basketballer van Jan Hinkel. Van de foto gaat een vervreemde werking uit. Waardoor wordt die vervreemdende sfeer opgeroepen? Noem één reden. 2. Bekijk

Nadere informatie

beeldende vakken CSE GL en TL

beeldende vakken CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2009 tijdvak 2 dinsdag 23 juni 9.00-11.00 uur beeldende vakken CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 32 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 65 punten

Nadere informatie

werkboek tekenaar & dichter dubbeltalent 8.05-9.09 2012 Cobra Museum voor Moderne Kunst

werkboek tekenaar & dichter dubbeltalent 8.05-9.09 2012 Cobra Museum voor Moderne Kunst tekenaar & dichter werkboek dubbeltalent 8.05-9.09 2012 Cobra Museum voor Moderne Kunst Tekenen en dichten; dat doe je allebei met je hand. Het maakt niet uit hoe je het doet, je kunt zelf kiezen: je doet

Nadere informatie

7. IMPRESSIONISME & EXPRESSIONISME. KLU www.klu.nl Inleiding Kunstgeschiedenis Hanneke Lenders

7. IMPRESSIONISME & EXPRESSIONISME. KLU www.klu.nl Inleiding Kunstgeschiedenis Hanneke Lenders 7. IMPRESSIONISME & EXPRESSIONISME KLU www.klu.nl Inleiding Kunstgeschiedenis Hanneke Lenders Inhoud 1. Impressionisme (1863 1900) 2. Post-Impressionisme (1886 ) Van Gogh Expressionisme Gauguin Expressionisme

Nadere informatie

Het verhaal van Europa

Het verhaal van Europa Het verhaal van Europa 2010 Uitgeverij Manteau / Standaard Uitgeverij en Rob Heirbaut & Hendrik Vos Standaard Uitgeverij nv, Mechelsesteenweg 203, B-2018 Antwerpen www.manteau.be info@manteau.be Deze reeks

Nadere informatie

KIJKWIJZER. Lucian Freud. NIVEAU ** 16 februari 2008 t/m 8 juni 2008 INLEIDING. Over deze tentoonstelling

KIJKWIJZER. Lucian Freud. NIVEAU ** 16 februari 2008 t/m 8 juni 2008 INLEIDING. Over deze tentoonstelling INLEIDING Over deze tentoonstelling KIJKWIJZER Lucian Freud in zijn atelier met Nachtportret Lucian Freud NIVEAU ** 16 februari 2008 t/m 8 juni 2008 Vandaag ga je kijken naar werk van een van de belangrijkste

Nadere informatie

Basisbegrippen in de fotografie

Basisbegrippen in de fotografie Basisbegrippen in de fotografie Met betrekking tot belichting Aanleiding: De aanleiding voor het houden van deze presentatie zijn de verzoeken die gedaan zijn tijdens de introductie op de eerste clubdag

Nadere informatie

PASPOORTEN BOVENBOUWERS.NL

PASPOORTEN BOVENBOUWERS.NL PASPOORTEN M.C. Escher 17 juni 1898 27 maart 1972 Leeuwarden Tekeningen die niet klopten. Maurits Cornelius Escher werd geboren in in 1898 in een Friese familie. Hij was de jongste thuis en zijn familie

Nadere informatie

OPDRACHTKAART. Thema: AV-technieken. Fotografie 3. Fotografische vormgeving AV-01-03-01. Voorkennis: Je hebt de opdracht De fotocamera afgerond.

OPDRACHTKAART. Thema: AV-technieken. Fotografie 3. Fotografische vormgeving AV-01-03-01. Voorkennis: Je hebt de opdracht De fotocamera afgerond. OPDRACHTKAART AV-01-03-01 Fotografische vormgeving Voorkennis: Je hebt de opdracht De fotocamera afgerond. Intro: Er is een groot verschil tussen de manier waarop wij voorwerpen en mensen zien, en wat

Nadere informatie

Ontdek De Basis Van De Betere Foto. Door Peter van Veen

Ontdek De Basis Van De Betere Foto. Door Peter van Veen Ontdek De Basis Van De Betere Foto Door Peter van Veen Hoi en welkom. Mijn naam is Peter van Veen, van Moor Fotografie! Allereerst wil ik je bedanken voor de aanschaf van dit rapport. Door middel van dit

Nadere informatie

beeldende vakken CSE GL en TL

beeldende vakken CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2008 tijdvak 2 dinsdag 17 juni 9.00-11.00 uur beeldende vakken CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 34 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 64 punten

Nadere informatie

Steden vroeger en nu Vragen bij het boek

Steden vroeger en nu Vragen bij het boek Steden vroeger en nu Vragen bij het boek Marlite Halbertsma Patricia van Ulzen 8 Deze vragen horen bij de tweede, herziene uitgave van Steden vroeger en nu van Marlite Halbertsma en Patricia van Ulzen.

Nadere informatie

2 Eeuw van het Verstand

2 Eeuw van het Verstand 2 Eeuw van het Verstand Caravaggio, 1600 Veranderingen Het vorige werkboek eindigde met de barok in Zuid-Europa en de Gouden Eeuw in Nederland. Zowel in de 16e als de 17e eeuw leefden een aantal van de

Nadere informatie

Bij dit examen hoort een bijlage. Achter het correctievoorschrift zijn twee aanvullingen op het correctievoorschrift opgenomen.

Bij dit examen hoort een bijlage. Achter het correctievoorschrift zijn twee aanvullingen op het correctievoorschrift opgenomen. Examen VMBO-GL en TL 2015 tijdvak 1 woensdag 13 mei 9.00-11.00 uur beeldende vakken CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Achter het correctievoorschrift zijn twee aanvullingen op het correctievoorschrift

Nadere informatie

voorspellen (laatste keer in week 12: de zonsverduistering)

voorspellen (laatste keer in week 12: de zonsverduistering) Handleiding niveau B De Nieuwsbegripbieb Achteraan deze handleiding vindt u een lijstje met titels van informatieve en fictieboeken, die aansluiten bij het onderwerp van de Nieuwsbegriples. Op de website

Nadere informatie

John Geven Studio s. Fotografiecursussen en workshops

John Geven Studio s. Fotografiecursussen en workshops John Geven Studio s Fotografiecursussen en workshops John Geven Studio s geeft in samenwerking met professionele fotografen en beeldbewerkers cursussen, modules en workshops voor beginnende en gevorderde

Nadere informatie

What s up Zuiderzeeland? nederlands / fotografie

What s up Zuiderzeeland? nederlands / fotografie What s up Zuiderzeeland? nederlands / fotografie Introductie, 2VMBO - 2hv Naam: Klas: Bij het maken van foto s heeft de fotograaf de mogelijkheid om een onderwerp positief of negatief te belichten. De

Nadere informatie

Tussen kantoren, woningen, winkels en culturele centra staat, boven op een gigantische parkeergarage, een felrood gebouw: de megabioscoop UTOPOLIS.

Tussen kantoren, woningen, winkels en culturele centra staat, boven op een gigantische parkeergarage, een felrood gebouw: de megabioscoop UTOPOLIS. rojecties 11 nummer december 2004 UTOPOLIS, megabioscoop in Almere Tussen kantoren, woningen, winkels en culturele centra staat, boven op een gigantische parkeergarage, een felrood gebouw: de megabioscoop

Nadere informatie

Eindexamen tehatex havo 2005-II

Eindexamen tehatex havo 2005-II Kathedralenbouwers Vragen bij afbeelding 1 en 2. Op afbeelding 1 zie je een Vlaamse miniatuur uit 1447. Het boek waarin deze miniatuur zich bevindt, beschrijft het leven van een vorst die verschillende

Nadere informatie

DE FAMILIE VAN LOON 130 _

DE FAMILIE VAN LOON 130 _ DE FAMILIE VAN LOON Mooi idee: je familie en huis jarenlang laten portretteren door schilders en fotografen. De roemrijke familie Van Loon uit Amsterdam deed dat. De indrukwekkende stapel familieportretten

Nadere informatie

WAT DOE IK MIS? BETERE FOTO S MAKEN

WAT DOE IK MIS? BETERE FOTO S MAKEN BETERE FOTO S MAKEN WAT DOE IK MIS? Nog niet zo lang geleden was het belangrijkste antwoord: je houdt je vinger voor de lens. Dat heb ik intussen afgeleerd, maar echt goed kan je mijn foto s nog altijd

Nadere informatie

FOTOGRAFIE & FOTOKUNST:

FOTOGRAFIE & FOTOKUNST: FOTOGRAFIE & FOTOKUNST: In onze dagelijkse omgeving worden we met enorme hoeveelheden foto s geconfronteerd. Denk maar eens aan de foto s in tijdschriften en kranten en niet te vergeten de foto s van onze

Nadere informatie

Elk seizoen een nieuw interieur

Elk seizoen een nieuw interieur 52 Stijlvol Wonen B i n n e n k i j k e n Elk seizoen een nieuw interieur De kans dat Anke en Geert ooit uitgekeken raken op hun interieur, is wel heel erg klein. De inrichting wordt namelijk regelmatig

Nadere informatie

Emotie en gevoel in fotografie

Emotie en gevoel in fotografie JE BENT NU BIJ ART & CULTURE Emotie en gevoel in fotografie Fotografe Jenny Boot, geboren in Sneek (1969) begon in 2005 met fotograferen. Ze fotografeert mensen, want mensen boeien haar, ze wil graag emotie

Nadere informatie

Machiel Botman Rainchild

Machiel Botman Rainchild door Rob Groot Dat fotografie en kunst dicht bij elkaar liggen, bewijst topfotograaf Machiel Botman met zijn expositie Rainchild in het FOAM Fotografiemuseum Amsterdam. Met zijn abstracte composities en

Nadere informatie

Over schilderijen van Debbie, een paar gedichten en muziek

Over schilderijen van Debbie, een paar gedichten en muziek 1 Over schilderijen van Debbie, een paar gedichten en muziek Wie Debbies schilderijen en tekeningen van de afgelopen jaren bekijkt, zal zich misschien verwonderen over de ogenschijnlijke stijlbreuk die

Nadere informatie

beeldende vakken CSE GL en TL

beeldende vakken CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2010 tijdvak 1 woensdag 19 mei 9.00-11.00 uur beeldende vakken CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 39 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 70 punten

Nadere informatie

Samenvatting Kunst ABC

Samenvatting Kunst ABC Samenvatting Kunst ABC Week 1: Kunst algemeen + film, beeldhouwen en fotografie Info: Wat is kunst? Kunst kan verschillende soorten dans, muziek, schilderijen, toneel en beelden zijn. Beeldhouwkunst of

Nadere informatie

Kijkwijzer. Beeldbeschrijving. havo vwo. Fotografie

Kijkwijzer. Beeldbeschrijving. havo vwo. Fotografie Kijkwijzer Beeldbeschrijving Fotografie havo vwo Inhoud I. De bedoeling van deze kijkwijzer 1 II. Basisopdrachten 2 III. Opdrachten beeldbeschrijving # 3 A. Het beeld 3 -Licht -Kleur -Beweging -Standpunt

Nadere informatie

Gauguin, Bonnard, Denis. Dit werkboekje is van:

Gauguin, Bonnard, Denis. Dit werkboekje is van: Gauguin, Bonnard, Denis Dit werkboekje is van: Hallo! Je gaat binnenkort op bezoek in het museum Hermitage Amsterdam. Het woord Hermitage spreek je uit als hermitaasje. Een museum is een gebouw waarin

Nadere informatie

WIL VAN DER LAAN AMSTERDAM 29.10.2003-07.12.2003. Detail: Mali X, olieverf/doek, 100x140 cm

WIL VAN DER LAAN AMSTERDAM 29.10.2003-07.12.2003. Detail: Mali X, olieverf/doek, 100x140 cm WIL VAN DER LAAN 29.10.2003-07.12.2003 AMSTERDAM Detail: Mali X, olieverf/doek, 100x140 cm WIL VAN DER LAAN 29.10.2003-07.12.2003 AMSTERDAM 1950 Zijn leven lang is Wil van der Laan al gefascineerd door

Nadere informatie

Antwoordmodel Tijdbalk

Antwoordmodel Tijdbalk Antwoordblad lespakket Vincent van Gogh. De worsteling van een kunstenaar Het stripalbum over het leven van Vincent van Gogh kan op verschillende manieren in de les worden gebruikt. Het beeldverhaal leent

Nadere informatie

Landschapsfotografie in zwart-wit

Landschapsfotografie in zwart-wit Landschapsfotografie in zwart-wit Een foto simpelweg omzetten naar zwart-wit kan iedereen, maar wie echt indrukwekkende resultaten wil boeken, moet leren kijken en denken in zwart-wit. In dit artikel zoeken

Nadere informatie

do van ranst Eline wordt een ster

do van ranst Eline wordt een ster do van ranst Eline wordt een ster 2010 Uitgeverij Manteau / Standaard Uitgeverij en Do Van Ranst Standaard Uitgeverij nv, Mechelsesteenweg 203, B-2018 Antwerpen www.manteau.be - info@manteau.be Deze reeks

Nadere informatie