Composteren op school

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Composteren op school"

Transcriptie

1 Composteren op school HANDLEIDING LEERKRACHT

2

3 Composteren op school Compost is een natuurlijke grondverbeteraar ontstaan uit huis en tuinafval. Compost geeft een prima basisbemesting aan de tuin. Voor wortelgewassen, peulgewassen en bloemen die weinig bemesting nodig hebben is het voldoende voor een heel groeiseizoen. Voor andere gewassen zoals kool en bladgewassen moet je nog wel wat extra bijmesten. Zelf op school composteren is heel eenvoudig! Wat heb je nodig Het enige dat je nodig hebt voor eigen compost is een compostbak en een geschikte plek in de (half)schaduw om deze neer te zetten. Je kunt plastic compostvaten kopen maar deze blijken vaak te klein voor een flinke moestuin. Je kunt zelf vrij eenvoudig een compostbak maken van hout! De ideale maten hiervan zijn 1 x 1 x 1meter hoog. Helemaal handig is het om meteen met 2 compostbakken te starten. In de ene bak kan de compost dan rustig rijpen terwijl je in de andere bak weer nieuwe compost gaat maken! Belangrijk daarbij is dat de bak luchtgaten bevat, zonder zuurstof is compost maken niet mogelijk! Natuur- en Milieueducatie Den Haag composteren Pagina 1

4 Voorwaarden Zorg dat de onderkant van de composthoop open is, dus in verbinding staat met de aarde Je kunt het beste de plaats waar de bak gaat komen van te voren even omspitten. De bak op de stenen zetten werkt minder goed. Bodemdieren komen in dat geval slecht bij de inhoud van de bak. Wat mag er wel in Eigenlijk bijna alles wat organisch is, hoewel sommige materialen er ontzettend lang over doen om helemaal te vergaan! Wat kan er beter niet in Tomatenbladeren en tomatenplanten mogen niet in het compostvat! Deze kunnen ziekten/schimmels in de compost brengen. Papier kan eventueel mondjesmaat maar liever niet. Ook mag er geen aarde in het compostvat dus de aarde moet van tevoren goed van de planten worden afgeschud! Wel Uitgebloeide bloemen Planten en delen daarvan Fruit(resten Onkruiden Gemaaid gras Kleine takjes Houtzaagsel Stro en hooi Afgevallen boomblad Theezakjes en koffiedik Beter niet Sinaasappel en mandarijnenschillen Bananenschillen Aardappelschillen Aardappelplanten Tomatenplanten en delen daarvan Papier Hoe krijg je het beste resultaat De omzetting van organisch afval in compost is een natuurlijk proces maar je kunt hier wel bij helpen. Het is goed om takken en andere grote stukken afval eerst klein te maken (in stukjes van ongeveer 7 centimeter), de vertering gaat dan veel sneller. Het is goed om tuinafval en keukenafval flink met elkaar te vermengen. Roer hiervoor de bovenlaag van de compost regelmatig flink door elkaar. Hierdoor komt er extra zuurstof in de compost en verloopt het verteringsproces efficiënter. Natuur- en Milieueducatie Den Haag composteren Pagina 2

5 Volledig verteren Laat compost vooral volledig verteren voor je het op de tuin gebruikt! Halfverteerde compost neemt anders de stikstof op die in de tuingrond zit! Hierdoor zullen de planten het erg slecht gaan doen. De verdere afbraak van deze halfverteerde compost in de volle grond gaat ook veel langzamer dan in een compostvat. Eigenlijk is dan alle moeite voor niets. Na ongeveer 6 maanden tot een jaar heb je mooie zwarte fijnkorrelige compost die naar bosgrond ruikt. Deze kun je in het voorjaar op de tuin verspreiden en door de grond verwerken. Wat er mis kan gaan * Is vooral een te natte of juist te droge hoop. Bij een te hoog vochtgehalte komt er te weinig zuurstof in de hoop, waardoor het materiaal begint te rotten in plaats van te composteren. * Bij een te laag vochtgehalte valt de vertering compleet stil. Als je een handvol compost fijnknijpt moet er een paar druppeltjes water uit komen. Te droog of te nat, wat kun je doen? Wanneer de compost te droog is kun je deze eenvoudig wat opentrekken en water geven. Wanneer de compost te nat is, moet je de hele hoop omzetten. Dus alles eruit halen en het bovenste deel er als eerste weer in terug scheppen en als laatste het natste deel, de hoop wordt dus als het ware ondersteboven gekeerd. Een aantal voordelen van het werken met (eigen) compost zijn Compost bevat voedingsstoffen én het verbetert het humusgehalte van de grond. De kwaliteit van de gekweekte groenten is hoger (minder nitraten) en de smaak is beter. Bevordert bodemleven en daardoor verbetert de structuur van de grond. Rijpe, 1 jaar oude compost onderdrukt bodemziekten. Je gebruikt eigen afval, het is gratis en je maakt een eigen kringloop. Natuur- en Milieueducatie Den Haag composteren Pagina 3

6 Natuur- en Milieueducatie Den Haag composteren Pagina 4

7 Educatieve tips Kleine diertjes zoeken In en rondom een composthoop zijn vaak bodemdiertjes te vinden. Ga op zoek naar slakken, pissebedden, tienduizendpoten en kevertjes. Wanneer u zelf geen loeppotjes e.d. op school heeft kunt u de leskist Kleine diertjes zoeken en/of leskist Slakken lenen bij Milieueducatie. Temperatuur meten Binnen in de composthoop komt een verteringsproces op gang. Hierbij komt warmte vrij. Maak met de kinderen gat in het midden van de hoop (bijvoorbeeld met een stok) en zet er een thermometer in. Hoe warm is het? En hoe warm is het daarbuiten? Vochtgehalte meten Controleer samen met de kinderen of de compost niet te nat of te droog is (zie beschrijving). Zo nodig samen vocht toevoegen of juist de bak omzetten. Vertering volgen Hoe lang duurt het dat groente en tuinafval verteerd? Kijk met de kinderen regelmatig in de bak. Maak eventueel foto s om het proces zichtbaar te maken. Wat verteerd snel en wat minder snel? Kijk voor meer educatieve tips voor op het schoolplein op: Natuur- en Milieueducatie Den Haag composteren Pagina 5

8 Samenstelling GEMEENTE DEN HAAG Dienst Stadsbeheer Archeologie & natuur- en milieueducatie HH Den Haag MEC ZUIDERPARK SW Den Haag MEC KORNOELJE LP Den Haag MEC SCHILDERSHOEVE MS Den Haag MEC REIGERSHOF EZ Den Vormgeving omslag Teresa Jonkman ( BNO)

Compost. vzw Volkstuin Werk van den Akker Sint-Amandsberg Koninklijke Vereniging Maatschappelijke zetel: Sint-Dorotheastraat 80 B-9040 Gent

Compost. vzw Volkstuin Werk van den Akker Sint-Amandsberg Koninklijke Vereniging Maatschappelijke zetel: Sint-Dorotheastraat 80 B-9040 Gent vzw Volkstuin Werk van den Akker Sint-Amandsberg Koninklijke Vereniging Maatschappelijke zetel: Sint-Dorotheastraat 80 B-9040 Gent Compost Zelfgemaakte compost ruikt heerlijk naar bosgrond, ziet bijna

Nadere informatie

De composthoop Een composthoop bij school

De composthoop Een composthoop bij school De composthoop Afval in de natuur bestaat eigenlijk niet. Alles wat op de bodem komt, wordt uiteindelijk verteerd door bodemdieren, schimmels en bacteriën. In een composthoop gebeurt precies hetzelfde

Nadere informatie

Bodem en bodemverzorging

Bodem en bodemverzorging Bodem en bodemverzorging Compost en composteren Basisbemesting Basiscursus dl2. TT Boxtel Volkstuinvereniging Ceres 2013-2014 Vanavond Je eigen grond Soort, structuur, zorg Compost en composteren De natuurlijke

Nadere informatie

Ontdekkend tuinieren. met Milieueducatie. Tuinboek van

Ontdekkend tuinieren. met Milieueducatie. Tuinboek van Ontdekkend tuinieren met Milieueducatie Tuinboek van Omslag.A4.tuinboek.indd 1 13-03-15 15:39 Tuinboek Ontdekkend Tuinieren Bedenk iets om te proberen in de experimenteertuin! Als je netjes in je boek

Nadere informatie

Nòg meer GFT Afval apart! Composteren in uw eigen compostvat: goed voor uw tuin èn voor het milieu!

Nòg meer GFT Afval apart! Composteren in uw eigen compostvat: goed voor uw tuin èn voor het milieu! Nòg meer GFT Afval apart! Composteren in uw eigen compostvat: goed voor uw tuin èn voor het milieu! 2013 Nu Een groot deel van het huishoudelijk afval bestaat uit groente- fruit- en tuinafval (GFT). Omdat

Nadere informatie

Composteren en kringlooptuinieren

Composteren en kringlooptuinieren Meer halen uit de biologische kringloop Composteren en kringlooptuinieren Iedereen wil graag een mooie tuin. Vlaco vzw, www.vlaco.be 1 Maar smaken verschillen. Bent u meer voor de wat wilde tuin? En zegt

Nadere informatie

leerkracht Tuinieren in de klas zaaien in de vensterbank

leerkracht Tuinieren in de klas zaaien in de vensterbank leerkracht Tuinieren in de klas zaaien in de vensterbank Voorjaar in de klas, ga aan de slag! De nieuwe Albert Heijn moestuintjesactie komt er aan. (lukt het niet met de AH zaadjes? Vraag Milieueducatie

Nadere informatie

Tuin- en keukenresten composteren? Dàt is kinderspel!

Tuin- en keukenresten composteren? Dàt is kinderspel! Tuin- en keukenresten composteren? Dàt is kinderspel! Hallo. Ik ben Jerom de compostworm. Ik eet alles wat in de natuur groeit. Ik ben verlekkerd op overschotjes uit de tuin en de keuken. Ik sabbel en

Nadere informatie

Handleiding afvalbakfiets

Handleiding afvalbakfiets Handleiding afvalbakfiets De Klieners Omslag Mileueducatie - paars160203020137_10034.indd 1 2/3/2016 2:07:48 PM Handleiding bakfiets De Klieners 1. Algemene informatie 2. Opbouw 3. Inschakelen 4. Gebruik

Nadere informatie

Les 5 Een goede bodem

Les 5 Een goede bodem Pagina 1 Les 5 Een goede bodem 1 Bodemsoorten-/Composthooples Er zijn verschillende soorten grond in Nederland. Elke soort grond is anders. Sommige planten houden van arme, voedingsloze grond en anderen

Nadere informatie

Grond onder je voeten

Grond onder je voeten Grond onder je voeten Hé hé, wie heeft z n voeten niet geveegd? Overal ligt modder. Kijk allemaal onder je schoenen! Loop je even door de tuin en daar begint het gezeur. Grond op de vloer vinden we blijkbaar

Nadere informatie

Zomerwandeling Heimanshof

Zomerwandeling Heimanshof www.denhaag.nl/jaarprogramma Zomerwandeling Heimanshof Samenstelling Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer Archeologie & natuur- en milieueducatie Prins Hendrikstraat 39 2518 HH Den Haag milieueducatie.po@denhaag.nl

Nadere informatie

Imog persberichten juni - juli 2016

Imog persberichten juni - juli 2016 Imog persberichten juni - juli 2016 www.imog.be imo Compostmeesters aan het werk MARKE q Achter de volkstuintjes in de Moteweg hebben de Kortrijkse compostmeesters een demoplaats. Daar rooiden ze woensdag

Nadere informatie

Docentenhandleiding bij Krijg een les over afval en Attero

Docentenhandleiding bij Krijg een les over afval en Attero Docentenhandleiding bij Krijg een les over afval en Attero Wat is afval? Hoeveel is dat per dag? 538 / 365 dagen = 1,47 kilo per dag Hoeveel gooien we samen thuis elk jaar weg? 538 x 2,2 = 1183,6 per gezin

Nadere informatie

Tips voor leerlingen. Algemene observatievragen

Tips voor leerlingen. Algemene observatievragen Tips voor leerlingen * Elk groepje neemt hun potje met diertjes mee. * Raak een diertje alleen voorzichtig aan. * Doe de diertjes in een petrischaaltje, zonder gras, aarde of bladeren, dan kun je ze beter

Nadere informatie

Bodem. Bodemleven. Bodemverzorging. Gevorderdencursus dl 1 TT Boxtel Volkstuinvereniging Ceres 2013-2014

Bodem. Bodemleven. Bodemverzorging. Gevorderdencursus dl 1 TT Boxtel Volkstuinvereniging Ceres 2013-2014 Bodem Bodemleven Composteren Bodemverzorging Gevorderdencursus dl 1 TT Boxtel Volkstuinvereniging Ceres 2013-2014 Vanavond. Bodem: leer je bodem kennen Bodemvoedselweb Composteren Bodem verbeteren en voeden

Nadere informatie

Lentewandeling Heimanshof

Lentewandeling Heimanshof www.denhaag.nl/jaarprogramma Lentewandeling Heimanshof Samenstelling Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer Archeologie & natuur- en milieueducatie Prins Hendrikstraat 39 2518 HH Den Haag milieueducatie.po@denhaag.nl

Nadere informatie

Winterwandeling Heimanshof

Winterwandeling Heimanshof wwwdenhaagnl/jaarprogramma Winterwandeling Heimanshof Samenstelling Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer Archeologie & natuur- en milieueducatie Prins Hendrikstraat 39 2518 HH Den Haag milieueducatiepo@denhaagnl

Nadere informatie

Composteren in de samentuin. Jos Goris Praktijkbegeleider samentuin / compostmeester Frank Petit-Jean - Velt medewerker

Composteren in de samentuin. Jos Goris Praktijkbegeleider samentuin / compostmeester Frank Petit-Jean - Velt medewerker Workshop Composteren in de samentuin Jos Goris Praktijkbegeleider samentuin / compostmeester Frank Petit-Jean - Velt medewerker Inleiding Voorstelling samentuin de Motten 1 Samentuin De Motten Gestart

Nadere informatie

Wat gebeurt er met de blaadjes die in de herfst van de bomen vallen? En wat doen onze tuiniers met dode of planten of afgesnoeide takken?

Wat gebeurt er met de blaadjes die in de herfst van de bomen vallen? En wat doen onze tuiniers met dode of planten of afgesnoeide takken? De bodem doorgrond Wat? Voor Leeftijd wie? Duur: Prijs: begeleid actief atelier Basisonderwijs 2 uur 90 per groep van max. 20 lln. Wat gebeurt er met de blaadjes die in de herfst van de bomen vallen? En

Nadere informatie

Basiscursus moestuinieren

Basiscursus moestuinieren Basiscursus moestuinieren Even kennismaken! Barbara Creemers freelance lesgever voor o.m. ChildFocus, Gezinsbon, Velt 13e moestuin-seizoen! motto: Zonder is gezonder! Even kennismaken! Wie ben jij? Wat

Nadere informatie

Meer theorie over bodem & compost

Meer theorie over bodem & compost Basiscursus Ecologische Moestuin Meer theorie over bodem & compost Inhoud van de presentatie 1. Waarom biologisch? 2. Waar een moestuin aanleggen? 3. Inleiding bodem 4. Bodem: Minerale bestanddelen 5.

Nadere informatie

Compostvat. Gebruikershandleiding

Compostvat. Gebruikershandleiding Compostvat Gebruikershandleiding imo Opstellen, vullen en omzetten van het compostvat. Opstelling 1 Kies een zonnige plaats in de tuin (enkele uren zon per dag volstaan). Warmte in het compostvat verbetert

Nadere informatie

Copyright 2017 Frank Wasse Auteur: Frank Wasse Organisatie: Wormenkwekerij Wasse Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, door middel van

Copyright 2017 Frank Wasse Auteur: Frank Wasse Organisatie: Wormenkwekerij Wasse Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, door middel van Copyright 2017 Frank Wasse Auteur: Frank Wasse Organisatie: Wormenkwekerij Wasse Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, door middel van druk, fotokopieën, geautomatiseerde gegevensbestanden

Nadere informatie

Basiscursus moestuinieren

Basiscursus moestuinieren Basiscursus moestuinieren Planning Les 1: ecologisch tuinieren, bodem, bemesting Les 2: netwerken in de tuin, biodiversiteit Les 3: bodembewerking Les 4: vruchtwisseling, zaden Voorzaaien Wat? Wanneer?

Nadere informatie

COMPOSTEER JE EIGEN TUINAFVAL IN JE EIGEN TUIN

COMPOSTEER JE EIGEN TUINAFVAL IN JE EIGEN TUIN COMPOSTEER JE EIGEN TUINAFVAL IN JE EIGEN TUIN In plaats van je groente-, fruit- en tuinafval af te voeren, kun je dit ook zelf composteren op je eigen tuin. Doe je dit goed, dan spaar je energie en verminder

Nadere informatie

COMPOSTEREN MOET JE LEREN

COMPOSTEREN MOET JE LEREN Sorteer de dieren Determineer en tel de dieren Bekijk kleine dieren onder de microscoop Maak een Berlese trechter. Vul de tabel in. Neem foto's van de organismen Handschoenen, loeppotjes, compost, draagbare

Nadere informatie

inhoud. COMPOSTEREN MET KINDEREN WERKBLADEN

inhoud. COMPOSTEREN MET KINDEREN WERKBLADEN COMPOSTEREN MET KINDEREN WERKBLADEN inhoud. De ladder van Lansink werkblad 1 De voedselkringloop werkblad 2 Huisvuilzak-taart en Jerom met zakken werkblad 3 Jerom Compostworm werkblad 4 Jerom is blij,

Nadere informatie

1. Wat is composteren?

1. Wat is composteren? 1. Wat is composteren? Op de bodem van een bos worden de bladeren en takjes van de bomen door miljoenen kleine organismen langzaam afgebroken tot donkerbruine humus. In een composthoop in je eigen tuin

Nadere informatie

in het huishouden in de tuin FilOsOFie OVeriGe ActiViteiten & slot

in het huishouden in de tuin FilOsOFie OVeriGe ActiViteiten & slot In het huishouden Onderhoud vloeren, wandtegels, keuken en badkamermeubels............................................ p 19 Geurvermindering, afvoerbuizen en afvoerputjes (septische put)...........................................

Nadere informatie

Biodiversiteit en netwerken

Biodiversiteit en netwerken Basiscursus Ecologische Moestuin Biodiversiteit en netwerken Ecologisch tuinieren is 1. Niet destructief, maar constructief tuinieren; 2. Netwerken bevorderen 1. Destructief boeren/tuinieren Pesticiden

Nadere informatie

Nieuwsgierig Primair Onderwijs

Nieuwsgierig Primair Onderwijs Bekijk de webversie als deze nieuwsbrief niet goed wordt weergegeven. 15 september 2015 Nieuwsgierig Primair Onderwijs De vakantie is afgelopen. Uitgerust en vol goede moed gaan we er weer tegen aan. De

Nadere informatie

HANDLEIDING BIOLET. Gebruikshandleiding. Model 10 20-45 en 60. Wat je moet weten over het gebruik van je Biolet Composttoilet

HANDLEIDING BIOLET. Gebruikshandleiding. Model 10 20-45 en 60. Wat je moet weten over het gebruik van je Biolet Composttoilet HANDLEIDING BIOLET Gebruikshandleiding Model 10 20-45 en 60 Wat je moet weten over het gebruik van je Biolet Composttoilet Composttoilet.be 1-9-2009 GEBRUIKSHANDLEIDING BIOLET Inhoudstafel De juiste stand

Nadere informatie

3. BODEMANALYSE EN BODEMZORG

3. BODEMANALYSE EN BODEMZORG 3. BODEMANALYSE EN BODEMZORG 1. DE BODEMANALYSE De bodem bestaat uit drie grote bestanddelen. 1. Mineraal materiaal dat verschilt van streek tot streek en dat voortkomt van de ontbinding van het gesteente

Nadere informatie

Liam en Saar. Saar schrijft een briefje. Het is voor Liam. kom je. Saar doet het in een mandje en laat het aan een touw zakken naar zijn tuin.

Liam en Saar. Saar schrijft een briefje. Het is voor Liam. kom je. Saar doet het in een mandje en laat het aan een touw zakken naar zijn tuin. Liam en Saar Liam woont in een huis met een grote tuin. Hij speelt er graag. Of hij zit in zijn boomhut. Van daaruit kijkt hij naar zijn eigen tuintje. Die is naast de moestuin van zijn vader. Liam mag

Nadere informatie

Meer halen uit de biologische kringloop. Starten met moestuinieren

Meer halen uit de biologische kringloop. Starten met moestuinieren Meer halen uit de biologische kringloop Starten met moestuinieren Plezier; Lichaamsbeweging; Leerrijk; Gezelligheid; Speciallekes kweken; Aandacht; Kringloop sluiten; Waarom? Enkele voorbeelden Enkele

Nadere informatie

INFORMATIEBUNDEL COMPOSTSCHOLENACTIE

INFORMATIEBUNDEL COMPOSTSCHOLENACTIE INFORMATIEBUNDEL COMPOSTSCHOLENACTIE 2014-2015 Beste school, directie en compostleerkrachten, Tot vorig jaar gaf IVAREM de opdracht aan IGEMO (Ik leef verstandig) om het aanbod over afval voorkomen en

Nadere informatie

4 verschillende kweekmethoden

4 verschillende kweekmethoden 4 verschillende kweekmethoden Kweken met turfpotjes Turfpotjes zijn gemaakt van een samengeperst mengsel van houtvezels, turf en kalkzandsteen (natuurlijke voedingsstoffen). Deze zijn biologisch afbreekbaar

Nadere informatie

Vuurtje in de tuin? KIES VOOR EEN GEZOND ALTERNATIEF! www.stookslim.be

Vuurtje in de tuin? KIES VOOR EEN GEZOND ALTERNATIEF! www.stookslim.be Vuurtje in de tuin? KIES VOOR EEN GEZOND ALTERNATIEF! www.stookslim.be WETGEVING GEEN VUUR ZONDER ROOK Een vuurtje stoken in de tuin is nooit zonder risico s. De rook is het grootste probleem. Die is ongezond,

Nadere informatie

2. Maak met de 4 buizen een vierkant op de grond. Dit is het zoekraam.

2. Maak met de 4 buizen een vierkant op de grond. Dit is het zoekraam. Opdracht 1. Gebruik je ogen goed. In het bos kun je van alles ontdekken! Komen er onder de bomen verschillende soorten insecten en of bodemdiertjes voor? Het beste bos 1. Materiaal tas 1: zoekraam, 1 schepje,

Nadere informatie

AFDELING HERENTALS. Biologisch tuinieren. basiscursus

AFDELING HERENTALS. Biologisch tuinieren. basiscursus AFDELING HERENTALS Lesgever: Bert Peers Tekst: Bert Peers Biologisch tuinieren basiscursus Werkjaar 2016-2017 1 Hoofdstuk 1: Bodembewerking De grond Een gezonde bodem is een vereiste om een gezond gewas

Nadere informatie

Verkort Jaarverslag Buurtmoestuin Castellum 2011

Verkort Jaarverslag Buurtmoestuin Castellum 2011 Verkort Jaarverslag Buurtmoestuin Castellum 2011 Maart 2012 1. Voorwoord Op 20 april 2011 was het zover: de officiële oprichting van de Vereniging Buurtmoestuin Castellum! Het was het tastbare resultaat

Nadere informatie

Opdrachtkaarten Lente

Opdrachtkaarten Lente Zandspoor Opdrachtkaarten Lente Zandspoor Opdrachtkaarten Lente Je onderzoekt straks in het duingebied allerlei dingen die met zand te maken hebben. De materialen die daarvoor nodig zijn, zitten in de

Nadere informatie

leerkracht Zintuigenspel in de ontdektuin Omslag Mileueducatie - paars _24145.indd 1

leerkracht Zintuigenspel in de ontdektuin Omslag Mileueducatie - paars _24145.indd 1 leerkracht Zintuigenspel in de ontdektuin Omslag Mileueducatie - paars160914103117_24145.indd 1 9/14/2016 10:34:46 AM Zintuigenspel in de ontdektuin (Zuiderpark) Naast het veldwerkcentrum in het Zuiderpark

Nadere informatie

Samen composteren op het Eilandje?

Samen composteren op het Eilandje? Samen composteren op het Eilandje? Het compost systeem dat ik voorstel te gebruiken heeft als doelstelling (1) ten allen prijs rotting vermijden, (2) vergisting van het materiaal boven 65 voorkomen (3),

Nadere informatie

Tips voor in de moestuin en het gebruik van meststoffen.

Tips voor in de moestuin en het gebruik van meststoffen. Tips voor in de moestuin en het gebruik van meststoffen. Door goed te bemesten krijg je gezonde planten en een goede oogst. De belangrijkste voedingselementen die een plant nodig heeft zijn stikstof (N),

Nadere informatie

Effectieve Micro-organismen. De praktijk van het maken van bokashi

Effectieve Micro-organismen. De praktijk van het maken van bokashi Effectieve Micro-organismen De praktijk van het maken van bokashi De bokashi-emmer De emmer kan luchtdicht worden afgesloten. Onderin zit een rooster, waardoor de GFT niet op de bodem kan komen. Daar wordt

Nadere informatie

groep 1-8 Cavia in de klas handleiding leerkracht

groep 1-8 Cavia in de klas handleiding leerkracht groep 1-8 Cavia in de klas handleiding leerkracht Cavia in de klas Inhoud Materialenlijst 2 De verzorging en het hanteren van het dier in de klas. 3 De didactische aanwijzingen per bouw. Didactische suggesties

Nadere informatie

Regenwormen Tijdstip: in september, oktober en november, na een regenbui.

Regenwormen Tijdstip: in september, oktober en november, na een regenbui. KB2 Tijdsinvestering: 45 minuten Regenwormen Tijdstip: in september, oktober en november, na een regenbui. 1. Inleiding Een mol eet per jaar wel 50 kg wormen. Dat is veel, maar als je bedenkt dat in je

Nadere informatie

DIFTAR: afval en kosten in balans, zowel voor jou als voor onze gemeente

DIFTAR: afval en kosten in balans, zowel voor jou als voor onze gemeente Informatie Het volledige beheer van DIFTAR gebeurt door IOK Afvalbeheer (Intercommunale Ontwikkelingsmaatschappij voor de Kempen), die gevestigd is in Geel. Met vragen over DIFTAR kan je, zoals eerder

Nadere informatie

Groeitabel (de groeitabel voor de 1ste graad is eenvoudiger dan die voor 2de en 3de graad) Bekijk per experiment welk materiaal je nodig hebt.

Groeitabel (de groeitabel voor de 1ste graad is eenvoudiger dan die voor 2de en 3de graad) Bekijk per experiment welk materiaal je nodig hebt. Lesfiche Groeiexperimenten 1, 2, 3 de graad Doe de Zie ze groeien! -test! In welke omstandigheden groeien plantjes het best? De kinderen doen verschillende experimenten, gemakkelijk uit te voeren in de

Nadere informatie

COMPOST NATUURLIJK WAT IS COMPOST? WAT IS COMPOSTEREN?

COMPOST NATUURLIJK WAT IS COMPOST? WAT IS COMPOSTEREN? COMPOST NATUURLIJK Inhoud: Wat is compost? Wat is composteren? Waarom composteren? Wat kan je composteren? Keuze van de methode. Het composteren. Hoe gebruik je compost? Alternatieven. WAT IS COMPOST?

Nadere informatie

Zaaien en planten. Wat is er nodig om een zaadje te laten groeien?

Zaaien en planten. Wat is er nodig om een zaadje te laten groeien? Stap 1 de tuin opruimen, vrijmaken van onkruid en omspitten Stap 2 de moestuin bemesting geven volgens het grondonderzoek Stap 3 de moestuin indelen in percelen Stap 4 Zaaien en planten Wat is er nodig

Nadere informatie

COMPOSTEREN OM MIJN AFVAL TE VERMINDEREN. Praktische gids COMPOSTEREN OM MIJN AFVAL TE VERMINDEREN

COMPOSTEREN OM MIJN AFVAL TE VERMINDEREN. Praktische gids COMPOSTEREN OM MIJN AFVAL TE VERMINDEREN COMPOSTEREN OM MIJN AFVAL TE VERMINDEREN Praktische gids COMPOSTEREN OM MIJN AFVAL TE VERMINDEREN 1 INHOUDSOPGAVE VERMINDER UW AFVAL EN VOED TEGELIJKERTIJD UW PLANTEN 3 TIEN GOEDE REDENEN OM TE COMPOSTEREN

Nadere informatie

Aardoliealarm in het bos

Aardoliealarm in het bos de graad > Landbouw > lesmateriaal > spelkaarten Aardoliealarm in het bos BIOBOER Om goed te kunnen zaaien, moet de aarde los. Daarvoor gebruik je een tractor. Dat gaat vlot. Neem reuzenpassen en ga 5

Nadere informatie

Herfst, met de rugzak erop uit!

Herfst, met de rugzak erop uit! groep 5/6 Herfst, met de rugzak erop uit! herfstopdrachten op het schoolplein Handleiding leerkracht Inhoud Samenvatting activiteiten voor groep 5/6 2 Lesdoelen 3 Organisatie 3 Inleiding 4 Instructie

Nadere informatie

Een mooie tuin? Bemest! Top 5 vragen en antwoorden over bemesting! + 5 tips van onze specialist

Een mooie tuin? Bemest! Top 5 vragen en antwoorden over bemesting! + 5 tips van onze specialist Een mooie tuin? Bemest! Top 5 vragen en antwoorden over bemesting! + 5 tips van onze specialist Inhoudsopgave 1 Waarom is bemesten zo belangrijk? p5 Hoe vaak moet ik eigenlijk bemesten? p6 4 3 Wat is het

Nadere informatie

COMPOSTEREN MET KINDEREN WERKBLAD 24. Duizendpoot in bed

COMPOSTEREN MET KINDEREN WERKBLAD 24. Duizendpoot in bed COMPOSTEREN MET KINDEREN WERKBLAD 24 Duizendpoot in bed COMPOSTEREN MET KINDEREN WERKBLAD 25 Twaalf groepen dieren COMPOSTEREN MET KINDEREN WERKBLAD 26 Instructieblad Jerom knutselen sok stokje prop papier

Nadere informatie

Toentje Nais. No. 46 maart 2016

Toentje Nais. No. 46 maart 2016 Toentje Nais No. 46 maart 2016 Vereniging s berichten Ik begin mijn verhaal met het stellen van een vraag. Weet u het verschil tussen een vereniging en een stichting? Volgens de van Dale mag een stichting

Nadere informatie

1 1. Bent u een man of een vrouw? 1 antwoord per respondent. Aantal respondenten: 405. Antwoord Aantal Percentage. 1. Vrouw 238 59% 2.

1 1. Bent u een man of een vrouw? 1 antwoord per respondent. Aantal respondenten: 405. Antwoord Aantal Percentage. 1. Vrouw 238 59% 2. 1 1. Bent u een man of een vrouw? Aantal respondenten: 405 Antwoord Aantal Percentage 1. Vrouw 238 59% 2. Man 167 41% 2 2. Wat is uw leeftijd? Aantal respondenten: 414 1. 20 jaar en jonger 0 0% 2. 20-29

Nadere informatie

Producten Milieueducatie op

Producten Milieueducatie op Producten Milieueducatie op www.denhaag.nl/jaarprogramma 1/2 Deze lijst helpt u bij het kiezen van de gewenste producten. Via de website www.denhaag.nl/jaarprogramma kunt u zich inschrijven met behulp

Nadere informatie

VRUCHTWISSELING OP KINDERTUINEN BIJ SCHOOL EN BIJ HUIS

VRUCHTWISSELING OP KINDERTUINEN BIJ SCHOOL EN BIJ HUIS VRUCHTWISSELING OP KINDERTUINEN BIJ SCHOOL EN BIJ HUIS 1.V R U C H T W I S S E L I N G Dit verhaal gaat over vruchtwisseling. Vruchtwisseling betekent dat je planten niet steeds op dezelfde plek zaait

Nadere informatie

Ik sorteer. Nadat de kleuters het lied volledig kennen, kan je het volgende doen:

Ik sorteer. Nadat de kleuters het lied volledig kennen, kan je het volgende doen: Ik sorteer Nadat de kleuters het lied volledig kennen, kan je het volgende doen: In de klas liggen allerlei soorten afval (blikjes, kartonnen doosjes, papier, ) De kleuters krijgen de opdracht om al het

Nadere informatie

De Wormtoren GEBRUIKERS RICHTLIJNEN

De Wormtoren GEBRUIKERS RICHTLIJNEN De Wormtoren GEBRUIKERS RICHTLIJNEN Composteren met de Wormtoren is Eenvoudig Reukloos Goed voor mens en milieu Geldbesparend Ruimtebesparend Een milieuvriendelijke manier om keukenafval te hergebruiken

Nadere informatie

De kip of het ei S=T -N W=K -KN EL=K M=G

De kip of het ei S=T -N W=K -KN EL=K M=G De kip of het ei Kippen in jouw tuin? Ideaal om keukenrestjes kwijt te raken, als slakkenverwijderaars in de tuin en als leveranciers van kakelverse eitjes. Maar opgelet! Eitjes uit eigen tuin bevatten

Nadere informatie

inhoud. COMPOSTEREN MET KINDEREN LESPAKKET DERDE GRAAD Omgaan met afval Bodemdieren & afbraakorganismen Composteren Gebruik van compost

inhoud. COMPOSTEREN MET KINDEREN LESPAKKET DERDE GRAAD Omgaan met afval Bodemdieren & afbraakorganismen Composteren Gebruik van compost COMPOSTEREN MET KINDEREN LESPAKKET DERDE GRAAD Het lespakket behandelt vier thema s: inhoud. Omgaan met afval Bodemdieren & afbraakorganismen Composteren Gebruik van compost Met onderstaande tabel kan

Nadere informatie

Volkstuinvereniging De Noort Bonnen Nieuwsbrief nummer 4. Februari 2016

Volkstuinvereniging De Noort Bonnen Nieuwsbrief nummer 4. Februari 2016 Volkstuinvereniging De Noort Bonnen Nieuwsbrief nummer 4 Februari 2016 Het is weer tijd voor de volgende nieuwsbrief. We hebben de feestdagen en de maand januari hebben we al ruim achter ons gelaten. Het

Nadere informatie

Ecologisch moestuinieren

Ecologisch moestuinieren Ecologisch moestuinieren Handleiding 2008 Deze handleiding beschrijft kort de basisprincipes van ecologisch moestuinieren en illustreert deze met voorbeelden uit het moestuincomplex op het CNME-terrein.

Nadere informatie

Tuinboek Ontdekkend Tuinieren

Tuinboek Ontdekkend Tuinieren Tuinboek Ontdekkend Tuinieren Bedenk iets om te proberen in de experimenteertuin! Als je netjes in je boek werkt, heb je er later meer plezier van! dit boek is van: uit groep van de school Nodig: Op school

Nadere informatie

Wat weet jij over biologisch en over de bodem?

Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Met leuke vragen, opdrachten en experimenten voor thuis! Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Biologisch, lekker natuurlijk! Heb je er wel eens over nagedacht dat alles wat je eet, van een plant

Nadere informatie

Vragen 1. Welke soorten afval zijn er? Noem bij elk een voorbeeld...

Vragen 1. Welke soorten afval zijn er? Noem bij elk een voorbeeld... 1 2 Vragen 1. Welke soorten afval zijn er? Noem bij elk een voorbeeld....... 2. Goed of fout? Omcirkel. a De strooisellaag bestaat uit natuurlijk afval. b De strooisellaag wordt steeds dikker. c Bodemdieren

Nadere informatie

Genieten van zelfgekweekte groenten, fruit en kruiden is het einde! Alleen komen die verse tomaten, knapperige sla, pittige rucola, zoete appels,

Genieten van zelfgekweekte groenten, fruit en kruiden is het einde! Alleen komen die verse tomaten, knapperige sla, pittige rucola, zoete appels, Genieten van zelfgekweekte groenten, fruit en kruiden is het einde! Alleen komen die verse tomaten, knapperige sla, pittige rucola, zoete appels, volle kersen of smaakvolle basilicum er natuurlijk niet

Nadere informatie

Samenstelling en eigenschappen

Samenstelling en eigenschappen Samenstelling en eigenschappen Mest is onder te verdelen in kunstmest en natuurlijke mest. Natuurlijke mest is op zijn beurt weer onder te verdelen in mest van dierlijke herkomst en mest van plantaardige

Nadere informatie

Oude bomen. Opdracht 1 - Bijzondere bomen. Opdracht 2 De leeftijd van een boom meten. Benodigdheden

Oude bomen. Opdracht 1 - Bijzondere bomen. Opdracht 2 De leeftijd van een boom meten. Benodigdheden Oude bomen meetlint In Amsterdam staan veel bomen. Sommige van die bomen zijn al heel oud en hebben veel meegemaakt. Bomen kunnen veel betekenen voor mensen. Denk bijvoorbeeld aan de kastanjeboom in de

Nadere informatie

Tuin. Ben Steenhuis. Tuin, Ben Steenhuis (2016) 1

Tuin. Ben Steenhuis. Tuin, Ben Steenhuis (2016) 1 Tuin Ben Steenhuis 2016 Tuin, Ben Steenhuis (2016) 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Hoe begin je met een tuintje?... 4 3. Vruchtwisseling... 9 4. Eigen compost maken en insecten op afstand houden...

Nadere informatie

rabarber Stoere jongenspasta

rabarber Stoere jongenspasta Stoere jongenspasta 300 gram palmkool, nerven verwijderd (is circa 500 gram met nerf) olijfolie blikje ansjovisfilets, fijngesneden 3 tenen knoflook, gesnipperd 500 gram penne of andere pasta rabarber

Nadere informatie

Planten stekken Benodigdheden Algemene regels Kweekkasje Koude bak

Planten stekken Benodigdheden Algemene regels Kweekkasje Koude bak Planten stekken Planten kunnen op veel manieren vermeerderd worden. Er zijn verschillende bomen, heesters, vaste- en eenjarige planten die door zaad vermeerderd kunnen worden. Planten die door zaad vermeerderd

Nadere informatie

TARTE TATIN HET KLASSIEKE FRANSE DESSERT, GEVARIEERD MET PEER. Jurrijan.com, recepten download

TARTE TATIN HET KLASSIEKE FRANSE DESSERT, GEVARIEERD MET PEER. Jurrijan.com, recepten download 1 Dit dessert kan mislukken, want je bakt de taart ondersteboven, maar het is zo heerlijk en geeft veel voldoening wanneer het lukt. De vulling is origineel met appel, maar peren, pruimen of zelfs ananas

Nadere informatie

CSPE GL 2010. minitoets bij opdracht 9

CSPE GL 2010. minitoets bij opdracht 9 CSPE GL 2010 landbouw-breed - afdelingsprogramma landbouw minitoets bij opdracht 9 variant a Naam kandidaat Kandidaatnummer Meerkeuzevragen Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1). Geef verbeteringen

Nadere informatie

Achtergrondinformatie

Achtergrondinformatie 1 Achtergrondinformatie Planten groeien niet willekeurig door elkaar. Afhankelijk van verschillende milieufactoren (grondsoort, waterstand, zon, schaduw, betreding, bemesting, enz.) kunnen we verschillende

Nadere informatie

1a. Hoeveel tuinslakken zie je op de foto? 1b. En hoeveel slakken van een andere soort?

1a. Hoeveel tuinslakken zie je op de foto? 1b. En hoeveel slakken van een andere soort? Waarnemen de tuinslak en klimaatverandering Tuinslakken hebben verschillende kleuren huisjes. Hun huisjes kunnen bruin, roze of geel zijn. Ook hebben sommige strepen (banden) op hun huisjes en anderen

Nadere informatie

Composteren, een wereld van verschil

Composteren, een wereld van verschil Composteren, een wereld van verschil Heel veel voordelen, en eigenlijk geen serieus nadeel, dus waarom niet? Wie een tuin heeft, kan composteren. Uw voordeel is dat u een zeer rijke aarde voor in uw tuin

Nadere informatie

ONTDEK HET ZELF...EN LAAT JE NIETS WIJSMAKEN!

ONTDEK HET ZELF...EN LAAT JE NIETS WIJSMAKEN! GOED GROEIEN ONTDEK HET ZELF...EN LAAT JE NIETS WIJSMAKEN! LESBRIEF VOOR DE LEERKRACHT 1&2 Ontdek het zelf UITDAGING ONDERZOEK WAT EEN PLANT NODIG HEEFT OM NOG BETER TE GROEIEN. INLEIDING Een van de leukste

Nadere informatie

Biologisch tuinieren, een levenswijze.

Biologisch tuinieren, een levenswijze. Biologisch tuinieren, een levenswijze. Een TEELTPLAN voor de tuin. Welke groente mag waar gaan staan? Een plan voor de moestuin. Waarom een teeltplan? Vroeger werd daar weinig of geen aandacht aan besteed.

Nadere informatie

Volkstuinvereniging Middelwaert

Volkstuinvereniging Middelwaert Volkstuinvereniging Middelwaert Opgericht 8 februari 1984 Tuinreglement (juni 2015) Volkstuinvereniging Middelwaert Gevestigd te Molenhoek Opgericht 8 februari 1984 Tuin reglement Juni 2015 Tuinreglement

Nadere informatie

GAZON ONDERHOUD. De graszoden zijn aangelegd, wat moet ik nu doen? 1

GAZON ONDERHOUD. De graszoden zijn aangelegd, wat moet ik nu doen?  1 GAZON ONDERHOUD De graszoden zijn aangelegd, wat moet ik nu doen? WWW.TUINENGRAS.NL 1 INHOUDSOPGAVE Premium graszoden... 2 De graszoden zijn aangelegd, wat moet ik nu?... 4 Maandelijks onderhoud... 8 Gazonvoeding...

Nadere informatie

Grondbeginselen. dan vooral om de grond, dat is immers de basis.

Grondbeginselen. dan vooral om de grond, dat is immers de basis. Grondbeginselen Tekst: Jan Jaap Boehlé Als je ergens komt wonen, in een huis met een tuintje, dan heb je een stukje grond waarvan je zelf kunt kiezen wat je ermee doet. Je kunt er een schuurtje op plaatsen,

Nadere informatie

Rivierenhof. Handleiding. Opgesteld door de domeinwachters. >> Ontdekkingstocht voor het 4, 5 en 6 leerjaar. Tjakkie de specht Ontdekt de Herfst

Rivierenhof. Handleiding. Opgesteld door de domeinwachters. >> Ontdekkingstocht voor het 4, 5 en 6 leerjaar. Tjakkie de specht Ontdekt de Herfst Rivierenhof Handleiding Opgesteld door de domeinwachters >> Ontdekkingstocht voor het 4, 5 en 6 leerjaar Tjakkie de specht Ontdekt de Herfst INLEIDING Het zelf -doe pakket bestaat uit een bewegwijzerde

Nadere informatie

Bewonersonderzoek over afvalinzameling in Sliedrecht

Bewonersonderzoek over afvalinzameling in Sliedrecht Bewonersonderzoek over afvalinzameling in Sliedrecht 1. Weet u wat er in de blauwe container aangeboden mag worden en wat niet? (Slechts één antwoord mogelijk) Ja, dat is duidelijk gecommuniceerd 75,1%

Nadere informatie

Tuinadvies. De Ceuster Meststoffen Bannerlaan 79 2280 Grobbendonk Tel.: 014-257 357 Fax: 014-25 73 51 voor annemie so on. Moestuin Moestuin Algemeen

Tuinadvies. De Ceuster Meststoffen Bannerlaan 79 2280 Grobbendonk Tel.: 014-257 357 Fax: 014-25 73 51 voor annemie so on. Moestuin Moestuin Algemeen Tuinadvies Moestuin De Ceuster Meststoffen Bannerlaan 79 2280 Grobbendonk Tel.: 014-257 357 Fax: 014-25 73 51 voor annemie so on Zuurgraad (ph) Zuurgraad van uw grond is 5,3 Streefwaarde: 6,8 Verhoog deze

Nadere informatie

Papier recyclen. Inlage

Papier recyclen. Inlage Inlage A1 Papier maken Voor deze opdracht heb je de volgende materialen nodig: A - 1 Drielenzige loep B - 3 Bladen viltpapier C - 1 Reinigingsdoek D - 1 Zeef E - 1 Scheprand F - Stapel oude kranten G -

Nadere informatie

Ik bestel: zak(ken) Jardino Potgrond, 40 liter à 4,25 =... of de speciale aanbieding: (x3) zakken Jardino Potgrond, 3 x 40 liter à 11,50 =...

Ik bestel: zak(ken) Jardino Potgrond, 40 liter à 4,25 =... of de speciale aanbieding: (x3) zakken Jardino Potgrond, 3 x 40 liter à 11,50 =... Bestelformulier In te leveren vóór 5 maart bij Commanderij 19 of Vr. Lideweysingel 32 Ik bestel: zak(ken) Jardino Potgrond, 40 liter à 4,25 =... of de speciale aanbieding: (x3) zakken Jardino Potgrond,

Nadere informatie

EcoTe. EcoTe. Eindprodukten uit gerecycled kunststofafval. Innovatief Betrouwbaar Duurzaam Kwaliteit Betrokkenheid

EcoTe. EcoTe. Eindprodukten uit gerecycled kunststofafval. Innovatief Betrouwbaar Duurzaam Kwaliteit Betrokkenheid Innovatief Betrouwbaar Duurzaam Kwaliteit Betrokkenheid Duurzame, sterke en nuttige producten uit gerecycled kunststofafval. Net iets voor u die milieu- en prijsbewust bezig wil zijn! Het milieu is een

Nadere informatie

DIFTAR: afval en kosten in balans, zowel voor jou als voor onze gemeente

DIFTAR: afval en kosten in balans, zowel voor jou als voor onze gemeente DIFTAR: afval en kosten in balans, zowel voor jou als voor onze gemeente Doel van DIFTAR DIFTAR is de afkorting van gedifferentieerd TARief. DIFTAR maakt het mogelijk om de kosten voor de afvalverwerking

Nadere informatie

Teeltvoorbereiding Antwoorden Meststoffen. W. Franken

Teeltvoorbereiding Antwoorden Meststoffen. W. Franken Teeltvoorbereiding Antwoorden Meststoffen W. Franken eerste druk, 2001 Artikelcode: 27059.2 & 27059.1 2001 Ontwikkelcentrum, Ede, Nederland Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden

Nadere informatie

PRIJS: 1,5 KG 7,50 10 KG 22,50

PRIJS: 1,5 KG 7,50 10 KG 22,50 TUINMEST Deze biologische meststof wordt gebruikt bij de bemesting van sierbladgewassen, boomkwekerijgewassen, balkonplanten en orangeriegewassen. Bevat gedroogde organische zeewieren. Bio-Tuinmest is

Nadere informatie

DIFTAR: afval en kosten in balans, zowel voor jou als voor onze gemeente

DIFTAR: afval en kosten in balans, zowel voor jou als voor onze gemeente DIFTAR: afval en kosten in balans, zowel voor jou als voor onze gemeente Doel van DIFTAR DIFTAR is de afkorting van gedifferentieerd TARief. DIFTAR maakt het mogelijk om de kosten voor de afvalverwerking

Nadere informatie

Buitenles THEMA-handleiding Ribbeltje is zijn geheugen kwijt Groep 3 en 4

Buitenles THEMA-handleiding Ribbeltje is zijn geheugen kwijt Groep 3 en 4 BuitenWijs samen sterk in NME BuitenWijs brengt mensen actief met het buiten in aanraking, zodat zij wijs omgaan met hun eigen leefomgeving Buitenles THEMA-handleiding Ribbeltje is zijn geheugen kwijt

Nadere informatie

TUINIER WIJZER. De brochure begint met onkruid, eerst in het algemeen, dan in drie specifieke situaties. De volgende

TUINIER WIJZER. De brochure begint met onkruid, eerst in het algemeen, dan in drie specifieke situaties. De volgende lllllll TUINIER WIJZER In deze brochure kunt u lezen hoe u kunt tuinieren zonder gif. Voor allerlei 'plagen' waarmee de hobbytuinder te maken krijgt, worden milieuvriendelijke oplossingen gegeven. Ook

Nadere informatie

Instructieblad Aarde Activiteit 1.01: Grondsoorten

Instructieblad Aarde Activiteit 1.01: Grondsoorten 1. Wat ga je doen? Deze les gaat over grond en grondsoorten. Je gaat leren wat grondsoorten zijn, waar die in (de kop van) Noord-Holland te vinden zijn, wat het bijzondere aan deze grondsoorten is, en

Nadere informatie