Vergezichten dichterbij brengen. Negen Zeeuwse ondernemers delen hun ervaringen met Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen, dicht bij en ver weg

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Vergezichten dichterbij brengen. Negen Zeeuwse ondernemers delen hun ervaringen met Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen, dicht bij en ver weg"

Transcriptie

1 Vergezichten dichterbij brengen Negen Zeeuwse ondernemers delen hun ervaringen met Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen, dicht bij en ver weg

2 Inleiding Vergezichten dichterbij brengen. Een titel die getuigt van ambitie en idealisme. Een verwijzing naar de streefbeelden van ondernemers die hun visie uitdragen en hun kennis inzetten. Soms dicht bij huis, soms ver weg. Deze bundel belicht Zeeuwse ondernemers die ervaring opdoen met maatschappelijk verantwoord ondernemen in een internationale context. COS Zeeland, de provinciale organisatie voor internationale samenwerking en duurzame ontwikkeling, heeft dit jaar extra ingezet op deze invalshoek van MVO. Ons uitgangspunt: in een mondiale context brengt maatschappelijk verantwoord ondernemen nieuwe, soms moeilijke maar steeds uitdagende vragen en praktijken met zich mee. Bedrijven die daarmee te maken hebben, verkennen nieuwe wegen en verzamelen waardevolle ervaringen. Dit jaar hebben wij drie klankbordbijeenkomsten georganiseerd waar bedrijven met elkaar en met deskundigen van gedachten konden wisselen. We nodigden sprekers uit van MVO Nederland en van de EVD (agentschap van het ministerie van Economische Zaken) om aspecten van MVO-Internationaal te belichten. In deze bundel vindt u een beknopte weergave van hun inzichten. In deze bundel komen de Zeeuwse bedrijven zelf aan het woord. Wat betekent MVO voor je bedrijf als je onderdeel bent van een multinational en richtlijnen en campagnes krijgt voorgeschreven vanuit een moederbedrijf ver weg? Hierover is te lezen in de bijdragen over Dow Benelux, Yara International en Vermeer International. Hoe ga je om met lokale partners als je voor producten of diensten afhankelijk bent van een keten van producenten, distributeurs of leveranciers? Deze onderwerpen komen terug in de artikelen over Devotra, Marohi en Biox. Het verhaal van Biox is extra interessant vanwege de actuele discussie over palmolie. Een moeilijke discussie die we nauwlettend blijven volgen. In de visie van Rothuizen van Doorn t Hooft Architecten en Stedenbouwkundigen is MVO een kwestie van je unieke maatschappelijke rol bepalen en vervullen. Tenslotte komen in deze reeks twee bedrijven aan bod met een coöperatieve basis. Bij hen is maatschappelijke betrokkenheid van oudsher in de bedrijfsvoering opgenomen. Hoe vertalen zij hun coöperatieve principes naar modern maatschappelijk ondernemen? Hierover leest u in de artikelen over de ZLM en de Rabobank West-Zeeuws-Vlaanderen.

3 Met deze negen bedrijfsportretten pretenderen wij zeker geen compleet beeld te geven van het Zeeuwse internationale bedrijfsleven actief in MVO. Het zijn negen verslagen, goede voorbeelden van wat bedrijven doen met MVO én wat MVO doet met hen. De voorbeelden zijn bedoeld als inspiratiebron, om over door te praten en door te denken. De stellingen in de gekleurde blokjes onder aan de artikelen geven daar aanzetten voor. Wat is in deze verhalen toepasbaar in mijn bedrijf en waar liggen kansen? Met deze praktijkverhalen is, wat ons betreft, het laatste woord over MVO Internationaal niet gezegd. Sterker nog, in 2008 wil COS Zeeland opnieuw aandacht besteden aan de vragen, dilemma s, oplossingen en ervaringsgegevens die Zeeuwse bedrijven in den vreemde ondervinden. Wij vertrouwen erop dat de mondiale dimensie van MVO met deze bundel beter op de Zeeuwse kaart staat en de aandacht krijgt en houdt die het onderwerp verdient. Dank aan alle gesprekspartners die aan deze bundel meewerkten en aan de subsidiegevers, NCDO en de provincie Zeeland, die deze uitgave mogelijk maakten. Marjolein Meier Directeur COS Zeeland Inhoudsopgave Inleiding 2 MVO in internationaal perspectief 4 Devotra (Tholen) 6 Marohi (Wemeldinge) 9 Biox Group (Vlissingen-Oost) 12 Yara International (Sluiskil) 15 Dow Benelux (Terneuzen) 18 Vermeer International ( s Heer Arendskerke) 21 ZLM (Goes) 24 Rabobank West-Zeeuws-Vlaanderen (Sluis) 27 Rothuizen van Doorn t Hooft Architecten Stedenbouwkundigen (Goes) 30 Presentatie EVD 33 VN Millenniumdoelen

4 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen in internationaal perspectief De OESO-richtlijnen OESO (in het Engels: OECD) staat voor Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling. Er zijn 30 landen bij de OESO aangesloten maar ook niet OESO-landen kunnen de richtlijnen van deze organisatie onderschrijven. In 2000 zijn de aangepaste OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen aanvaard door de OESO-ministerraad. Dit is de bekendste en meest onderschreven gedragscode voor het internationale bedrijfsleven. Het zijn aanbevelingen van regeringen aan ondernemingen. Ondernemingen kunnen zelf beslissen of zij deze richtlijnen aanhouden als uitgangspunt voor hun bedrijfsvoering. In Nederland is een informatiepunt over de OESO-richtlijnen. Nadere informatie op Inhoud van de OESO-richtlijnen Algemeen: Bijdragen aan de economische, sociale en ecologische vooruitgang om een duurzame ontwikkeling te bevorderen, mensenrechten respecteren en de opbouw van de lokale samenleving bevorderen. Informatieverstrekking: Regelmatig betrouwbare en relevante bedrijfsinformatie openbaar maken. Arbeid: Recht van werknemers respecteren om zich te laten vertegenwoordigen, niet discrimineren en bijdragen aan afschaffing van kinderarbeid en elke vorm van dwangarbeid. Milieu: Geschikt milieubeheersysteem implementeren en werknemers trainen op het gebied van milieu, gezondheid en veiligheid. Bestrijding corruptie: Smeergeld en onrechtmatig voordeel vermijden. Consumentenbelangen: Goederen en diensten leveren volgens voorgeschreven normen op het gebied van gezondheid en veiligheid van consumenten. Wetenschap en technologie: Waar mogelijk overdracht en verspreiding van kennis en technologie mogelijk maken. Mededinging: Geen concurrentiebeperkende afspraken maken of uitvoeren. Belasting: Tijdig verschuldigde belasting betalen aan gastland. Aanvullende richtlijnen Mensenrechten: The Universal Declaration of Human Rights, Milieu: Coalition Environmentally Responsible Economies, Arbeidsrechten: International Labour Organisation, Corruptie: The OECD Convention on Combating Bribery of Foreign Public Officials in International Business Transactions,

5 Bedrijven kunnen zich aansluiten bij organisaties die zich sterk maken voor ketenbeheer en certificering, zoals: Business Social Compliance Initiative (BSCI), brancheonafhankelijke monitoring- en auditingorganisatie op het gebied van ketenverantwoordelijkheid, Forest Stewardship Council (FSC), keurmerk bosbeheer, Utz Certified, certificeringsorganisatie voor koffie, Max Havelaar, keurmerk voor fair trade producten, Fair Wear Foundation, gedragscode kledingbranche, MADE-BY, keurmerk voor duurzame kleding, MPS, internationale certificeringsorganisatie sierteelt, Marine Stewardship Council (MSC), internationale certificeringsorganisatie voor visserij, Duurzaam ondernemen in internationaal verband: plan van aanpak * 1. Inventariseer de stand van zaken binnen uw bedrijf en mogelijke partners aan de hand van de OESO-richtlijnen. 2. Formuleer op basis van de inventarisatie een visie, missie en gedragscode. 3. Treed in dialoog met relevante lokale en internationale stakeholders binnen en buiten het bedrijf. Stel zonodig visie, missie en gedragscode bij. 4. Ontwikkel een korte- en een langetermijnstrategie gericht op maatschappelijk verantwoord ondernemen in internationaal verband en stel een actieplan op. Maak gebruik van themaspecifieke, internationale richtlijnen. 5. Integreer de gekozen aanpak zoveel mogelijk in bestaande bedrijfsprocessen en -procedures. Zet een monitoring- en rapportagesysteem op en maak gebruik van indicatoren om de voortgang te meten. Houd rekening met bijzondere omstandigheden op bepaalde locaties. 6. Laat de voortgang zien in kwaliteits- en managementsystemen. Ken verantwoordelijkheden en taken toe aan afdelingen en personen en neem dit op in het beloningssysteem. Maak de aanpak tot een continu verbeterproces. 7. Communiceer intern en extern over de aanpak en behaalde resultaten. Laat zien dat deze strategie gedragen wordt door het management. * Ontleend aan: Duurzaam ondernemen uit en thuis. Internationaal duurzaam ondernemen: praktijkervaringen. Jacqueline Cramer; Van Gorcum Assen 2005

6 Devotra levert materialen voor het beroepsonderwijs in verre oorden Lokale partners, onuitgepakte kisten en omkopingspraktijken Als iedereen zich aan zijn afspraken houdt, verzekert Ronald Simon, zou extra aandacht voor maatschappelijk verantwoord ondernemen niet nodig zijn. Sinds 1994 is zijn bedrijf Devotra (Development of Vocational Training), gevestigd in Tholen, actief in ontwikkelingslanden met nadruk op Afrika, Oost-Europa en het Midden-Oosten. Ons werk is geen liefdadigheid, benadrukt hij. Van dit bedrijf leven twaalf medewerkers en het gaat ons om continuïteit. Controle op alle schakels van de keten Een duidelijke visie op ondernemen heeft directeur Simon wel. Wij werken in ingewikkelde trajecten waarbij veel partners betrokken zijn. We zien dat het succes het grootst is als de controle over alle schakels van die keten in één hand ligt. Liefst natuurlijk in de onze. Wij specialiseren ons steeds meer op turn key projecten. Niet alleen de hardware leveren maar ook zorgen voor alle randvoorwaarden waaronder die hardware kan functioneren. Als leverancier van materialen voor inrichting van praktijklokalen en scholen voor beroepsonderwijs, moet Simon tot zijn spijt constateren dat heel wat Ronald Simon is directeur van Devotra kisten met duur materieel ongebruikt in ontwikkelingslanden blijven staan. Soms in een schoolgebouw, soms is dat er niet eens, constateert hij. Regelmatig ontbreken toegangswegen of is er geen stroomvoorziening, ook komt het voor dat er geen docenten zijn die met de materialen kunnen werken. Zodoende is er nogal eens sprake van kapitaalvernietiging.

7 Praktijkmaterialen op krediet Devotra werkt in opdracht van de Wereldbank, de Verenigde Naties of de ontwikkelingsbanken van Azië of Afrika. Steeds vaker is een lokale regering direct opdrachtgever; op dit moment werkt Devotra aan een groot project in opdracht van de Libische regering. Met kredieten van bovengenoemde banken krijgen ontwikkelingslanden gelegenheid hun beroepsonderwijs op een hoger plan te brengen. Devotra levert de gereedschappen en de inrichting van de praktijklokalen, installeert alle materialen ter plekke en kan zorgen voor training en aftersales. Daarnaast levert Devotra mobiele reparatiewerkplaatsen aan de VN-vredesmissies. Tot Simon s verbazing maken veel landen geen gebruik van blauwdrukken of internationale praktijkervaring in beroepsonderwijs, maar komen ze steeds weer met nieuwe verlanglijstjes met materialen en specificaties. Inrichting van praktijklokaal voor technisch beroepsonderwijs Dan wordt onnodig veel geld uitgegeven en betwijfelen wij of de materialen wel toegepast gaan worden, verklaart Ronald Simon. Daarom willen we zoveel mogelijk invloed uitoefenen in het voor- en natraject. Samen met Edburgh consultants, ROC Zeeland en het CINOP richtte Devotra onlangs het DCVI (Dutch Consortium for Vocational Education & Training Improvement) op om in gezamenlijkheid een totaalpakket te kunnen bieden. (zie Ervaring in het veld Al 20 jaar gaat Simon een paar keer per jaar naar de landen waar zijn bedrijf actief is zoals Kenia, Ethiopië, Roemenië en Libië. In het veld leer je het meest, is zijn stelling. Dan zie je dat een regeringsfunctionaris daar verschillende belangen heeft. Hij moet een Wereldbankproject uitvoeren maar ook een familie onderhouden. En als hij na een paar jaar zijn regeringsverantwoordelijkheid weer kwijtraakt, is het wel handig dat hij een financiële buffer heeft op-

8 gebouwd. Corruptie, met andere woorden, is een dagelijkse realiteit bij de bedrijfsactiviteiten van Devotra. Kleine bedragen om een lading uit de haven te krijgen, VN mobiele reparatiewerkplaats grote bedragen om een officiële goedkeuring op de uitvoering van een project binnen te halen. Wij werken met lokale agenten, legt Ronald Simon uit, Aan hen betalen we commissies. Dat die commissies door de agent voor een deel worden gebruikt voor omkoping is helaas onvermijdelijk. Twee economieën Devotra werkt aan regeringsprojecten, daarnaast bestaan in veel landen onderwijs- en gezondheidszorgprojecten van NGO s (niet-gouvernementele organisaties, bijv. Oxfam Novib). Dit zijn eigenlijk twee naast elkaar bestaande economieën, vindt Simon. De NGO s werken langere tijd in een kleine gemeenschap en zijn daar nauw bij betrokken. Hun activiteiten zijn kleiner maar staan dichter bij de mensen. Wij adviseren regeringsfunctionarissen om hun licht op te steken bij de NGO s en van hun werkwijze te leren maar deze zijn daar vaak huiverig voor. Devotra denkt na over de houding die het bedrijf wil innemen tegenover corruptie. Zo volgden de medewerkers een workshop over dit onderwerp. We moeten steeds opnieuw onze grenzen bepalen, besluit directeur Simon. Wij marchanderen niet over de kwaliteit van onze materialen of over onze service, ook al moeten we daar soms geld op toeleggen. Maar voor daadwerkelijke corruptiebestrijding zijn meer partijen nodig. Die praktijken kunnen we met een klein bedrijf als het onze niet keren! Zaken doen met ontwikkelingslanden betekent kwaliteit leveren en niet betuttelend optreden tegen de plaatselijke overheid Om corruptie aan te pakken, moeten bedrijven onderling afspraken maken en zich daaraan houden. Lokale overheden moeten beter voor hun medewerkers zorgen

9 Marohi begeleidt landbouwprojecten op weg naar duurzaamheid Met doorlichten van de hele keten is veel te winnen Eigenlijk komt het door De Muur dat Hans van Klink zich van financieel controller ontwikkelde tot allround consultant. Toen die viel in 1989, wilde zijn toenmalige werkgever, Van der Have Zaden, de nieuwe markt in Midden- en Oost- Europa gaan bedienen. Hans speelde een centrale rol bij de marktverkenning, financiering en subsidieaanvragen om de nieuwe bedrijfstak op te zetten. Zo kreeg hij de smaak te pakken van wat nu zijn dagelijkse werk is: projecten ontwikkelen in onbekende landen, zorgen voor financiering, bedrijfsadvisering, opstellen van businessplannen en zoeken naar samenwerkingspartners. Sinds 2002 doet hij dit als zelfstandig ondernemer vanuit zijn adviesbureau Marohi. Projecten in de agrifood zijn z n specialiteit, en hij opereert bij voorkeur in Centraal en Oost-Europa. Daarnaast is hij betrokken bij projecten in Afrika, Azië en Latijns-Amerika. Duurzaamheid als kwaliteitsstandaard Dáár kun je nog echte verbeteringen doorvoeren, legt Hans van Klink uit. In alle schakels van de keten is veel te winnen. Dat begint al bij de keuze Hans van Klink is zelfstandig consultant voor zaden en teeltmethoden en gaat door in het (selectief) gebruik van bestrijdingsmiddelen, de verbetering van bedrijfsprocessen en afzetkanalen en de kennis van de lokale en internationale markt. Van Klink hanteert bij zijn projecten duurzaamheid als uitgangspunt. Als wij bedrijfsactiviteiten opzetten of aanpassen, zijn duurzame criteria ons ijkpunt, 9

10 verklaart hij. We werken aan het bewustzijn dat een bedrijf met aandacht voor mens, milieu en maatschappij de meeste toekomst heeft. Met die kwaliteitsstandaard ligt bovendien de westerse markt open voor bedrijven in ontwikkelingslanden. Bezichtiging van het land van de beste sojateler van Ghana Haalbaarheid Van Klink beschrijft een aantal projecten die hij momenteel onder handen heeft. Zo onderdersteunt hij een Keniase coöperatie die suikerbieten wil gaan telen in eigen land. Marohi zorgt voor informatie over bietenrassen die geschikt zijn voor de tropen, voor projectmanagement en voor financieringsaanvragen bij Agriterra, ASN Bank en Triodos Bank. Nog een voorbeeld: een geëmigreerde Nederlandse boer wil in Nicaragua lokale boeren steunen met hun bananenteelt. Hij heeft Van Klinks hulp ingeroepen om de markt te verkennen en teeltmethoden te verbeteren. In Roemenië wordt een haalbaarheidsstudie gedaan naar de oprichting van een biopark aldaar. Ik kan elk bedrijf dat ruimte en nieuwe kansen zoekt, adviseren om zich te oriënteren op Centraal en Oost-Europa, meldt Hans van Klink. In deze landen is heel veel mogelijk als je goede, plaatselijke partners hebt. Door de erfenis van de planeconomie is begeleiding nodig bij organisatie, financieel beheer en ondernemerschap maar technische kennis is volop voorhanden. Corruptie is er wel maar niet meer dan in andere landen. Zuid-Afrika: boeren maken suikerriet gereed voor transport Begeleiding in de praktijk Wat uitgebreider gaat Van Klink in op zijn ervaringen met een project in Ghana. Hij kwam daar in contact met een Ghanees bedrijf in Kumassi dat sojaolie produceert. Uit een verkennend onderzoek bleek dat het bedrijf, dat nu 10

11 alleen werkt voor de plaatselijke markt, met een aantal bedrijfsaanpassingen de productieketen aanmerkelijk kon verbeteren. De boeren in de omgeving (Noord en Centraal Ghana) kunnen worden begeleid om betere oogsten en daardoor zekerdere inkomsten te krijgen, er kunnen afspraken gemaakt worden tussen de leveranciers en de fabriek, de raffinagemethoden kunnen worden verbeterd zodat de olie aan de Europese kwaliteitsstandaarden voldoet, de arbeidsomstandigheden kunnen worden verbeterd en de toegang tot de Europese markt vereenvoudigd, somt Van Klink op. Allemaal zaken waardoor het bedrijf een betere toekomst krijgt en meer werkgelegenheid gaat bieden. Na voltooiing van het onderzoek met Hans van Klink bij een suikerrietplantage, Brazilië duidelijke aanbevelingen, bleek het ongelooflijk moeilijk om financiering te vinden voor begeleiding van de implementatie van deze aanbevelingen. Om zo n upgrading door te voeren, moet je een tijdje naast de machines staan, legt Hans van Klink uit, Je moet de bedrijfsleider en de manager bewust maken van de consequenties van de nieuwe manier van werken. In Nederland zijn deze vormen van implementatiebegeleiding heel gewoon. Maar financiering voor praktische bedrijfsbegeleiding in Afrika bleek vrijwel niet te vinden. Van Klinks aanvraag viel buiten alle regelingen. Ik geef het nog niet op, verklaart hij strijdlustig in zijn kantoor in Wemeldinge, Ik ben nu bezig met een aanvraag die grote kans van slagen heeft. Zorgelijk vindt hij zijn ervaring wel. We hebben geld over voor onderzoeken in het voortraject en daarna voor investeringen, constateert hij. Maar het maken van een financieringsaanvraag, de zoektocht naar mogelijke investeerders en de praktische begeleiding op de werkvloer, om goed te leren werken met nieuwe materialen en standaarden, zijn niet gedekt. Zo komt duurzame ontwikkeling alsnog onder druk te staan! De beste ontwikkelingshulp: bedrijvigheid stimuleren en bedrijven daar begeleiden naar een concurrerende positie Op het terrein van agrifood ligt een geweldig potentieel aan Zeeuwse kennis en ervaring om toe te passen in ontwikkelingslanden 11

12 Biox Group werkt aan energie uit biomassa, in Nederland én in Azië Duurzaamheid als bestaansvoorwaarde Het palmoliedossier heeft vele kanten, heeft Arjen Brinkmann kunnen constateren. Een jaar geleden kwam hij in dienst bij de Biox Group als sustainability manager (duurzaamheidsmanager), echt een beroep van deze tijd. Biox gaat palmolie inzetten voor elektriciteitsproductie. Zijn opdracht: zorg dat de duurzaamheid in de biomassaketens van Biox gegarandeerd is. Er was al veel stof opgewaaid, zegt de duurzaamheidsmanager, Berichten van Milieudefensie dat voor palmolie oerwouden worden gekapt en protest over de subsidie voor onze biocentrales. Het is lastig om bestaande beeldvorming om te buigen, vervolgt hij. Maar vanaf volgend jaar is er gecertificeerde duurzame palmolie op de markt en is het verschil tussen goede en slechte palmolie eenduidig aan te tonen. Certificering Het kan verkeren. Nog maar een paar jaar geleden werd energie uit biomassa genoemd als de meest veelbelovende oplossing voor het probleem van CO 2 uitstoot en slinkende olievoorraden. Auto s op suiker, energie uit koolzaad, pitten of kiemen; ook voor Derde Wereldlanden zou dit alternatieven bieden Arjen Brinkmann is sustainability manager bij Biox Group voor de dure invoer van olie. Inmiddels is duidelijk dat grootschalige productie van biomassa risico s met zich meebrengt. Als dit niet duurzaam gebeurt, kan het ten koste gaan van voedselproductie. Arjen Brinkmann is er vol ingedoken en kan nu verklaren: Wij gaan op korte termijn al onze producten certificeren. Hiervoor gebruiken we de overheidscriteria van 12

13 de commissie Cramer en de RSPO* criteria als uitgangspunt. Deze sets criteria komen voor 90% overeen. Vanaf begin 2008 worden de plantages waarvan wij onze palmolie betrekken door onafhankelijke derden gecertificeerd. Duurzaamheid als bestaansgrond De geschiedenis van Biox is een bijzondere. De Zeeuwse ondernemer Ard van de Kreeke richtte het bedrijf in 2004 op als uitvloeisel van zijn handelsactiviteiten in organische afvalstromen (met name plantaardige oliën en vetten). Met een vooruitziende blik begon Van de Kreeke met de voorbereidingen voor de bouw van biocentrales: drie in Nederland (Vlissingen, Delfzijl, Rotterdam) plus een aantal centrales in België, Italië en Engeland. Zijn idee was om zich op de gehele keten te richten om zo de aanvoer van duurzaam geproduceerde biomassa te kunnen garanderen. Duurzaamheid is voor ons geen modegril, benadrukt Brinkmann, Het is de bestaansgrond onder ons bedrijf. Als wij niet aantoonbaar duurzame biomassa gebruiken, verlenen de banken geen krediet en de overheid geen subsidie. Onze energie is dus straks voor 100% afkomstig van gecertificeerde palmolie. Om die doelstelling te behalen, koos Biox voor een unieke strategie: een bedrijf in Nederland en één in Azië. Met mijn collega duurzaamheidsmanager in Kuala Lumpur (Maleisië) vorm ik een tandem, legt de Nederlandse manager uit, Zo kent Biox als geen ander de Europese en de Aziatische duurzaamheidsvragen en bijbehorende oplossingen. Hoge opbrengst Arjen Brinkmann beschrijft de palmolieproductie in Azie. De palmolieplantages zijn wel ha groot. Daarnaast verbouwen veel kleine boeren oliepalmen. De bomen kunnen 20 meter hoog worden en dragen zo n 20 jaar vrucht. Elke maand Palmvruchtoogst op plantage worden de vruchten geoogst. Deze worden verwerkt in een oliemolen; uit de vruchten wordt olie geperst, uit de kernen een geconcentreerder extract dat toegepast wordt in cosmetica. Een palmolieplantage heeft dus een zeer hoge productie per hectare. Op dit moment gaat het overgrote deel van de palmolieproductie naar de voedingsindustrie en wordt gebruikt als bakolie of als ingrediënt in margarine, koekjes e.d. (palmolie wordt evenals sojaolie meestal aangeduid met de verzamelterm plantaardige olie ). Met de huidige ontwikkelingen zal wereldwijd maximaal 13

14 10 miljoen ton van de totale jaarproductie van 35 miljoen ton aangewend worden voor biobrandstof. Bedrijfsvoering verduurzamen Nu al voert Biox projecten uit om de bedrijfsvoering op de plantages te verduurzamen. Brinkmann beschrijft: We verbeteren de zuivering van het afvalwater van de oliemolens. Dit wordt naar vergistingsinstallaties geleid die biogas produceren. Uit dat biogas wordt energie opgewekt voor de hele omgeving. De behaalde CO 2 reductie wordt als emissierecht verhandeld. Een ander voorbeeld betreft de contacten met de kleine boeren die rondom de plantages werken. In samenwerking met lokale milieugroepen assisteren wij hen om ook tot certificering over te gaan, legt Brinkmann uit, Dat is gunstig voor hun afzetmogelijkheden. Biox sluit contracten af met plantage-eigenaren. Hierin zijn langjarige leverings- en prijsafspraken opgenomen, naast afspraken over duurzaamheid, lokale samenwerking, bedrijfsvoering en certificering. Wij willen de sector van binnenuit veranderen, vat Brinkmann zijn strategie samen. Voor de plantages is er een duidelijk zakelijk belang om duurzaam te produceren. Bovendien heeft de kennisuitwisseling met Nederland voor hen een grote toegevoegde waarde. Innovatie Vanaf 2009 krijgt Biox gedurende 10 jaar subsidie op elke duurzaam geproduceerde kwh. Als de drie biocentrales draaien (naar verwachting in 2010), levert Biox 15% van de Nederlandse doelstelling voor duurzaam geproduceerde energie. Ondertussen oriënteert het innovatieve bedrijf zich al op andere grondstoffen zoals jatropha en algenolie. Nu zijn die nog in een experimenteel stadium maar zeker interessant voor de toekomst, verwacht de duurzaamheidsmanager. Wij zetten voorlopig in op palmolie, mits duurzaam geproduceerd. Maar deze sector is zeer dynamisch. En het zal wel duidelijk zijn dat ons ondernemerschap is gebaseerd op innovatie! * RSPO (Roundtable on Sustainable Palm Oil) is een samenwerkingsverband van producenten, handelaren, afnemers, NGO s en WNF die samen 8 principes en 36 criteria voor duurzame palmolie vaststellen. Op basis van deze criteria kunnen onafhankelijke accrediteurs vanaf 2008 plantages certificeren. Training en advisering kan bedrijven in ontwikkelingslanden overhalen hun bedrijfsvoering aan te passen Geen duurzaamheid zonder innovatieve bedrijven die risico s durven te nemen 14

15 Yara International heeft eigen gedragscode en stimuleringsprijs Medewerkers in Sluiskil lopen, fietsen en voetballen voor hun dorp in Malawi De gekleurde torens zijn al van verre te zien langs het kanaal van Gent naar Terneuzen. Rondom die torens ligt de grootste productieplant van kunstmeststoffen van Yara International: Yara Sluiskil. Yara is op dit moment goed voor 6% van de kunstmestproductie op de wereldmarkt, de ambitie is om door te groeien naar 10%. Daarom heeft het bedrijf de laatste jaren veel geïnvesteerd in nieuwe technologie. Want Yara, een multinational van Noorse huize, heeft ook stringente doelstellingen als het gaat om duurzaamheid. Groei moet hand in hand gaan met milieu- en sociale doelstellingen. De website besteedt ruim aandacht aan onderwerpen als product stewardship, responsibility to society, recycling CO 2 en good governance. Sinds 2006 brengt Yara Sluiskil een Nederlandstalig duurzaamheidsverslag uit met aandacht voor de uitwerking van die doelstellingen in de Zeeuws-Vlaamse bedrijfsvoering. Gedragscode Yara International heeft een eigen code of conduct (gedragscode) opgesteld. Als kernwaarden worden genoemd: ambitie, vertrouwen, verantwoordelijkheid en samenwerking. Maurice Vereecken is preventiecoördinator Als beursgenoteerd bedrijf staat Yara voor een open communicatie met alle stakeholders en probeert ze belangenverstrengeling te vermijden. De ambitie is om dezelfde kwaliteitsstandaarden aan te houden in alle onderdelen van de keten (van productie tot gebruiker). De gedragscode heeft betrekking op het gedrag van de directie 15

16 én op dat van de medewerkers. Maurice Vereecken is in Sluiskil verantwoordelijk voor de arbozorg. Tevens is hij voorzitter van de ondernemingsraad in Sluiskil en lid van de Europese ondernemingsraad. Zijn ervaring is dat er bij Yara naar de werknemers wordt geluisterd. Wij mogen alles vragen en krijgen in veel gevallen antwoord. In Europees verband is het moeilijker om de werknemersbelangen goed te behartigen omdat we daar niet kunnen terugvallen op wetgeving. Yara profileert zich als een lerende organisatie: het management laat merken dat ieders betrokkenheid belangrijk is bij dit proces van leren en verbeteren. Sponsorbeleid Yara Sluiskil heeft een actief sponsorbeleid. De voorkeur gaat uit naar projecten die te maken hebben met geestelijke en lichamelijke gezondheid. Een deel van de activiteiten is gericht op de eigen medewerkers en hun gezinnen. Ook oud-medewerkers worden voor deze recreatieve en culturele activiteiten uitgenodigd. Daarnaast steunt Yara de stichting Palazzoli, een Zeeuws steunpunt voor mensen met kanker, hun familie en betrokkenen. Activiteiten van Palazzoli zijn gericht op ontmoeting, ontspanning en uitwisseling van ervaringen en emoties. Yara Sluiskil heeft zich voor enkele jaren financieel aan deze stichting verbonden. Ons dorp in Malawi Als je als bedrijf bestaat van gewasbescherming en grondbemesting is het onverteerbaar dat er nog zoveel armoede en honger in de wereld is. Yara is als enige multinational al 25 jaar actief in Afrika. Ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan in 2005 heeft Yara International aansluiting gezocht bij de VN Millenniumdoelen. De aan het bedrijf gelieerde stichting, Yara Foundation, looft jaarlijks een prijs uit ter stimulering van een groene revolutie in Afrika. De prijs gaat naar het beste plan dat bijdraagt aan armoedebestrijding door verbetering van de landbouwmethoden. De winnaar wordt beloond met een geldbedrag van maar liefst dollar, een glassculptuur en Golfplaten dak in Mwandama om het regenwater op te vangen een oorkonde. In 2006 is de prijs voor het eerst uitgereikt. Daarnaast worden twee VN projecten in Kenia en Malawi voor 3 jaar gesponsord, elk met een 16

17 bedrag van dollar per jaar. Voor de medewerkers van Yara Sluiskil is Mwandama ons dorp in Malawi. Dit dorp is Yara is actief met duurzaamheidsprojecten één van de zogenaamde millenniumdorpen van de Verenigde Naties dat zelfvoorzienend moet zijn in Eén van de milleniumdoelstellingen luidt: voldoende schoon water voor drinkwater, sanitair en landbouw binnen een loopafstand van 500 meter. Daarvoor moeten in Mwandama 15 waterputten worden geslagen op een diepte van 40 tot 50 meter. Het geld voor deze putten (4300 dollar per stuk) wordt bij elkaar gebracht door de medewerkers van Yara Sluiskil. Zij fietsen, wandelen en voetballen dat het een aard heeft om de nodige sponsorgelden in te zamelen. Door de samenwerking met Aqua for All worden de ingezamelde gelden verdubbeld en komen de 15 waterputten in korte tijd in beeld. Een bijzondere prestatie die gedragen wordt door een groot deel van de 600 medewerkers in Sluiskil. Wij hebben vliegtickets beschikbaar gesteld voor een aantal medewerkers van ons bedrijf die in Malawi mogen gaan kijken naar de voortgang in ons dorp Mwandama. De voorwaarden om deze tickets te bemachtigen, zijn niet gering. De collega s die naar Afrika gaan, worden voor minimaal twee jaar ambassadeur van het project, zetten zich in bij minimaal twee acties en gaan ook gastlessen geven op de basisscholen in de buurt. Desondanks was de animo enorm en zal het er nog om spannen wie de Afrikareis gaat maken, illustreert Maurice Vereecken het enthousiasme van zijn collega s. Maatschappelijk betrokken ondernemen is een goede manier om de medewerkers van het bedrijf te betrekken bij maatschappelijke thema s. Zo worden ze gevoeliger voor duurzame veranderingen in de eigen bedrijfsvoering Een gedragscode opstellen is alleen haalbaar voor multinationals. Kleinere bedrijven kunnen aansluiten bij de OESO-richtlijnen 17

18 Dow Chemical stelt eigen duurzaamheidsdoelen voor 2015 Campagnes leiden tot grote stappen voowaarts De zorg voor veiligheid, gezondheid en milieu zit ons bedrijf in de genen, vindt Erik van Oosten, general manager Public Affairs van Dow Benelux BV. Als chemisch bedrijf zijn wij ons van oudsher bewust van de implicaties van onze bedrijfsvoering. In deze tijd gaan we nog een stap verder. Onze moedermaatschappij in de Verenigde Staten heeft voor 2015 duurzaamheidsdoelen geformuleerd die ambitieus te noemen zijn. Betrokkenheid van ons bedrijf bij het welzijn en succes van de regio en bij de ecosystemen in de wereld, wordt nog nadrukkelijker benoemd en gemeten. Belangrijke speler in de samenleving Dow Benelux is met zijn 2100 werknemers, 600 contractors en vele toeleveranciers een opvallende verschijning in de regio. Niet zomaar een bedrijf, maar een belangrijke speler in de Zeeuwse samenleving. Die verantwoordelijkheid hebben wij altijd genomen, stelt Erik van Oosten verwijzend naar het Nederlandstalige duurzaamheidsverslag dat het bedrijf jaarlijks uitbrengt. Opleidingsinitiatieven, stageplaatsen, open dagen, een klankbordgroep, sponsoring en donaties, kortom, Dow opereert veelvuldig en intensief in de Zeeuwse netwerken. Het is belangrijk om te weten wat er in gemeenschap leeft, vervolgt Van Oosten. Erik van Oosten bij een beeld uit de Human Element campagne Om die reden hebben we een klankbordgroep en laten we de bewoners van onze regio (Zeeuws-Vlaanderen, Walcheren en deel Zuid-Beveland) zelf aan het woord tijdens open dagen en in ons magazine. Ook hielden we een telefonische enquête onder 1000 inwoners waarin we hun visie vroegen over ons bedrijf en hun leefomgeving. Met die resul- 18

19 taten kunnen wij onze bijdrage leveren aan het succes van onze gemeenschap op weg naar Van Oosten prijst de campagnegerichte aanpak in zijn bedrijf. Met scherpe doelstellingen, speciale teams om de campagne voort te stuwen, tussentijdse metingen en veel communicatie, maken we enorme stappen voorwaarts, is zijn ervaring. Innovatie in waterverbruik Een andere Dow 2015-doelstelling is gericht op slimme uitvindingen of producten waarmee wereldproblemen zijn aan te pakken zoals voldoende gezond voedsel en schoon drinkwater of een goede gezondheidszorg. Een uitdaging voor onder meer de vele honderden Dow-medewerkers die actief zijn in onderzoek en productontwikkeling (in Terneuzen alleen al werken zo n 300 mensen op de R&D-afdeling). Bij Dow Terneuzen is recent een belangrijke innovatie doorgevoerd bij het waterverbruik in het productieproces. Waar eerst water uit de Westerschelde werd ingenomen, wordt nu huishoudelijk afvalwater uit de gemeente Terneuzen gebruikt en tot twee keer toe hergebruikt. Dit project, uitgevoerd in samenwerking met het Waterschap Zeeuws-Vlaanderen en waterbedrijf Evides is een groot succes geworden. Met deze vinding hebben we verschillende prijzen gewonnen, vertelt Erik van Oosten, Wij willen deze techniek nu graag overhevelen naar andere plaatsen. Natuurlijk kijken we daarbij naar andere Dow-vestigingen, maar deze waterbesparing kan ook bij andere industrieën worden bereikt. In samenwerking met partners zoeken we naar een locatie met de geschikte omstandigheden: een grote industrie (die water gebruikt bij de productie) in de buurt van een verstedelijkte omgeving (waar veel afvalwater is) op een plaats waar drinkwater een schaars goed is. Interne campagne Met prachtige foto s en een verwijzing naar het periodiek stelsel (overzicht van alle chemische elementen) lanceerde The Dow Chemical Company vorig jaar in de VS een wereldwijde campagne gericht op bewustwording. In deze campagne wordt een element aan het chemische systeem toegevoegd, namelijk het menselijke. Onder het motto The Human Element legt Dow de nadruk op de dienstbaarheid van chemische toepassingen en innovaties aan 19

20 leefbaarheid en kwaliteit. Chemie is er voor de mensen en het verbeteren van het dagelijkse leven, wil de campagne zeggen en Met nieuwe processen en producten kunnen wereldproblemen worden aangepakt. (zie ook Dit jaar is de campagne ook in Europa geïntroduceerd. Wij vertalen de campagne intern met extra waardering Een ander beeld uit de Human Element campagne en ondersteuning voor medewerkers die zich inzetten voor vrijwilligerswerk en goede doelen, legt Van Oosten uit. Zo werd een collega in Terneuzen wereldwijd in het zonnetje gezet voor zijn hulp bij de ontwikkeling van een centrale op zonneenergie net buiten Port-au-Prince in Haïti. Samenwerken De lijst van maatschappelijk interessante projecten kan naar believen worden uitgebreid, de verschillende communicatiekanalen van Dow Benelux getuigen hiervan. Het is zeker Bedrijven moeten campagnes opzetten voor meer duurzaamheid en wereldwijde betrokkenheid niet onze bedoeling solistisch te opereren, besluit Van Oosten, Het liefst trekken we op met andere partijen, zoals in de Masterclass Veiligheid. Bij dat initiatief werken we samen met bedrijven uit Zeeland en West-Brabant om kennis en ervaring rondom veiligheid actief met elkaar te delen. Zo worden we er allemaal wijzer van! Innovaties uit het bedrijfsleven moeten hun weg vinden naar ontwikkelingslanden. Wie is verantwoordelijk? Chemische concerns kunnen zich beter inzetten voor een schonere productie dan voor maatschappelijke noden 20

Internationaal ondernemen: maatschappelijk verantwoord met de OESO-richtlijnen

Internationaal ondernemen: maatschappelijk verantwoord met de OESO-richtlijnen Nationaal Contactpunt OESO-richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen Internationaal ondernemen: maatschappelijk verantwoord met de OESO-richtlijnen omesantodomingowashingtonaddisababacaracasdaressalaamlimamanilariyadhsaopaulowarsawalgierscapetowndhakakuwaitmaputoriodejaneirosarajevovilniusammancanberra

Nadere informatie

6e Sustainability Congres 17 maart 2005. Jacqueline Cramer (EUR) Dick Hortensius (NEN) Louise Bergenhenegouwen (NEN)

6e Sustainability Congres 17 maart 2005. Jacqueline Cramer (EUR) Dick Hortensius (NEN) Louise Bergenhenegouwen (NEN) 6e Sustainability Congres 17 maart 2005 Jacqueline Cramer (EUR) Dick Hortensius (NEN) Louise Bergenhenegouwen (NEN) Programma Voorstel voor ISO Guidance on Social Responsibility Resultaten eerste vergadering

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Van verbruik naar gebruik Pagina 1 van 5 Inleiding: Voor u ligt het MVO beleid van ABIRD Industrial Rental Services. Maatschappelijk Verantwoord en Duurzaam

Nadere informatie

Normalisatie: de wereld op één lijn. ISO 26000. Maatschappelijke Verantwoordelijkheid van Organisaties (MVO) Zet goede bedoelingen om in goede acties

Normalisatie: de wereld op één lijn. ISO 26000. Maatschappelijke Verantwoordelijkheid van Organisaties (MVO) Zet goede bedoelingen om in goede acties Normalisatie: de wereld op één lijn. ISO 26000 Maatschappelijke Verantwoordelijkheid van Organisaties (MVO) Zet goede bedoelingen om in goede acties 2 Inhoudsopgave ISO 26000: een richtlijn voor iedereen

Nadere informatie

Internationaal Palmolie-inkoopbeleid

Internationaal Palmolie-inkoopbeleid Internationaal Palmolie-inkoopbeleid Stand: september 2015 Onze visie Eenvoud, verantwoord, betrouwbaar: al meer dan 100 jaar ligt koopmanschap ten grondslag aan het succes van ALDI NORD (hierna: ALDI).

Nadere informatie

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID ONZE VERANTWOORDELIJKHEID CORPORATE RESPONSIBILITY POLICY I Inhoud Voorwoord 1 Waardering medewerkers 2 Ketenverantwoordelijkheid 3 Behoud van natuurlijke hulpbronnen 4 Maatschappelijke betrokkenheid

Nadere informatie

U geniet van goede en eerlijke producten. U hebt oog voor mens en milieu bij Langerak de Jong

U geniet van goede en eerlijke producten. U hebt oog voor mens en milieu bij Langerak de Jong U geniet van goede en eerlijke producten U hebt oog voor mens en milieu bij Langerak de Jong Voor mens en milieu Steeds meer organisaties willen in de bedrijfsvoering een balans vinden tussen planet, people

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

Fairsterk je school!

Fairsterk je school! Fairsterk je school! Handleiding en achtergronden campagne Fairtrade School Versie april 2009 Fairtrade Scholen Inleiding In België en Groot-Brittannië is het al een groot succes: Fairtrade Gemeenten.

Nadere informatie

Strategisch Beleidsplan 2013-2015

Strategisch Beleidsplan 2013-2015 Strategisch Beleidsplan 2013-2015 Switch, samen naar duurzaam en rechtvaardig Switch stimuleert gedrag dat bijdraagt aan een duurzame en rechtvaardige wereld. Hier én daar, nu én in de toekomst. Switch

Nadere informatie

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Esther Loozen Atze Boerstra (Stanley Kurvers) NvvA Symposium 2010 1 Programma Introductie door Esther Loozen Korte inleiding over duurzaamheid+ MVO door Atze

Nadere informatie

MVO actieplan HKV 2015-2016

MVO actieplan HKV 2015-2016 MVO actieplan HKV 2015-2016 November 2015 November 2015 MVO actieplan HKV Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Onze MVO doelen en actiepunten... 5 3 Implementatie, review en communicatie... 8 4 Verantwoording...

Nadere informatie

Wat is maatschappelijk verantwoord ondernemen?

Wat is maatschappelijk verantwoord ondernemen? Wat is maatschappelijk verantwoord ondernemen? Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) wordt ook wel maatschappelijk ondernemen, maatschappelijk betrokken ondernemen, duurzaam ondernemen of ethisch

Nadere informatie

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Supplier Code of Conduct Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Bij Kramp gaan we voor zakelijk succes op de lange termijn. Daarbij voelen we een sterke verantwoordelijkheid

Nadere informatie

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld.

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. Resultaat Vragenlijst: Waarom doe je mee met de lokale energiecoöperatie? 26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. 1. Ik ben op de volgende manier betrokken bij de lokale

Nadere informatie

TU Delft. TU Delft Delft ZELFVERKLARING. Code Verantwoordelijk Marktgedrag ^ ^ ^ ^ ^ Delft University of Technology. Technische Universiteit Delft

TU Delft. TU Delft Delft ZELFVERKLARING. Code Verantwoordelijk Marktgedrag ^ ^ ^ ^ ^ Delft University of Technology. Technische Universiteit Delft TU Delft Delft University of Technology Technische Universiteit Delft ZELFVERKLARING TU Delft Delft University of Technology ^ ^ ^ ^ ^ Code Verantwoordelijk Marktgedrag Pag./van 1/5 De TU Delft verklaart

Nadere informatie

Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg

Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg En op welke wijze wij onze klanten verder willen brengen. Inhoud Onze Visie 4 Onze Missie 6 Onze kernwaarden 8 Onze gedragscode 10 Algemeen 11 Naleving van de wet 11 Medewerkers

Nadere informatie

EerlijkWinkelen criteria 2016

EerlijkWinkelen criteria 2016 EerlijkWinkelen criteria 2016 Winkels kunnen op de EerlijkWinkelen site en app als ze aantoonbaar een substantieel aandeel eerlijke producten verkopen. In de beschrijving van de winkel moet aangegeven

Nadere informatie

Relevantie, significantie en prioriteren van de MVO-kernthema s en onderwerpen

Relevantie, significantie en prioriteren van de MVO-kernthema s en onderwerpen Relevantie, significantie en prioriteren van de MVO-kernthema s en onderwerpen Van der Meer B.V. heeft in 2011 een nulmeting laten uitvoeren door een externe adviseur. Deze actie is genomen om op een objectieve

Nadere informatie

Duurzaamheidsverklaring

Duurzaamheidsverklaring DUURZAAMHEIDSVERKLARING Ondergetekende: [Naam Leverancier en rechtsvorm [ ], statutair gevestigd te [plaats], aan de [straat, nummer en postcode] (KvK ), hierna te noemen Leverancier, hierbij rechtsgeldig

Nadere informatie

Factsheet. Ooit gedacht dat je met een potje pindakaas de wereld kunt veranderen? Of met een banaan? Het kan. Dankzij fairtrade.

Factsheet. Ooit gedacht dat je met een potje pindakaas de wereld kunt veranderen? Of met een banaan? Het kan. Dankzij fairtrade. Elke dag π± Factsheet Initiatief fairbezig.nl Fairbezig.nl is een initiatief van Fair Trade Original, de Landelijke Vereniging van Wereldwinkels en Stichting Max Havelaar met steun van de Nationale Postcode

Nadere informatie

De kritische consument

De kritische consument De kritische consument Inleiding Om producten te kunnen maken heb je grondstoffen nodig. Mensen werken met deze grondstoffen en maken er producten van die we consumeren. Een ondernemer is tevreden als

Nadere informatie

Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011

Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011 Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011 1 Dit is een voorproefje in druk van het digitale Cosun MVO-verslag over 2011. Wilt u meer gegevens raadplegen over wat wij zoal ondernemen met het oog op onze maatschappelijke

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Maatschappelijk verantwoord ondernemen Maatschappelijk verantwoord ondernemen Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) wint aan terrein in het bedrijfsleven en in de samenleving als geheel. Het verwachtingspatroon

Nadere informatie

Mosterd uit Almen, kaas van boerderij Pas Op, verse asperges om

Mosterd uit Almen, kaas van boerderij Pas Op, verse asperges om Windenergie als streekproduct: van dichtbij is beter. Mosterd uit Almen, kaas van boerderij Pas Op, verse asperges om de hoek, akkerbrood gebakken door bakker Wijnand van Loarnse tarwe: eerlijk en heerlijk!

Nadere informatie

Datum 3 maart 2014 Betreft Beantwoording vragen van het lid Voordewind over het rapport Working on the Right Shoes

Datum 3 maart 2014 Betreft Beantwoording vragen van het lid Voordewind over het rapport Working on the Right Shoes Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Directie Internationale Marktordening en Handelspolitiek Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Bijlage 7. Conversie juni 2010 naar 2013 (info)

Bijlage 7. Conversie juni 2010 naar 2013 (info) Bijlage 7. Conversie juni 2010 naar 2013 (info) was wordt onderwerp tekstbron Versie juni Opmerking: Standaardteksten en Versie 2013 2010 hoofdstukindeling vertaald uit Guide 83 H 1 tm 4 Deel A Eisen Managementsysteem

Nadere informatie

Paradoxaal genoeg hebben juist veel landarbeiders geen toegang tot betaalbaar groenten en fruit

Paradoxaal genoeg hebben juist veel landarbeiders geen toegang tot betaalbaar groenten en fruit DAAR PLUKKEN DE BOEREN DE VRUCHTEN VAN HET SUCCES VAN GRUPO HUALTACO Groenten en fruit zijn niet alleen gezond voor ons lichaam, maar ook voor de wereldeconomie. De groente- en fruitsector is een van de

Nadere informatie

Vario Grass B.V. Keteninitiatieven. Masters in Green. CO2-Prestatieladder Eis: 1.D.1, 1.D.2 en 3.D.1. Koningslinde 5b. 7131 MP, Lichtenvoorde

Vario Grass B.V. Keteninitiatieven. Masters in Green. CO2-Prestatieladder Eis: 1.D.1, 1.D.2 en 3.D.1. Koningslinde 5b. 7131 MP, Lichtenvoorde Keteninitiatieven CO2-Prestatieladder Eis: 1.D.1, 1.D.2 en 3.D.1 Vario Grass Masters in Green Organisatie: Adres: Opgesteld door: Vario Grass B.V. Koningslinde 5b 7131 MP, Lichtenvoorde Jasper Eppingbroek

Nadere informatie

Prins Carlos de Bourbon de Parme

Prins Carlos de Bourbon de Parme Prins Carlos de Bourbon de Parme Prins Carlos de Bourbon de Parme is directeur van INSID, Institute for Sustainable Innovation & Development. Een onafhankelijke stichting die als doel heeft het versnellen

Nadere informatie

Kinderrechten in de toerismesector

Kinderrechten in de toerismesector Kinderrechtentop 20 november 2014 Ronde Tafel Discussie Kinderrechten in de toerismesector Organisatoren: UNICEF, Defence for Children-ECPAT, Universiteit Leiden, The Danish Institute for Human Rights,

Nadere informatie

Manifest Task Force Duurzame Palmolie

Manifest Task Force Duurzame Palmolie Manifest Task Force Duurzame Palmolie Initiatief ter stimulering van het gebruik van RSPO-gecertificeerde palmolie in Nederland November 2010 Rijswijk www.taskforceduurzamepalmolie.nl 1. Ambitie De Nederlandse

Nadere informatie

VOOR EEN BETER EN EERLIJKER KLIMAAT

VOOR EEN BETER EN EERLIJKER KLIMAAT VOOR EEN BETER EN EERLIJKER KLIMAAT EEN BETER EN EERLIJKER KLIMAAT Het klimaatprobleem treft ons allemaal. Maar huishoudens en kleine boeren in ontwikkelingslanden hebben meer last van klimaatverandering

Nadere informatie

Goede Zaken MBO voor Dummies

Goede Zaken MBO voor Dummies Goede Zaken MBO voor Dummies Kansen voor ideëel en commercieel www.goedezaken.eu 1 Onderneming van de 21 e eeuw People (mensen) MVO Planet (milieu) Profit (winst) MBO als onderdeel van MVO Verzoeken aan

Nadere informatie

Cleantech Markt Nederland 2008

Cleantech Markt Nederland 2008 Cleantech Markt Nederland 2008 Baken Adviesgroep November 2008 Laurens van Graafeiland 06 285 65 175 1 Definitie en drivers van cleantech 1.1. Inleiding Cleantech is een nieuwe markt. Sinds 2000 heeft

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel. de raad der gemeente EDE. Initiatiefvoorstel van de fractie

Initiatiefvoorstel. de raad der gemeente EDE. Initiatiefvoorstel van de fractie Initiatiefvoorstel de raad der gemeente EDE Verzameling Raadsstukken registratienummer sector datum: 2011 / 110 685552 Fractie GL/PE oktober 2011 Cie. n.v.t. betreft Raad 15-12-2011 Initiatiefvoorstel

Nadere informatie

de kortste weg naar eerlijke bedrijfskleding 1

de kortste weg naar eerlijke bedrijfskleding 1 De kortste weg naar eerlijke bedrijfskleding de kortste weg naar eerlijke bedrijfskleding 1 waarom deze campagne? zit er een luchtje aan uw bedrijfskleding? Met deze campagne willen wij u de werknemers

Nadere informatie

MENSENRECHTEN & BEDRIJFSLEVEN. ICCO Onderzoek 2015

MENSENRECHTEN & BEDRIJFSLEVEN. ICCO Onderzoek 2015 MENSENRECHTEN & BEDRIJFSLEVEN ICCO Onderzoek 2015 Inhoud 1. Uitgangspunten 2. Onderzoek Demografie Bedrijfsgegevens Functie van de respondent Landen Wat zijn mensenrechten? Waarom mensenrechten? Six step

Nadere informatie

Duurzame winst voor MKB in 7 stappen Jaap de Vries Gijs Duivenvoorde

Duurzame winst voor MKB in 7 stappen Jaap de Vries Gijs Duivenvoorde Duurzame winst voor MKB in 7 stappen Jaap de Vries Gijs Duivenvoorde Duurzaam ondernemen 1 Even voorstellen Gijs Duivenvoorde ir, Delft Berenschot Maakindustrie Duurzaamheid Innovatie Normcommissie ISO26000

Nadere informatie

Change the world shopping

Change the world shopping Change the world shopping V.U./E.R.: Erik Devogelaere, Hoogstraat 35 E, 3360 Bierbeek, België - Belgique Op een plezierige manier de wereld veranderen Kies voor eerlijke kwaliteitsproducten Het hoeft

Nadere informatie

DUURZAAMHEIDSSCAN. Ja/altijd Meestal Soms Meestal niet Nee/nooit Niet van toepassing

DUURZAAMHEIDSSCAN. Ja/altijd Meestal Soms Meestal niet Nee/nooit Niet van toepassing DUURZAAMHEIDSSCAN Hoe duurzaam is uw bedrijfsvoering? Deze duurzaamheidsscan geeft een globaal beeld van uw niveau van duurzaamheid en laat zien hoe maatschappelijk verantwoord u onderneemt in vergelijking

Nadere informatie

Via Rabobank Foundation ondersteunt Rabobank. Financieringen met positieve maatschappelijke impact 214,5mln. Enschede-Haaksbergen

Via Rabobank Foundation ondersteunt Rabobank. Financieringen met positieve maatschappelijke impact 214,5mln. Enschede-Haaksbergen Onze maatschappelijke impact Een aandeel in duurzame ontwikkeling 1 Bankieren voor Nederland stimuleren welvaart en welzijn in Nederland 2 Banking for Food stimuleren duurzame voedselvoorziening wereldwijd

Nadere informatie

LEEFBAAR LOON. Loonniveau in internationale handelsketens

LEEFBAAR LOON. Loonniveau in internationale handelsketens LEEFBAAR LOON Loonniveau in internationale handelsketens 2 Werken om van te leven: in de westerse wereld is dat vanzelfsprekend. U wilt dat uw medewerkers genoeg verdienen om van te leven. Die ambitie

Nadere informatie

Een duurzame boodschap. Duurzaamheidsbeleid en resultaten over 2013

Een duurzame boodschap. Duurzaamheidsbeleid en resultaten over 2013 Een duurzame boodschap Duurzaamheidsbeleid en resultaten over 2013 Een duurzame koers als familiebedrijf Jumbo is een echt familiebedrijf, dat middenin de samenleving staat. Daar zijn we trots op. Een

Nadere informatie

Waar start je als ondernemer met duurzaamheid

Waar start je als ondernemer met duurzaamheid Waar start je als ondernemer met duurzaamheid www.will2sustain.com SPELREGELS PARTICIPATIEF INTERACTIEF MOBIELTJES GEBRUIK MAKEN VAN KENNIS IN DE GROEP CONCREET TOEPASSEN GEBRUIK MAKEND VAN VRAGEN EN

Nadere informatie

HIER KOMT DE TITEL VAN DE PRESENTATIE Verder met MVO in de chemie. 27 november 2008 Martine Willems

HIER KOMT DE TITEL VAN DE PRESENTATIE Verder met MVO in de chemie. 27 november 2008 Martine Willems HIER KOMT DE TITEL VAN DE PRESENTATIE Verder met MVO in de chemie 27 november 2008 Martine Willems Programma Ontwikkelingen in MVO De Duurzaamheid Strategie Scan (DSS) vernieuwd Een tweede maal de DSS

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoord ondernemen bestaat in onze visie uit twee pijlers:

Maatschappelijk verantwoord ondernemen bestaat in onze visie uit twee pijlers: Onze kernwaarden ondersteunen het inspelen op maatschappelijke ontwikkelingen. Maatschappelijk draagvlak voor onze service en dienstverlening is een voorwaarde voor onze continuïteit. Ons beleid is gebaseerd

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

Projectplan Duurzame Utrechtse Evenementen

Projectplan Duurzame Utrechtse Evenementen Projectplan Duurzame Utrechtse Evenementen De weg naar samenwerken, kennis en inkoopkracht Utrecht februari 2012 Betreft: Projectvoorstel en financiersingsaanvraag verduurzaming van de evenementen branche

Nadere informatie

Samen, duurzaam doen!

Samen, duurzaam doen! Samen, duurzaam doen! Een online platform voor duurzaamheid in de Kromme Rijn en Utrechtse Heuvelrug Transitie: We leven niet in een tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Jan

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : F.K.L. Spijkervet AB CATEGORIE : B-STUK (Beleidsstuk) VERGADERING D.D. : 26 november 2013 NUMMER : WM/MIW/RGo/7977 OPSTELLER : R. Gort, 0522-276805 FUNCTIE

Nadere informatie

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten INFORMATIE OVER HET INNOVATIEF ACTIEPROGRAMMA GRONINGEN

Nadere informatie

Beleidsplan MVO 2015-2017

Beleidsplan MVO 2015-2017 Beleidsplan MVO 2015-2017 CB Concreet Duurzaam April 2015 Inleiding Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) speelt een belangrijke rol binnen de prestatie- en groeistrategie van Cementbouw. Als een

Nadere informatie

Fietsen scoort voor een beter klimaat. www.fietsenscoort.nl

Fietsen scoort voor een beter klimaat. www.fietsenscoort.nl Fietsen scoort voor een beter klimaat www.fietsenscoort.nl Fietsen Scoort voor een beter klimaat Fietsen Scoort voor een beter klimaat is een landelijke campagne die het fietsen naar het werk stimuleert.

Nadere informatie

Afspraken over de rol van de OR bij (I)MVO

Afspraken over de rol van de OR bij (I)MVO Bijlage C Afspraken over de rol van de OR bij (I)MVO 1. MVO als basiskenmerk van hedendaags ondernemen Wat is (I)MVO? Het thema van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) staat steeds dui-delijker

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Praktijk Voorbeeld nº 1

Praktijk Voorbeeld nº 1 1. Bedrijfs ID Naam van het bedrijf: Praktijk Voorbeeld nº 1 Van Dorp installaties bv Sector: Technische installaties Core Business / Belangrijkste Brandpreventie, technische ondersteuning, klimaatbeheersing

Nadere informatie

Maatschappelijk Jaarverslag 2012

Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Inhoudsopgave Blad Voorwoord 2 1. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) 3 2. MVO en Prins Bouw 3 3. Beleid 4 4. Speerpunten 5 5. Duurzaam bouwen 9 6. Toekomst 10

Nadere informatie

Onze maatschappelijke impact Een aandeel in duurzame ontwikkeling

Onze maatschappelijke impact Een aandeel in duurzame ontwikkeling Onze maatschappelijke impact Een aandeel in duurzame ontwikkeling 1 Bankieren voor Nederland stimuleren welvaart en welzijn in Nederland Versterken lokale economie Verstrekte leningen en kredieten Rabobank

Nadere informatie

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM De tijd dat MVO was voorbehouden aan idealisten ligt achter ons. Inmiddels wordt erkend dat MVO geen hype is, maar van strategisch belang voor ieder

Nadere informatie

Ecological Management Foundation

Ecological Management Foundation Ecological Management Foundation Beleidsplan Frederik Claasen In opdracht van Bestuur EMF December 2013 Projectnummer 2047 Ecological Management Foundation C/o Aidenvironment Barentszplein 7 1013 JN Amsterdam

Nadere informatie

Samen werken aan een duurzame Stad (voorlopige werktitel)

Samen werken aan een duurzame Stad (voorlopige werktitel) Samen werken aan een duurzame Stad (voorlopige werktitel) 1 Aanleiding Groningen heeft een netwerk waarin burgers, organisaties, bedrijven en de gemeente zich inspannen voor een schone, veilige en zich

Nadere informatie

4 Internationaal mvo en ketenbeheer: een korte stand van zaken

4 Internationaal mvo en ketenbeheer: een korte stand van zaken 4 Internationaal mvo en ketenbeheer: een korte stand van zaken 4.1 Inleiding Waar staat het bedrijfsleven momenteel als het gaat om rapportage over internationaal mvo en ketenbeheer in het bijzonder? Dit

Nadere informatie

Hoe we samen met klanten duurzaam bankieren in Walcheren/Noord-Beveland. Financieringen met positieve maatschappelijke impact. 112 mln.

Hoe we samen met klanten duurzaam bankieren in Walcheren/Noord-Beveland. Financieringen met positieve maatschappelijke impact. 112 mln. Onze maatschappelijke impact Een aandeel in duurzame ontwikkeling 2015 1 Bankieren voor Nederland stimuleren welvaart en welzijn in Nederland 2 Banking for Food stimuleren duurzame voedselvoorziening wereldwijd

Nadere informatie

Hengelo, april 2013. 02 Gedragscode Twence

Hengelo, april 2013. 02 Gedragscode Twence Gedragscode Twence Twence in Hengelo is een (inter)nationale speler op de markt van grondstoffen en duurzame energie met hoogwaardige verwerking van afvalstromen en biomassa. Met innovatieve technieken

Nadere informatie

Thema s die landelijk het afgelopen jaar belangrijk waren, en in 2013 blijven spelen zijn:

Thema s die landelijk het afgelopen jaar belangrijk waren, en in 2013 blijven spelen zijn: 2013 Goed u allen met zovelen te zien, ook dat is betrokkenheid. Thema s die landelijk het afgelopen jaar belangrijk waren, en in 2013 blijven spelen zijn: Europa en de financiën! Europees werken we samen:

Nadere informatie

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade Wat is Fairtrade EERLIJKE HANDEL STAAT VOOROP KEURMERK INTERNATIONALE SAMENWERKING HANDEL GEMEENTE DUURZAAMHEID Een beter leven Met Fairtrade krijgen boeren en arbeiders in ontwikkelingslanden een eerlijke

Nadere informatie

The Sustainable Suitcase. The Sustainable Suitcase is een handige koffer voor erfgoedinstellingen die met duurzaamheid actief aan de slag willen

The Sustainable Suitcase. The Sustainable Suitcase is een handige koffer voor erfgoedinstellingen die met duurzaamheid actief aan de slag willen The Sustainable Suitcase The Sustainable Suitcase is een handige koffer voor erfgoedinstellingen die met duurzaamheid actief aan de slag willen December 2011 The Sustainable Suitcase is een handige koffer

Nadere informatie

Green Deal Concreet 1.0

Green Deal Concreet 1.0 Green Deal Concreet 1.0 Een groep vooraanstaande bedrijven en brancheorganisaties in de betonketen hebben in 2011 samen met MVO Nederland het MVO Netwerk Beton opgericht. Op 4 oktober 2011 heeft het MVO

Nadere informatie

Duurzaamheidsbeleid Doingoood

Duurzaamheidsbeleid Doingoood Duurzaamheidsbeleid Doingoood Over Doingoood Doingoood bestaat uit 2 delen: Doingoood volunteer work (sociale onderneming) en Doingoood foundation (stichting). In al onze werkwijzen en procedures gaan

Nadere informatie

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 En hoe de puzzelstukjes Of hoe de puzzelstukjes precies in elkaar precies passen in elkaar passen Onze Visie Wie we willen zijn in 2012 1 1 Als marktleider in het

Nadere informatie

Schoonschip is de meest duurzame drijvende woonwijk van Europa, bestaande uit 46 drijvende huishoudens die een nieuwe standaard definieert voor

Schoonschip is de meest duurzame drijvende woonwijk van Europa, bestaande uit 46 drijvende huishoudens die een nieuwe standaard definieert voor Schoonschip is de meest duurzame drijvende woonwijk van Europa, bestaande uit 46 drijvende huishoudens die een nieuwe standaard definieert voor duurzame stedelijke ontwikkeling in Amsterdam. HET PROJECT

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Dames en heren, [Inleiding] Ik vind het wel leuk, maar ook een beetje spannend. Maar moet

Nadere informatie

CO2- communicatieplan

CO2- communicatieplan CO2- communicatieplan Remmits Beheer Opgesteld : Gecontroleerd: Status : E. Luiken F. Pesch Definitief Augustus 2015-1 - Inhoudsopgave: 1.0 Inleiding 1.1 Voorwoord 1.2 Marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen

Nadere informatie

Het schier onmogelijke mogelijk maken

Het schier onmogelijke mogelijk maken Improof, ondernemen met visie Improof is opgericht door Hans Savalle en Tom Touber. Ervaren ondernemers en bestuurders bij grote ondernemingen. Nu helpen zij collega ondernemers hun ambities waar te maken.

Nadere informatie

Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017

Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017 Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017 Het is belangrijk dat kinderen al jong kennis maken met bedrijven en beroepen. Roefelen maakt dat mogelijk. De in 2011 opgerichte

Nadere informatie

LEADER Kempenland. Samen investeren in een leefbaar platteland

LEADER Kempenland. Samen investeren in een leefbaar platteland LEADER Kempenland Samen investeren in een leefbaar platteland Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling; Europa investeert in zijn platteland Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling;

Nadere informatie

Ouderraad Lindenborg Bevordering van ouderbetrokkenheid door uitwisseling van ideeën, informatie en inspiratie

Ouderraad Lindenborg Bevordering van ouderbetrokkenheid door uitwisseling van ideeën, informatie en inspiratie Meerjaren ontwikkelplan 2014-2016 Ouderraad Lindenborg Bevordering van ouderbetrokkenheid door uitwisseling van ideeën, informatie en inspiratie Januari 2014 Opbouw 1. OUDERRAAD LINDENBORG... 3 1.1 DUIDELIJKHEID

Nadere informatie

De missie van Eye Care Foundation is het toegankelijk maken van primaire oogzorg voor kansarme mensen in ontwikkelingslanden.

De missie van Eye Care Foundation is het toegankelijk maken van primaire oogzorg voor kansarme mensen in ontwikkelingslanden. Strategisch plan 2011-2015 Missie & Visie Eye Care Foundation handelt vanuit de overtuiging dat elk mens recht heeft op gezichtsvermogen. Het verlies aan gezichtvermogen kan voor blinden en slechtzienden

Nadere informatie

Mensen die samen werken. Ontwikkelen, delen en verbinden

Mensen die samen werken. Ontwikkelen, delen en verbinden Mensen die samen werken Ontwikkelen, delen en verbinden Ontwikkelen, delen en verbinden Sinds 1934 Samen sta je sterker. Dat is de kern van coöperatief ondernemen. In een coöperatie werken leden samen

Nadere informatie

onderneemt maatschappelijk verantwoord

onderneemt maatschappelijk verantwoord onderneemt maatschappelijk verantwoord www.coffeefresh.nl Coffee Fresh investeert in MVO Koffie is tegenwoordig meer dan zomaar een kopje koffie. Het is een beleving waarbij wij u nét dat beetje meer bieden.

Nadere informatie

ESPANOR Informatie projecten (2014)

ESPANOR Informatie projecten (2014) ESPANOR Informatie projecten (2014) Pre-schoolonderwijs Met haar pre-schoolonderwijs programma wil ESPANOR kinderen van 4 en 5 jaar voorbereiden op het basisonderwijs en de Bijbelse boodschap aan hen meegeven.

Nadere informatie

2. Werkzaamheden...5 2.1 Organisatieontwikkeling...5 2.2 Voorlichting en fondsenwerving...7 2.3 Activiteiten...8

2. Werkzaamheden...5 2.1 Organisatieontwikkeling...5 2.2 Voorlichting en fondsenwerving...7 2.3 Activiteiten...8 JAARVERSLAG 2005 Inhoudsopgave 1. Bestuursverslag...3 1.1 Algemeen...3 1.2 Doelstelling...3 1.3 Bestuur...4 1.4 Comité van aanbeveling...4 1.5 Banden met Tastite...4 1.6 CBF-keurmerk...4 2. Werkzaamheden...5

Nadere informatie

subsidy house Villapark 7/8 3051 BP Rotterdam +31-(0)10-2189743

subsidy house Villapark 7/8 3051 BP Rotterdam +31-(0)10-2189743 Om als bedrijf concurrerend te blijven is het van belang voortdurend te ontwikkelen. Hierbij is het betreden van nieuwe markten, samenwerken met andere bedrijven en investeren vaak noodzakelijk. Dergelijke

Nadere informatie

hertalan welkom in de wereld van EPDM

hertalan welkom in de wereld van EPDM hertalan welkom in de wereld van EPDM hertalan the waterproof solution Hertalan levert wereldwijd unieke EPDM producten voor duurzame en watervaste oplossingen. Als eerste Europese producent van EPDM folies

Nadere informatie

een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek

een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek Wat is aardrijkskunde op zoek naar een verklaring voor de ruimtelijke verschijnselen aan het aardoppervlak. Beschrijvende vragen: bodem

Nadere informatie

Communicatieplan Breur IJzerhandel

Communicatieplan Breur IJzerhandel Communicatieplan Breur IJzerhandel 4 Oktober 2014 4 OKT 2014 Communicatieplan Breur IJzerhandel 1. Voorwoord Duurzaamheid is geen trend, het is de toekomst. Het is niet meer weg te denken uit onze dagelijkse

Nadere informatie

Stilstaan bij vooruitgang

Stilstaan bij vooruitgang Stilstaan bij vooruitgang Thuis in duurzaam organiseren Duurzaam rendement is geld verdienen... en meer... Onze visie op duurzaamheid Duurzaamheid is een modewoord geworden. Om mee te gaan met de trend

Nadere informatie

Samenwerken aan een gezond, groen en economisch vitaal werk- en leefklimaat in het Groene Hart

Samenwerken aan een gezond, groen en economisch vitaal werk- en leefklimaat in het Groene Hart GREEN BUSINESS CLUB GROENE Sponsorpropositie HART u Samenwerken aan een gezond, groen en economisch vitaal werk- en leefklimaat in het Groene Hart GREEN BUSINESS CLUB u Green Business Club Groene Hart

Nadere informatie

E V E R B I N D I N G, N I E

E V E R B I N D I N G, N I E innovatie Syntens N I E U W E V E R B I N D I N G, N I E U W E B U S I N E S S Het veld waarin bedrijven opereren is voortdurend in beweging. Om een bedrijf gezond en succesvol te houden, is het belangrijk

Nadere informatie

Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers

Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers RBW-621-L Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers Januari 2014 Pagina 1 van 6 Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers 1. Missie Koninklijke Boskalis Westminster

Nadere informatie

MVO. Be-Pall International BV Zilverstraat 4, 8211 AN Lelystad Tel 0320-234940 http:/www.be-pall.nl

MVO. Be-Pall International BV Zilverstraat 4, 8211 AN Lelystad Tel 0320-234940 http:/www.be-pall.nl Be-Pall International BV Zilverstraat 4, 8211 AN Lelystad Tel 0320-234940 http:/www.be-pall.nl Een bedrijf waar Mensen gezamenlijk werken aan een kwalitatief en milieuvriendelijk product, rekening houdend

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Onze Referentie Minbuza 2015.710578 Datum

Nadere informatie

Visiedocument en Activiteitenplan 2011

Visiedocument en Activiteitenplan 2011 Visiedocument en Activiteitenplan 2011 1. Inleiding In Leusden is in september 2006 gestart met het project Maatschappelijk Betrokken Ondernemen. De Gemeente Leusden, het bedrijfsleven en de maatschappelijke

Nadere informatie

Visiedocument en Activiteitenplan 2013

Visiedocument en Activiteitenplan 2013 Visiedocument en Activiteitenplan 2013 1. Inleiding In Leusden is in september 2006 gestart met het project Maatschappelijk Betrokken Ondernemen. De Gemeente Leusden, het bedrijfsleven en de maatschappelijke

Nadere informatie

FUNCTIEPROFIEL. VOORZITTER RAAD VAN TOEZICHT EN LID RAAD VAN TOEZICHT (profiel bedrijfsvoering)

FUNCTIEPROFIEL. VOORZITTER RAAD VAN TOEZICHT EN LID RAAD VAN TOEZICHT (profiel bedrijfsvoering) FUNCTIEPROFIEL VOORZITTER RAAD VAN TOEZICHT EN LID RAAD VAN TOEZICHT (profiel bedrijfsvoering) April 2016 DE ORGANISATIE Stichting is een onafhankelijke Nederlandse stichting die zich wereldwijd richt

Nadere informatie

JAARVERSLAG 2014 Een investering in kennis levert altijd het beste rendement op B. Franklin

JAARVERSLAG 2014 Een investering in kennis levert altijd het beste rendement op B. Franklin JAARVERSLAG 2014 Een investering in kennis levert altijd het beste rendement op B. Franklin 17-06-2015 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Woord vooraf... 3 1. Missie en doelstelling... 4 2. Activiteiten

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie Cable Partners B.V. Venneveld 34 4705 RR ROOSENDAAL tel. 0031 165 523 000 fax 0031 165 520 033 www.cablepartners.nl Opgesteld d.d.: Mei 2015 Revisie:

Nadere informatie

Liever investeren in energiebesparing dan in zonnepanelen

Liever investeren in energiebesparing dan in zonnepanelen De Trias Bavarica van directievoorzitter Jan-Renier Swinkels: Liever investeren in energiebesparing dan in zonnepanelen 10 oktober 2013 Geen Trias Energetica maar de Trias Bavarica. Oftewel: liever zoveel

Nadere informatie