Sociaal Jaarverslag 2012

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Sociaal Jaarverslag 2012"

Transcriptie

1 Sociaal Jaarverslag 2012

2 2 Colofon Natuurmonumenten Noordereinde 60, 1243 JJ s-graveland Postbus 9955, 1243 ZS s-graveland Tel.: (035) Redactie: Jacqueline Jilleba en Ron Adelaar (hoofdredacteur), met bijdragen van medewerkers Interviews en eindredactie: MK teksten - Maureen Kemperink Beeldredactie en productiebegeleiding: Marlies Tenback Fotografie: Natuurmonumenten / Martin van Lokven (omslag), Natuurmonumenten / Ferry Siemensma (P4), Natuurmonumenten (P6), Natuurmonumenten / Sander Verwoerd (P7), Natuurmonumenten / Marlies Tenback (P8), Natuurmonumenten (P10), Natuurmonumenten (P12-2x), Natuurmonumenten / Geurt Besselink (P14), Natuurmonumenten / Geeke Remmelts (P16), Natuurmonumenten (P18), Natuurmonumenten / John Hoogenboom (P20), Natuurmonumenten / Ferry Siemensma (P24), Natuurmonumenten / Andries de la Lande Cremer (P27), Natuurmonumenten / Janko van Beek (P28), Natuurmonumenten / Pieter Huisman (P30) Vormgeving: SjansenDesign BNO Druk: Klomp Reproka, Amersfoort

3 3 Inhoudsopgave Voorwoord - Volop in beweging 5 Van een twexcursie kan iedereen meegenieten 6 Inzicht in je eigen P&O-gegevens 9 CMSi: ontstaan vanuit de behoefte van een natuurbeheerder 11 Nieuwe naam en structuur afdeling Communicatie en Marketing 15 JongNM wil brug slaan tussen organisatieonderdelen 17 Meer initiatief vanuit de organisatie 18 Training Strategisch beïnvloeden 21 Discussie over vuurwapens leidt tot terugdraaien directiebesluit 22 Meer tijd en training voor begeleiding vrijwilligers 25 Natuurlijk Gastvrij 26 Bedrijfshulpverlening nieuwe stijl 29 Loopbaancoaching 30 Vertrouwenspersoon 30 Aantal medewerkers per locatie 31 Medewerkers met dienstverband in Ziekteverzuim

4 4

5 5 Voorwoord - Volop in beweging Het mooie van dit Sociaal Jaarverslag vind ik de diversiteit aan verhalen en onderwerpen en de samenhang daartussen. De interviews met de medewerkers geven een mooi beeld van ons gevarieerde werk in het afgelopen jaar. De positionering die in 2010 startte, leidde tot het nieuwe Natuurmonumenten in Een rode draad door alle onderwerpen die veelvuldig op de agenda stonden van diverse overleggen in de organisatie. Het jaar 2012 sloten we af met een nieuw Meerjarenplan (MJP) ; opgezet vanuit de 4 nieuwe hoofdlijnen goed beheerder, beweging, spreekbuis en ondernemen. Maar een plan is vooral papier. Het zijn de medewerkers die handen en voeten geven aan de inhoud ervan. Daar hebben we in 2012 hard aan gewerkt via pilots, experimenten en werkendeweg. Zowel inhoudelijk als op het gebied van de interne organisatie en communicatie, de bedrijfsvoering, de werkprocessen en de systemen is veel werk verzet. ons werk is immers het goed beheren van de aan ons toe vertrouwde natuur. Onze taken doen we daarbij steeds meer op een nieuwe en vernieuwende wijze. De nieuwe taken en ambities die erbij zijn gekomen, bieden mooie uitdagingen. Tot slot ben ik heel blij dat we in 2012 ook 70 nieuwe collega s konden verwelkomen. We mogen dat best koesteren. Dit is in de huidige econo mische situatie bij veel organisaties immers niet zo vanzelfsprekend. Veel leesplezier! Ron Adelaar, Hoofd Personeel en Organisatie De gangmakers en het transitieteam hebben leidinggevenden en medewerkers geholpen bij het veranderingsproces. We zijn zo goed op weg dat het nieuwe Natuurmonumenten inmiddels niet meer nieuw is. Onze ambities in het MJP zijn vertaald naar concrete en meetbare resultaten. Dat geeft richting en focus. De organisatie is en blijft volop in beweging; daarbij blijven we overigens ook gewoon doen wat we altijd al goed deden. Veel van

6 6 Van een twexcursie kan iedereen meegenieten Twitterende boswachters van het eerste uur Frans Kapteijns (6066 volgers) en André Donker (5243 volgers) bedachten in 2012 de twexcursie: een excursie in het teken van Twitter. Frans (Noord-Brabant en Limburg) en André (Zuid-Drenthe) kennen elkaar al geruime tijd. Ze zijn erg enthousiast over Twitter. Onze passie voor de natuur kunnen we via Twitter doorgeven. En de komst van Twitter heeft ook ons contact versterkt. Al pratende over Twitter kwamen ze op het idee van een tw excursie: We sturen tijdens een excursie regelmatig tweets (berichtjes) en foto s via Twitter door (#twexcursie) zodat ook mensen die niet ter plekke zijn, kunnen meegenieten. Via gps is onze route te volgen en kan iedereen precies zien waar we ons bevinden. Twee maanden later was de eerste twexcursie een feit. In de Kampina (Noord-Brabant) genoten 35 mensen live van de wandeling en waren er honderden die via Twitter de tocht meebeleefden. van de nieuwe manieren van verbinden. Ik vind het een supermooi medium. Doordat ze beiden veel volgers hebben, krijgen Frans en André ook vaak het verzoek van onder meer P&O en Communicatie om een tweet te plaatsen, bijvoorbeeld voor een vacature. Nieuwe manier van verbinden Frans: Via Twitter bereiken we mensen die we anders nooit zouden bereiken. De gemiddelde leeftijd van de mensen die meegaan met een excursie is 55+. Door dit moderne middel weten nu ook veel jongere mensen ons te vinden. Zo vergroten we ons draagvlak en dat is heel mooi. Het actief zijn op Twitter is een André Donker

7 7 Toegankelijk voor iedereen Tijdens een twexcursie wisselen Frans en André elkaar af. Als de een aan het woord is, maakt de ander foto s en berichtjes. Ook stoppen ze regelmatig even om de mensen de gelegenheid te geven zelf te twitteren. André: De twexcursie is een excursie zonder grenzen: iedereen kan ervan meegenieten. Bijvoorbeeld mensen die slecht ter been zijn, die aan bed gekluisterd zijn of die (te) ver van een natuurgebied wonen. Een standaardexcursie bestaat uit een select groepje mensen uit de maatschappij. Een twexcursie is zoveel breder; niet meer gekoppeld aan leeftijd, gezondheid of mobiliteit. Blinde mensen genieten bijvoorbeeld mee via een stemcomputer en dove mensen lezen de tweets en zien de foto s. Ik vind dat helemaal geweldig. Frans Kapteijns Van een klacht een wens maken André en Frans staan positief in het leven. Frans: Natuurlijk kom je negatieve zaken tegen op Twitter. Daar moet je dwars doorheen kijken. En scrol gewoon lekker door, in plaats van je te ergeren aan berichten als Ik ben nu een kopje koffie aan het drinken! André: Ik maakte me vroeger bijna continu zorgen over de natuur. Maar natuur is zoveel meer! Genieten, vrijheid ervaren, nieuwe ontdekkingen doen. De sociale media zijn heel geschikt om die positieve kant te laten zien. En we mogen verdomde trots zijn op wat we als Natuurmonumenten hebben bereikt en dat ook aan de wereld laten weten! Natuurlijk blijven die zorgen bestaan, maar daar kun je niet alleen maar mee bezig zijn. De kunst is om van een klacht een wens te maken. Dan bereik je veel meer. Twitter is daar ideaal voor.

8 8

9 9 Inzicht in je eigen P&O-gegevens Het zal niemand zijn ontgaan: de salarisstrook en jaaropgaaf worden niet meer op papier verstrekt, maar digitaal via een persoonlijke en beveiligde omgeving op RAET Online. Deze verandering maakt deel uit van het project e-hrm (electronic Human Resource Management). Dit project is een samenwerking tussen de afdelingen P&O en Financiële Administratie (FA). Het doel is om de werkprocessen te vereen voudigen en meer gebruik te maken van de technische mogelijkheden. Tevens draagt het bij aan een duidelijke verdeling van taken en verantwoordelijkheden tussen medewerker, leidinggevende, P&O en FA volgens het integraal management. Het verbeteren van de werkprocessen is bovendien een van de doelstellingen in het nieuwe Meerjarenplan. Het project vraagt een andere manier van werken van alle betrokkenen. Dat is even wennen, maar biedt uiteindelijk veel voordelen. Zo zullen we mutaties sneller kunnen verwerken, gebruiken we minder papier en heb je altijd en overal inzicht in je eigen P&O-gegevens. De invoering van de digitale salarisstrook is succesvol verlopen. Bijna alle 700 medewerkers maken hier nu gebruik van en dat is veelbelovend voor het vervolg van het project. Jeannette de Haan, Afdeling P&O De persoonlijke P&O-omgeving breiden we vanaf 2013 geleidelijk uit. Zo kunnen medewerkers en leidinggevenden straks digitaal mutaties doorgeven (bijvoorbeeld een adreswijziging of een contractwijziging), declaraties indienen, verlof aanvragen en hun persoonlijke gegevens raadplegen. Projectgroep e-hrm, bestaande uit Nicoline Koene, Klaas Schouwstra, Yvonne van Gend en Jeannette de Haan

10 10

11 11 CMSi: ontstaan vanuit de behoefte van een natuurbeheerder Annie Wilgenhof was in haar functie van hoofd Planning en Control al sinds 2008 nauw betrokken bij de totstandkoming van CMSi. Lucian Hulshof werkt als projectmedewerker op het regiokantoor in Assen en kent als zogeheten key-user het systeem van binnen en van buiten. Annie: De kracht van dit systeem is dat het ontwikkeld is door een natuurbeheerder, Mike Alexander uit Wales. Samen met een natuurminnende ICT er heeft hij CMSi bedacht. Ook bij het bedrijf waar het gemaakt wordt, zijn alle medewerkers per definitie natuurliefhebbers. Schat aan informatie 2012 was het jaar van de eerste kennismaking voor medewerkers van Natuurmonumenten met CMSi door middel van enkele pilots in het land. Annie: We zijn begonnen met de planningmodule. Collega s van een aantal beheereenheden, een bezoekerscentrum en een regiostaf gingen op cursus om te leren hoe je je activiteitenplan in het nieuwe systeem kunt zetten. Na de cursus moesten zij zelf aan de slag. En dat had nogal wat voeten in de aarde. Annie: Het is een systeem in ontwikkeling en dat werd duidelijk tijdens deze pilots. Het werken met CMSi ging gepaard met continue veranderingen in de instructies. Uit de eerste evaluatie kwamen dan ook opmerkingen als: tijdens de wedstrijd worden de spelregels veranderd. Niet prettig natuurlijk. Ook was het systeem in sommige delen van het land erg traag. Het is nu door de zure appel heen bijten, maar straks hebben we een hartstikke mooi hulpmiddel tot onze beschikking. Jaap in t Veld, beheerder Zuid-Twente over CMSi: Tijdens het meedraaien in de pilot is mij gebleken dat dit systeem ons geweldig kan helpen als sturing- en planningmodel. Ook het nieuwe Natuurmonumenten wordt ingepast en inzichtelijk gemaakt in doelen en resultaten. Van erover blijven praten, kunnen we nu de activiteiten- doelen-resultaten een eigen plek geven. Wij voelen de verantwoordelijkheid laag in de organisatie en daar zou ik als Natuurmonumenten maar wat trots op zijn. Dat is namelijk altijd onze kracht geweest.

12 12 Annie Wilgenhof Lucian Hulshof Alle gegevens uit de organisatie, nu her en der verspreid in ordners, Excelbestanden en hoofden van mede werkers, worden in CMSi verenigd. En dat biedt een schat aan informatie. Key-user Iedere regio heeft een key-user die alles weet van CMSi. Voor de regio Groningen, Friesland en Drenthe is dat Lucian. Zij geeft ondersteuning aan collega s bij het verwerken van gegevens in het nieuwe systeem. Ik heb in 2012 bij de pilots geholpen en vervolgens bij de verdere uitwerking in de regio met onder meer het invoeren van de begrotingen, een onderdeel van de activiteitenplannen. Als mensen net op cursus waren geweest, ging ik met hen achter de computer zitten en maakte ze wegwijs in het systeem. Een paar

13 13 Wat is CMSi? CMSi (Conservation Management System International) is een computerprogramma ter ondersteuning van de sturing op doelen en bijbehorende planning en verantwoording van activiteiten van een beheereenheid of afdeling. Nu gebruikt Natuurmonumenten daar verschillende bronnen voor zoals het vastgoedadministratiesysteem NELiS en het financiële administratiesysteem, maar vooral veel losse documenten in eigen dossiers. In CMSi komt heel veel samen: activiteitenplannen, meerjarenplannen, projectbegrotingen, kaarten, monitoringgegevens, verslaglegging, werkinstructies, besluitvormingsdocumenten, overeenkomsten en alle andere zaken waar een beheereenheid of afdeling mee te maken heeft. CMSi bestaat uit 3 modules: de planningmodule, de vastgoedmodule en de natuurdatabank. Alle medewerkers krijgen met het systeem te maken: beheereenheden, afdelingen, regiokantoren en bezoekerscentra. Ook Staatsbosbeheer en De Landschappen gaan CMSi gebruiken. keer per jaar is er landelijk overleg tussen de 6 keyusers. We bespreken dan de stand van zaken, wisselen ervaringen uit en leren van elkaar. Iedere regio organiseert de implementatie van CMSi op zijn eigen manier. En omdat het systeem in ontwikkeling is, moeten wij ook regelmatig op cursus zodat we weten wat de nieuwste trends zijn. Nuttige startbijeenkomsten Aan de suggesties die uit de eerste pilots naar voren kwamen, is gehoor gegeven: zorg voor een duidelijke structuur met strakke kaders, een goede helpdesk en opleiding en organiseer startbijeenkomsten. Voor die laatste ging Annie, afgewisseld met mede werker P&C Herman Verra, samen met een collega van afdeling Natuur en Landschap het land in om uitleg te geven over het nieuwe systeem. Tijdens deze start bijeenkomsten was er ook discussie over de inhoud. Je moet immers goed nadenken over wat je precies wilt voor je het in het systeem zet. Welke doelen wil je bereiken, hoe wil je je monitoringplannen vormgeven? Zowel het nadenken over wat je wilt als het invoeren van de gegevens kost veel tijd, maar uiteindelijk verdient dit zichzelf weer terug. Met één druk op de knop heeft iedere medewerker straks de beschikking over gegevens uit bijna alle geledingen van de organisatie.

14 14

15 15 Nieuwe naam en structuur afdeling Communicatie en Marketing In 2011 heeft de afdeling Communicatie, Fondsen werving en Ledenservice (CFL) een nieuw Meerjarenplan gemaakt met de focus op 3 hoofdlijnen: verbeteren imago, versterken achter ban en verhogen inkomsten. Met dit Meerjarenplan in de hand is gekeken naar de organisatie van de afdeling. Na een proefjaar is in 2012 de afdelings naam gewijzigd in directie Communicatie en Marketing (C&M) en heeft de afdeling een andere structuur gekregen. Naast verbetering van de werkprocessen, nieuwe taken en nieuwe samenwerkingsvormen is aandacht besteed aan het management. De 4 oorspronkelijke teams binnen CFL waren lastig aan te sturen door de grote diversiteit aan werkzaamheden binnen de teams en het grote aantal medewerkers per team. Dit heeft geresulteerd in de volgende veranderingen: a. Een meer logische verdeling van de werkprocessen over 6 teams: Communicatie, Fondsenwerving Particulieren, Fondsenwerving Partnerschappen/Bedrijven, Online Media, Traffic en Beeld en Ledenservice. b. Een vergroting van efficiëntie en effectiviteit van de centrale C&M-taken door een logische clustering van taken. c. Een betere aansturing en begeleiding van de medewerkers door kleinere teams. In lijn met de nieuwe afdelingsstructuur is begin 2012 gestart met een functieonderhoudtraject, ondersteund door adviesbureau Berenschot. Belangrijkste doelen van dit traject waren de functieprofielen in lijn te brengen met de nieuwe structuur, een heldere taaken verantwoordelijkheidsverdeling en waar mogelijk te werken naar meer algemene functieomschrijvingen met diverse taakaccenten. Conny Groot, teamleider Fondsenwerving Partnerschappen/Bedrijven: Het team Partnerschappen Bedrijven, waar ik leiding aan geef, draait nu bijna 2 jaar. De focus is scherper. De benadering van particulieren is nu eenmaal anders dan het accountmanagement richting bedrijven. Dit geeft helderheid en rust binnen het team maar ook richting andere teams. De samenwerking tussen de verschillende geledingen wordt steeds meer opgezocht. Dat proces is nog niet klaar maar het gaat de goede kant op. Diana Entken, Afdeling P&O

16 JongNM ers tijdens the making of Gangnam Duim Omlaag. 16

17 17 JongNM wil brug slaan tussen organisatieonderdelen In 2012 bestond JongNM 2 jaar en telde maar liefst 100 leden: medewerkers van 35 jaar en jonger. Hun voornaamste doel is een brug slaan tussen afdelingen, regio s en beheereenheden. Wij vinden het belangrijk om een netwerk op te bouwen binnen de organisatie, waar kennisdeling plaatsvindt en gediscussieerd kan worden, maar waar ook ruimte is voor gezelligheid. Daarnaast kunnen collega s onze club benutten als klankbord voor belangrijke onderwerpen, zoals positionering, aldus JongNM ers Maaike de Vries (27) en Geeke Remmelts (32). In juni was het Leuvenumse Bos in Gelderland een weekend lang omgetoverd in een JongNM-survivalgebied. Geeke: We hebben geleerd om vuur te maken, een hut te bouwen, en waar je eten en water kunt vinden. Diep in de nacht werd het sluipspel gespeeld: je moest proberen om onopgemerkt dwars door de modder richting kampvuur te sluipen en zo de kring binnen te dringen. Dat is niemand gelukt, maar het was wel superspannend! Een paar keer per jaar komt JongNM bij elkaar op een locatie van Natuurmonumenten. In maart 2012 waren ze te vinden in het Groningse Eelde waar collega Jacob de Bruin als gastheer optrad. Het thema van de dag was: Omgaan met al je taken. Maaike: We hebben allemaal een grote diversiteit aan taken. En daarbij komt het nieuwe Natuurmonumenten, je contacten, communicatie etc. Hoe ga je hier goed mee om? Jacob gaf een presentatie over zijn werk en de problemen die daarbij komen kijken en Thea Beentjes, coach en inspirator voor persoonlijke ontwikkeling en effectiviteit, gaf ons inzicht in de psychologie van de jonge boswachter. s Middags hebben we Jacob geholpen met het maken van open plekken in een bosrand net ten oosten van Groningen. Het was een geslaagde dag! Gangnamstyle! JongNM kwam voor de campagne tegen de Blankenburgtunnel door Midden-Delfland met het idee de publieksactie Duim omlaag met een video te ondersteunen. JongNM er Angelique Aerts: Dit moest op zeer korte termijn gebeuren. Die week hadden we een JongNM-bijeenkomst over ecoducten. Tijdens de lunchpauze hebben we samen met enkele enthousiaste collega s de Duim omlaag Gangnamvideo opgenomen. Fantastisch dat er meteen hulp kwam voor dit toch wat bijzondere idee! Bekijk het filmpje van 28 november 2012 op You- Tube: Gangnam Duim Omlaag of via intranet.

18 18 Interne mobiliteit: meer initiatief vanuit de organisatie Vanwege zijn gezondheid stopte Joost Bakker als beheerder van De Graafschap en werd senior projectleider. Beheerder Harald van den Akker verruilde zijn beheereenheid Oost-Veluwe voor die van De Graafschap. Vervolgens solliciteerde beheerteammedewerker Veluwezoom Hans van Dijk naar de vrijgekomen functie van Harald. Een gesprek over interne mobiliteit met 3 collega s die samen maar liefst 86 jaar Natuurmonumenten vertegenwoordigen. Nadat Joost (63) in maart 2012 een hartinfarct kreeg, wist hij dat er iets moest veranderen. De laatste jaren liep ik al op mijn tenen. Hij stapte met een voorstel voor een andere functie naar zijn leidinggevende. Ik kon ook stoppen met werken vanaf je zestigste mag je met pensioen maar dan moet je behoorlijk wat inleveren. Harald: Joost verdient zijn salaris nu dubbel en dwars terug. Hij doet het werk dat we hiervoor aan een bouwbureau uitbesteedden. Hij heeft zijn eigen baan gecreëerd om af te kunnen bouwen. Harald (50) was al een tijdje aan het nadenken over een andere baan. Ik dacht: nu heb ik het vreselijk naar mijn zin, maar hoe zit dat over 10 jaar? Toen ik hoorde dat Joost zou stoppen als beheerder, heb ik heel lang getwijfeld of ik zou solliciteren. Nadat ik alles had overwogen, dacht ik: ik doe het niet. Maar ik was er vervolgens wel elke dag mee bezig. Op het laatste moment heb ik de brief verstuurd. En ik heb er geen seconde spijt van gehad: ik heb het hier enorm naar mijn zin! Harald v.d. Akker, Joost Bakker en Hans van Dijk Hans (44): Vanaf het begin bij Natuurmonumenten wist ik redelijk goed wat ik wilde en waar ik naartoe wilde. Lachend: Maar eigenlijk ben ik gewoon Harald achternagegaan. Hans kent Harald sinds 1986 toen hij stage liep bij Natuurmonumenten. Ik heb Harald al in verschillende functies opgevolgd.

19 19 Hans wilde altijd al een keer beheerder worden. Ik heb door de jaren heen verschillende opleidingen gevolgd en vrijwel alle functies in een beheereenheid vervuld. Ik wil graag op of rond de Veluwe werken, maar dat is natuurlijk wel beperkt. Mijn eigen beheereenheid vond ik geen optie. Ik had me er al bij neergelegd dat het voorlopig niks zou worden. Heel erg vond ik dat niet, want ik had het reuze naar mijn zin. Toen kwam het nieuws dat Harald naar De Graafschap ging. De brief had ik nog niet geschreven, maar hij was in mijn hoofd al helemaal af. Harald had deze baan niet genomen als hij had moeten verhuizen. Ik woon nu in een dienstwoning. Mijn salaris is precies hetzelfde gebleven. Een reguliere woning kost al gauw een paar honderd euro per maand meer. Dan ga je er dus behoorlijk op achteruit. Joost zette de stap van dienstwoning naar reguliere woning al toen hij in 2001 uit s-graveland vertrok om in De Graafschap te gaan wonen. Dat had ik nu anders gedaan, want met een reguliere woning ben je inderdaad een flink stuk duurder uit. Ze vragen zich af of het niet willen verhuizen vanwege de hogere kosten, ermee te maken kan hebben dat er nauwelijks intern gesolliciteerd wordt op onder meer de functie van beheerder. Het is belangrijk om de interne mobiliteit te stimuleren, maar maak het dan ook aantrekkelijk. De functie van beheerder is zwaar. Harald: Er zijn er maar weinig die dit tot hun 67e volhouden zonder te verzuren. Als ik er niet meer voor 100% voor zou kunnen of willen gaan, hoop ik dat ik tegen die tijd binnen Natuurmonumenten iets anders kan gaan doen. Joost: En zo maak je ook ruimte voor bijvoorbeeld een jongere collega. Dit moet natuurlijk wel kunnen, ook financieel. Joost kwam zelf met een voorstel voor een nieuwe functie. Mijn plan kost de vereniging geen extra geld, dus eigenlijk had ik wel meer begeleiding en enthousiasme verwacht van directie en P&O. Ik ben gestopt als beheerder en daarna heb ik nooit meer iets vernomen. Het senioren beleid werkt wat dat betreft nog te weinig in de praktijk. Hans vindt dat vooral leidinggevenden hun medewerkers moeten stimuleren en hij heeft daar zelf ook altijd positieve ervaringen mee gehad. Het begint bij je leiding gevende. En bij jezelf natuurlijk! Joost en Harald beamen dit. Maar meer initiatief vanuit de organisatie om bijvoorbeeld D-medewerkers te motiveren het land in te gaan om tijdelijk functies over te nemen of ergens te assisteren, zou goed zijn voor de interne mobiliteit. Hans: Dit zou al kunnen beginnen door mensen aan te nemen van wie je denkt: die zouden op den duur goede beheerders kunnen worden.

20 20

21 21 Training Strategisch beïnvloeden In 2012 hebben 15 medewerkers deelgenomen aan een incompany-training Strategisch beïnvloeden die werd gegeven door Schouten & Nelissen. De training bestond uit een intakegesprek, 2 trainingsdagen en een terugkomdag. In ons werk bij Natuurmonumenten komen we regelmatig in complexe processen terecht waarin steeds wisselende spelers wisselende posities en standpunten innemen. Er moet voortdurend gebalanceerd worden op 2 koorden: enerzijds wil je resultaten boeken en anderzijds het gedachtegoed van Natuurmonumenten toepassen en het imago versterken. Het is dan ook van belang je in te leven in deze ingewikkelde processen en de juiste beslissingen te nemen. Strategisch denken en voldoende beïnvloedings vaardigheden zijn daarbij essentieel. De eerste stap in strategisch beïnvloeden is het bepalen van je doel, de te beïnvloeden interne en externe partij(en) inclusief hun belangen, verwachtingen en behoeften én belemmerende en bevorderende factoren. Tijdens de eerste trainingsdag hebben we allemaal een persoonlijke stakeholder- en krachtenveldanalyse opgesteld, die we vervolgens gedurende het gehele traject gebruikten om datgene wat in de training werd aangereikt praktisch te verwerken. De tweede stap is het actief beïnvloeden zelf. Om succesvol te kunnen zijn in je werk is medewerking van anderen absoluut noodzakelijk. Daarnaast moeten mensen enthousiast zijn over je plannen en ideeën. Bewust beïnvloeden zonder formele macht is een vak dat je leert door ervaring. Daarom lag bij de training de nadruk op leren door doen. Door de combinatie van theorie, oefenen (onder andere met een trainingsacteur) en persoonlijke feedback werden we ons bewust van onze voorkeur qua beïnvloedingsstijl en het effect daarvan op een ander. Door het lezen van het boekje Tien beïnvloedingsvaardigheden van Jan Bijker konden we voorafgaand aan de training ons al verdiepen in de verschillende stijlen. Ook werd tijdens de training aandacht besteed aan het omgaan met weerstand en conflicten. Het was een effectieve training: je kunt de opgedane kennis en inzichten direct toepassen. Een aantal deelnemers gaan elkaar daarbij helpen door middel van intervisie. Janny Bos, Afdeling P&O

22 22 Discussie over vuurwapens leidt tot terugdraaien directiebesluit Eind 2012 is de notitie Toezicht goedgekeurd. Een paar maanden daarvoor woedde er nog een flinke discussie binnen de organisatie over het wel of niet dragen van een vuurwapen tijdens het toezicht houden. Beheerteammedewerker Veluwezoom Jan Potkamp is BOA (Buitengewoon Opsporings ambtenaar) en draagt een vuurwapen als hij toezicht houdt. Beleidsmedewerker Toezicht van de afdeling Natuur en Landschap Vera Aberson is nauw betrokken bij de totstandkoming van het toezichtbeleid. Tijdens de besprekingen van de concept notitie Toezicht medio 2012, lieten directie en P&O weten dat zij het dragen van vuurwapens binnen Natuurmonumenten wilden afschaffen. Vera: Dat voornemen deed nogal wat stof opwaaien in de organisatie. Dat kwam mede doordat De Telegraaf hierover berichtte terwijl het intern nog niet eens bekend was, laat staan dat er een besluit over was genomen. Grofwildstroperij Veluwezoom was een van de beheereenheden waar het nieuws hard aan kwam. Jan: We hebben hier al sinds jaar en dag te maken met stroperij van edelherten en wilde zwijnen. Om dit grofwild te doden, heb je een vuurwapen nodig. Die stropers zijn dus vaak gewapend. Omdat daardoor het veiligheidsrisico groot is, draag ik net als een aantal van mijn BOAcollega s tijdens het toezicht houden een vuurwapen. Ik kan me voorstellen dat mensen vinden dat het beeld van een boswachter met pistool niet past bij het nieuwe Natuurmonumenten, maar voor ons is het dragen van een wapen hetzelfde als het dragen van een helm voor een bosarbeider. Besluit teruggedraaid Om gehoor te geven aan de protesten zijn de afdelingshoofden van P&O en Natuur en Landschap naar de regio s gegaan. Naar aanleiding van hun bevindingen besloot de directie om het voor genomen besluit terug te draaien. Jan is hierover zeer te spreken: De directie heeft naar ons geluisterd en de moed gehad om te Meer dan vuurwapens alleen De notitie Toezicht gaat natuurlijk over veel meer dan alleen het vuurwapengebruik. Meer informatie over de notitie is op te vragen bij Vera Aberson,

23 23 In 3 regio s mogen BOA s (onder bepaalde voorwaarden) vuurwapens dragen: 1. Zuid-Holland en Zeeland (Deltakust). 2. Gelderland (Veluwezoom en Zuidwest- Veluwe). 3. Noord-Brabant en Limburg (Midden-Brabant, West-Brabant en Zuid-Limburg). zeggen: oké, we maken een uitzondering. Dat vind ik heel knap en het maakt het eindresultaat sterker. We zijn altijd heel voorzichtig met elkaar, maar af en toe moet je gewoon de discussie durven voeren. Jan Potkamp en Vera Aberson Aangescherpte regels Voor de betreffende regio s (zie kader) is dus een uitzondering gemaakt. Maar, vertelt Vera, de regels voor het dragen van een vuurwapen zijn wel aangescherpt. Er zijn nu duidelijke richtlijnen opgesteld, zoals het niet-zichtbaar dragen van het vuurwapen, behalve bij nachtelijk toezicht. En een vuurwapen gebruik je uiteraard als allerlaatste redmiddel. Het spreekt natuurlijk vanzelf dat in bedreigende situaties de belangrijkste taak van onze BOA s het de-escaleren van geweld is. Daar ligt ook de nadruk op in de trainingen. Goed ingebed in organisatie Vera en Jan zijn tevreden met de notitie Toezicht. Jan: Niet alleen vanwege de gemaakte uitzondering. Het toezicht is nu goed ingebed in de organisatie en dat was voorheen niet het geval. Dat gaf veel onzekerheid. Ook zijn zaken als nazorg nu duidelijk geregeld. Mocht er ooit wat gebeuren, dan heb je het gevoel: ik word geruggensteund. Vera: Ik ben heel blij met het eindresultaat dat er nu ligt. De volgende stap is de implementatie van het beleid. Daar gaan we de komende 2 jaar mee aan de slag.

24 24

25 25 Meer tijd en training voor begeleiding vrijwilligers Eind 2012 waren maar liefst 3800 vrijwilligers structureel voor Natuurmonumenten aan het werk. Bij het formuleren van doelen voor het Meerjarenplan kwam dan ook de vraag aan de orde welke richting we op willen met de inzet van vrij willigers. Inmiddels zijn op bijna alle plekken in de organisatie vrijwilligers te vinden en zij worden op een steeds breder terrein ingezet. vrijwilligers vormen een rechtstreekse verbinding met de buiten wereld, en zijn daardoor van groot belang voor de organisatie. Om gezamenlijk de impulsperiode* van het vrijwilligerswerk af te sluiten en een blik op de toekomst te werpen, kwamen op donderdag 13 september 2012 in het Openluchtmuseum te Arnhem 60 collega s bij elkaar, die in hun werk te maken hebben met vrij willigers. Tijdens deze dag stonden vragen centraal als: hoe gaat het nu, waar lopen we tegenaan, hoe gaan we verder en wat hebben we daarvoor nodig? De belangrijkste conclusies: er is te weinig tijd voor de begeleiding van vrijwilligers en er is behoefte aan meer training om het vrijwilligerswerk te kunnen coör dineren. Om dit te realiseren, zal de profes sionele organisatie rondom het vrijwilligerswerk moeten worden herzien. Daar gaan we in 2013 al mee aan de slag. 2. Training en inzet van vrijwillige groepscoördinatoren, zodat medewerkers zich meer kunnen richten op de werkinhoudelijke taken en alleen deze coördinatoren aan hoeven sturen. Hiermee wil Natuurmonumenten het vrijwilligerswerk een nog steviger plek in de organisatie geven! Astrid de Beer, Centraal team vrijwilligerswerk * Impulsperiode: van jaarlijks extra budget voor vrijwilligerswerk. Daarnaast zullen we de komende jaren, met behulp van de handleiding die alle regio s eind 2012 hebben ontvangen, werken aan de 2 indicatoren uit het Meerjarenplan: 1. Het realiseren van een voorzichtig stijgende lijn in het totaal aantal werkdagen van vrijwilligers.

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen COMMUNICATIE training effectief communiceren met iedereen Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij

Nadere informatie

Scholingsgids ANBO Academie 2015. Voor actieve vrijwilligers van ANBO

Scholingsgids ANBO Academie 2015. Voor actieve vrijwilligers van ANBO Scholingsgids ANBO Academie 2015 Voor actieve vrijwilligers van ANBO Inhoudsopgave 1. Voorwoord... 3 2.... 4 3. Aanbod... 5 3.1 Workshop Welkom bij ANBO... 5 3.2 Instructiebijeenkomst Ledenadministrateur...

Nadere informatie

Starters-enquête. 9 september 2014. Een initiatief van AOb-Groene Golf en het NCRV-programma Altijd Wat

Starters-enquête. 9 september 2014. Een initiatief van AOb-Groene Golf en het NCRV-programma Altijd Wat Starters-enquête 9 september 2014 Een initiatief van AOb-Groene Golf en het NCRV-programma Altijd Wat 1 EEN STROEVE START Een fantastische baan, maar heel erg zwaar. De Groene Golf de jongerenafdeling

Nadere informatie

EFFECTIEF LEIDINGGEVEN. Een gave of een vak?

EFFECTIEF LEIDINGGEVEN. Een gave of een vak? EFFECTIEF LEIDINGGEVEN Een gave of een vak? Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij voegen

Nadere informatie

opleiding Leergang Train de Trainer Trainers in

opleiding Leergang Train de Trainer Trainers in Trainers in opleiding Leergang Train de Trainer Het is niet de sterkste die overleeft, ook niet de slimste, maar degene die het meest openstaat voor verandering. Unieke insteek! De wereld om ons heen verandert

Nadere informatie

Samen zorgen voor de toekomst van mooi Gelderland. Meerjarenvisie Geldersch Landschap & Kasteelen 2016-2025

Samen zorgen voor de toekomst van mooi Gelderland. Meerjarenvisie Geldersch Landschap & Kasteelen 2016-2025 Samen zorgen voor de toekomst van mooi Gelderland Meerjarenvisie Geldersch Landschap & Kasteelen 2016-2025 650 gebouwen 35 kastelen, landhuizen, kasteelruïnes ruim 150 terreinen 24.000 museumstukken ruim

Nadere informatie

Cultuur is een eerste levensbehoefte

Cultuur is een eerste levensbehoefte 10 Cultuur is een eerste levensbehoefte Interview Tekst Kelly Bakker Foto s Tessa Wiegerinck Journalist, cultuurkenner en ondernemer in één Je stapt in die achtbaan en kan dan eigenlijk niet meer anders

Nadere informatie

Scholingsaanbod najaar 2013. voor actieve vrijwilligers van ANBO

Scholingsaanbod najaar 2013. voor actieve vrijwilligers van ANBO Scholingsaanbod najaar 2013 voor actieve vrijwilligers van ANBO Inhoudsopgave 1. Voorwoord... 3 2.... 4 3. Aanbod... 5 3.1 Workshop Webmaster... 5 3.2 Workshop Beleidsbeïnvloeding Wmo... 6 3.3 Workshop

Nadere informatie

Geachte lezer, Veel plezier bij het lezen van het rapport! Hartelijke groet, VictorMundi.com Jeroen Sakkers

Geachte lezer, Veel plezier bij het lezen van het rapport! Hartelijke groet, VictorMundi.com Jeroen Sakkers Geachte lezer, Met gepaste trots presenteren wij u hierbij het eerste ZZP Barometer-rapport van 2011. De ZZP Barometer is de structurele en onafhankelijke onderzoeksmonitor voor en over zzp'ers, freelancers

Nadere informatie

Loopbaanoriëntatie en begeleiding voor decanen en mentoren

Loopbaanoriëntatie en begeleiding voor decanen en mentoren Loopbaanoriëntatie en begeleiding voor decanen en mentoren Loopbaanoriëntatie staat in het voortgezet onderwijs volop in de belangstelling. De VO raad ziet loopbaanoriëntatie en -begeleiding (LOB) als

Nadere informatie

De TalentenCoach, centrum voor mobiliteit en ontwikkeling

De TalentenCoach, centrum voor mobiliteit en ontwikkeling Het beste uit jezelf halen en met plezier werken De TalentenCoach, centrum voor mobiliteit en ontwikkeling Tekst: Fenny Brandsma / Fotografie: Kees Winkelman Wat zijn je talenten en hoe zet je ze effectief

Nadere informatie

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG 2012 Een opleiding om hoger op te komen 1 OPLEIDING 2012 Ervaring: De training heeft me sterker gemaakt in mijn rol als leidinggevende. Ik heb mijn beleid en doelen

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken en Werken Anno Nu

Het Nieuwe Werken en Werken Anno Nu Het Nieuwe Werken en Werken Anno Nu Ardis Organisatie Ontwikkeling Het Nieuwe Werken en Werken Anno Nu Ardis Organisatie Ontwikkeling Na een afspraak niet terug naar kantoor, maar door naar huis waar je

Nadere informatie

ASSERTIVITEIT. beter communiceren vanuit jezelf

ASSERTIVITEIT. beter communiceren vanuit jezelf ASSERTIVITEIT beter communiceren vanuit jezelf Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij

Nadere informatie

Deelnemers aan het woord Eerste cursisten zeer positief over nieuw opleidingstraject veterinair communicatiemanagement

Deelnemers aan het woord Eerste cursisten zeer positief over nieuw opleidingstraject veterinair communicatiemanagement Deelnemers aan het woord Eerste cursisten zeer positief over nieuw opleidingstraject veterinair communicatiemanagement VAN DIERENARTSEN WORDT TEGENWOORDIG NIET ALLEEN EEN ROL VERWACHT IN HET BETER MAKEN

Nadere informatie

Scholingsaanbod 2014. voor actieve vrijwilligers van ANBO

Scholingsaanbod 2014. voor actieve vrijwilligers van ANBO Scholingsaanbod 2014 voor actieve vrijwilligers van ANBO Inhoudsopgave 1. Voorwoord... 2 2.... 3 3. Aanbod... 4 3.1 Welkom bij ANBO... 4 3.2 Instructiebijeenkomst Ledenadministrateur... 5 3.3 Workshop

Nadere informatie

Factsheet persbericht. Vooral studentes somber over kansen arbeidsmarkt

Factsheet persbericht. Vooral studentes somber over kansen arbeidsmarkt Factsheet persbericht Vooral studentes somber over kansen arbeidsmarkt Inleiding Van augustus 2009 tot en met september 2009 hield Zoekbijbaan.nl het Nationale Bijbanen Onderzoek. Aan het onderzoek deden

Nadere informatie

Met een rugzakje vol info ga ik naar huis, veel gesprekken, leuke manier van middagvulling.

Met een rugzakje vol info ga ik naar huis, veel gesprekken, leuke manier van middagvulling. Leerzaam, leuk, nieuwe contacten opgedaan, nieuwe ideeën. Het open Space concept is geweldig. Met een rugzakje vol info ga ik naar huis, veel gesprekken, leuke manier van middagvulling. Ontspannen maar

Nadere informatie

LIFT N E T W E R K > M O B I L I T E I T > K E N N I S D E L I N G

LIFT N E T W E R K > M O B I L I T E I T > K E N N I S D E L I N G LIFT N E T W E R K > M O B I L I T E I T > K E N N I S D E L I N G > strategisch plan 2006 Aanleiding voor strategisch plan LIFT leeft, maar het sprankelt niet OPZET STRATEGISCH PLAN De aanpak De strategie

Nadere informatie

Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding

Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding Zakenwijzer Het is tijd voor nieuw en ander leiderschap en management We kunnen ons niet meer verloven te blijven doen wat we deden. Als alles verandert,

Nadere informatie

samen op een Olga Commandeur plein

samen op een Olga Commandeur plein Is een initiatief van: Ga voor meer informatie naar www.yalp.nl /oudereninbeweging " Wist u dat: 200.000 ouderen in Nederland slechts 1 maal per maand bezoek ontvangen van familie?" Olga commandeur Ouderen

Nadere informatie

10 Innovatielessen uit de praktijk 1

10 Innovatielessen uit de praktijk 1 10 Innovatielessen uit de praktijk 1 Geslaagde gastoudermeeting levert veel ideeën op voor innovatie! Wat versta ik onder innoveren? Innoveren is hot. Er zijn vele definities van in omloop. Goed om even

Nadere informatie

Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl. Lees hieronder verder over:

Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl. Lees hieronder verder over: Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl Lees hieronder verder over: Het werk van ondernemingsraden. Het werk van de trainer/adviseur. De ideale trainer/adviseur.

Nadere informatie

Teamontwikkeling. Modulair programma voor de ontwikkeling van zelfstandige en effectieve teams. zorgadviseurs

Teamontwikkeling. Modulair programma voor de ontwikkeling van zelfstandige en effectieve teams. zorgadviseurs Teamontwikkeling Modulair programma voor de ontwikkeling van zelfstandige en effectieve teams zorgadviseurs Visie op teamontwikkeling Een$effectief$team$maakt$de$client$$ tevredener,$de$zorg$beter$en$het$werk$leuker

Nadere informatie

COMMUNICATIE technieken. voor leidinggevenden

COMMUNICATIE technieken. voor leidinggevenden COMMUNICATIE technieken voor leidinggevenden Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij

Nadere informatie

Jaarverslag Transferium Jeugdzorg 2013:

Jaarverslag Transferium Jeugdzorg 2013: Jaarverslag Transferium Jeugdzorg 2013: Van perspectief middels plan naar resultaat! Inleiding Eigenlijk is het feit dat ook 2013 een roerig jaar is geweest, normaler dan het zou zijn als het een rustig

Nadere informatie

atworkshops Live online & interactief Experts in live, online & interactief leren en samenwerken

atworkshops Live online & interactief Experts in live, online & interactief leren en samenwerken atworkshops Live online & interactief Experts in live, online & interactief leren en samenwerken Hoe zorg je er in deze turbulente tijden voor dat mensen zich blijven ontwikkelen en relevant blijven voor

Nadere informatie

"DE" "EF" ""# 5*$,( !"#$%&'#()*+,$#++(-$,.#%+,/#,/(( 01/2#%,$#(0*32#%#$4&(

DE EF # 5*$,( !#$%&'#()*+,$#++(-$,.#%+,/#,/(( 01/2#%,$#(0*32#%#$4&( ! 5*$,( "DE" "EF" ""#!"!#$%&'#(%)*+,# -&.#(%)*+,#/&0*+#'123%'*42#5%%6#!"!#/+67&.*89## :8+,1'+8#0&#*8');6*%%60*89A#!"#$%&'#()*+,$#++(-$,.#%+,/#,/((

Nadere informatie

Beleidsplan 2012 t/m 2016

Beleidsplan 2012 t/m 2016 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Mei 2012 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Inleiding Dit beleidsplan is het resultaat van een voortgaand proces, waar we sinds twee jaar aan werken. In die periode is het volgende gebeurd.

Nadere informatie

Slimmer werken, niet harder

Slimmer werken, niet harder Lean Management bij gemeenten Slimmer werken, niet harder Tekst: Riek Veurink / Fotografie: Kees Winkelman En ineens hoor je het overal om je heen: Lean Management als manier om ontwikkelingen in gemeenteland

Nadere informatie

Sander Donkers. Profiel. Opleiding Training. Kerncompetenties. 3 december 1979, woonachtig te Rotterdam 06 28 25 10 42 s.donkers@facilityestate.

Sander Donkers. Profiel. Opleiding Training. Kerncompetenties. 3 december 1979, woonachtig te Rotterdam 06 28 25 10 42 s.donkers@facilityestate. CURRICULUM VITAE Sander Donkers 3 december 1979, woonachtig te Rotterdam 06 28 25 10 42 s.donkers@facilityestate.nl Profiel Sander Donkers is een gedreven professional die zijn ervaring heeft opgedaan

Nadere informatie

Factsheet persbericht

Factsheet persbericht Factsheet persbericht Nut vakbonden onbekend bij jongeren 30 november 2011 Inleiding Van oktober 2011 tot november 2011 hield Zoekbijbaan.nl het Nationale Bijbanen Onderzoek. Aan het onderzoek deden 2464

Nadere informatie

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Werkt gedurende langere periode nauwkeurig en zorgvuldig, met oog voor detail, gericht op het voorkómen van fouten en slordigheden, zowel in eigen als andermans

Nadere informatie

Handleiding. Hoe gebruik je deze verenigingsbox?

Handleiding. Hoe gebruik je deze verenigingsbox? Handleiding Hoe gebruik je deze verenigingsbox? Inleiding Voor je ligt de handleiding van de Verenigingsbox. De Verenigingsbox is een hulpmiddel voor verenigingen om zelfstandig te werken aan een sterke

Nadere informatie

(als reorganisatie de aanleiding is) 15 november 2014. Karin Boelens

(als reorganisatie de aanleiding is) 15 november 2014. Karin Boelens Werk naar werk (als reorganisatie de aanleiding is) 15 november 2014 Karin Boelens Inhoud 1 Inleiding... 2 2 Mobiliteit: Werk naar werk... 3 2.1 Voorlichting... 3 2.2 Intakegesprek... 4 2.2.1 Portal Werkinzicht...

Nadere informatie

Strategisch Plan 2014-2017

Strategisch Plan 2014-2017 Strategisch Plan 2014-2017 Dress for Succes Leiden Inclusief jaarplan 2015 Inhoudsopgave Inleiding 1 1. Missie, ambitie en waarden 2 2. SWOT 3 3. Strategische koers 4 Inleiding Voor u ligt het strategisch

Nadere informatie

Tineke Boudewijns VERSTAG

Tineke Boudewijns VERSTAG Tineke Boudewijns VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

Managementworkshops. Communicatie: alle gedrag is communicatie. Gespreksvaardigheden: succesvol praten en luisteren

Managementworkshops. Communicatie: alle gedrag is communicatie. Gespreksvaardigheden: succesvol praten en luisteren Managementworkshops Door de toenemende dynamiek in de zorg verandert de rol van de leidinggevende. Een leidinggevende krijgt te maken met: Decentralisatie van verantwoordelijkheden Groter wordende span

Nadere informatie

Managementworkshops. Communicatie: alle gedrag is communicatie. Gespreksvaardigheden: succesvol praten en luisteren

Managementworkshops. Communicatie: alle gedrag is communicatie. Gespreksvaardigheden: succesvol praten en luisteren Managementworkshops Door de toenemende dynamiek in de zorg verandert de rol van de leidinggevende. Een leidinggevende krijgt te maken met: Decentralisatie van verantwoordelijkheden Groter wordende span

Nadere informatie

ipad enquête - ouders - 18 reacties (van 29 ouders)!

ipad enquête - ouders - 18 reacties (van 29 ouders)! 18 responses View all Publish analytics 18 responses ipad enquête - ouders - 18 reacties (van 9 ouders) Summary View all responses Publish analytics In welke mate ziet u uw zoon of dochter de ipad thuis

Nadere informatie

Het jaar 2012 in beeld. Stichting Kwaliteit door iedereen

Het jaar 2012 in beeld. Stichting Kwaliteit door iedereen Het jaar 2012 in beeld. Verslag van 2012 Stichting Kwaliteit door iedereen Voor u ligt ons jaarverslag en ons financiële verslag over 2012. De stichting Kwaliteit door iedereen heeft als hoofddoel het

Nadere informatie

foto s met dank aan Tjitte de Vries en Theo Kock (mogelijke andere rechthebbenden wenden zich met hun claims tot de uitgever van dit boek)

foto s met dank aan Tjitte de Vries en Theo Kock (mogelijke andere rechthebbenden wenden zich met hun claims tot de uitgever van dit boek) 'Duim omhoog' 1 foto s met dank aan Tjitte de Vries en Theo Kock (mogelijke andere rechthebbenden wenden zich met hun claims tot de uitgever van dit boek) 2013, Anton de Vries Alle rechten voorbehouden

Nadere informatie

Van werkdruk naar werkplezier

Van werkdruk naar werkplezier Van werkdruk naar werkplezier Het Programma Onze visie Werkdruk leidt tot minder werkplezier, wrijving in de samenwerking en op termijn mogelijk verzuim door stressklachten. Als medewerkers echter uitgedaagd

Nadere informatie

Verslag cursus Organiseer Jezelf

Verslag cursus Organiseer Jezelf Verslag cursus Organiseer Jezelf Cursusdag 1, 25 mei 2013 Hotel Augusta, IJmuiden (10.00 16.30) Het Jongerennetwerk Visserij heeft aan Stichting ProSea gevraagd een cursus op maat te maken, gericht op

Nadere informatie

Trainersopleiding 2014

Trainersopleiding 2014 Trainersopleiding 2014 Remind Keizersgracht 253, Amsterdam www.remindlearning.nl trainersopleiding@remindlearning.nl Uitleg van de trainersopleiding In dit document kun je lezen wat Remind doet, waar Remind

Nadere informatie

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Hoe presenteer ik mijzelf? Wat wil ik? Zorg voor je carrière Door het dagelijkse contact met mijn coach

Nadere informatie

Jaarverslag 2012. Districtscommissie Fryslân

Jaarverslag 2012. Districtscommissie Fryslân Jaarverslag 2012 Districtscommissie Fryslân Inhoudsopgave 1 Inleiding...2 2 Activiteiten 2012...2 2.1.1. Vereniging Natuurmonumenten 2 2.1.2. DC-Fryslân 2 2.1.3. Wat willen we? 2 2.1.4. Wat doen we? 2

Nadere informatie

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Wat is leerkracht? Stichting leerkracht is een organisatie van enthousiaste experts uit het onderwijs en bedrijfsleven die scholen helpt in het ontwikkelen

Nadere informatie

Doe mee met de Onderwijscoöperatie

Doe mee met de Onderwijscoöperatie Doe mee met de Onderwijscoöperatie Vanwege een carrièreswitch werkt Ramon Moorlag nu in het onderwijs als leraar, community manager van Leraar24 en is hij lid van de Lerarenadviesraad. Een uiterst interessante

Nadere informatie

Duur: 3 dagdelen (1 hele dag en twee weken later een halve dag). Inclusief oefenen met een professionele acteur.

Duur: 3 dagdelen (1 hele dag en twee weken later een halve dag). Inclusief oefenen met een professionele acteur. HR professionaliseringstraject het aanbod Verandermanagement, adviseren en begeleiden Module Informatie Stand van zaken Adviseren en coachen voor de HR adviseur: specifiek gericht op HR als business partner

Nadere informatie

Eerste richtlijnen voor het omgaan met euthanasie vragen van cliënten en hun families die bij Geriant in behandeling zijn

Eerste richtlijnen voor het omgaan met euthanasie vragen van cliënten en hun families die bij Geriant in behandeling zijn Eerste richtlijnen voor het omgaan met euthanasie vragen van cliënten en hun families die bij Geriant in behandeling zijn Praat erover: 1. Je hoeft niet alles te weten of te begrijpen over euthanasie bij

Nadere informatie

Evaluatie per behandeling (Zorggroep Almere)

Evaluatie per behandeling (Zorggroep Almere) Evaluatie per behandeling (Zorggroep Almere) Het team somatiek van Archipel werkte altijd zo goed mogelijk bij haar klanten, maar er werd niet direct nagevraagd bij de klanten hoe de actie (contact/handeling/hulp/zorg)

Nadere informatie

Vrijwilligers in het Park de Hoge Veluwe. Een natuurlijke zaak! vrijwilligersbeleidsplan 2009-2015

Vrijwilligers in het Park de Hoge Veluwe. Een natuurlijke zaak! vrijwilligersbeleidsplan 2009-2015 Vrijwilligers in het Park de Hoge Veluwe Een natuurlijke zaak! vrijwilligersbeleidsplan 2009-2015 Het Nationale Park De Hoge Veluwe Inhoudsopgave 1. Inleiding...3 1.1. Aanleiding...3 1.2. De waarde van

Nadere informatie

Personal branding op de arbeidsmarkt: vermarkt je carrière

Personal branding op de arbeidsmarkt: vermarkt je carrière Personal branding op de arbeidsmarkt: vermarkt je carrière TRAININGSPROGRAMMA VIER WORKSHOPS De wereld verandert snel en dat is van invloed op ieders plaats en functioneren op de arbeidsmarkt. We maken

Nadere informatie

Evaluatie Weerbaarheidtraining voor volwassenen Koekkoek & Co

Evaluatie Weerbaarheidtraining voor volwassenen Koekkoek & Co Evaluatie Weerbaarheidtraining voor volwassenen Koekkoek & Co 76 respondenten Cijfer algehele training 7 8 9 10 De deelnemers hadden beschikking over lesbrieven, hierin stond informatie over de bijeenkomsten

Nadere informatie

GGD Iff regio Utrecht >

GGD Iff regio Utrecht > ""T^Cjl^é? 3 GGD Iff regio Utrecht > s268 Notitie versterking Bedrijfsvoering 21 april V 2.0 Teun van Deijck Jikke de Jong Marieke Knobbe Notitie versterking Bedrijfsondersteuning GGDrU Pagina 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Jaarplan 2014 Kameroen/Nederland

Jaarplan 2014 Kameroen/Nederland Jaarplan 2014 Kameroen/Nederland LiveBuild Jaarplan 2014 Kameroen / Nederland Inleiding LiveBuild is een organisatie met veel ambitie, enthousiasme en passie. Wij geloven in de positieve kracht van eenieder

Nadere informatie

Irma Steenbeek VERSTAG

Irma Steenbeek VERSTAG Irma Steenbeek VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen van

Nadere informatie

De Amersfoortse Loopbaan Academie

De Amersfoortse Loopbaan Academie De Amersfoortse Loopbaan Academie Amersfoort verdient talent Daarom investeren we de komende jaren nog meer in de loopbaan- en talentontwikkeling van onze medewerkers. We willen talent ontdekken, benutten

Nadere informatie

Training Teamleiderschap

Training Teamleiderschap Training Teamleiderschap Versterk uw rol als boegbeeld van uw team In vier dagen een effectief Teamleider Training Teamleiderschap U bent als teamleider het boegbeeld van uw team. Uw teamleden verwachten

Nadere informatie

Veranderen doet pijn. Dat moet je bespreekbaar maken

Veranderen doet pijn. Dat moet je bespreekbaar maken LEREND VERANDEREN IN HAARLEMMERMEER Veranderen doet pijn. Dat moet je bespreekbaar maken Tekst: Fenny Brandsma / Fotografie: Kees Winkelman Wie in een organisatie succesvol veranderingen wil realiseren,

Nadere informatie

Jaarverslag 2012. Sensoor Oost Nederland, waar luisteren naar elkaar nog heel gewoon is.

Jaarverslag 2012. Sensoor Oost Nederland, waar luisteren naar elkaar nog heel gewoon is. Jaarverslag 2012 Sensoor Oost Nederland, waar luisteren naar elkaar nog heel gewoon is. w m Een vrijwilliger vertelt... Werken bij Sensoor Oost Nederland geeft mij een voldaan gevoel. Het gevoel van iets

Nadere informatie

Centrum voor Jeugd en Gezin. Bouwstenen voor de groei

Centrum voor Jeugd en Gezin. Bouwstenen voor de groei Centrum voor Jeugd en Gezin Bouwstenen voor de groei Moduleaanbod Stade Advies Centrum voor Jeugd en Gezin; Bouwstenen voor de groei Hoe organiseert u het CJG? Plan en Ontwikkelmodulen: Module Verkenning

Nadere informatie

Opdracht transitiemanager voor de wijken

Opdracht transitiemanager voor de wijken Opdracht transitiemanager voor de wijken Deze opdracht beschrijft de rol van de transitiemanager voor de wijken in de implementatie van de strategie van Magentazorg en Actiezorg. De opdracht heeft een

Nadere informatie

Vrijwilligersbeleid MVV 29 per januari 2013

Vrijwilligersbeleid MVV 29 per januari 2013 Vrijwilligersbeleid MVV 29 per januari 2013 1. Inleiding Voetbalvereniging MVV 29 bestaat dankzij vrijwilligers. De ene vrijwilliger besteedt meer tijd aan MVV 29 dan een ander, maar dat geeft niet. Iedere

Nadere informatie

De weg naar zinvolle dagbesteding voor mensen met dementie. begeleidingsprogramma voor organisaties die zorg leveren aan mensen met dementie

De weg naar zinvolle dagbesteding voor mensen met dementie. begeleidingsprogramma voor organisaties die zorg leveren aan mensen met dementie De weg naar zinvolle dagbesteding voor mensen met dementie begeleidingsprogramma voor organisaties die zorg leveren aan mensen met dementie Context Het aanbieden van welzijn, dagbesteding of zingevingactiviteiten

Nadere informatie

Introductie 1. Waarvoor hebben de studenten een mentor nodig? 2. Wie kan mentor worden? Iemand die:

Introductie 1. Waarvoor hebben de studenten een mentor nodig? 2. Wie kan mentor worden? Iemand die: Mentor informatie Introductie Het Mentoringprogramma is voor studenten die een begeleidingsvraag hebben. Deze begeleidingsvraag kan zeer divers van aard zijn en heeft te maken met schoolse-, persoonlijke

Nadere informatie

Opdracht transitiemanager voor de 3 grote locaties

Opdracht transitiemanager voor de 3 grote locaties Opdracht transitiemanager voor de 3 grote locaties Deze opdracht beschrijft de rol van de transitiemanager voor de 3 grote locaties (Lauwershof, Oudtburgh en Zuyder Waert) in de implementatie van de strategie

Nadere informatie

De Meest Effectieve & Persoonlijke Consulting Skills Training voor Professionals!

De Meest Effectieve & Persoonlijke Consulting Skills Training voor Professionals! - Consulting Skills Training Pagina 1 van 6 De Meest Effectieve & Persoonlijke Consulting Skills Training voor Professionals! Los van de inhoud van je advies is het belangrijk om je advies zo goed mogelijk

Nadere informatie

Manager van nu... maar vooral van morgen

Manager van nu... maar vooral van morgen Manager van nu... maar vooral van morgen Leidinggeven met inhoud en in verbinding, met inspiratie, energie en plezier, en dat binnen je organisatie mogelijk maken Er kan zoveel meer Uitgaan van klanten,

Nadere informatie

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG INHOUD 0. ALGEMEEN 3 Wat is de bedoeling van het beleid voor ongewenst gedrag? 3 Voor wie? 3 Hoe pak je het aan? 3 1. MAATREGELEN

Nadere informatie

Hesselink Koffie: een bedrijf met allure

Hesselink Koffie: een bedrijf met allure Hesselink Koffie: een bedrijf met allure Het interieur: eigentijds en fris. Strakke lijnen, een diversiteit aan materialen maar ook warm. Alles is van tevoren bedacht. En dat is ook echt te zien. Het bedrijfspand

Nadere informatie

Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING

Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING Dinsdag 10 november 2015 Vanaf 12.00 uur Grolsch Veste Colosseum 65 7521 PP ENSCHEDE (ingang kanaalzijde) Om kennis over de

Nadere informatie

Functiebeschrijving Teamleider Huisvesting (facilitair)

Functiebeschrijving Teamleider Huisvesting (facilitair) Functiebeschrijving Teamleider Huisvesting (facilitair) Groot Hoogwaak levert een professionele bijdrage aan het aanbod van woon-, zorg-, en welzijnsvoorzieningen voor ouderen in Noordwijk. Dit aanbod

Nadere informatie

SCHATTEN VAN ADVOCATEN

SCHATTEN VAN ADVOCATEN SCHATTEN VAN ADVOCATEN PRAKTIJKOPLEIDINGEN VOOR DE ADVOCATUUR Vaardigheden in de praktijk Coachen in de praktijk Leidinggeven in de praktijk Teamwork in de praktijk SCHATTEN VAN ADVOCATEN Wij zijn er van

Nadere informatie

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering december 2010 VELDWERK OPTIMAAL

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering december 2010 VELDWERK OPTIMAAL Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering december 2010 VELDWERK OPTIMAAL Veldwerk Optimaal B.V. 's-hertogenbosch, januari 2011 INHOUDSOPGAVE Pagina 1. ONDERZOEKSVERANTWOORDING 2 1.1

Nadere informatie

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING:

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership Weet jij wat jouw hart sneller doet kloppen? Collega s die precies doen wat jij

Nadere informatie

Wij willen graag onze eigen beslissingen nemen

Wij willen graag onze eigen beslissingen nemen Jack van Eekelen Noordhoek, 40 melkkoeien en 40 ha akkerbouw Drie jonge mannen werken in VOF-verband op het bedrijf van hun ouders. Hun doel is bedrijfsovername. De een is wat verder dan de ander, maar

Nadere informatie

Allemaal in ontwikkeling. Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman

Allemaal in ontwikkeling. Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman Permanente educatie in Smallingerland Allemaal in ontwikkeling Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman Van cursussen professioneel Engels, kennis opdoen bij een andere afdeling tot vierjarige

Nadere informatie

Stop met vergelijken. Je bent uniek

Stop met vergelijken. Je bent uniek Stop met vergelijken. Je bent uniek Deze week schrijft Tineke Franssen, een van de wandelcoaches van Het Coach Bureau, het artikel. Vlak voor de zomer rondt zij het wandelcoachtraject af met Hanneke (43).

Nadere informatie

Intersectorale mobiliteit. Informatie voor professionals

Intersectorale mobiliteit. Informatie voor professionals Intersectorale mobiliteit Informatie voor professionals Deze folder is onderdeel van een drieluik. Er is ook een folder voor werknemers en werkgevers. Om belemmeringen in kaart te brengen bij intersectorale

Nadere informatie

Een Stap voorwaarts in Leiderschap.

Een Stap voorwaarts in Leiderschap. 5 daagse training in voorjaar van 2010 Een Stap voorwaarts in Leiderschap. Doelgroep : DA Filiaal leidsters en aankomende filiaalleidsters Lokatie : Leusden DA hoofdkantoor Dag : Maandag van 9.30u 17.00u

Nadere informatie

Hieronder per onderdeel een korte omschrijving, een foto en reacties van deelnemers over dat onderdeel.

Hieronder per onderdeel een korte omschrijving, een foto en reacties van deelnemers over dat onderdeel. Een geslaagde super grote kenniskring! `We hebben ontzettend veel van de dag opgestoken, het heeft ons een heel aantal nieuwe inzichten gegeven, de dag was heel rijk aan informatie en een mooie impuls

Nadere informatie

Expertisecentrum Plato. van werk-naar-werk en loopbaancoaching. Voor medewerkers

Expertisecentrum Plato. van werk-naar-werk en loopbaancoaching. Voor medewerkers Expertisecentrum Plato van werk-naar-werk en loopbaancoaching Voor medewerkers inhoud wij maken er werk van! 04 Onze dienstverlening voor jou 09 Loopbaanoriëntatie en Loopbaancoaching 05 over expertisecentrum

Nadere informatie

TALENTPUNT. Een Development Program speciaal voor HR professionals

TALENTPUNT. Een Development Program speciaal voor HR professionals FOCUS ON THE FUTURE Je bent een HR professional met veel ambitie en je wilt succesvol(ler) zijn. Je bent gericht op de nieuwste HR ontwikkelingen en nieuwsgierig naar hoe andere HR professionals zaken

Nadere informatie

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten.

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten. 360 graden feedback Hieronder wordt door ieder groepslid een feedback gegeven op al zijn groepsgenoten. Zo kan iedereen zijn mening geven op de werkhouding van de betreffende persoon. Feedback van de groep

Nadere informatie

Samen duurzaam verder

Samen duurzaam verder Samen duurzaam verder Onlangs sloten we de pilot Duurzaam Severinus af met een brede evaluatie onder de pilot-woningen en locaties voor dagbesteding en thuisondersteuning met de medewerkers én de wettelijk

Nadere informatie

Lef en out-of-the-boxdenken in Lingewaard

Lef en out-of-the-boxdenken in Lingewaard Lef en out-of-the-boxdenken in Lingewaard Een onorthodoxe re-integratieaanpak Door: Fenny Brandsma Alle gemeenten hebben ermee te maken: reorganisatie, krimp en boventallige medewerkers. Sommige gemeenten

Nadere informatie

Functiebeschrijving Manager Kwaliteitsbeleid

Functiebeschrijving Manager Kwaliteitsbeleid Functiebeschrijving Manager Kwaliteitsbeleid Binnen O2A5 staat een belangrijke verandering voor de deur, namelijk de invoering van zgn. onderwijsteams. Voor een succesvolle implementatie van deze organisatieverandering

Nadere informatie

Familie Huismans Boerderijnummer: 1983

Familie Huismans Boerderijnummer: 1983 arverslag nuari 2014 - december 2014 Familie Huismans Boerderijnummer: 1983 Kwaliteitssysteem Zorgboerderijen Versie 4.1, maart 2011. Federatie Landbouw en Zorg Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd

Nadere informatie

Welkom bij de Vrijwilligersacademie Amsterdam!

Welkom bij de Vrijwilligersacademie Amsterdam! Pagina 1 van 5 Welkom bij de Vrijwilligersacademie Amsterdam! Informatiebrief voor directie en management van (potentiële) afnemers van diensten van de Vrijwilligersacademie Amsterdam. Wij willen u allereerst

Nadere informatie

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL Veldwerk Optimaal B.V. 's-hertogenbosch, september 2013 INHOUDSOPGAVE Pagina 1. ONDERZOEKSVERANTWOORDING 2

Nadere informatie

Managementgame Het Nieuwe Werken

Managementgame Het Nieuwe Werken Resultaten Managementgame Het Nieuwe Werken www.managementgamehetnieuwewerken.nl Leren door horen en zien, maar vooral doen en ervaren! MANAGEMENT GAME HET NIEUWE WERKEN Inleiding Think too Organisatieadviseurs

Nadere informatie

Clubkampioenschappen TOZ Jeugd en Senioren

Clubkampioenschappen TOZ Jeugd en Senioren Nieuwsbrief 4 - April 2015 In dit nummer: Clubkampioenschappen TOZ Jeugd en Senioren Commissieleden gezocht! Veranderingen rondom training Baanbezetting Instructie Verantwoord Alcohol schenken (IVA) Verslag

Nadere informatie

Jan de Laat OVERSTAG

Jan de Laat OVERSTAG Jan de Laat VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen van teksten

Nadere informatie

Functiebeschrijving Manager Personeelsbeleid

Functiebeschrijving Manager Personeelsbeleid Functiebeschrijving Manager Personeelsbeleid Binnen O2A5 staat een belangrijke verandering voor de deur, namelijk de invoering van zgn. onderwijsteams. Voor een succesvolle implementatie van deze organisatieverandering

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

LEIDEN. Dromen over vrijwillige inzet (oriëntatie workshop) MONTFERLAND

LEIDEN. Dromen over vrijwillige inzet (oriëntatie workshop) MONTFERLAND ALMERE Introductie penningmeesters EHBO bij kinderen Geweldloos communiceren Fondswerving (2 trainingen) Eerste indruk (als voorbereiding op sollicitatie betaald en onbetaald werk) Vrijwilligerswerk en

Nadere informatie

Beste mensen, Marc Heyrman

Beste mensen, Marc Heyrman Voor jongeren met een beperking GOED wonen Oisterwijk Van harte gefeliciteerd met de organisatie en de persoonlijke aandacht voor iedere deelnemer. Ik heb aan de start en in Arendonk kunnen zien (als toeschouwer)

Nadere informatie