HANDBOEK internet voor juristen> MR. J.G.L. VAN DER WEES > ING. W.G. RENDEN > DRS. M. HERTZBERGER > RECHT.NL

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "HANDBOEK internet voor juristen> MR. J.G.L. VAN DER WEES > ING. W.G. RENDEN > DRS. M. HERTZBERGER > RECHT.NL"

Transcriptie

1 HANDBOEK internet voor juristen> MR. J.G.L. VAN DER WEES > ING. W.G. RENDEN > DRS. M. HERTZBERGER > RECHT.NL DEEL 1 - ZOEKEN OP INTERNET DEEL 2 - INTERNET VOOR JURISTEN DEEL 3 - BETER INTERNETGEBRUIK 2006

2 2 HANDBOEK internet voor juristen> 2006 MR. J.G.L. VAN DER WEES > ING. W.G. RENDEN > DRS. M. HERTZBERGER > RECHT.NL RECHT.NL Den Haag Ontwerp/layout omslag en binnenwerk: Aangenaam Ontwerp visuele communicatie, Utrecht

3 3 VOORWOORD Het internet als massamedium bestaat nog maar een jaar of dertien. In de jaren '60 van de vorige eeuw werd weliswaar een voorloper van het World Wide Web ontworpen door het Amerikaanse ministerie van Defensie, maar pas toen in 1993 gebruiksvriendelijke browsers op de markt kwamen, kreeg het internet grote publieke belangstelling. Juristen begonnen gebruik te maken van het web toen rond 1998 de eerste echte verzamelingen juridische informatie op het internet verschenen: Rechtspraak.nl voor jurisprudentie en Overheid.nl voor officiële overheidspublicaties bijvoorbeeld. Er zijn sinds die tijd meer en meer onmisbare elektronische bronnen voor juristen ontstaan, waardoor het internet een steeds groter potentieel krijgt. Potentieel. Want dezelfde ontwikkelingen hebben gezorgd voor een dusdanige toename van beschikbare informatie dat de gemiddelde jurist moeite heeft met het zoeken en vinden van bruikbaar materiaal. Voor wie weet waar Abraham de mosterd haalt, kan het internet echter beschouwd worden als volwaardige bron van (juridische) informatie. Dit e-book biedt u dan ook een overzicht van wat er voor u (veelal kosteloos) aan juridische informatie op het web te halen valt. Mr Leo van der Wees, ing.wijnand Renden en drs. Maurits Hertzberger zullen u rondleiden over het internet, waarbij onder andere aandacht zal worden besteed aan de fijne kneepjes van het zoeken met zoekmachines, tientallen juridische websites de revue zullen passeren en uitgelegd zal worden hoe u de gevaren van het web (virussen en dergelijke) het hoofd kunt bieden.

4 4

5 5 INHOUD DEEL 1 - ZOEKEN OP INTERNET Voorwoord 3 1 Wat is het internet? Inleiding De stappen van systematisch zoeken 11 2 Stap 1: het formuleren van uw informatievraag De structuur van webadressen 13 3 Stap 2: het verkennen van de inhoud van het internet Google Waarom Google veel juridische infomatie niet kan vinden Zoeken binnen websites Booleaanse logica: operatoren AND, OR, en NOT 24 4 Stappen 3 en 4: evaluatie van gevonden informatie en het bewaren van tekst Stap 3: evaluatie van gevonden informatie Stap 4: het opslaan van geschikt bevonden informatie Resumerend en afsluitend 32

6 6 DEEL 2 - WEBSITES VOOR JURISTEN Inleiding 40 5 Wet & Regelgeving Parlando Officiële Publicaties (Overheid.nl) Eerste Kamer Staatsblad (Overheid.nl) Wetten.nl (Overheid.nl) Overige wettensites Bewaren informatie van Wetten.nl, Officiële publicaties, Parlando 54 6 Jurisprudentie Rechtspraak.nl Overige Rechtspraaksites Bewaren van informatie van Rechtspraak.nl, HvJEG, EHRM 64 7 Verdragen Tractatenblad (Overheid.nl) Verdragen (Overheid.nl) Ministerie van Buitenlandse Zaken Overige verdragensites 69 8 Europa EUR-Lex Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen Overige Europa-sites 81 9 Commerciële databanken Kluwer Navigator Advocaat Sdu Wet & Recht Sdu Commentaar Arbeidsrecht Attendering.nl Portaalsites Citeren van elektronische bronnen Vuistregels Algemene regels betreffende het citeren van webadressen Standaard-verwijsmethode 108

7 7 DEEL 3 - BETER INTERNETGEBRUIK Inleiding Het veranderende medialandschap Van analoog naar digitaal; van consument naar producent Generatiekloof Privacy De veranderingen 118 Geschreven / gedrukte media 118 Geluid 119 Beeld Conclusie Veilig op het internet Bescherm uw computer tegen virussen Bescherm uw computer tegen spyware Laat uw gegevens niet aftappen Vermijd spam. Ga zorgvuldig met uw adres om Installeer updates van uw software Bouw een muur Koop geen marktleiders Laat zo min mogelijk sporen na Maak regelamatig een back-up van uw gegevens Laat u door deze lijst niet afschrikken Onmisbare software Antivirus software Spyware verwijderings-software Firewalls Audio bestanden beluisteren: itunes Bewegende beelden bekijken: Real Player PDF-documenten lezen: Adobe Reader Chatten: Windows Live Messenger Afbeeldingen bekijken: Irfan View Software, films en muziek uitwisselen:emule Online onderwijs: Blackboard 146 Appendix 147 Trefwoordenregister 150

8 8 DEEL 1 zoeken op internet> 1

9 9 # 1. WAT IS HET INTERNET Inleiding Het internet is een wereldwijd netwerk van computernetwerken. Communicatie tussen deze duizenden netwerken en miljoenen computers is mogelijk vanwege een serie technische afspraken over de data-uitwisseling. Op die manier spreken alle computers dezelfde taal en is gegevensuitwisseling mogelijk. In 1957 bedacht het Amerikaanse ministerie van Defensie dat men een eventuele nucleaire aanval van de Russen beter zou kunnen doorstaan, indien men computers aan elkaar zou koppelen. Men wilde voorkomen dat er verbindingen tussen steden uit zouden vallen, als een communicatieknooppunt gebombardeerd zou worden. Door het aanleggen van een netwerk zou de informatiestroom in een dergelijk geval omgeleid kunnen worden via andere knooppunten (zie figuur 1). Figuur 1 A B C Indien stad B gebombardeerd wordt is stad C onbereikbaar geworden C A B D E Indien stad B gebombardeerd wordt, zorgt het netwerk ervoor dat stad D nog steeds bereikbaar is via steden C of E. Het Advanced Research Projects Agency (ARPA) kreeg de opdracht zo n netwerk te bouwen. Begin jaren 70 was het ARPAnet een feit. De Amerikaanse defensie had daarmee de beschikking over een betrouwbare netwerktechnologie die goede diensten zou kunnen bewijzen in tijden van oorlog. In 1973 werd de eerste internationale ARPAnet-verbinding, (tussen de VS en Londen) gerealiseerd. De Britse koningin stuurde haar eerste tje aan de president van de VS.

10 10 Toch heeft het nog tot het begin van de jaren 90 geduurd alvorens internet echt doorbrak. In 1992 werd namelijk het World Wide Web 'uitgevonden' door Tim Berners-Lee, werkzaam bij CERN (een Europese organisatie voor nucleair onderzoek) in Genève. Tot op dat moment bestond het internet nog slechts uit de mogelijkheid berichten te versturen en die berichten beschikbaar te maken door ze op te slaan. Tim Berners-Lee bedacht echter de hyperlink, of beter gezegd: het systeem van hypertext. Met hypertext wordt het mogelijk teksten aan elkaar te koppelen. Op die manier is het internet niet langer een verzameling van losse stukken informatie, maar kan al die informatie aan elkaar gekoppeld worden: het wordt een web. Berners-Lee schreef het protocol voor hypertext, het HyperText Transfer Protocol, kortweg HTTP. 1 Maar tot op dat moment was het web niet gebruikersvriendelijk (men moest behoorlijk van de programmeerkaas gegeten hebben om te kunnen surfen) en vooral heel saai: er was op het web uitsluitend tekst te vinden. In 1993 veranderde dat door de uitvinding van de eerste grafische web-browser ( bladeraar ): Mosaic. Hierdoor werd het World Wide Web getransformeerd van een tekstsysteem in een systeem dat afbeeldingen kon bevatten, eenvoudig pagina s kon weergeven en daarmee gebruikt kon gaan worden door mensen die weinig meer van computers hoefden te begrijpen. De browser is het computerprogramma op uw computer dat de taal van webpagina s spreekt (HTTP). Zoals u met uw Word-programma tekstdocumenten van anderen kunt openen, zo kan uw computer webpagina s lezen met behulp van de browser. Met dit computerprogramma kunt u dus door het web bladeren, ofwel over het web surfen. Vanaf 1993 (en vooral na 1996, toen Microsoft Internet Explorer introduceerde, dat door 95% van de internetters gebruikt wordt) toog de halve wereld aan het werk om diensten en producten op het internet aan te bieden. En niet zonder resultaat. Onderzoekers van de Universiteit van Berkeley, Californië (VS) becijferden onlangs dat het web 170 terabyte aan opgeslagen gegevens herbergt; ongeveer 17 keer de omvang van de grootste papieren bibliotheek ter wereld, de Amerikaanse Library of Congress.

11 De vier stappen van systematisch zoeken 1 Als het internet vergeleken wordt met een (enorme) bibliotheek, dan moet geconstateerd worden dat het een bibliotheek met enige beperkingen betreft. Van een bibliotheek wordt bijvoorbeeld verwacht dat aankopen niet lukraak gedaan worden, maar dat collecties doelgericht en professioneel samengesteld worden door vakreferenten. Een bibliotheek heeft daarnaast catalogi, helpdesks, een logische structuur en duidelijke bewegwijzering. Een bibliotheek is dus niet alleen een ruimte met boeken, maar is een dienstverlenende instantie die een ruimte met boeken toegankelijk en doorzoekbaar maakt. De minimale service die een bibliotheek biedt, is het zodanig indexeren van aanwezige informatie dat die informatie makkelijk en snel te lokaliseren is. Betere bibliotheken leveren bovendien nog veel meer diensten aan gebruikers; hebben state-of-the-art zoekmogelijkheden, attenderen gebruikers op relevante nieuwe aanwinsten, ondersteunen hen bij het gebruik van al deze diensten enzovoort. Als u naar informatie zoekt in een (papieren) bibliotheek, dan gaat u systematisch te werk. Een traditionele bibliotheek is echter een begrensde verzameling van informatie, terwijl het internet geen grenzen heeft, geen logische structuur en geen centrale autoriteit. Daarom is het, meer nog dan in traditionele bibliotheken het geval is, noodzakelijk bij het zoeken op het internet systematisch te werk te gaan. Dit voorkomt onder andere dat u zich tijdens het surfen zult laten afleiden door de honderdduizenden andere interessante onderwerpen en sites die u zult tegenkomen. Een gestructureerde zoekactie op het WWW kent vier stappen: 1 het formuleren van een informatievraag en het bedenken waar te (beginnen met) zoeken; 2 het verkennen van de inhoud van het internet; 3 evaluatie van gevonden informatie en; 4 het opslaan van geschikt bevonden informatie. In de volgende hoofdstukken zullen deze stappen een voor een behandeld worden.

12 12 # 2. STAP 1 / HET FORMULEREN VAN UW INFORMATIEVRAAG Zoeken naar informatie (of dat nu offline of online gebeurt), begint bij het formuleren van uw informatievraag: Wat zoekt u eigenlijk? De aard van de gezochte informatie bepaalt namelijk grotendeels waar u het beste kunt gaan zoeken en met welke trefwoorden u het meeste succes zult hebben bij zoekmachines. Het omschrijven van een informatievraag is minder rechtlijnig dan het lijkt. Zoekmachines zoeken namelijk uitsluitend op de letterlijke zoekterm(en) die u opgeeft; niet automatisch ook op synoniemen, spellingsvarianten, bredere termen enzovoort. Onjuiste keuze van trefwoorden levert daarom een ongewenst of onvolledig resultaat op! 2 Met het trefwoord faillissementsrecht vindt u bijvoorbeeld geen documenten waarin het woord insolventierecht gebruikt wordt en met trefwoord failissementsrecht vindt u slechts die documenten waarin exact dezelfde typfout gemaakt wordt. Zoekmachines kennen de betekenis van woorden niet; gezocht wordt slechts op de opeenvolging van lettertekens. We komen daar in het hoofdstuk over zoekmachines op terug. Ook het doel van uw onderzoek is van belang. Door namelijk vóór het zoeken te bedenken wát u eigenlijk gaat zoeken, kunt u de plaats waar u moet gaat zoeken, bepalen. Dat werkt op het web niet anders dan in de materiële wereld. Als u een telefoonnummer nodig heeft, dan haast u zich immers niet naar de openbare bibliotheek, maar dan pakt u het telefoonboek. Online is dat precies zo. Om de definitie van een woord te achterhalen is Google niet de eerst aangewezen website: <www.vandale.nl> helpt u in dat geval beter. Een heel groot deel van de informatie die het internet de professionele jurist (kosteloos) te bieden heeft, is te vinden op een handjevol websites. Deze sites staan beschreven in het tweede deel van dit boek. Het doel daarvan is dat u, de volgende keer dat u een bepaalde Europese Richtlijn zoekt, niet als een kip zonder kop naar Google gaat, maar onmiddellijk naar de meest geschikte bron: de website van de Europese Unie. Indien u een (juridische) informatievraag heeft die niet via de tien belangrijkste Nederlandse juridische websites te beantwoorden is, dan loont het zich om (voordat u naar Google gaat) eerst te bedenken welke instanties zich bezighouden met het onderwerp waarnaar u zoekt. Tien tegen één dat de websites van die instanties u van dienst kunnen zijn.

13 13 Zoekt u bestuursrechtelijke jurisprudentie? In het geval van bestuursrechtspraak ligt zoeken op de website van de Raad van State bijvoorbeeld voor de hand. En waar anders is de Raad van State online te vinden dan via <www.raadvanstate.nl>? Zoekt u een Algemeen Plaatselijke Verordening van de gemeente Rotterdam? Als die via <www.rotterdam.nl> niet te vinden is, dan vindt u m waarschijnlijk nergens! 2 Heel vaak zult u (zeker als u het web vaker gebruikt) niet lang na hoeven te denken over mogelijke vindplaatsen van informatie. Vraag betreft Wat is de bron? Dus ik surf direct naar... Telefoonnummer Telefoongids Telefoongids.nl Bestuursrechtelijke jurisprudentie Raad van State Raadvanstate.nl APV gemeente Rotterdam Gemeente Rotterdam Rotterdam.nl 2.1 De structuur van webadressen Elke pagina en ieder document op het internet heeft zijn eigen unieke adres. De officiële benaming voor webadressen is Uniform Resource Locator ( URL ). In deze paragraaf wordt uitgelegd hoe URL's in elkaar zitten. Als u namelijk een idee heeft van de logica achter URL s, dan wordt het vinden van webpagina s een stuk makkelijker. Normaal gesproken bestaan URL s uit de volgende onderdelen: 1 geeft aan dat het HTTP-protocol (HyperText Transfer Protocol, zie boven) van toepassing is. Dit gedeelte van URL s is onbelangrijk (en hoeft u zelfs niet eens in te typen, dat vult uw computer vanzelf aan); 2 de naam van de website na het voorvoegsel www. volgt de naam van de website. Uit die naam is meestal goed af te leiden van wie de website is ( Heineken.nl ) of wat het onderwerp van de site is ( Puppy.nl ); 3.nl,.com, org,.net na de naam van de site volgt de zogenoemde top-level extensie. Deze extensie kan nietszeggend zijn (.com,.net,.info,.biz), maar kan ook de geografische oorsprong van de website weergeven (bijvoorbeeld.nl,.fr,.uk) of iets zeggen over het soort instelling van wie de website is (bijvoorbeeld.gov,.org,.int,.eu,.mil).

14 14 De top-level extensies kunnen dus een indicator zijn voor de herkomst van de informatie die u online aantreft. Zo is juridische informatie die u aantreft op een.be -website is met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid Belgische juridische informatie. 2 Er zijn 247 landen-extensies en 14 anderssoortige extensies. Hierna een paar voorbeelden..be België.de Duitsland.fr Frankrijk.it talië.lu Luxemburg.nl Nederland.an Antillen.aw Aruba.sr Suriname.uk Verenigd Koninkrijk.int betreft een website van een internationale organisatie.eu betreft een website van de Europese Unie.org betreft een website van een non-profitorganisatie.edu betreft een website van een Amerikaanse onderwijsinstelling.gov/.mil betreft een website van de Amerikaanse overheid.com is van oorsprong bedoeld om aan te geven dat het een commerciële website (webwinkel) betreft, maar in de praktijk betekent het dat een dergelijke site allerlei informatie kan bevatten..net,.biz,.info kan eveneens allerlei informatie bevatten; zegt niets over de herkomst van de website Meer extensies? Surf naar <www.iana.org> 4 het pad dat gevolgd wordt binnen de website indien achter de top-level domeinextensie een schuine streep (/, slash, duitse komma) én nadere indicaties volgen, dan betekent dat dat u zich dieper in een website bevindt. Aan de URL is bijvoorbeeld onmiddellijk (zonder naar de pagina in kwestie te hoeven surfen) te zien dat het gaat om de sectie binnenland op de website van de Volkskrant; 5.html /.doc /.mp3 (enzovoort) het webadres eindigt vaak met informatie over het bestandstype ( formaat ) van het (web)document in kwestie. Dit is precies zoals met documenten op uw eigen computer:.doc is een Worddocument,.ppt een PowerPoint-presentatie,.xls is een Excel-spreadsheet enzovoort. Hiermee weet uw computer welk programma hij moet aanroepen om een bestand te kunnen openen.

15 15 De naam van de website en de top-level extensies zijn echter het belangrijkst: die zeggen vaak iets over het onderwerp of de maker van de informatie en over het land waar de informatie vandaan komt. Het webadres als indicator van betrouwbaarheid van gevonden informatie 2 Bij het bepalen van betrouwbaarheid van op het internet gevonden informatie kan het webadres een rol spelen. Zo zijn sites van internationale organisaties (.int) en non-profitorganisaties (.org) over het algemeen betrouwbaarder dan commerciele sites (.com). Een verdragstekst afkomstig van de webstek van het Asser Inistituut <www.asser.nl> of de Verenigde Naties <www.un.int> zal zonder twijfel betrouwbaar zijn. Van belang is dan nog wel te achterhalen hoe actueel de daar gevonden informatie is. Betreft het de meest recente versie van het verdrag?

16 # 3. STAP 2 / HET VERKENNEN VAN DE INHOUD VAN HET INTERNET 16 Als u de door u gewenste informatie niet meteen kunt vinden op websites die u kent, of als u niet weet waar u moet beginnen met zoeken, dan zult u te rade moeten gaan bij een zoekmachine. In een ideale wereld zouden zoekmachines precies begrijpen wat uw bedoeling is en ondanks uw (per definitie beperkte) zoekvragen tóch met de juiste informatie terugkomen. Maar helaas, machines begrijpen u niet. 3 In dit hoofdstuk staat de systematiek van zoekmachines centraal. Net als in een reguliere bibliotheek loont het zich om niet lukraak, maar om met enige achtergrondkennis over het systeem van opslag en ontsluiting van informatie te gaan zoeken. Er zijn grofweg twee soorten zoekmachines: algemene zoekmachines die het gehele internet doorzoeken (bijvoorbeeld Google, Ilse, Yahoo) en zoekmachines die één specifieke website of databank ontsluiten (bijvoorbeeld Overheid.nl of Rechtspraak.nl). Iedere algemene zoekmachine maakt gebruik van computerprogramma s die geheel automatisch het web afstruinen en alle pagina s die zij op hun weg tegenkomen, indexeren. Deze programmaatjes heten spiders of crawlers. Spiders herkennen alle zelfstandige naamwoorden die op een bepaalde website voorkomen, pakken die eruit en rapporteren de resultaten aan de zoekmachine. Op die manier onstaat een trefwoordenlijst (c.q. index), te vergelijken met een trefwoordenlijst achterin een boek. Hetzelfde geldt voor zoekmachines binnen een bepaalde website. De zoekmachine van Overheid.nl doorzoekt bijvoorbeeld uitsluitend de door de overheid beschikbaar gestelde overheidsdocumenten en de zoekmachine van Rechtspraak.nl doorzoekt slechts de binnen Rechtspraak.nl aanwezige jurisprudentie. Deze zoekmachines ontsluiten dus slechts alle informatie binnen een bepaalde website, maar werken technisch bezien op dezelfde manier als zoekmachines die het (gehele) internet indexeren. Als een trefwoord vaak op een webpagina voorkomt, dan gaat de zoekmachine ervan uit dat die webpagina veel informatie bevat over en rondom dat trefwoord.

17 17 Op die manier wordt bepaald welke sites belangrijk zijn en welke niet. Zo zal het woord recht op juridische sites vaak voorkomen en op medische websites minder. Zoekt men in een zoekmachine op het woord recht, dan staan de door de zoekmachine geïndexeerde juridische websites bovenaan. Ctrl-F Indien er op één bepaalde pagina die u op uw scherm hebt staan (of het nu een Word-document betreft of een webpagina) een grote lap tekst staat waarbinnen u naar een bepaald woord of een bepaalde zinsnede wilt zoeken, toets dan Ctrl +F ( Control Find ) in. Er verschijnt dan een zoekschermpje in uw beeld. Erg handig! 3 Bij de modernste zoekmachines, zoals Google, wordt ook gekeken naar het aantal links naar websites die geplaatst zijn op andere websites: hoe meer links er vanuit het internet naar een bepaalde website verwijzen, hoe belangrijker die site vermoedelijk is. Als dertig websites met het woord recht erin allemaal linken naar één andere website, dan betekent dat blijkbaar dat die ene site een spin in het web is. Die site zal bij de zoekresultaten ( hits ) van Google bovenaan staan. Zoekmachines halen dus die pagina s op waarin de door u opgegeven trefwoorden voorkomen. Zijn dat hele specifieke trefwoorden ( moeder-dochterrichtlijn ), dan is er een redelijke kans dat u snel vindt wat u zoekt. Zoekt u echter op algemene, veel voorkomende trefwoorden ( richtlijn ), dan krijgt u te veel treffers. Zoekmachines zoeken uitsluitend op de letterlijke zoekterm(en) die u opgeeft; niet automatisch ook op synoniemen, spellingsvarianten, bredere termen enzovoort. Onjuiste keuze van de zoekterm levert een ongewenst of onvolledig resultaat op. Daarom is het belangrijk de woorden waarmee u zoekt goed te spellen en/of te zoeken op meerdere spellingsvarianten.

18 18 Wat u moet onthouden over zoekmachines Zoekmachines zoeken alleen op de precieze lettercombinatie die u intypt. Zoekmachines kennen geen woorden, maar slechts opeenvolgingen van letters. Een typfout resulteert in het vinden van documenten waarin diezelfde typfout is gemaakt. Zeer vaak voorkomende woorden zoals lidwoorden en voorzetsels worden niet door zoekmachines geïndexeerd. Een zoekvraag dient dan ook in hoofdzaak te bestaan uit zelfstandige en bijvoeglijke naamwoorden, persoons- en plaatsnamen. Bij sommige zoekmachines maakt het uit of u hoofd- dan wel kleine letters gebruikt. Let er daarom op dat u in de regel kleine letters gebruikt, behalve als u bijvoorbeeld zoekt naar informatie met behulp van zaak- of documentnummers ('Publicatieblad EG, 2002 L 309 ). Gebruik dan de voorgeschreven notatiewijze (hoofdletter L). Bij sommige zoekmachines maakt het uit of u een spatie achter of voor uw trefwoord laat staan. Let er daarom op dat die er niet staat. Zoekmachines doorzoeken niet het hele internet, maar slechts de door hen geïndexeerde ( gespiderde ) websites of documenten. Als u via een zoekmachine niet kunt vinden wat u zoekt, dan wil dat niet zeggen dat de door u gevraagde informatie niet bestaat. Zoeken binnen websites van relevante instanties kan alsnog tot succes leiden. Vraagt u zich bij het gebruiken van een zoekmachine af: welke verzameling informatie doorzoekt deze zoekmachine eigenlijk? Zoekmachines hebben allemaal een eigen gebruiksaanwijzing, die meestal te vinden is onder de link Help. Zeker als u niet bekend bent met de zoekmachine of portaalsite, is het aan te raden eerst de helppagina's te raadplegen. De tijd die u hierin investeert, verdient u via betere zoekresultaten terug. Gebruik een minuut om een uur te besparen! Voor actuele informatie, zoals het nieuws, moet u niet bij een zoekmachine zijn. De kans dat dergelijke berichten zo kort na publicatie reeds door zoekmachines geïndexeerd zijn, is klein. U kunt zich voor nieuws beter tot gespecialiseerde nieuwssites wenden. Lees goed wat er bij de verschillende vakken ( velden ) en knoppen van de zoekmachine staat. Het maakt wat uit of u zoekt in de titel of zoekt in de tekst van documenten! 3

19 Google Er zijn honderden zoekmachines die het internet ontsluiten. Veel van deze zoekmachines doen hun werk uitstekend. Desondanks hebben wij ervoor gekozen om in dit boek slechts één algemene zoekmachine te behandelen: Google, <www.google.com>. Google is namelijk niet voor niets de meest gebruikte zoekmachine ter wereld het is zonder twijfel de beste en makkelijkste zoekmachine van dit moment, vanwege zijn snelheid en de hoge mate van relevantie van de gevonden sites. 3 Google werd in 1998 opgericht door twee studenten van de Universiteit van Stanford (VS). De naam Google is afgeleid van het woord 'googol', de term die wiskundige Edward Kasner in 1938 bedacht voor een 1 gevolgd door honderd nullen. De belangrijkste Zoekopties van Google U kunt natuurlijk gewoon (min of meer lukraak) uw trefwoorden in het zoekveld op de homepage van Google intypen. Negen van de tien keer werkt dat goed en vindt u (zelfs) op die manier wat u zoekt. Is dat niet zo, dan kan dat twee redenen hebben: de door u gezochte informatie zit niet tussen de zoekresultaten ( hits ), of er zijn veel te veel zoekresultaten om allemaal te kunnen bekijken. In het eerste geval dient u verder te zoeken met andere trefwoorden: wellicht dat die wél iets opleveren. In het tweede geval kunt u Google s geavanceerde zoekfunctie gebruiken. U vindt deze functie door rechts naast het zoekveld op de homepage te klikken op geavanceerd zoeken Eenvoudig zoeken via het zoekveld op de homepage van Google

20 20 Via het formulier dat u op de Geavanceerd zoeken -pagina aantreft, kunt u uw zoekresultaten inperken, door bijvoorbeeld taal, domein (.nl/.com/.edu enzovoort), bestandsformaat en termen die wel of niet op de pagina mogen voorkomen, te definiëren. 3 Geavanceerd zoeken met Google Zo kunt u Google gebruiken om slechts één bepaalde website te doorzoeken, door het adres van de homepage van de website die u wilt doorzoeken, te zetten in het veld alleen resultaten weergeven van de site of het domein. Vult u daar bijvoorbeeld europa.eu in, dan doorzoekt u enkel en alleen de website van de Europese Unie. Een andere handige functie van Google is het zoeken naar afbeeldingen. Op de homepage van Google ziet u boven het zoekveld een link met de naam Afbeeldingen. Klikt u daarop, dan kunt u zoeken naar plaatjes, illustraties en foto s (het woord zegt het eigenlijk al). Ook deze optie beschikt over een Geavanceerd zoeken-functie, waar u uw zoekresultaten kunt inperken op bijvoorbeeld kleur en formaat. Ten tweede ziet u onder het zoekveld de op het eerste gezicht raadselachtige knop Ik doe een gok. Geeft u een trefwoord in en drukt u op die knop, dan surft u direct naar de website die anders als eerste in de lijst van treffers zou hebben gestaan. Tot slot iets over twee elementen van de zoekresultaten die Google u voorschotelt. Achter iedere treffer die u bij het zoeken met Google te zien krijgt, ziet u altijd een linkje met de tekst Gelijkwaardige Pagina s en een linkje met de tekst In Cache staan.

21 21 Een willekeurig zoekresultaat uit de 4,3 miljard webpagina s die Google geïndexeerd heeft Door op Gelijkwaardige Pagina s te klikken zoekt Google automatisch naar (wat hij beschouwt als) verwante pagina's. 3 Klikt u op 'In Cache', dan komt u terecht bij een kopie van de gevonden website, zoals Google die in zijn database heeft opgeslagen. Het voordeel hiervan is dat een pagina bij Google nog beschikbaar is, indien de originele pagina om wat voor reden dan ook van het web verdwenen is. Zoeken met Google spreekt, zoals gezegd, eigenlijk voor zich. Veel lastiger is het effectief gebruiken van minder geavanceerde zoekmachines die in de overgrote meerderheid zijn. Voor gevorderden: de Google Toolbar Na installatie van de Google Toolbar in uw browser (gratis, ga naar <http://toolbar.google.nl/>) hoeft u niet meer steeds (actief) naar de website van Google toe, om uw zoekvragen uit te voeren. U hoeft na installatie van de Toolbar namelijk nog slechts een woord dat u aantreft op een website te selecteren en op zoek bovenaan uw scherm te klikken. Handig voor wie vaak zoekt. 3.2 Waarom Google veel juridische informatie niet kan vinden Het onzichtbare web is de wereld van websites die niet door zoekmachines geïndexeerd kunnen worden en die daardoor buiten het bereik van de standaard zoekmachines op het internet vallen. Hiervoor werd kort uitgelegd hoe zoekmachines het web indexeren: middels spiders die van hyperlink naar hyperlink springen en trefwoorden halen van alle pagina s die zij op hun weg tegenkomen.

22 22 Nu wil het feit dat lang niet alle internetpagina s via hyperlinks bereikbaar zijn. Neem de online telefoongids: er is weliswaar een hyperlink naar <www.telefoongids.nl>, maar er zijn geen hyperlinks naar alle individuele telefoonnummers die de telefoongids bevat. Met Google kunt u dus de online telefoongids vinden, maar u kunt met Google niet naar telefoonnummers zoeken, omdat de spiders van Google de telefoongids niet in kunnen. Hetzelfde geldt voor catalogi van bibliotheken. Met Google kunt u de website van een bibliotheek localiseren, maar niet zoeken in de bibliotheekcatalogus zelf. Want daar kan Google niet bij. 3 Dit soort databanken worden het onzichtbare Web genoemd, omdat deze niet geïndexeerd kunnen worden door de grote zoekmachines. De omvang van het onzichtbare web wordt zelfs talloze malen groter geschat dan het zichtbare web. Andere voorbeelden van voor Google onvindbare informatie zijn de ontelbare intranetten en tienduizenden elektronische tijdschriften waartoe alleen abonnees toegang krijgen, evenals dynamische informatie zoals ANWB file-meldingen, NS treintijden of real time beurskoersen. Om deze informatie te kunnen bereiken, moet u dus gaan zoeken in de desbetreffende databanken zelf. Voor u als jurist is dit van vitaal belang, want juist voor u bevat het onzichtbare web de nuttigste informatie. De wettendatabank van Overheid.nl en de jurisprudentie van Rechtspraak.nl behoren namelijk tot deze categorie. Evenals vrijwel alle andere verzamelingen jurisprudentie (EHRM, HvJEG enzovoort) en databanken als het Octrooiregister of de Kamer van Koophandel. Het heeft met andere woorden geen zin om met Google naar wet- en regelgeving te gaan zoeken. Hiervoor moet u direct bij de bron zijn, dat wil zeggen bij de wettenzoekmachine van Overheid.nl: <http://wetten.overheid.nl/>. Als jurist loont het zich om te leren waar Abraham de mosterd haalt. Daar gaat deel 2 van dit boek over. 3.3 Zoeken binnen websites Vrijwel iedere zichzelf respecterende website heeft een eigen zoekmachine. Het probleem met deze zoekmachines is echter dat deze meestal een eigen taal spreken (de Booleaanse Logica), dat de ene zoekmachine die taal weer nét even

HANDBOEK internet voor juristen> MR. J.G.L. VAN DER WEES > ING. W.G. RENDEN > DRS. M. HERTZBERGER > RECHT.NL

HANDBOEK internet voor juristen> MR. J.G.L. VAN DER WEES > ING. W.G. RENDEN > DRS. M. HERTZBERGER > RECHT.NL HANDBOEK internet voor juristen> MR. J.G.L. VAN DER WEES > ING. W.G. RENDEN > DRS. M. HERTZBERGER > RECHT.NL DEEL 1 - ZOEKEN OP INTERNET DEEL 2 - INTERNET VOOR JURISTEN DEEL 3 - BETER INTERNETGEBRUIK 2006

Nadere informatie

Hardware Specialisatie. Module 1: Zoeken op het internet

Hardware Specialisatie. Module 1: Zoeken op het internet 1 Hardware Specialisatie Module 1: Zoeken op het internet 2 Inhoud Inleiding Zoekmachines Usenet en nieuwsgroepen Praktijkoefening 3 Inhoud > Inleiding < Zoekmachines Usenet en nieuwsgroepen Praktijkoefening

Nadere informatie

3. Zoeken en vinden op internet

3. Zoeken en vinden op internet 77 3. Zoeken en vinden op internet Internet wordt wel eens vergeleken met een grote bibliotheek vol met informatie over allerlei onderwerpen. Helaas heeft deze bibliotheek geen bibliothecaris in dienst.

Nadere informatie

Handleiding Handige tips voor het gebruik van OpMaat_

Handleiding Handige tips voor het gebruik van OpMaat_ Handleiding Handige tips voor het gebruik van OpMaat_ OpMaat_ Via deze online portal hebt u 24 uur per dag toegang tot een uitgebreide, overzichtelijke en actuele juridische database. Een innovatief zoeksysteem

Nadere informatie

OPDRACHTKAART. Thema: Multimedia. Het internet 3. Het World Wide Web MM-05-03-01. Voorkennis: Geen.

OPDRACHTKAART. Thema: Multimedia. Het internet 3. Het World Wide Web MM-05-03-01. Voorkennis: Geen. OPDRACHTKAART MM-05-03-01 Het World Wide Web Voorkennis: Geen. Intro: Deze opdracht gaat over de belangrijkste mogelijkheid van het internet: het surfen op het World Wide Web. Deze opdracht beschrijft

Nadere informatie

1 Algemene zoekopdracht - één zoekvraag in alle juridische bronnen 4

1 Algemene zoekopdracht - één zoekvraag in alle juridische bronnen 4 Inhoud 1 Algemene zoekopdracht - één zoekvraag in alle juridische bronnen 4 1.1 Zoekterm invullen 4 1.2 Treffers algemene zoekopdracht 5 1.3 Treffers per documentsoort 6 1.4 Artikelen in treffer 7 1.5

Nadere informatie

Door op een Internet Explorer balk het internet-adres van Google www.google.nl in te toetsen kom je op de start pagina van Google:

Door op een Internet Explorer balk het internet-adres van Google www.google.nl in te toetsen kom je op de start pagina van Google: ZOEKEN OP INTERNET Het internet is van een communicatienetwerk van computers uitgegroeid tot een gigantische, onuitputtelijke bron van informatie. Zonder hulpmiddelen is het onmogelijk de informatie te

Nadere informatie

Voorpublicatie Internet voor Juristen 2005 1

Voorpublicatie Internet voor Juristen 2005 1 Voorpublicatie Internet voor Juristen 2005 1 1 Voorpublicatie Internet voor Juristen 2005 2 Voorwoord Juristen begonnen gebruik te maken van het web toen rond 1998 de eerste echte verzamelingen juridische

Nadere informatie

Handleiding Rechtsorde.nl

Handleiding Rechtsorde.nl Handleiding Rechtsorde.nl Wat is Rechtsorde.nl? Rechtsorde.nl is een portaal, dat toegang biedt tot: Alle Wet- en Regelgeving van Nederland, inclusief de volledige tekst vanaf 1995 van de zogenaamde Officiële

Nadere informatie

+DQGOHLGLQJYRRUKHW]RHNHQLQ

+DQGOHLGLQJYRRUKHW]RHNHQLQ +DQGOHLGLQJYRRUKHW]RHNHQLQ,19(57 &DPSXVELEOLRWKHHN%LRPHGLVFKH:HWHQVFKDSSHQ 'HFHPEHU ,19(57LQGH[YDQGH1HGHUODQGVWDOLJHYHUSOHHJNXQGLJHOLWHUDWXXU Wat is invert? Eenvoudig zoeken Geavanceerd zoeken In welk

Nadere informatie

Handleiding. CROW Kennisbank. Contentmanagement

Handleiding. CROW Kennisbank. Contentmanagement Handleiding CROW Kennisbank Contentmanagement Inhoudsopgave Inleiding... 2 Hoofdstuk 1 - Navigeren door de inhoudsopgaven... 3 1.1 Indeling inhoudsopgave wijzigen... 3 1.2 Selecteren van titels in de navigatie...

Nadere informatie

2. Hoe zoeken in deze databank?... 2. 2.1 Snelzoeken... 2. 2.2 Eenvoudig zoeken... 4. 2.3 Geavanceerd zoeken... 5. 2.4 Zoeken via zoekbomen...

2. Hoe zoeken in deze databank?... 2. 2.1 Snelzoeken... 2. 2.2 Eenvoudig zoeken... 4. 2.3 Geavanceerd zoeken... 5. 2.4 Zoeken via zoekbomen... Abraham Gids voor het gebruik van de databank Inhoudsopgave 1. Wat is Abraham?... 2 2. Hoe zoeken in deze databank?... 2 2.1 Snelzoeken... 2 2.2 Eenvoudig zoeken... 4 2.3 Geavanceerd zoeken... 5 2.4 Zoeken

Nadere informatie

Gedragsregels op het Internet

Gedragsregels op het Internet ICT J.P.Siebelink Office 2003 ICT 01 Gedragsregels op het Internet Het Internet staat vol met allemaal nuttige dingen en helaas, ook veel dingen die helemaal geen nut hebben of juist niet waar zijn. Deze

Nadere informatie

Search engines Vinden op internet

Search engines Vinden op internet Search engines Vinden op internet Wilke Fortuin, RU Nijmegen Adri Noort, Univ. Leiden 1 Programma Deel 1 Voorstellen Wat is internet Zoekstrategie Diverse bronnen Deel 2 Waarom Google Mogelijkheden Tips

Nadere informatie

internet world wide web Wat is internet? wereld wijde web inhoud van de cursus Ontstaan Vandaag : hoe werkt het? tijdens de koude oorlog

internet world wide web Wat is internet? wereld wijde web inhoud van de cursus Ontstaan Vandaag : hoe werkt het? tijdens de koude oorlog internet Wat is internet? world wide web het wereldwijde web ontdekken wereld wijde web dag 1 inhoud van de cursus Ontstaan surfen op het internet zoeken op het internet e-mailen via hotmail tijdens de

Nadere informatie

3. Zoeken naar informatie ... 4. Surfen op internet met de app Internet Explorer 99... 5. Werken met e-mail 109 ...

3. Zoeken naar informatie ... 4. Surfen op internet met de app Internet Explorer 99... 5. Werken met e-mail 109 ... Inhoudsopgave Voorwoord... 7 Nieuwsbrief... 7 Introductie Visual Steps... 8 Wat heeft u nodig?... 8 Uw voorkennis... 9 Hoe werkt u met dit boek?... 9 De website bij het boek... 10 Toets uw kennis... 10

Nadere informatie

Werkschrift : Hoe werk ik op WikiKids?

Werkschrift : Hoe werk ik op WikiKids? Werkschrift : Hoe werk ik op WikiKids? WERKBOEK WIKIKIDS Welkom bij het werkboek van WikiKids. In dit werkboek staan opdrachten waarmee je stap voor stap leert werken met WikiKids. Er staan 15 opdrachten

Nadere informatie

De meest complete informatievoorziening voor de publieke sector

De meest complete informatievoorziening voor de publieke sector De meest complete informatievoorziening voor de publieke sector van de makers van legal intelligence Inleiding Legal Intelligence is groot geworden met haar innovatieve zoeksysteem voor alle juridische

Nadere informatie

Legal Intelligence versie 6.2 Quick Reference Sheets

Legal Intelligence versie 6.2 Quick Reference Sheets Legal Intelligence versie. Quick Reference Sheets Eenvoudig zoeken Bronnenselectie Resultatenpagina Uitgebreid zoeken Dossiers maken Dossiers indelen Attenderingen instellen Persoonlijke homepage ipad-app

Nadere informatie

MICROSOFT EDGE INTERNET

MICROSOFT EDGE INTERNET MICROSOFT EDGE INTERNET 2015 Computertraining voor 50-plussers PC50plus computertrainingen Eikbosserweg 52 1214AK Hilversum tel: 035 6213701 info@pc50plus.nl www.pc50plus.nl Microsoft Edge Internet COMPUTERTRAINING

Nadere informatie

Handleiding Wordpress

Handleiding Wordpress Handleiding Wordpress Inhoudsopgave 1. Inloggen 2. Berichten en Pagina s 3. Afbeeldingen en video s 4. Weblinks 1. Inloggen 1.1 Inloggen bij Wordpress We starten met het inloggen op je WordPress gebaseerde

Nadere informatie

Internet - zoekmachines

Internet - zoekmachines Internet - zoekmachines Hieronder vind je de theorie die hoort bij het werkblad Oefeningen Internet - zoekmachines. 1. Zoekmachines/zoekrobots 2. Efficiënte zoekstrategieën 2.1 Zoeken met aanhalingstekens

Nadere informatie

Lees eerst de algemene handleiding Gebruik Collectie Persdocumentatie!

Lees eerst de algemene handleiding Gebruik Collectie Persdocumentatie! Handleiding LexisNexis Nov. 2008_Ahn Lees eerst de algemene handleiding Gebruik Collectie Persdocumentatie! Wendt u voor het gebruik van LexisNexis tot een van de medewerkers van de afdeling Persdocumentatie.

Nadere informatie

Modulehandleiding VivianCMS. Zoeken

Modulehandleiding VivianCMS. Zoeken Modulehandleiding VivianCMS Zoeken Versie: 1.0 Startdatum: 22-05-2006 Datum laatste wijziging: 19-06-2006 Opmerking: Gepubliceerd op http://www.viviancms.nl Inhoudsopgave 1. Inleiding...3 1.1. Algemene

Nadere informatie

Handleiding teksteditor

Handleiding teksteditor In deze handleiding leggen we de werking van de teksteditor uit. De teksteditor wordt gebruikt voor het bewerken van tekst. Uw tekstpagina s bewerkt u met deze editor, maar u vindt m op vele plekken terug.

Nadere informatie

Kies [paginas]: Een lijst met alle paginas verschijnt. Muis-over en er verchijnen opties per pagina: Bewerken prullenbak bekijken

Kies [paginas]: Een lijst met alle paginas verschijnt. Muis-over en er verchijnen opties per pagina: Bewerken prullenbak bekijken Wordpress handleiding: Algemeen: -Hosting 200Mb webruimte en 2Gb verkeer per maand voor 3 euro per maand. Bij overschrijding volgt automatisch een verdubbeling naar de ruimte/verkeer naar 400Mb/4Gb/6 euro

Nadere informatie

Gebruikers handleiding Telgids mutaties Versie 1.2

Gebruikers handleiding Telgids mutaties Versie 1.2 Gebruikers handleiding Telgids mutaties Versie 1.2 Bert Witte / Edwin Bom 2006 1 Inhoud Verbinding maken met de webinterface... 3 Hoe exporteer ik een overzicht naar Microsoft Excel... 5 Hoe krijg ik gedetailleerde

Nadere informatie

Aan de slag met: eenvoudig zoeken en filteren van zoekresultaten

Aan de slag met: eenvoudig zoeken en filteren van zoekresultaten Aan de slag met: eenvoudig zoeken en filteren van zoekresultaten versie januari 0 Wilt u zoeken zoals u in Google zoekt, dan is de homepage uw startpunt. Tik uw zoekvraag in in het zoekveld. Rechts verschijnen

Nadere informatie

PiCarta, Online Contents, NCC (Nederlandse Centrale Catalogus) Je kunt alle PiCarta subbestanden tegelijk doorzoeken, maar ook afzonderlijk.

PiCarta, Online Contents, NCC (Nederlandse Centrale Catalogus) Je kunt alle PiCarta subbestanden tegelijk doorzoeken, maar ook afzonderlijk. ZOEKEN IN PICARTA PiCarta, Online Contents, NCC (Nederlandse Centrale Catalogus) Je kunt alle PiCarta subbestanden tegelijk doorzoeken, maar ook afzonderlijk. EENVOUDIG ZOEKEN GEAVANCEERD ZOEKEN ZOEKGESCHIEDENIS

Nadere informatie

Verwijzen naar digitale bronnen

Verwijzen naar digitale bronnen Verwijzen naar digitale bronnen Aanvulling op de Leidraad voor juridische auteurs 2013 I. Bennigsen mr. dr. L.D. van Kleef-Ruigrok 2 februari 2015 1 1 Inleiding In de Leidraad voor juridische auteurs 2013

Nadere informatie

Verwijzen naar digitale bronnen

Verwijzen naar digitale bronnen Verwijzen naar digitale bronnen Aanvulling op de Leidraad voor juridische auteurs 2013 I. Bennigsen mr. dr. L.D. van Kleef-Ruigrok 27 januari 2014 1 1 Inleiding In de Leidraad voor juridische auteurs 2013

Nadere informatie

Een website omzetten naar WordPress

Een website omzetten naar WordPress 1 Een website omzetten naar WordPress Er zijn talloze programma s beschikbaar om websites te maken. In de titels Basisgids Websites maken met WordPress en Websites maken met WordPress voor senioren wordt

Nadere informatie

3. Zoeken naar informatie

3. Zoeken naar informatie 69 3. Zoeken naar informatie Het World Wide Web wordt wel eens vergeleken met een grote bibliotheek vol met informatie over allerlei onderwerpen, maar zonder bibliothecaris in dienst. Alle boeken van deze

Nadere informatie

Algemene WordPress Handleiding uitleg basics Karin de Wit Design

Algemene WordPress Handleiding uitleg basics Karin de Wit Design Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Algemene informatie... 3 Introductie... 4 Inloggen bij WordPress... 5 Introductie in het dashboard... 6 Berichten en pagina's... 8 Bericht Categorieën... 8 Nieuw Bericht...

Nadere informatie

Central Station. CS website

Central Station. CS website Central Station CS website Versie 1.0 18-05-2007 Inhoud Inleiding...3 1 De website...4 2 Het content management systeem...5 2.1 Inloggen in het CMS... 5 2.2 Boomstructuur... 5 2.3 Maptypen... 6 2.4 Aanmaken

Nadere informatie

Zoeken op het Web Inleiding

Zoeken op het Web Inleiding Zoeken op het Web Inleiding Om bepaalde documenten op het web te vinden kan je heel wat moeilijkheden ondervinden, soms bekom je zelfs niet het gewenste document. Een van de belangrijkste redenen hiervoor

Nadere informatie

Handleiding Legal Intelligence

Handleiding Legal Intelligence Handleiding Legal Intelligence Versie van maart 0 Inhoud De zoekmogelijkheden op een rij Aanmelden Eenvoudig zoeken Productselectie Voorselecties Resultatenpagina Uitgebreid zoeken 0 Dossiers maken Notities

Nadere informatie

Inhoud van deze handleiding

Inhoud van deze handleiding Inhoud van deze handleiding Wat is Limo Thuiswerken = gebruik de stuiterproxy Aanmelden in LIMO Zoeken in Limo Zoeken: algemeen Zoektips Zoeken: simple and advanced search Zoeken: simple search: een voorbeeld

Nadere informatie

Zoeken op het Internet

Zoeken op het Internet Zoeken op het Internet Op rubrieken zoeken met een portaalsite Als u algemene informatie zoekt over een bepaald thema, zoals literatuur, gezondheid of reizen, kunt u zoeken via rubrieken in een portaalsite.

Nadere informatie

De Kleine WordPress Handleiding

De Kleine WordPress Handleiding Introductie Dit is geen uitgebreide handleiding om een WordPress website of blog mee te bouwen. Het is ook geen overzicht van alle aspecten die een WordPress website zo bijzonder maken en geen verhandeling

Nadere informatie

Gebruikershandleiding Rechtsorde.nl

Gebruikershandleiding Rechtsorde.nl Gebruikershandleiding Rechtsorde.nl Juridisch informatieportaal 1. Inhoud 1 Inhoudsopgave 1 2 Inleiding 2 > Inloggen 2 > Navigeren met tabbladen 3 > De functionaliteiten van de tabbladen 3 3 Zoeken 4 >

Nadere informatie

1. Proloog webtechno, rauwkost

1. Proloog webtechno, rauwkost 9 1. Proloog webtechno, rauwkost Voor men kan beginnen met het maken het aanpassen van een website is het nuttig om eerst eens een kijkje te nemen naar bestaande sites. Bij deze, mogelijk hernieuwde, kennismaking

Nadere informatie

WordPress Handleiding

WordPress Handleiding Algemene Informatie Disclaimer: Bij het samenstellen van dit boek is de grootst mogelijke zorg besteed aan de juistheid van de opgenomen informatie. Wij kunnen echter niet verantwoordelijk gesteld worden

Nadere informatie

4. Zoeken naar informatie

4. Zoeken naar informatie 99 4. Zoeken naar informatie Het World Wide Web wordt wel eens vergeleken met een grote bibliotheek vol met informatie over allerlei onderwerpen, maar zonder bibliothecaris in dienst. Alle boeken van deze

Nadere informatie

Legal Intelligence Quick Reference Sheets

Legal Intelligence Quick Reference Sheets Legal Intelligence Quick Reference Sheets Eenvoudig zoeken Bronnenselectie Resultatenpagina Dossiers maken Dossiers indelen Attenderingen instellen Persoonlijke homepage ipad-app - downloaden en activeren

Nadere informatie

Handleiding FOCWA Kennisbank. Kennisbank V 1.0 Remco Jansen

Handleiding FOCWA Kennisbank. Kennisbank V 1.0 Remco Jansen Handleiding FOCWA Kennisbank Kennisbank V 1.0 Remco Jansen 1 Inhoud : Login Loginnaam laten bewaren Zoeken naar FOCWA Kennisbank documenten Taal, Categorie en Subcategorieën Trefwoord Verfijnen van uw

Nadere informatie

HANDLEIDING DOIT BEHEER SYSTEEM

HANDLEIDING DOIT BEHEER SYSTEEM HANDLEIDING DOIT BEHEER SYSTEEM ALGEMENE INFORMATIE Het Doit beheer systeem is een modulair opgebouwd systeem waarin modules makkelijk kunnen worden toegevoegd of aangepast, niet iedere gebruiker zal dezelfde

Nadere informatie

ZOEKEN OP HET WORLD WIDE WEB

ZOEKEN OP HET WORLD WIDE WEB ZOEKEN OP HET WORLD WIDE WEB Naam Nr Klas Datum 1. GERICHT ZOEKEN OP HET INTERNET MET EEN ZOEKROBOT Meestal weet de Internetgebruiker niet op voorhand op welke webpagina's de gewenste informatie voorkomt.

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Programmadirectie Dienstverlening Regeldruk en Informatiebeleid Afdeling

Nadere informatie

Hoofdstuk 3 Zoeken en vinden op internet 89

Hoofdstuk 3 Zoeken en vinden op internet 89 Hoofdstuk 3 Zoeken en vinden op internet 89 Hoe werkt een zoekmachine? Zoekmachines zijn programma s die dag en nacht bezig zijn met het indexeren van webpagina s. Zo wordt een enorme index aangelegd van

Nadere informatie

Handleiding Joomla CMS

Handleiding Joomla CMS Handleiding Joomla CMS Inhoudsopgave Inloggen bij de beheeromgeving 3 Artikelen 4 Prullenbak bekijken 4 Nieuw artikel maken / bewerken 5 Afbeelding toevoegen aan artikel 6 Link in een artikel plaatsen

Nadere informatie

Handleiding Juridische Bibliotheek - Rechten/Criminologie Collegejaar 2007/2008. Handleiding OpMaat

Handleiding Juridische Bibliotheek - Rechten/Criminologie Collegejaar 2007/2008. Handleiding OpMaat Handleiding OpMaat Hoe kom je bij OpMaat? Ga naar de website van de Juridische Bibliotheek (www.law.leidenuniv.nl/bibliotheek) Ga naar Databases Rechten en Criminologie onder Catalogi en databases. Scroll

Nadere informatie

Handleiding. HetSchoolvoorbeeld.nl. HetSchoolvoorbeeld 2.1. Websites voor het onderwijs. Websites Social media Mediawijsheid Grafisch ontwerp

Handleiding. HetSchoolvoorbeeld.nl. HetSchoolvoorbeeld 2.1. Websites voor het onderwijs. Websites Social media Mediawijsheid Grafisch ontwerp HetSchoolvoorbeeld.nl Websites voor het onderwijs Handleiding HetSchoolvoorbeeld 2.1 Websites Social media Mediawijsheid Grafisch ontwerp Handleiding HetSchoolvoorbeeld 2.1 Pagina 1 Inhoud 1 Opbouw van

Nadere informatie

Stappenplan Website de Palster. Deze uitleg werkt met Internet Explorer. In Firefox of een andere browser werkt het anders.

Stappenplan Website de Palster. Deze uitleg werkt met Internet Explorer. In Firefox of een andere browser werkt het anders. Stappenplan Website de Palster Deze uitleg werkt met Internet Explorer. In Firefox of een andere browser werkt het anders. 1 Inhoudsopgave: Titel bladzijde Aanmelden op de website 3 Foto s in het fotoboek

Nadere informatie

HANDLEIDING. WordPress LAATSTE VERSIE: 29-12-2011 RODER!CKVS WEBDESIGN & WEBHOSTING

HANDLEIDING. WordPress LAATSTE VERSIE: 29-12-2011 RODER!CKVS WEBDESIGN & WEBHOSTING HANDLEIDING WordPress LAATSTE VERSIE: 29-12-2011 RODER!CKVS WEBDESIGN & WEBHOSTING Inhoudsopgave Inloggen... 3 Een nieuw bericht plaatsen... 5 Aan een nieuw bericht beginnen... 5 Je bericht bewaren, een

Nadere informatie

De tekstverwerker. Afb. 1 de tekstverwerker

De tekstverwerker. Afb. 1 de tekstverwerker De tekstverwerker De tekstverwerker is een module die u bij het vullen van uw website veel zult gebruiken. Naast de module tekst maken onder andere de modules Aankondigingen en Events ook gebruik van de

Nadere informatie

IMPACTS SITES BEZOOM V2.1 GEBRUIKSAANWIJZING

IMPACTS SITES BEZOOM V2.1 GEBRUIKSAANWIJZING INHOUD I. LOGIN IMPACTS SITES BEZOOM V2.1 GEBRUIKSAANWIJZING II. BEHEER UW WEBSITE 1. ONDERWERP A. Informatie B. Contactpersoon C. Links D. Footer E. Favicon 2. CMS A. Toevoegen (een pagina) B. SEO 3.

Nadere informatie

Downloaden beveiligingscertificaat BRON Voor Windows versies vanaf Windows Vista

Downloaden beveiligingscertificaat BRON Voor Windows versies vanaf Windows Vista BRON Voor Windows versies vanaf Windows Vista DUO 137a/Versie 0.6 26 juni 2014 Inhoud 1. INLEIDING 3 2. VOORBEREIDING 4 3. DOWNLOADEN VAN HET BEVEILIGINGSCERTIFICAAT 5 3.1 TOEVOEGEN WEBSITE IB-GROEP.NL

Nadere informatie

hoe u kunt zoeken naar informatie; hoe u gevonden informatie kunt beoordelen op betrouwbaarheid.

hoe u kunt zoeken naar informatie; hoe u gevonden informatie kunt beoordelen op betrouwbaarheid. 1 Veilig zoeken Internet is een handig medium met een zee aan informatie op allerlei gebieden. U kunt vanuit huis op ieder moment snel informatie van over de hele wereld in huis halen. Het kan hierbij

Nadere informatie

Zoeken en vinden op internet

Zoeken en vinden op internet 1 Zoeken en vinden op internet Op internet staan miljoenen websites met informatie. Die informatie moet u zelf zoeken. Dat kan met een zoekmachine. Dat is een programma waarin u een zoekwoord kunt typen.

Nadere informatie

Navigator CMS 2009. Beknopte handleiding v1.0

Navigator CMS 2009. Beknopte handleiding v1.0 Navigator CMS 2009 Beknopte handleiding v1.0 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Inloggen... 4 3. Menustructuur... 5 4. Document Verkenner... 6 5. Mappen beheren... 7 5.2 Map hernoemen... 7 5.3 Map verplaatsen...

Nadere informatie

Uw gids voor overheidsopdrachten

Uw gids voor overheidsopdrachten Uw gids voor overheidsopdrachten Praktisch, volledig en efficiënt Dat zijn de vereisten die u vooropstelt voor de databank die u dagdagelijks gebruikt om informatie op te zoeken m.b.t. overheidsopdrachten.

Nadere informatie

Web Presence Builder. Inhoud

Web Presence Builder. Inhoud Web Presence Builder Inhoud Inhoud... 1 Wat is Web Presence Builder?... 2 Het categoriescherm... 2 De eerste stappen naar een eigen website... 3 Onderwerp selecteren en website naam aanpassen... 3 Vooraf

Nadere informatie

Google products. Het gebruik van Picasa 2 is gratis. Het programma is in veel verschillende talen verkrijgbaar, waaronder Nederlands.

Google products. Het gebruik van Picasa 2 is gratis. Het programma is in veel verschillende talen verkrijgbaar, waaronder Nederlands. 1 Picasa 2 Picasa 2 is een foto-organizer van zoekmachinefabrikant Google. Het gratis programma bevat handige functies om uw foto's te beheren, te bewerken en te delen. Het gebruik van Picasa 2 is gratis.

Nadere informatie

Website AC Lebbeke Inhoud

Website AC Lebbeke Inhoud Website AC Lebbeke Inhoud 1. Inloggen 2. Login Aanvraag en roles 3. Nieuwsbericht toevoegen 4. Afspraken nieuwsberichten 5. Pagina s aanpassen en document uploaden 6. Pagina s en nieuwsberichten bewerken

Nadere informatie

3.12 Zoeken op een pagina door Internet Explorer

3.12 Zoeken op een pagina door Internet Explorer 108 Basisboek Internet en e-mail met Windows XP 3.12 Zoeken op een pagina door Internet Explorer Soms heeft een webpagina zoveel tekst dat u uw trefwoord niet terugvindt. Dan kunt u een handig trucje gebruiken.

Nadere informatie

The Nanny Personeel. Lokaal inloggen

The Nanny Personeel. Lokaal inloggen The Nanny Personeel Lokaal inloggen Inleiding Binnen uw organisatie wordt gebruik gemaakt van The Nanny Personeel. The Nanny Personeel is een webapplicatie. Echter, in tegenstelling tot de meeste websites,

Nadere informatie

Zoekscherm: Nieuws. Nexis Quickcard. Zoeken in nieuws

Zoekscherm: Nieuws. Nexis Quickcard. Zoeken in nieuws Login 1. Ga naar: http://www.lexisnexis.com/nl/nexis 2. Voer gebruikersnaam en wachtwoord in. 3. Wanneer er problemen zijn met inloggen neem contact op met onze servicedesk: +31 (0)20 485 34 56. Zoekscherm:

Nadere informatie

Handleiding MOBICROSS actie banners

Handleiding MOBICROSS actie banners Handleiding MOBICROSS actie banners Met de kant & klare MOBICROSS actie banners vergroot jij je kans om sneller je netwerk te bouwen. Je kunt je eigen campagne maken door de banners op je website te plaatsen,

Nadere informatie

Inhoudsopgave V2.02 2

Inhoudsopgave V2.02 2 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Beginnen met InterWord.... 3 Navigatiemenu.... 4 Hoofdmenu aanmaken.... 4 Submenu aanmaken.... 4 Hoofd- en submenu s verwijderen.... 4 Hoofd- en submenu s aan of uit te

Nadere informatie

3. Zoeken en vinden op internet

3. Zoeken en vinden op internet 107 3. Zoeken en vinden op internet Het World Wide Web wordt wel eens vergeleken met een grote bibliotheek vol met informatie over allerlei onderwerpen. Helaas heeft deze bibliotheek geen bibliothecaris

Nadere informatie

Handleiding Wordpress CMS 4-5-2015

Handleiding Wordpress CMS 4-5-2015 Handleiding Wordpress CMS 4-5-2015 Inhoud 1. Het dashboard.... 3 2. Een pagina of bericht aanpassen.... 5 3. Een nieuw bericht toevoegen... 6 4. Een pagina maken... 7 5. Website met sitebuilder... 8 6.

Nadere informatie

BRONNENONDERZOEK 2010/2011

BRONNENONDERZOEK 2010/2011 Bronnenonderzoek Namen Begeleiders Informatie verzamelen : inleiding Om informatie te verzamelen zul je verschillende bronnen moeten raadplegen. Al zoekende zul je merken dat er bronnen zijn waarvan je

Nadere informatie

Websites aanpassen. Voor iedereen.

Websites aanpassen. Voor iedereen. Websites aanpassen. Voor iedereen. Teksten aanpassen en afbeeldingen toevoegen. Links naar andere pagina s of documenten. Pagina s toevoegen, kopiëren en verplaatsen. Ondersteuning voor meerdere talen.

Nadere informatie

Algemene handleiding beheermodule: WORDPRESS. digital4u.nl effectief op internet

Algemene handleiding beheermodule: WORDPRESS. digital4u.nl effectief op internet Algemene handleiding beheermodule: WORDPRESS digital4u.nl effectief op internet Inhoudsopgave Algemene handleiding 03 04 04 05 05 06 06 07 07 08 09 11 12 13 15 16 17 Introductie Inloggen Dashboard Berichten

Nadere informatie

Introductie Werken met Office 365

Introductie Werken met Office 365 Introductie Werken met Office 365 Een introductie voor gebruikers Inhoud Inleiding... 4 Aanmelden bij Office 365... 4 Werken met Office 365 Outlook... 5 Werken met Outlook 2007/2010... 5 Werken met de

Nadere informatie

ZOEKEN IN BUSINESS SOURCE PREMIER

ZOEKEN IN BUSINESS SOURCE PREMIER ZOEKEN IN BUSINESS SOURCE PREMIER ZOEKEN IN BUSINESS SOURCE PREMIER EENVOUDIG ZOEKEN ZOEKRESULTAAT: SORTEREN EN VERFIJNEN (FILTERS) GEAVANCEERD ZOEKEN SEARCH HISTORY ZOEKEN NAAR LANDENINFORMATIE ZOEKEN

Nadere informatie

Maak een precisiesprong naar juridische kennis.

Maak een precisiesprong naar juridische kennis. Jura, uw virtuele juridische bibliotheek Maak een precisiesprong naar juridische kennis. Snel van start met Jura Jura, uw virtuele juridische bibliotheek Jura Vind uw resultaat Zoeken via de zoekbalk:

Nadere informatie

Handleiding Website beheersysteem

Handleiding Website beheersysteem Handleiding Website beheersysteem Inhoudsopgave 1. Inleiding...3 2. Inloggen...4 3. De startpagina...5 3.1. Startpagina menu...5 3.2. Bovenbalk...6 4. Menu en Pagina's...7 4.1. Een nieuwe pagina toevoegen...8

Nadere informatie

1. Probleemstelling formuleren en sleutelwoorden bepalen.

1. Probleemstelling formuleren en sleutelwoorden bepalen. 1. Probleemstelling formuleren en sleutelwoorden bepalen. Vooraleer je aan een literatuuronderzoek begint, is het belangrijk om voldoende informatie over je onderwerp te verzamelen via vakwoordenboeken,

Nadere informatie

Gratis e-book Checklist Webteksten Door René Greve, Webteksten en SEO, (www.renegreve.nl)

Gratis e-book Checklist Webteksten Door René Greve, Webteksten en SEO, (www.renegreve.nl) Dit is versie 2.1 (april 2009) Kijk voor de nieuwste versie op: www.renegreve.nl/e-books/ Copyright: Niets uit deze uitgave mag zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van René Greve verveelvoudigd

Nadere informatie

HANDLEIDING VIA JURIDICA

HANDLEIDING VIA JURIDICA HANDLEIDING VIA JURIDICA Via Juridica (voorheen Databank BRON) is een online naslagwerk met civiele en fiscale documentatie, specifiek gericht op de vakgebieden erfrecht, huwelijksvermogensrecht, estate

Nadere informatie

Internet Marketing Termen

Internet Marketing Termen Internet Marketing Termen Als beginnend Internet Marketeer ga je veel termen tegen komen, die je in verwarring zullen brengen. Hieronder heb ik een lijst met termen voor je samengesteld om jouw leven als

Nadere informatie

Iedereen online, van 9 tot 99 jaar. Les 1 ... De webbrowser, onze surfplank door het wereldwijde web. Deze iconen tonen aan voor wie het document is

Iedereen online, van 9 tot 99 jaar. Les 1 ... De webbrowser, onze surfplank door het wereldwijde web. Deze iconen tonen aan voor wie het document is 1... De webbrowser, onze surfplank door het wereldwijde web. Deze iconen tonen aan voor wie het document is Leerkrachten WebExperts Senioren Leerlingen 1,. Een browser bevat verschillende hulpmiddelen

Nadere informatie

Snel en efficiënt informatie archiveren en delen met anderen

Snel en efficiënt informatie archiveren en delen met anderen Snel en efficiënt informatie archiveren en delen met anderen Wat is DocToKeep? Als gebruiker van de computer krijgt u massa's informatie te verwerken. De informatiestroom aan internetpagina's, e-mails,

Nadere informatie

SGH-A400 WAP browser Handleiding

SGH-A400 WAP browser Handleiding * Het is mogelijk dat de informatie in deze gebruiksaanwijzing op sommige plaatsen afwijkt van uw telefoon, omdat deze soms afhangt van de geïnstalleerde software of uw internet provider. Drukfouten voorbehouden.

Nadere informatie

Handleiding Zorginzicht

Handleiding Zorginzicht Zorginstituut Nederland Handleiding Zorginzicht - Account aanvragen - Plaatsen Good Practices Versie 2.0 19-06-15 Handleiding Zorginzicht.nl Deze handleiding is bedoeld voor iedereen die Good Practices

Nadere informatie

WebDAV. Gebruik bestanden op de server alsof ze lokaal op uw computer staan. Microsoft Word / Internet Explorer / Mijn netwerklocaties

WebDAV. Gebruik bestanden op de server alsof ze lokaal op uw computer staan. Microsoft Word / Internet Explorer / Mijn netwerklocaties WebDAV Gebruik bestanden op de server alsof ze lokaal op uw computer staan Microsoft Word / Internet Explorer / Mijn netwerklocaties Datum: November 2010 Aantal pagina's: 7 Versie: 1.30 Doelgroep: Content

Nadere informatie

Winkelparade.nl. De krant voor winkelen in Nederland. Handleiding Winkelparade Parade Basis

Winkelparade.nl. De krant voor winkelen in Nederland. Handleiding Winkelparade Parade Basis Winkelparade.nl De krant voor winkelen in Nederland Handleiding Winkelparade Parade Basis Inhoudsopgave Inloggen...3 Het hoofdmenu...4 Mijn zoekwoorden invoeren of wijzigen... 5 Een nieuw nieuwsbericht

Nadere informatie

NotuBiz 2014. Inhoud

NotuBiz 2014. Inhoud Inhoud 1. Inleiding... 2 2. Politiek Portaal... 3 2.1 Startpagina... 3 2.2 Publiek menu... 4 2.3 Blok Recent/Toekomst... 4 2.4 Blok Zie ook deze links... 4 2.5 Kalender... 4 2.6 Andere weergaves... 4 2.7

Nadere informatie

Bijlage bij Getting Started Guide International English Edition

Bijlage bij Getting Started Guide International English Edition Bijlage bij Getting Started Guide International English Edition Chapter 3: Aan de slag met Inspiration, een beginnersles Deze beginnersles is een goed startpunt voor het leren gebruiken van Inspiration.

Nadere informatie

Als je naar ERIC gaat kom je automatisch bij Basic Search (eenvoudig zoeken).

Als je naar ERIC gaat kom je automatisch bij Basic Search (eenvoudig zoeken). ZOEKEN IN ERIC EENVOUDIG ZOEKEN ZOEKRESULTAAT: SORTEREN EN VERFIJNEN (FILTERS) GEAVANCEERD ZOEKEN SEARCH HISTORY DE THESAURUS (wat is het?) ZOEKEN MET DE THESAURUS EEN TWEEDE THESAURUSTERM TOEVOEGEN EENVOUDIG

Nadere informatie

1. Gebruik van de online tekstverwerker op de schoolwebsite.

1. Gebruik van de online tekstverwerker op de schoolwebsite. 1. Gebruik van de online tekstverwerker op de schoolwebsite. Stap 1: aanmelden op de schoolwebsite Gebruik je gebruikersnaam zoals in SchoolOnline. Stap 2: ga naar jouw leerjaar in het menu bovenaan. Klik

Nadere informatie

Achtergrond en lettertype Opmaak Achtergrond Opmaak Achtergrond Afbeelding in achtergrond

Achtergrond en lettertype Opmaak Achtergrond Opmaak Achtergrond Afbeelding in achtergrond Frontpage Express is het meest eenvoudige programma voor het maken van je homepage. Is het programma niet geïnstalleerd op je PC, dan is het te downloaden en daarna te installeren. We zullen nu een aantal

Nadere informatie

Stap 1: je eigen website registreren & activeren

Stap 1: je eigen website registreren & activeren Stap 1: je eigen website registreren & activeren Je eigen website registeren We gaan nu echt aan de slag en gaan in een mum van tijd onze eigen website reeds hebben gestart. Je eigen website is niet meer

Nadere informatie

Handleiding voor Leden Teampagina aanpassen op www.witkampers.nl

Handleiding voor Leden Teampagina aanpassen op www.witkampers.nl Handleiding voor Leden Teampagina aanpassen op www.witkampers.nl 1 Inleiding & Inhoudsopgave Deze handleiding helpt bij het aanpassen van de teampagina s op www.witkampers.nl. Het doel van de website is

Nadere informatie

4.1 4.2 5.1 5.2 6.1 6.2 6.3 6.4

4.1 4.2 5.1 5.2 6.1 6.2 6.3 6.4 Handleiding CMS Inhoud 1 Inloggen 2 Algemeen 3 Hoofdmenu 4 Pagina s 4.1 Pagina s algemeen 4.2 Pagina aanpassen 5 Items 5.1 Items algemeen 5.2 Item aanpassen 6 Editor 6.1 Editor algemeen 6.2 Afbeeldingen

Nadere informatie