Magazine. Thales Nederland: High Tech uit Hengelo. JSF Aanjager van Innovatief Werk. Nationale Politie krijgt gestalte

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Magazine. Thales Nederland: High Tech uit Hengelo. JSF Aanjager van Innovatief Werk. Nationale Politie krijgt gestalte 02-2012"

Transcriptie

1 Magazine Thales Nederland: High Tech uit Hengelo JSF Aanjager van Innovatief Werk Hillen ontvouwt Cyberstrategie Nationale Politie krijgt gestalte

2 magazine inhoudsopgave Profiel Thales Nederland 4 Minister Hillen over cyberstrategie 8 JSF aanjager innovatief werk 12 Energievoorziening krijgsmacht 16 Nationale Politie krijgt gestalte 20 SMART-L in aanbouw in Hengelo Nieuwe medewerkers NIDV 23 Ruimtevaart biedt ondernemers kansen 24 Venko verft Walrus, CV90 onderhoud 26 Europese industrie in gevarenzone 27 Programma NIDV Symposium AHOY 28 Column Cent van Vliet: Deltaplan nodig 29 Colofon en NIDV nieuws 30 Een F-35A test externe Sidewinder raket. Innovative Solutions START WITH THALES VNO-NCW voorzitter Bernard Wientjes Op het gebied van veiligheid is Thales één van de meest innovatieve bedrijven ter wereld. We bieden alle krijgsmachtonderdelen en civiele hulpdiensten de middelen om hun taken optimaal te kunnen uitvoeren. Onze producten kunnen overal ter wereld worden ingezet op vrijwel ieder type platform: te land, ter zee en in de lucht. Bij de voorplaat: Het patrouilleschip Hr. Ms. Holland is de eerste operationele gebruiker van de innovatieve Thales Mast, waarin alle sensorsystemen zijn geïntegreerd. Foto: AVDD 3 NIDV magazine _ november 2012 nr 2

3 Profiel: Thales Nederland High tech uit Hengelo Thales Nederland maakt momenteel internationaal furore met twee aandachttrekkende systemen. Dat zijn de Geïntegreerde Mast en de SMART-L EWC (Early Warning Capability) radar. Beide systemen konden ontwikkeld worden dankzij de uitstekende relatie met de Koninklijke Marine en TNO. Een klassiek voorbeeld van succesvolle samenwerking in de gouden driehoek van bedrijfsleven, overheid en kennisinstituten. Maar Thales Nederland, waar met 2000 mensen een omzet wordt gerealiseerd van bijna een half miljard euro, kan en doet veel meer: militaire telecommunicatie, cyber security, high tech testlab, enz. High tech uit Hengelo (hoofdkantoor) en natuurlijk de vestigingen in Huizen, Enschede, Eindhoven en Delft. Lees het profiel van een fascinerende onderneming, die wereldwijd actief is. De sensors van het fregat Hr.Ms. De Zeven Provinciën zijn geleverd door Thales Nederland. De opvallende zwarte rechthoek is de SMART-L. (Foto: AVDD) Foto s: Thales Nederland Het ruime paradeterrein fungeert als parkeerterrein, de Thales Nederland heeft met de ontwikkeling en productie van uiterst geavanceerde militaire defensiesystemen een vooraanstaande positie in de wereld veroverd. De basis van het bedrijf werd negentig jaren geleden gelegd met de oprichting van de N.V. Hazemeyer s Fabriek van Signaalapparaten. Na de oorlog werd de Nederlandse staat eigenaar van het tot Hollandse Signaalapparaten B.V. omgedoopte bedrijf. Onder deze naam werd Signaal een begrip over de hele wereld. De groei van het bedrijf zette door, mede te danken aan een sterk groeiend aantal orders uit het buitenland. In 1956 nam het Philips concern Signaal bijna geheel over. Aangezien er aspecten met betrekking tot de staatsveiligheid meespeelden, behield de overheid een klein deel van de aandelen. Onder Philips bleef Signaal groeien, niet alleen qua omzet en personeelsbestand; ook de variëteit aan producten werd groter. Aangezien de verschillende systemen meer en meer gebruik gingen maken van computers, werd de ontwikkeling van software een steeds belangrijkere activiteit binnen het bedrijf. Excellerend Begin jaren 90 werd het bedrijf geconfronteerd met twee gebeurtenissen die veel invloed hebben gehad: Signaal werd overgenomen door het internationale Thomson-CSF. Was Signaal al de grootste defensie-industrie van Nederland, in deze nieuwe structuur maakte het bedrijf deel uit van de grootste defensie-elektronica groep in Europa en de derde in de wereld. Signaal bleef bestaan als een Nederlandse B.V. en behield in deze nieuwe omgeving zijn eigen identiteit en zelfscheppend vermogen, maar de activiteiten werden aangepast aan het beleid van de Thomson-CSF groep. De tweede gebeurtenis was de verandering in de traditionele Oost-West verhouding. Vanwege de ontspanning in de betrekkingen tussen de landen van het voormalige Warschaupact en de NATO werden wereldwijd defensiebudgetten verlaagd. Ook Signaal voelde de gevolgen van deze marktverkleining. Het bedrijf concentreerde zich op datgene waarin het excelleert: marinesystemen, grondgebonden luchtverdedigingssystemen en militaire telecommunicatie. In het jaar 2000 veranderde Thomson-CSF zijn naam in Thales en daarmee veranderden de namen van alle bedrijven in de groep. De nieuwe naam van Hollandse Signaalapparaten werd Thales Nederland en zo verdween de vertrouwde naam Hollandse Signaalapparaten. Thales Nederland maakt momenteel internationaal furore met twee nieuwe systemen. Dat zijn de Geïntegreerde Mast en de SMART-L EWC (Early Warning Capability) radar. Geïntegreerde Mast De Geïntegreerde Mast is een constructie die als één plug & play systeem op een schip wordt geplaatst. Het hoofdkantoor in Hengelo. Het herbergt praktisch alle radars, optische sensoren en communicatieantennes van een marineschip. Op traditionele marineschepen komt het voor dat bepaalde systemen, bijv. een radar en een communicatieantenne, elkaar storen, vooral als deze systemen van verschillende leveranciers afkomstig zijn. In operationele omstandigheden kan dit tot grote problemen leiden. Thales Nederland heeft de meeste subsystemen in de Geïntegreerde Mast zelf ontwikkeld en geproduceerd en garandeert dus het optimaal functioneren van ieder subsysteem, onder alle omstandigheden. Aan boord van een modern marineschip staan tientallen sensoren en antennes. Er is echter maar één systeem dat bovenin de mast geplaatst kan worden. En dat systeem levert dus een perfect beeld over de hele 360. Alle andere systemen worden in meer of mindere mate gehinderd door de aanwezigheid van allerlei structuren op het dek van het schip. In de Geïntegreerde Mast is dit probleem opgelost door alle systemen op of naast elkaar te plaatsen, waardoor ieder systeem een perfect beeld van de hele omgeving levert. De bouwtijd van een marineschip is lang. Het installeren en testen van iedere afzonderlijke sensor en antenne kost tussen een half en een heel jaar. Door de Geïntegreerde Mast wordt de periode die nodig is om een marineschip te bouwen, aanzienlijk verkort. Alle sensoren en antennes worden immers al bij Thales in de Mast geplaatst en getest. Als alles klaar is kan de Mast op het schip worden geplaatst. Alleen de aansluitingen voor stroom, data en koelvloeistof moeten dan nog worden gemaakt. Omdat de subsystemen in de Geïntegreerde Mast nauwelijks nog bewegende delen hebben, is er weinig NIDV magazine _ november 2012 nr NIDV magazine _ november 2012 nr. 2

4 De Thales Mast is een innovatief hoogstandje. De opengewerkte tekening toont de vele geïntegreerde sensors. De voorpagina toont de Mast op de Hr.Ms. Holland. behoefte aan onderhoud. Bovendien zijn ze ontworpen vanuit dezelfde filosofie, waardoor ze in functie en onderhoud veel op elkaar lijken. Dit houdt in dat het volledige onderhoud kan worden uitgevoerd door één persoon. Thales levert hiermee een waardevolle bijdrage aan het reduced manning concept. Thales Nederland heeft momenteel contracten voor vijf Geïntegreerde Masten: vier voor de patrouilleschepen van de Holland klasse en één voor het Joint Support Schip Karel Doorman. De uitgekiende combinatie van sensoren in de Geïntegreerde Mast biedt de bemanning van het schip een zeer gedetailleerd en betrouwbaar beeld van de omgeving. Van het luchtruim tot een afstand van meer dan 200 km tot het zeeoppervlak zeer nabij. Dit maakt het schip bij uitstek geschikt voor patrouilletaken dicht onder de kust, maar ook op open zee. SMART-L EWC Sinds 2001 is de SMART-L radar operationeel op de vier De Zeven Provinciën klasse fregatten van de Koninklijke Marine. Ook de marines van Duitsland, Denemarken, Engeland, Frankrijk, Italië en Korea maken naar volle tevredenheid gebruik van deze radar. Dankzij het bereik van ruim 400 km dat SMART-L biedt, is deze radar van groot belang voor een effectieve verdediging tegen aanvallen vanuit de lucht. Steeds meer landen die op gespannen voet staan met de westerse wereld, hebben de beschikking over (intercontinentale) ballistische raketten. Deze wapens vormen een grote bedreiging: ze zijn relatief goedkoop en kunnen een zware lading meenemen. De verdediging tegen deze raketten is lastig. Ze naderen hun doel met een snelheid van enkele duizenden kilometers per uur en zijn daardoor nagenoeg onmogelijk te vernietigen. Zelfs als dit wel mogelijk is, zullen de brokstukken nog een aanzienlijke schade veroorzaken. Het is dus zaak om deze raketten op te sporen en te vernietigen voordat ze die enorme snelheid bereiken. Dat betekent dat ze vlak na de lancering gedetecteerd moeten worden. Hiervoor is een radar nodig met een bereik dat factoren hoger is dan de 400 km die SMART-L biedt. Voor dit doel heeft Thales Nederland een update voor SMART-L ontwikkeld: de SMART-L EWC (Early Warning Capability). Deze radar zal een bereik krijgen tussen 1000 en 2000 km. Het wordt dan mogelijk om vanaf zee het luchtruim boven een bepaald land in de gaten te houden. De lancering van een ballistische raket wordt dan door de radar opgemerkt. Bovendien is dit systeem in staat om het traject van de raket te berekenen waardoor het punt van inslag bekend is. Er is dan nog voldoende tijd om tegenmaatregelen te nemen. Met slechts enkele schepen voorzien van SMART-L EWC wordt het op deze manier mogelijk om Europa te beschermen tegen een aanval met ballistische raketten. Maar ook in andere delen van de wereld, bijvoorbeeld bij de inzet van een troepenmacht op een ander continent, kan een schip met SMART-L EWC beveiliging bieden. De Nederlandse marine kan dit niet alleen. Hier is internationale samenwerking nodig. Deze update wordt uitgevoerd in het kader van de NATO roadmap voor de beveiliging tegen ballistische raketten. zonder problemen overal ter wereld kunnen functioneren. Dus ook in extreme omstandigheden als hoge luchtvochtigheid, verzengende hitte, ijzige koude en in een omgeving met veel zout water dat zeer corrosief is. Om een hoge bedrijfszekerheid te kunnen garanderen moeten alle componenten, maar ook complete systemen, grondig getest worden. Hiervoor maakt Thales Nederland gebruik van het Environmental Competence Centre (ECC). Het ECC maakt al ruim dertig jaar deel uit van de Thales Nederland organisatie, maar verricht ook testwerkzaamheden in opdracht van derden. Het ECC is volledig op zijn taak berekend: het bezit een STERLAB accreditatie en is tevens Competent Body voor de EMC richtlijn. De mogelijkheden van het ECC zijn veelomvattend: klimaatkasten en -kamers tot een maximale afmeting van 8 x 4 x 5 m; meerdere schok- en trilsimulatie faciliteiten; zoutnevel en SO2 kasten; zes kooien van Faraday waarvan twee anechoïsche ruimtes; metingen op locatie workbench testmethoden single, dual en triple TEM cells. allerlei testen op het gebied van elektronische straling en magnetische velden. Alle metingen worden geheel uitgevoerd in overeenstemming met de internationaal geaccepteerde normen MIL-STD, EN, IEC, VG, GAM, STANAG, enz. Het ECC kan uiteraard ook testen uitvoeren die benodigd zijn voor de CE markering. Voor meer informatie over het ECC, zie Thales Groep De Thales Groep is vertegenwoordigd in meer dan 50 landen ver- CEO ir. Gerben Edelijn spreid over de gehele wereld, en biedt werkgelegenheid aan mensen. In 2011 bedroeg de geconsolideerde omzet van de groep 13 miljard euro. Bij Thales Nederland werken 2000 mensen en de omzet in 2011 bedroeg zo n 480 miljoen Euro. Zie SOTAS is een digitaal communicatiesysteem voor (pantser) voertuigen. Het heeft een intercomfunctie en knoopt alle externe communicatiemiddelen aan elkaar. Wordt gebruikt in 15 landen in voertuigen. Cyber Security Cyberaanvallen zijn aan de orde van de dag. Cybercrime neemt hand over hand toe. Ook in Nederland worden bedrijven steeds vaker geconfronteerd met tekortkomingen in hun IT-security. Schade aan het imago is dan wel het minste waar men zich zorgen over maakt. Kritieke infrastructuur is kwetsbaar voor kwaadwillenden. De Thales Group heeft world-class oplossingen voor een effectieve bescherming tegen cybercrime. Thales Nederland adviseert graag Nederlandse instellingen en bedrijven over hun IT-security. Environmental Competence Centre De systemen van Thales Nederland worden geïnstalleerd aan boord van marineschepen en moeten vervolgens NIDV magazine _ november 2012 nr NIDV magazine _ november 2012 nr. 2

5 Bij het Cyber Command (Provisional) network center op Barksdale Air Force Base (Louisiana) wordt de operationele status van Amerikaanse bases wereldwijd op een groot scherm geprojecteerd. (Foto: USAF/Lance Cheung) Hillen presenteert cyberstrategie op KMA symposium Defensie investeert in cyber Op twee zaken wil minister Hillen van Defensie niet bezuinigen: onbemande vliegtuigen en cyberstrategie. De volgende Pearl Harbor wordt een cyberaanval. Om meteen maar met de deur in huis te vallen: Hillen vindt dat de krijgsmacht in de toekomst ook cyberaanvallen moet kunnen uitvoeren. Als je weet hoe je moet aanvallen, weet je ook hoe je je moet verdedigen. Het is een van de speerpunten van de zogeheten Cyber Strategie van Defensie. Volgens Hillen is cyber naast het land, de lucht, de zee en de ruimte inmiddels het vijfde domein voor militair optreden. Hillen presenteerde zijn plannen op 27 juni tijdens een speciaal opgetuigd symposium op de Koninklijke Militaire Academie in Breda. Bij een cyber attack denken we nog te vaak aan een eenzame hacker die op zijn zolderkamer het netwerk van het Pentagon plat weet te leggen. Maar dit heeft waarschijnlijk weinig met de toekomstige realiteit te maken, aldus Tekst: Riekelt Pasterkamp (TekstPast) Hillen. Defensie moet een volwaardige cybercapaciteit ontwikkelen. Hier geldt misschien nog wel meer dan elders dat stilstand achteruitgang is. In het kader van niet in het verleden blijven hangen kon de minister het niet laten om criticasters van de Joint Strike Fighter, de mogelijke opvolger van het F-16- gevechtsvliegtuig van de Koninklijke Luchtmacht, te kapittelen. Bij de mensen die kritiek hebben op de JSF zie je dat voor zichzelf het nieuwste van het nieuwste nog niet goed genoeg is. Computers en tablets behoren voor hen tot de primaire levensbehoeften. En dat terwijl ontwerp en bouwjaar van onze F-16 s antiek zijn. Lekken Belangrijk is volgens de minister dat het leger innoveert. Zo komt er een cyberleerstoel op de Nederlandse Defensie Academie, wordt er geïnvesteerd in onderzoek en komt er een cyberlab en testomgeving om aanvallen te simuleren. Defensie moet bovendien eerst aan kennis zien te komen en kijkt daarvoor ook naar hackers. Onze krijgsmacht stelt zich nadrukkelijk open voor mensen die digitale kennis in huis hebben, maar waar de overheid nog te weinig gebruik van maakt: de white hat hacker-community, ofwel de bonafide hackers, aldus Hillen. Zij wijzen ons vaak op lekken. Daar moeten we niet boos om worden, maar gebruik van maken, want zo maken we elkaar sterker. Waarom zou een white hat hacker zich niet willen inzetten om te helpen bij de verdediging van zijn eigen land? Zeker als hij daarvoor niet door de modder hoeft te kruipen, maar achter zijn computer kan blijven zitten. Een white hat hacker wordt ook wel omschreven als ethische hacker. Zij hebben geen kwade bedoelingen, maar willen over het algemeen beveiliging verbeteren door lekken aan te tonen. Zwaardmacht Opvallend in de strategie is het aanvallende karakter. Het ministerie van Oorlog werd eind jaren 50 van de vorige eeuw omgedoopt tot het ministerie van Defensie, maar voor de digitale ambities wordt actief oorlog voeren niet langer uitgesloten. De minister roept daarvoor het Cyber Defensie Commando in het leven. Als zwaardmacht moet de krijgsmacht naar mijn overtuiging ook in het digitale domein offensief kunnen optreden. Het uitschakelen van een tegenstander blijft de bijzondere taak van de krijgsmacht. Ook in het digitale domein. Om goed oorlogsvoering te kunnen bedrijven, leunt Hillen op de kunde van de Militaire Inlichtingen en Veiligheidsdienst (MIVD). Bij het ontwikkelen van de offensieve operationele capaciteiten van de krijgsmacht zal gebruik worden gemaakt van kennis en capaciteit van de MIVD, stelt hij. De Commandant der Strijdkrachten kan de offensieve middelen op grond van een mandaat van de regering in een militaire operatie inzetten. De rol van de MIVD wordt hiervoor ook verder uitgebreid. Het bezitten van een hoogwaardige inlichtingenpositie in het digitale domein is nodig voor zowel de bescherming van de eigen infrastructuur als het uitvoeren van operaties, meent Hillen. De MIVD moet inzicht hebben in zowel de technische dreiging als in de intenties van aanvallers. Ook zullen zij over het vermogen moeten beschikken om pogingen tot digitale spionage te verstoren en te stoppen. Dat klonk de directeur MIVD, schout-bij-nacht Pieter Bindt, natuurlijk als muziek in de oren. Hij benadrukte tijdens het symposium op de KMA in Breda het effect van solide inlichtingen. Aangevuld door de Commandant Landstrijdkrachten, luitenant-generaal Mart de Kruif: Het is de aloude militaire strategie: de tegenstander in kaart brengen en aangrijpen op de zwakke punten. Als commandant van de zuidelijke NAVO-eenheden in Afghanistan maakte De Kruif in mei 2009 een aanval mee op het computernetwerk. Dat liep via een BlackBerry die zich in een geclassificeerde ruimte bevond. Volgens kenners heeft het Amerikaanse ministerie van Defensie, het Pentagon, dagelijks te maken met duizenden aanvallen op het computernetwerk. In dit verband zei een Amerikaanse generaal: De volgende Pearl Harbor wordt een cyberaanval. Kwetsbaar Volgens minister Hillen is de krijgsmacht bijna net zo afhankelijk van ICT als de internetwinkel Bol.com. Zonder digitale middelen kan zowel onze samenleving als onze krijgsmacht nauwelijks meer functioneren. Zij zijn van levensbelang geworden. Tegelijk zijn we ontzettend kwetsbaar. Dat bewees drs. Adriaan Blankenstein, directeur BG IVENT, de bedrijfsgroep Informatievoorziening en Technologie van het ministerie van Defensie. Er wordt dag en nacht aan de achterdeur gerommeld. We hebben tot nu toe ruim gerichte aanvallen op ons netwerk afgeslagen. Daarvan kwam 90 procent uit China. Hackers komen uit de hele wereld. Zij slapen nooit, wij wel. Dus moeten we 24/7 paraat zijn. Malcolm Smith controleert diverse servers voor een live network acquisition classroom op de Defense Cyber Investigations Training Academy in Linthicum (Maryland). Smith is forensisch track manager. (Foto: USAF/Lance Cheung) NIDV magazine _ november 2012 nr NIDV magazine _ november 2012 nr. 2

6 Volgens Erik Akerboom, de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding & Veiligheid, worden kwaadwillenden steeds sneller. Grenzeloosheid is uitgangspunt. Mobiel internet groeit van 9,5 miljard aansluitingen nu naar 20 miljard aansluitingen in Overheid en private sector moeten de handen ineen slaan, aldus Akerboom. Security moet van de techneutenkamer naar de boardroom. Het is niet iets van computernerds, maar gaat ons allemaal aan. Spionage Goed voorbeeld is de samenwerking tussen het technologiebedrijf Fox-IT en TNO. Om bedrijven en overheden te beschermen tegen digitale spionage ontwikkelen ze de Cyber Attack Detector (CAD). Door het analyseren van een groot aantal indicatoren voor digitale spionage wordt het mogelijk gebruikers direct te waarschuwen als er sprake is van activiteiten die duiden op spionage of fraude. De aanvalsmethoden van de digitale spion worden geraffineerder. Steeds vaker zijn er berichten over zeer specifieke en gerichte aanvallen. De traditionele beschermingsmiddelen zoals intrusion detection systems, firewalls, virusscanners en loganalyse bieden hier geen adequate bescherming tegen. Doel van het CAD-project is een sensor te ontwikkelen waarmee organisaties in hun ICTnetwerk kunnen vaststellen of zij slachtoffer zijn van spionage. Vroegtijdige detectie van infiltratie betekent dat In Afghanistan logt korporaal-1 Sean Reuter, specialist network systems, in het Global Broadcast System in. Hiermee kunnen data en beelden tussen de strijdkrachten worden uitgewisseld. (Foto: USAF/ Christina Styer) spionage of een aanval kan worden voorkomen of gestopt. Om dit mogelijk te maken worden in de CAD een aantal indicatoren voor cybercrime op intelligente manier met elkaar gecombineerd. Een cyberspionage aanval volgt in de praktijk namelijk een vast stramien: verleiden, besmetten, verzamelen en exfiltratie. De CAD legt tripwires aan voor iedere stap. Elk kenmerk op zichzelf genomen hoeft geen teken te zijn van een digitale aanval, maar de combinatie van karakteristieke kenmerken kan dit wel zijn. Om de ontwikkeling van dit innovatieve systeem mogelijk te maken werken Fox-IT en TNO nauw samen. Fox IT brengt haar uitgebreide ervaring met netwerkbeveiliging en het detecteren van aanvallen in het project in en TNO haar kennis op het gebied vitale ICT-infrastructuren, afwijkingspatronen en correlatie- en visualisatietechnieken. Botnet Henk-Jan Vink, Innovatiedirecteur van TNO, en Ronald Prins, CEO van Fox-IT, spraken beiden op het symposium in Breda. Volgens Prins moet Nederland zelf een botnet hebben voordat de vijand dit heeft. Een botnet is een serie besmette computers die aan het internet hangen. De gebruikers hebben vaak niet door dat hun machines worden misbruikt voor bijvoorbeeld een aanval op een server. Prins schetste een mogelijk scenario waarin een overheid op de zwarte markt een cyberwapen koopt, wat in de zaal vol militairen tot amusement leidde. De uitspraak van de IT-expert, die samenwerkt met overheidsdiensten als de AIVD, past goed in de agressievere aanpak van cyberoorlogvoering die minister Hillen voorstaat. Drone De twee sectoren waar Hillen niet op wil bezuinigen kwamen kort na het symposium in het nieuws. Hackers slaagden er namelijk in het commando over te nemen van een drone, een onbemand vliegtuig dat door het Amerikaanse leger ingezet wordt voor spionage en gevechtshandelingen. De hackers behoorden tot een team wetenschappers dat meedeed aan een wedstrijd uitgeschreven door het Amerikaanse ministerie van Homeland Security. De hackers konden het signaal van een van de GPS-en zo nabootsen dat het navigatiesysteem van de drone het als een valide signaal oppikte. Bij een crash van een drone, vorig jaar in Iran, is een vergelijkbare methode toegepast. De hack werd niet uitgevoerd op een vliegende drone, maar op een exemplaar van het GPS van een drone in het radionavigatielab van de Universiteit van Austin in Texas dat was ingebouwd in een minihelikopter. Die vloog voor de tests in een stadion in Austin. Volgens de wetenschappers is het eenvoudig het GPS van de drone te hacken omdat het gebruik maakt van een onversleuteld GPSsignaal. Dit systeem wordt normaal toegepast in de burgerluchtvaart. Het moet voor een deskundig hacker ook geen onoverkomelijk probleem zijn het voor militaire doeleinden versleutelde GPS-signaal te ontcijferen. Dat beperkt de inzet van drones tegen een geavanceerde tegenstander. Er is dus werk aan de cyberwinkel. Ahoy Rotterdam - 15 november 2012 NIDV Symposium & Tentoonstelling NIDV magazine _ november 2012 nr NIDV MAGAZINE _ oktober 2009 nr. 3 36

7 FNV en Fokker sluiten convenant JSF Fokker Technologies en FNV Bondgenoten hebben een convenant gesloten over het belang van steun aan de luchtvaartsector en de inzet van beide partijen om werkgelegenheid, die voortvloeit uit deelname aan het F-35 project voor Nederland, te waarborgen. Fokker zet daarbij primair in op de keuze voor Nederland als locatie voor kennisontwikkeling en productie en zal zoveel mogelijk Nederlandse arbeidsplaatsen creëren. De eerste Nederlandse F-35A. Het rood-wit-blauw op de luchtinlaat is helaas gecamoufleerd, dat is overbodig bij een testvliegtuig. Luchtvaartcluster belangrijk voor Nederland én Europa In 1997 besloot de regering dat het Nederlandse luchtvaartcluster belangrijk is voor Nederland en gestimuleerd diende te worden om het wegvallen van Fokker als vliegtuigbouwer op te vangen. Er werd met instemming van de Tweede Kamer besloten tot overheidsstimulering van deelname in de internationale vliegtuigprogramma s Airbus A380 en F-35, het zogenaamde dubbelbesluit. Het kabinet Kok bevestigde deze besluitvorming in 2002, door deelname aan de ontwikkelingsfase van F-35. Op basis van deze afspraak heeft de industrie zich gericht op deze programma s en geïnvesteerd in de Airbus A380 en de F-35. De Nederlandse industrie heeft in beide programma s aanzienlijke werkpakketten verworven. Ongeveer medewerkers verdienen hun brood in de Nederlandse luchtvaartindustrie. In andere sectoren vallen ontslagen, in deze industrie komen er banen bij. Internationaal Het F35-project is een zeer internationaal project en op dit moment de grootste industriële samenwerking in Europa. Zes Europese landen werken er al aan mee. Nederland is daarin een van de voortrekkers, ook op het gebied van onderhoud. Want dat levert straks, als de Europese landen met de F35 gaan vliegen, veel werkgelegenheid op. De Nederlandse luchtvaartindustrie zit op de voorstoel van het F35-project dankzij een investering, tien jaar geleden, van de overheid. Die investering heeft goed uitgepakt, want al jaren lang hebben vele honderden mensen in ons land werk dankzij de F35-opdrachten. Het totaalbedrag daarvan is inmiddels opgelopen tot 1 miljard euro, met nog eens 4 miljard euro aan getekende raamcontracten. In 2012 zijn er 1000 directe en indirecte voltijdbanen gemoeid met de F35 en vanaf 2019, als de productie op toeren komt, 2200 voltijdbanen (ook direct en indirect). Europa F-35 is één van de grootste Europese defensieprogramma s van de komende decennia, dit biedt grote samenwerkingsmogelijkheden. Door de continue doorontwikkeling van de F-35 loopt deze samenwerking minstens tot 2040 door. In juli 2012 is de eerste F-35 geleverd aan Engeland. Dit is de eerste levering aan een internationale klant. In september 2012 wordt de tweede internationale F-35 geleverd aan Nederland. Europese bestellingen zijn al geplaatst door Noorwegen, Italië en Turkije. Maar internationaal ook door Australië, Canada, Israël en Japan. De regering Obama heeft hoge prioriteit gegeven aan de F-35. Alleen al de VS zullen er 2443 aanschaffen. Het werk wordt in de komende jaren verdeeld onder landen die het vliegtuig ook kopen. Daarom is het zaak dat Nederland niet te lang wacht met het aanschafbesluit. In Europa werken Nederland, Engeland, Italië, Noorwegen, Denemarken en Turkije mee aan de F-35. Met een verwachtte afname van honderden vliegtuigen, is de Amerikaanse F-35 één van de grootste Europese defensieprojecten ooit. Nederland bestudeert of het samen met Noorwegen en Italië het onderhoud kan uitvoeren. De F-35 past dus binnen de Europese defensiesamenwerking, zoals ook minister Hillen van Defensie uitdraagt. Ook neemt Fokker het op zich een extra bijdrage te leveren aan de scholing van toekomstig technisch personeel. De economische betekenis van de F-35 voor Nederland is groot, wat vooral tot uiting komt via aanzienlijke werkgelegenheid en industriële belangen. Dit levert belangrijke argumenten voor de economische wenselijkheid van Nederlandse deelname aan het F-35 project. Langdurig werk De Nederlandse luchtvaartindustrie is betrokken bij het F-35 project dankzij een investering, tien jaar geleden, van de Nederlandse overheid. Al jaren hebben vele honderden mensen in ons land werk dankzij de F-35 opdrachten. Dit jaar zijn er in de gehele sector directe en indirecte voltijdbanen gemoeid met de F-35. Vanaf 2019 als de productie op toeren komt, loopt dit aantal voor de sector op naar voltijdbanen (ook direct en indirect). Voor Fokker gaat het in 2012 om ruim 500 banen in regio s die qua werkgelegenheid kwetsbaar zijn zoals Drenthe en Noord-Brabant. Het F-35 project levert cruciale banen op voor onze werknemers, het Dagelijks een JSF drukt de prijs Tot aan 2038 worden er ruim 3200 F-35 s geproduceerd. Over enkele jaren moet er iedere werkdag een gloednieuwe F-35 uit de Lockheedfabriek in Fort Worth, Texas rollen. Er zijn eind 2012 ruim 120 toestellen in de diverse productiestadia. Ongeveer 30 toestellen maken lesvluchten vanaf Eglin Air Force Base in Florida, waar de opleiding is ondergebracht. Door het grootschalig internationale samenwerkingsverband ontstaan grote productieaantallen en is er sprake van een belangrijk schaalvoordeel hierdoor is de F-35 goedkoper in aanschaf, onderhoud en doorontwikkeling dan haar concurrenten Verder is het met een dergelijk productieaantal mogelijk om de F-35 gedurende vele decennia op een betaalbare en doelmatige wijze op het hoogste kwaliteitsniveau te houden De prijs van de F-35 is vergelijkbaar met een 4de generatie straaljager maar met een revolutionaire biedt hun gezinnen een jarenlange toekomst. In 2011 hebben we bij Fokker 360 nieuwe mensen aangenomen. Dat is in deze financiële crisis zeer belangrijk. Het project stelt ons als geen ander in staat om Nederlandse ingenieurs en andere specialisten dagelijks mee te laten ontwerpen en te bouwen aan het meest ultramoderne vliegtuig ter wereld. Dat heeft vanzelfsprekend een positief effect op de kennisontwikkeling in de luchtvaartsector, zegt Sjoerd Vollebregt, CEO Fokker Technologies. FNV Bondgenoten blijft buiten de politieke discussie. Daar zijn immers verschillende opvattingen mogelijk. De werkgelegenheid en werkzekerheid zijn echter voor zichzelf sprekende belangen, zegt bestuurder Koert Peperkamp. FNV Bondgenoten is blij met het convenant. Dit komt ten goede van de werkgelegenheid, werkzekerheid en vakbondskracht binnen Fokker, de sector en internationaal, aldus Peperkamp. voorsprong in mogelijkheden. De prijs van het eerste Nederlandse testtoestel, een Low Rate Initial Production Block 3 (LRIP 3) toestel, bedraagt 158 miljoen euro (toestel + bijkomende middelen). De prijs van het tweede testtoestel, een LRIP 4 toestel, bedraagt 116,9 miljoen (toestel en bijbehorende middelen prijspeil 2011).Deze prijzen zijn inclusief reservemotor. Omdat de productie steeds verder wordt opgevoerd en door ervaring steeds efficiënter wordt ingericht, zal de stuksprijs steeds verder dalen. De geraamde gemiddelde stuksprijs bedraagt 61,5 miljoen euro (prijspeil 2011). Extern kan de JSF aan zes ophangpunten extra wapenlast meevoeren. NIDV magazine _ november 2012 nr NIDV magazine _ november 2012 nr. 2

Welkom op dit symposium met de pakkende titel Cybercrime, de digitale vijand voor ons allen.

Welkom op dit symposium met de pakkende titel Cybercrime, de digitale vijand voor ons allen. Speech Erik Akerboom, Secretaris-generaal Ministerie van Defensie Symposium KVNRO Cybercrime, de digitale vijand voor ons allen Donderdag 20 november, KMA te Breda Dames en heren, Welkom op dit symposium

Nadere informatie

Straaljagers en politici; geen gelukkige combinatie. Hans Heerkens Faculteit Management & Bestuur

Straaljagers en politici; geen gelukkige combinatie. Hans Heerkens Faculteit Management & Bestuur Straaljagers en politici; geen gelukkige combinatie Hans Heerkens Faculteit Management & Bestuur Wat gaan we doen? De opvolging van de F-16 De kandidaten De JSF Is de JSF de beste keuze? Conclusies Ik

Nadere informatie

Meer inzet met minder olie

Meer inzet met minder olie Meer inzet met minder olie Alternatieve energie voor Defensie KTZT Marcel Hendriks Vettehen Voorzitter Kennisnetwerk Energie 6/7 oktober 2010 Defensie en Duurzaamheid Directie Ruimtelijke Ordening, Milieu

Nadere informatie

Website NIDV vernieuwd

Website NIDV vernieuwd SEPTEMBER 2015 NEWSLETTER Website NIDV vernieuwd De website van de NIDV is vernieuwd. Het adres is onveranderd gebleven: De site geeft overzichtelijk weer waar de NIDV voor staat: het ondersteunen van

Nadere informatie

Wat is de Cyberdreiging in Nederland?

Wat is de Cyberdreiging in Nederland? Wat is de Cyberdreiging in Nederland? Wat is de rol van Defensie? DS/Directie Plannen Kol ir. Hans Folmer Commandant Taskforce Cyber 11 april 2014 Digitale omgeving 2 De veranderende informatiemaatschappij

Nadere informatie

http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/politie/nationale-politie Nationale politie

http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/politie/nationale-politie Nationale politie Dit document beschrijft in het kort de organisatie van de nationale politie, en is afkomstig van de website van de rijksoverheid en de politie (augustus 2013). http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/politie/nationale-politie

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 27 830 Materieelprojecten Nr. 91 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 26 september

Nadere informatie

Feeding the world with solar power.

Feeding the world with solar power. Feeding the world with solar power. inteqnion-solar.com Zonne-energie. Duurzame energiebron van de toekomst. De markt voor energievoorziening is volop in beweging. Fossiele brandstoffen als gas en olie

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

Nuon Helianthos. Een doorbraak in zonne-energie.

Nuon Helianthos. Een doorbraak in zonne-energie. Nuon Helianthos Een doorbraak in zonne-energie. 2 Nuon Helianthos Een doorbraak in zonne-energie. Nuon Helianthos 3 Een duurzame samenleving staat hoog op de politieke en maatschappelijke agenda. Een wezenlijke

Nadere informatie

Hoe zorgt u voor maximale uptime met minimale inspanning?

Hoe zorgt u voor maximale uptime met minimale inspanning? Hoe zorgt u voor maximale uptime met minimale inspanning? Qi ict Delftechpark 35-37 2628 XJ Delft T: +31 15 888 04 44 F: +31 15 888 04 45 E: info@qi.nl I: www.qi.nl De service-overeenkomsten van Qi ict

Nadere informatie

Weet u hoeveel artikelen er in Amerika zijn geschreven over het fenomeen cyberterrorisme?

Weet u hoeveel artikelen er in Amerika zijn geschreven over het fenomeen cyberterrorisme? 1 Cybercrime vergt integrale aanpak Toespraak Commandant der Strijdkrachten, Generaal T.A. Middendorp, ter gelegenheid van het symposium Cybercrime; de digitale vijand voor ons allen op 20 nov 2014, te

Nadere informatie

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Wereldwijde veranderingen vereisen nieuwe manieren van denken en doen op het gebied van wereldwijde megatrends Demografische veranderingen Globale

Nadere informatie

Nationale crisisbeheersing en CIMIC. Prof. dr. Rob de Wijk Directeur HCSS en HSD Hoogleraar IB Leiden

Nationale crisisbeheersing en CIMIC. Prof. dr. Rob de Wijk Directeur HCSS en HSD Hoogleraar IB Leiden Nationale crisisbeheersing en CIMIC Prof. dr. Rob de Wijk Directeur HCSS en HSD Hoogleraar IB Leiden Van klassieke rampenbestrijding naar moderne crisisbeheersing Interne en externe veiligheid raken verweven

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 2030 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Directie Weerbaarheidsverhoging Afdeling veiligheidsregio's Schedeldoekshaven

Nadere informatie

Optimale zorg tegen lagere kosten. Het ziekenhuis van de toekomst

Optimale zorg tegen lagere kosten. Het ziekenhuis van de toekomst Optimale zorg tegen lagere kosten Het ziekenhuis van de toekomst 1 KIVI NIRIA Jaarcongres Onze visie en waarden Onze visie: Pioniersrol Siemens Energiezuinigheid Onze waarden: Innovatief Innovatief denken

Nadere informatie

Tien nieuwe politieregio s Een beeld op basis van bestaande indicatoren stand per 1 januari 2010

Tien nieuwe politieregio s Een beeld op basis van bestaande indicatoren stand per 1 januari 2010 Tien nieuwe politieregio s Een beeld op basis van bestaande indicatoren stand per 1 januari 2010 drs. P.F. Rozenberg MPA ing. R. Rozenberg Tien nieuwe politieregio s Een beeld op basis van bestaande indicatoren

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

Amsterdamse haven en innovatie

Amsterdamse haven en innovatie Amsterdamse haven en innovatie 26 september 2011, Hoge School van Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Oostelijke handelskade (huidige situatie) Oostelijke handelskade (oude

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Toespraak van de staatssecretaris van Defensie, Jack de Vries, ter gelegenheid van Industriepoort op 7 oktober te Den Haag

Toespraak van de staatssecretaris van Defensie, Jack de Vries, ter gelegenheid van Industriepoort op 7 oktober te Den Haag Toespraak van de staatssecretaris van Defensie, Jack de Vries, ter gelegenheid van Industriepoort op 7 oktober te Den Haag Let op: alleen gesproken woord geldt! Beste dames en heren, De inkt van de Rijksbegroting

Nadere informatie

Wapensysteemmanagement

Wapensysteemmanagement Wapensysteemmanagement Directeur Wapensystemen & Bedrijven Commodore drs. A.R. Laurijssen 1 Intro Commodore drs. Richard Laurijssen Huidige functie: Directeur Wapensystemen & Bedrijven Geboren 06 november

Nadere informatie

7 november 2014. Onderzoek: Wapenindustrie

7 november 2014. Onderzoek: Wapenindustrie 7 november 2014 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 30.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

IBM; dataopslag; storage; infrastructuur; analytics; architectuur; big data

IBM; dataopslag; storage; infrastructuur; analytics; architectuur; big data Asset 1 van 10 Big Data Analytics voor Dummies Gepubliceerd op 30 june 2014 Gelimiteerde editie van de populaire Dummies-reeks, speciaal voor managers. Het boek legt uit waarom Big Data Analytics van cruciaal

Nadere informatie

Haal het beste uit uw gegevens met geïntegreerde Business Intelligence

Haal het beste uit uw gegevens met geïntegreerde Business Intelligence Exact Insights powered by QlikView Haal het beste uit uw gegevens met geïntegreerde Business Intelligence Met Exact Insights zet u grote hoeveelheden data moeiteloos om in organisatiebrede KPI s en trends.

Nadere informatie

MINISTERIE VERKEER & WATERSTAAT Projectbureau Evaluatie Schiphol Postbus 90771 2509 CT DEN HAAG. Betreft: Luchtvaart-Idee. Assendelft, 26 april 2005

MINISTERIE VERKEER & WATERSTAAT Projectbureau Evaluatie Schiphol Postbus 90771 2509 CT DEN HAAG. Betreft: Luchtvaart-Idee. Assendelft, 26 april 2005 MINISTERIE VERKEER & WATERSTAAT Projectbureau Evaluatie Schiphol Postbus 90771 2509 CT DEN HAAG Betreft: Luchtvaart-Idee Assendelft, 26 april 2005 Geachte heer/mevrouw, Hierbij doe ik u een luchtvaartidee

Nadere informatie

Vervoer gevaarlijke stoffen

Vervoer gevaarlijke stoffen Vervoer gevaarlijke stoffen binnen Defensie Edwin van de Ven Inhoud Defensie Uitzonderingspositie Defensie Voorbereidingen (Gereedstelling) We vertrekken. We doen ons werk. We gaan weer naar huis.. 2 Defensie

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

Kenmerkend voor ruimtevaart is de succesvolle samenwerking van bedrijfsleven, universiteiten & kennisinstituten en overheid: de gouden driehoek.

Kenmerkend voor ruimtevaart is de succesvolle samenwerking van bedrijfsleven, universiteiten & kennisinstituten en overheid: de gouden driehoek. 00 Ruimtevaart in Nederland en in Europa - Kort resume van de Nederlandse positie. Aandacht voor de komende Ministersconferentie van de European Space Agency (ESA) In december 2014 vindt de ESA Ministersconferentie

Nadere informatie

Twee bedrijven, één team!

Twee bedrijven, één team! cableassembly Connecting solutions Wij geloven in Connecting solutions Eén of miljoenen Klanten Twee bedrijven, één team. Zo zou je 2E Interconnection en Connecting solutions is voor ons een begrip dat

Nadere informatie

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy Finding the optimal solution is An our open standard mind comes standard... Burdock is de verbindende schakel tussen opdrachtgevers

Nadere informatie

Voorsprong in kabels, met de juiste oplossing voor ieder segment en elke omgeving

Voorsprong in kabels, met de juiste oplossing voor ieder segment en elke omgeving Voorsprong in kabels, met de juiste oplossing voor ieder segment en elke omgeving Welkom bij Voltec Kabels, componenten en complete systemen: Klanten van Voltec profiteren al jaren van innovatieve, betrouwbare

Nadere informatie

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot:

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: Jac. Gofers 16 april 2015 1 Smart Industry Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: de productvraag (specificaties,

Nadere informatie

Verras uw business-collega s met een IT-sixpack

Verras uw business-collega s met een IT-sixpack Hybride-cloudaanpak Verras uw business-collega s met een IT-sixpack De CIO staat steeds meer onder druk: enerzijds vragen uw businesscollega s een s nellere en meer flexibele dienstverlening, anderzijds

Nadere informatie

Bijlage 1: Uitwerking per regio

Bijlage 1: Uitwerking per regio De locatiekeuzes worden in deze bijlage per regio weergegeven. Daarbij volg ik de grenzen van het arrondissement / de politie-eenheid. 1. Regio Noord-Nederland eenheid Noord-Nederland leidt eenduidig tot

Nadere informatie

Mede mogelijk gemaakt door de RPC s in Limburg

Mede mogelijk gemaakt door de RPC s in Limburg Onderzoek Criminaliteit onder het Limburgse bedrijfsleven Mede mogelijk gemaakt door de RPC s in Limburg Inleiding Veilig ondernemen is een belangrijk thema bij de Kamer van Koophandel. Jaarlijks wordt

Nadere informatie

FOSSIELE BRANDSTOFFEN

FOSSIELE BRANDSTOFFEN FOSSIELE BRANDSTOFFEN De toekomst van fossiele energiebronnen W.J. Lenstra Inleiding Fossiele energiebronnen hebben sinds het begin van de industriele revolutie een doorslaggevende rol gespeeld in onze

Nadere informatie

Inleiding Ab van Marrewijk, directeur Wematrans

Inleiding Ab van Marrewijk, directeur Wematrans Inleiding Ab van Marrewijk, directeur Wematrans Mij is gevraagd iets te vertellen over onze pogingen om rendement in de bedrijfsvoering te verbinden met duurzaamheid. Dat is vooral een kwestie om met boerenverstand

Nadere informatie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Overseas Logistics Multimodal Inland Locations Supply Chain Solutions Advanced logistics for a smaller world Als het gaat om het optimaal beheersen

Nadere informatie

Aan: de Minister-President de Minister van Defensie de Minister van Buitenlandse Zaken. Van: Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten

Aan: de Minister-President de Minister van Defensie de Minister van Buitenlandse Zaken. Van: Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten Aan: de Minister-President de Minister van Defensie de Minister van Buitenlandse Zaken Van: Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten Betreft: Toestand Midden-Oosten Afgesloten 17.00 uur op 19 oktober

Nadere informatie

mr. A.F. (Sandor) Gaastra - Congres: De toekomst van het Nederlandse Politiebestel

mr. A.F. (Sandor) Gaastra - Congres: De toekomst van het Nederlandse Politiebestel mr. A.F. (Sandor) Gaastra - Congres: De toekomst van het Nederlandse Politiebestel (Alleen het gesproken woord geldt) Dames en heren, Toenemende globalisering, digitalisering en de groeiende mobiliteit

Nadere informatie

Bestuurlijke Netwerkkaarten Crisisbeheersing

Bestuurlijke Netwerkkaarten Crisisbeheersing Bestuurlijke Netwerkkaarten Crisisbeheersing Kaart 21 - Telecommunicatie 21 Telecommunicatie Voor media/omroepen, zie bestuurlijke netwerkkaart media Versie april 2012 crisistypen (dreigende) uitval van

Nadere informatie

Bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit

Bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit Bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit Informatie over het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) -1- Bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit 3 Bestuurlijke aanpak

Nadere informatie

Gemeente Langedijk. Voorstel aan de raad

Gemeente Langedijk. Voorstel aan de raad Gemeente Langedijk Raadsvergadering : 18 november 2014 Agendanummer : 8 Portefeuillehouder Afdeling Opsteller : drs. J.F.N. Cornelisse : Veiligheid, Vergunningen en Handhaving : Eveline Plomp Voorstel

Nadere informatie

De status van mobiel intranet

De status van mobiel intranet De status van mobiel intranet White paper Bilthoven, 26 april 2012 Sabel Online Lonneke Theelen E Lonneke@sabelonline.nl T (088) 227 22 00 W www.sabelonline.nl http://nl.linkedin.com/in/lonneketheelen

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

van de TFU, Welkom thuis! Eindhoven.

van de TFU, Welkom thuis! Eindhoven. Toespraak van de minister van Defensie, E. van Middelkoop, bij de terugkeer van de laatste Task Force Uruzgan, Vliegbasis Eindhoven, 8 augustus 2010. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Commandant van

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

CYBER OPERATIONS DS/DOBBP. Kol ir. Hans Folmer Commandant Taskforce Cyber

CYBER OPERATIONS DS/DOBBP. Kol ir. Hans Folmer Commandant Taskforce Cyber CYBER OPERATIONS DS/DOBBP Kol ir. Hans Folmer Commandant Taskforce Cyber 13 oktober 2012 Dreiging 2 3 Wat is cyber? Cyber space Cyber security Cyber defense Cyber operations Cyber warfare 4 Cyber space

Nadere informatie

Rotie: Cleaning & Services Amsterdam: Tankstorage Amsterdam: Orgaworld: Biodiesel Amsterdam:

Rotie: Cleaning & Services Amsterdam: Tankstorage Amsterdam: Orgaworld: Biodiesel Amsterdam: Rotie maakt onderdeel uit van de Simadan Groep. De Simadan Groep is een wereldwijd uniek industrieel ecosysteem waarin bij het verwerken van organische reststromen en frituurvet geen bruikbare energie

Nadere informatie

Diesel roterende UPS systemen. Ride Through systemen. Aggregaten. PDF documentatie

Diesel roterende UPS systemen. Ride Through systemen. Aggregaten. PDF documentatie PDF documentatie Diesel roterende UPS systemen Ride Through systemen Aggregaten Algemeen AA Energy Services verhuurt Uninterruptible Power Supply (UPS) systemen en stroomvoorzieningen. Onze huurvloot omvat

Nadere informatie

De ABS EffeX serie De eerste afvalwaterpompen ter wereld die aangedreven worden door een premium-efficiency motor.

De ABS EffeX serie De eerste afvalwaterpompen ter wereld die aangedreven worden door een premium-efficiency motor. De ABS EffeX serie De eerste afvalwaterpompen ter wereld die aangedreven worden door een premium-efficiency motor. www.absgroup.com The ABS EffeX range complies fully with Een geheel nieuwe benadering

Nadere informatie

Holland Hydraulics World-wide industrial hydraulics

Holland Hydraulics World-wide industrial hydraulics Holland Hydraulics World-wide industrial hydraulics Dag en nacht hydraulische kracht Every hour hydraulic power Hydraulische Kraft rund um die Uhr SYSTEM ENGINEERING TRADING SERVICE Mobiele torenkranen

Nadere informatie

Het volledige interview van Dr. Ruja Ignatova in het magazine Forbes (mei 2015).

Het volledige interview van Dr. Ruja Ignatova in het magazine Forbes (mei 2015). Nieuwsbrief MyOnecoin.nl Maart 2016-03-15 Het volledige interview van Dr. Ruja Ignatova in het magazine Forbes (mei 2015). Mrs. Ignatova. Wat is Onecoin? Onecoin is een innovatieve virtuele Cryptovaluta

Nadere informatie

Professioneel beheer. Altijd kunnen vertrouwen op uw (bedrijfskritische) informatiesystemen

Professioneel beheer. Altijd kunnen vertrouwen op uw (bedrijfskritische) informatiesystemen Professioneel beheer Altijd kunnen vertrouwen op uw (bedrijfskritische) informatiesystemen Onze visie op professioneel beheer Als een applicatie eenmaal ontwikkeld en in productie genomen is, dan draait

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

Deze perskit bevat informatie over Ecofys, de geschiedenis van het bedrijf, de kenmerken, enkele feiten en cijfers en de belangrijkste activiteiten.

Deze perskit bevat informatie over Ecofys, de geschiedenis van het bedrijf, de kenmerken, enkele feiten en cijfers en de belangrijkste activiteiten. Ecofys Perskit Ecofys Experts in Energy Inleiding Ecofys is al meer dan 25 jaar een toonaangevend internationaal consultancybedrijf in energie en klimaatbeleid. De visie van Ecofys is "sustainable energy

Nadere informatie

GREAT COFFEE MADE EASY

GREAT COFFEE MADE EASY GREAT COFFEE MADE EASY HÉt koffieconcept dat iedereen perfect past Dat is de uitdaging! We hebben goed naar uw wensen geluisterd 1... Wisselende kwaliteit De vraag naar variatie Afval Tijdrovend Ingewikkelde

Nadere informatie

Human Capital Tafel Logistiek in Drenthe op 3 oktober 2013

Human Capital Tafel Logistiek in Drenthe op 3 oktober 2013 Human Capital Tafel Logistiek in Drenthe op 3 oktober 2013 Op 3 oktober 2013 hebben Stenden Hogeschool en de provincie Drenthe samen met Transport en Logistiek Nederland, EVO en de Kamer van Koophandel

Nadere informatie

IP Services. De grenzeloze mogelijkheden van een All IP -netwerk

IP Services. De grenzeloze mogelijkheden van een All IP -netwerk IP Services De grenzeloze mogelijkheden van een All IP -netwerk Voor wie opgroeit in deze tijd is het de grootste vanzelfsprekendheid. Je zet de computer aan en je kunt mailen, chatten, elkaar spreken

Nadere informatie

Daimler AG en Renault-Nissan Alliantie gaan verregaande strategische samenwerking aan

Daimler AG en Renault-Nissan Alliantie gaan verregaande strategische samenwerking aan Verregaande strategische samenwerking Daimler AG en Renault-Nissan Alliantie gaan verregaande strategische samenwerking aan Datum: 8 april 2010 Samenwerking bij de volgende generatie van de smart fortwo

Nadere informatie

Verborgen gebreken in de defence in depth theorie

Verborgen gebreken in de defence in depth theorie Verborgen gebreken in de defence in depth theorie Iedere beveiligingsprofessional kent waarschijnlijk het schillenconcept. Dit staat bekend onder verschillende benamingen zoals defence in depth of layers

Nadere informatie

Reference case Atlas Copco. Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren. Vodafone Power to you

Reference case Atlas Copco. Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren. Vodafone Power to you Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren Vodafone Power to you Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren Atlas Copco

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen achtergrond Afscheid van fossiel kan Klimaatverandering is een wereldwijd probleem. Energie(on)zekerheid ook. Dat betekent dat een transitie naar een veel duurzamere economie noodzakelijk is. Het recept

Nadere informatie

Philips gebruikt CRM-oplossing voor efficiënt beheer van wereldwijd verkoopnetwerk

Philips gebruikt CRM-oplossing voor efficiënt beheer van wereldwijd verkoopnetwerk Philips gebruikt CRM-oplossing voor efficiënt beheer van wereldwijd verkoopnetwerk De organisatie Philips Enabling Technologies Group levert diensten op het gebied van high-end productietechnologie, product-

Nadere informatie

Schriftelijke vragen Van Bommel over de arrestatie van een Afghaanse burger in Kamp Holland en het gebruik van particuliere beveiligingsbedrijven

Schriftelijke vragen Van Bommel over de arrestatie van een Afghaanse burger in Kamp Holland en het gebruik van particuliere beveiligingsbedrijven Postbus 20701 2500 ES Den Haag Telefoon (070) 318 81 88 Fax (070) 318 78 88 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Datum 29 februari 2008 Ons kenmerk D/2008003878

Nadere informatie

Regionaal Energie Convenant 2014-2016

Regionaal Energie Convenant 2014-2016 Regionaal Energie Convenant 2014-2016 Mede mogelijk gemaakt met steun van: Regio Rivierenland Provincie Gelderland RCT-Rivierenland Pagina 1 Ondertekenaars, hier tezamen genoemd: partijen 1. Hebben het

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 27 830 Materieelprojecten Nr. 100 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 16 mei

Nadere informatie

Les Kernenergie. Werkblad

Les Kernenergie. Werkblad LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Kernenergie Werkblad Les Kernenergie Werkblad Wat is kernenergie? Het Griekse woord atomos betekent ondeelbaar. Het woord atoom is hiervan afgeleid. Ooit dachten wetenschappers

Nadere informatie

HOE OMGAAN MET DE MELDPLICHT DATALEKKEN?

HOE OMGAAN MET DE MELDPLICHT DATALEKKEN? HOE OMGAAN MET DE MELDPLICHT DATALEKKEN? EEN HANDIGE CHECKLIST In deze whitepaper bieden we u handvatten die u kunnen helpen bij de implementatie van de meldplicht datalekken binnen uw organisatie. We

Nadere informatie

Nationaal Nummerplan Ambulancezorg Nederland

Nationaal Nummerplan Ambulancezorg Nederland Nationaal Nummerplan Ambulancezorg Nederland Versie 5.4 Februari 2016 Nationaal nummerplan Ambulancezorg Nederland versie 5.4 Referentie: Landelijk Kader Fleetmap C2000 versie 2015 Uniform Begrippenkader

Nadere informatie

Real Time Monitoring & Adaptive Cyber Intelligence SBIR13C038

Real Time Monitoring & Adaptive Cyber Intelligence SBIR13C038 Real Time Monitoring & Adaptive Cyber Intelligence SBIR13C038 Opgericht 2010 Ervaring >10 jaar Expertise Forensisch gegevensonderzoek Anomalie detectie Behavioral profiling SBIR Partners TNO Texar Data

Nadere informatie

Score Ram Mobile Data BV

Score Ram Mobile Data BV Score Ram Mobile Data BV Visie Missie Strategie Doelen: financieel Doelen: organisatieontwikkeling Doelen: marktbenadering Doelen: producten en dienst-ontwikkeling Rendementsverbetering Versterken en uitbouwen

Nadere informatie

DICHTBIJ EN BETROUWBAAR Een betrouwbaar, milieubewust en innovatief datacentrum bij u in de regio.

DICHTBIJ EN BETROUWBAAR Een betrouwbaar, milieubewust en innovatief datacentrum bij u in de regio. DICHTBIJ EN BETROUWBAAR Een betrouwbaar, milieubewust en innovatief datacentrum bij u in de regio. EEN UITERST MODERN EN KLANTVRIENDELIJK DATACENTRUM. Gelegen op een perfecte locatie tussen Groningen en

Nadere informatie

reating ENERGY PROGRESS

reating ENERGY PROGRESS reating ENERGY PROGRESS 2012 ENERGIE EN MILIEU: Opwarming van de aarde: Drastische vermindering CO 2 -uitstoot Energie: De energiekosten fluctueren sterk en zullen alleen maar stijgen Behoud van het milieu

Nadere informatie

De rol van biomassa in de energietransitie.

De rol van biomassa in de energietransitie. De rol van biomassa in de energietransitie. Bert de Vries Plaatsvervangend directeur-generaal Energie, Telecom en Mededinging, Ministerie van Economische Zaken Inhoud 1. Energieakkoord 2. Energietransitie

Nadere informatie

Project Transumo A15 Van Maasvlakte naar Achterland Innovatie input TU Delft

Project Transumo A15 Van Maasvlakte naar Achterland Innovatie input TU Delft Project Transumo A15 Van Maasvlakte naar Achterland Innovatie input TU Delft Satish K. Beella, René van Someren september 2008 Inhoudsopgave Introductie 3 Schematisch overzicht transportpreventie (goederen)

Nadere informatie

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Amandus Lundqvist Voorzitter Topteam HTSM 21 maart 2014 Topteam HTSM advies toename private én publieke

Nadere informatie

Visualisaties voor een veiliger wereld

Visualisaties voor een veiliger wereld Visualisaties voor een veiliger wereld Innovatieve technologie leider in het grootschalig en systematisch in beeld brengen van omgevingen Edgar Kuijlaars Presentatie Kivi Niria 13 februari 2009 Een beeld

Nadere informatie

Ministerie van Economische Zaken

Ministerie van Economische Zaken DOORBRAAKPROJECT ICT EN ENERGIE Routekaart doorbraakproject ICT en Energie Ministerie van Economische Zaken Rapport nr.: 14-2884 Datum: 2014-10-15 SAMENVATTING ROADMAP Het kabinet wil dat de uitstoot van

Nadere informatie

Toespraak staatssecretaris van Defensie, Cees van der Knaap. NIID-symposium, 8 november 2007

Toespraak staatssecretaris van Defensie, Cees van der Knaap. NIID-symposium, 8 november 2007 Toespraak staatssecretaris van Defensie, Cees van der Knaap NIID-symposium, 8 november 2007 Dames en heren, Vandaag mag ik u voor de zesde keer toespreken als staatssecretaris van Defensie op het jaarlijkse

Nadere informatie

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu Beleggen in de toekomst de kansen van beleggen in klimaat en milieu Angst voor de gevolgen? Stijging van de zeespiegel Hollandse Delta, 6 miljoen Randstedelingen op de vlucht. Bedreiging van het Eco-systeem

Nadere informatie

Internet of Everything (IoE) Top 10 inzichten uit de Value at Stake-analyse (Analyse potentiële waarde) van IoE voor de publieke sector door Cisco

Internet of Everything (IoE) Top 10 inzichten uit de Value at Stake-analyse (Analyse potentiële waarde) van IoE voor de publieke sector door Cisco Internet of Everything (IoE) Top 10 inzichten uit de Value at Stake-analyse (Analyse potentiële waarde) van IoE voor de publieke sector door Cisco Joseph Bradley Christopher Reberger Amitabh Dixit Vishal

Nadere informatie

Milieu Onderzoeksreactoren

Milieu Onderzoeksreactoren Koninklijk Instituut van Ingenieurs - Afdeling Kerntechniek Netherlands Nuclear Society Programma 2003-2005 De afdeling Kerntechniek van het Koninklijk Instituut van Ingenieurs en de Netherlands Nuclear

Nadere informatie

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 4 februari 2011 Inhoud 1 I. Waarom energiebeleid ertoe doet II. Waarom

Nadere informatie

Datum 12 april 2012 Onderwerp Inspectie Openbare Orde en Veiligheid rapport "Follow the Money"

Datum 12 april 2012 Onderwerp Inspectie Openbare Orde en Veiligheid rapport Follow the Money 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

Duurzame energie in balans

Duurzame energie in balans Duurzame energie in balans Duurzame energie produceren en leveren binnen Colruyt Group I. Globale energievraag staat onder druk II. Bewuste keuze van Colruyt Group III. Wat doet WE- Power? I. Globale energievraag

Nadere informatie

3KSplus. Het uitstekende systeem voor optimale beveiliging

3KSplus. Het uitstekende systeem voor optimale beveiliging 3KSplus Het uitstekende systeem voor optimale beveiliging 3KSplus gepatenteerde technologie & gebruik onder de zwaarste omstandigheden 3KSplus is het mechanische sluitsysteem met de hoogste weerstand.

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Personeelsmanagement HRM

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Personeelsmanagement HRM Exact Synergy Enterprise Krachtiger Personeelsmanagement HRM 1 Inleiding Waar gaat het om? Uw mensen zijn uw meest waardevolle bezit. U spaart tijd noch geld om uw mensen de erkenning te geven die zij

Nadere informatie

F reader. Het nieuwe ondernemen. is gewoon durven te veranderen!

F reader. Het nieuwe ondernemen. is gewoon durven te veranderen! F R I E N D S F reader Het nieuwe ondernemen. is gewoon durven te veranderen! Als we de berichtgeving van de laatste maanden mogen geloven staat de non food detailhandel voor een herstructureringsslag.

Nadere informatie

Service en onderhoud. Eén telefoontje is genoeg.

Service en onderhoud. Eén telefoontje is genoeg. Service en onderhoud Onze projectmatige werkwijze garandeert snelle en adequate oplossingen. HB Group voert wereldwijd, 24 uur per dag, 7 dagen per week, service en onderhoud uit. Eén telefoontje is genoeg.

Nadere informatie

koffieapparatuur / automaten / 2-uursservice / ingrediënten / hygiëne producten / papierwaren

koffieapparatuur / automaten / 2-uursservice / ingrediënten / hygiëne producten / papierwaren koffieapparatuur / automaten / 2-uursservice / ingrediënten / hygiëne producten / papierwaren Directeur Henk-Jan Westhoff: Hoe goed de producten ook zijn, de mensen maken het verschil. 2 De mens is hét

Nadere informatie

Met genoegen kondigen we de verkiezing van De Slimste Binnenstad van Nederland aan.

Met genoegen kondigen we de verkiezing van De Slimste Binnenstad van Nederland aan. Gemeente t.a.v. het College van Burgemeester en wethouders Datum: 24-2-2015 verkiezing@smartdatacity.org Aankondiging Slimste Binnenstad van Nederland Bijlage: Toelichting Geacht college, Met genoegen

Nadere informatie

Duurzame energie in Japan

Duurzame energie in Japan Duurzame energie in Japan Rob Stroeks (Project Officer, TWA Tokio) - 8-3-2004 Samenvatting Japan heeft van oudsher weinig natuurlijke energiebronnen. De daarmee samenhangende afhankelijkheid van buitenlandse

Nadere informatie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie